«انقلاب اسلامي» به عنوان يك پديده نادر سياسي در عصر حاضر توانست با سكانداري امام خميني(ره) جايگاه سياسي و فرهنگي



خود را در جريانهاي پرتلاطم سياسي روز حفظ كند و هر روز بر دامنه و گستره فكري آن نيز افزوده شود.
آنچه سبب حفظ جايگاه انقلاب اسلامي در معادلات سياسي روز شد علاوه بر پايگاه مردمي، رهبري مدبرانه امام خميني(ره) و اقبال عمومي نسبت به آرا و افكار وي بود.
گذار انقلاب از خطرات موجود در دهه اول پيروزي چون سنگ اندازيهاي دشمنان داخلي، منافقين، ترورها و از همه مهمتر بسيج قدرتهاي سياسي و نظامي جهان عليه آن و تحميل جنگ هشت ساله و پشتيباني از رژيم بعث عراق، همگي مرهون مديريت امام(ره) در بحرانها و پشتيباني مردم از ايده و عقيده ايشان مي باشد.
14خرداد ماه 68 در حالي كه از امواج تنشهاي سياسي كاسته شده بود و انقلاب و نظام اسلامي مي رفت تا به يك آرامش نسبي در فضاي سياسي دروني و بيروني دست يابد، اتفاق ناخوشايندي همه معادلات را بهم ريخت.
رحلت امام خميني(ره) ضربه روحي سنگيني به مردم وارد كرد. غم از دست دادن رهبر، بنيانگذار جمهوري اسلامي و مراد امت از يك سو و خالي شدن عرصه رهبري از ديگر سو از مهمترين دغدغه هاي مردم و مسؤولان كشور در آن ايام بود.
آنچه حضرت امام(ره) در دورانديشي هاي مدبرانه خويش هرگز از ياد نبرد، تعيين ملاكهاي رهبري و معرفي جانشين پس از خود بود.
مجلس خبرگان رهبري كه مهمترين فلسفه وجودي اش تعيين رهبري نظام است، در آن روز با تأسي به راهنماييهاي امام(ره) كه در گذشته اي نه چندان دور بيان شده بود به تعيين و معرفي رهبر جديد انقلاب همت گماشت و آيةا... سيدعلي خامنه اي را به عنوان رهبر انقلاب و جانشين امام خميني(ره) برگزيد.
امام(ره) قبل از رحلت در بياناتي در مورد آيةا... خامنه اي چنين فرموده بود: «جناب عالي را يكي از بازوهاي تواناي جمهوري اسلامي مي دانم... در بين دوستان و متعهدان به اسلام و مباني اسلامي از جمله افراد نادري هستيد كه چون خورشيدي مي درخشيد...»
توجه حضرت امام(ره) نسبت به شاخصه هاي رفتاري مقام معظم رهبري از نكات قابل توجهي است كه در معرفي ايشان به عنوان رهبر انقلاب حايز اهميت است.
مرحوم سيداحمد خميني در اين باره مي گويد: «وقتي آيةا... خامنه اي در سفر كره شمالي بودند، امام گزارشهاي آن سفر را از تلويزيون مي ديدند، آن منظره ديدار از كره، استقبال مردم و سخنرانيها و مذاكرات خيلي جالب بود وامام گفته بودند الحق ايشان شايستگي رهبري را دارند.»1
آيةا... هاشمي رفسنجاني نيز مي گويد: «در جلسه اي با حضور سران سه قوه، آقاي نخست وزير (مهندس موسوي) و حاج احمدآقا در محضر امام(ره) بحث شد. حرف ما با حضرت امام(ره) اين بود كه اگر اين قضيه اتفاق بيفتد (عزل آقاي منتظري) ما بعداً با قانون اساسي مشكل داريم، زيرا ممكن است خلا رهبري پيش بيايد. ايشان گفتند: خلا رهبري پيش نمي آيد و شما آدم داريد. گفتم: چه كسي؟ ايشان در حضور آقاي خامنه اي گفتند: «اين آقاي خامنه اي».2
انتخاب آيةا... سيدعلي خامنه اي به رهبري انقلاب اسلامي به عقيده بسياري از كارشناسان مسايل سياسي بهترين گزينش خبرگان رهبري در آن شرايط حساس بود.
رهبري آيةا... خامنه اي با پايان جنگ تحميلي، به جاماندن ويرانه هاي جنگ، مردم بحران زده و داغديده از مرگ عزيزان و كشوري كه مي رفت دهه دوم از نظام جديد سياسي خود را تجربه كند، مصادف بود.
رهبري هوشمندانه و مدبرانه مقام معظم رهبري در برهه اي از تاريخ انقلاب كه جريانهاي سياسي در درون نظام به شكل گسترده اي به فعاليت مي پرداختند و گروهها و احزاب مختلف با گرايشهاي گوناگون گاه به تشنج سياسي دروني نظام دامن مي زدند، سبب شد تا جلوي بسياري از اتفاقهاي ناخوشايندي كه مي توانست به مرحله فعليت برسد، گرفته شود و انقلاب اسلامي كه دستاورد ملتي رنج ديده بود همچنان در مسير خود حركت كند و از گزند تلاطم امواج و طوفانهاي موجود مصون بماند.
آنچه در كنار همه تشتت سياسي چند ساله اخير به كمك مردم آمد، اعتقاد امت به اصل ولايت فقيه و تعلق خاطر و دلدادگي آنان به اصل رهبري بود، چنانچه هرگاه پيامي از ناحيه دولتمردان استكبار جهاني مبني بر محروميت يا تهديد ملت ايران صادر مي شد، تنها با يك پيام كوتاه مقاممعظم رهبري، مردم فوج فوج به خيابانها آمده و از انقلاب و نظام اسلامي حمايت كردند.
اين مهم جز با مديريت و تدبير رهبر انقلاب در بحراني ترين لحظات انقلاب ميسر نمي شد و نخواهد شد.
* طيبه مروت
پي نوشتها:
1- روزنامه رسالت 16/3/68
2- روزنامه جمهوري اسلامي 20/3/68

 

از آن زمان كه كاغذ به عنوان صفحه سفيد اعجاب انگيز، نقش اصلي خلق آثار مكتوب بشري را بازي كرد، تا هنگامي كه گوتنبرگ



دستگاه چاپ را براي سياهه كردن كاغذ به پرچمداري صنعت چاپ و نشر منصوب نمود، ذهن پوياي آدمي بر آن شد تا كتاب را به عنوان بهترين راهنماي سعادت در تمامي اعصار برگزيند. در اين ميان، كتابخانه محفلي براي رجوع جويندگان علم و انديشه و روزنه اي براي رسيدن به كمال انتخاب شد. سابقه انتشار كتاب و به زيور طبع آراستن انديشه هاي ناب خردورزان دوران در تمدن ايراني و اسلامي سابقه اي با شكوه دارد و شكل گيري كتابخانه ها نيز به عظمت آثار علمي و ارزشمند منتشر شده، هويت با شكوهي را در اين ديار به ثبت رسانده است. در دورانهاي متمادي كتابخانه ها اشكال حرفه اي تري به خود گرفته اند و امروزه در ساختارهاي سنتي و پيشرفته در سراسر جهان اداره مي شوند و توجه به آنها و گذر از كنار نواقص و عيوب اين مراكز ارزشمند علمي و فرهنگي تأثير مستقيمي بر تمام تحولات جوامع خواهد داشت. از اين رو در شرايطي كه در كشورمان آهنگ توسعه و پيشرفت با شدت و خيزش جالب توجهي روبرو شده، لازم است به كتابخانه ها به عنوان مراكز حياتي بر روند توسعه كشور توجه كرد تا هرچه سريعتر بتوان بر قله هاي رفيع علم و فناوري قدم نهاد و پيشرفت و توسعه كشور را در مسيري سبزتر قرار داد. از اين رو، به منظور بررسي وضعيت كتابخانه هاي عمومي كشور، با محمدحسين ملك احمدي، رئيس نهاد كتابخانه هاي عمومي كشور گفتگويي انجام داده ايم كه از حضورتان مي گذرد.
***




* نهاد كتابخانه هاي عمومي به عنوان تشكيلات و سازماني كه بخشي از وظايف و فعاليتهاي وزارت فرهنگ و ارشاد را در قالب يك نهاد مستقل در دستور كار قرار دارد، به نوعي در تحقق هدفهاي عاليه كشور تأثيرگذار است زيرا كتاب و كتابخواني مؤلفه حياتي در پيشرفت هر جامعه اي به شمار مي آيد. به عنوان اولين سؤال از چگونگي استقلال كاري نهاد كتابخانه هاي عمومي كشور و عمده وظايف آن توضيحاتي را ارايه دهيد؟
** با توجه به سابقه ارزشمندي كه كتابخانه هاي عمومي كشور دارند و نياز به توسعه و تجهيز و تقويت بيشتر آنها به عنوان اماكن فرهنگي و متعالي در جامعه، عمليات تشكيل يك نهاد مدني در حوزه كتابخانه هاي عمومي كشور انجام شد كه بر اساس قانون مصوب مجلس ملي وقت در سال1344 كتابخانه ها به صورت هيأت امنا اداره و بخشي از منابع مالي و امكانات آن توسط شهرداريها و ديگر نهادهاي ذي صلاح تهيه مي شد. در اين قانون، ابهامهاي كلي وجود داشت و به خاطر آنكه مديريت هيأت امنا و تهيه بودجه اجرايي كتابخانه ها در فراز و فرودهاي قانوني شهرداريها و برخي نهادهاي دولتي و غيردولتي پيش مي رفت، مشخص نبود كه اين نهاد دولتي شمرده مي شود يا غيردولتي؟ اين ايراد به صورت جدي توسط سازمان بازرسي كل كشور و ديوان محاسبات بر نحوه مديريت كتابخانه هاي عمومي كشور وارد شد. تا اينكه در اسفند ماه سال1382 قانوني مصوب گرديد كه در پي آن ضمن اينكه تركيب هيأت امنا و تأمين بخشي از بودجه توسط شهرداريها حفظ شد، تصريح گرديد كه نهاد كتابخانه هاي عمومي يك تشكيلات عمومي غيردولتي شمرده مي شوند.
* با اين تفاسير، قانون جديد كه به تصويب رسيد، تفاوت جدي با قانون مصوب سال44 نداشته و گويا فقط جمله نهاد عمومي غيردولتي بر هويت تشكيلاتي آن اضافه شده است ...
** طبق اشاره اي كه شما هم داشتيد، در مقايسه با قانون مصوب سال44 اتفاق خاصي نيفتاد و فقط ابهام جمله اي برطرف شد و در قانون سال82 به سؤالهاي ديوان محاسبات و سازمان بازرسي كل كشور پاسخ داده شد و در پي آن تصريح گرديد كه نهاد كتابخانه هاي عمومي كشور يك تشكيلات غيردولتي عمومي مي باشد و البته مجلس ضمن آنكه بخشي از ساختار را اصلاح كرد، در سطوح انجمنها تغييرهايي را لحاظ نمود، اما كليات قانون سال44 هيچ گونه تغييري نكرد. هر چند از سوي مردم انتظار تحولات شگرف در اين زمينه مي رفت، اما با تغيير كلي روبرو نشد، زيرا در گذشته نيز كتابخانه هاي عمومي زير نظر معاونت خاصي در وزارت ارشاد نبود و توسط هيأت امنا اداره مي شد كه در آنجا وزير ارشاد رياست هيأت را برعهده داشت و اكنون در قانون جديد نيز ايشان همچنان رئيس هيأت امناست.
* جناب آقاي ملك احمدي، مسأله اي كه توسط قانونگذار در اصلاح قانون كتابخانه هاي عمومي كشور و مصوبه سال82 مدنظر قرار گرفت، تقويت بنيه مالي و افزايش اعتبارات آن با استفاده از سهم شهرداريها بود، در اين رابطه چه نتيجه اي حاصل شد؟
** تصور مي شد تصريح در قانون در حوزه مالي گره گشا خواهد بود و اتفاقاً پيش بيني قانونگذار هم درست حاصل شد و واقعيت اين است كه در سالهاي متمادي به خاطر ابهام در غيردولتي يا دولتي بودن نهاد، مشكلات زيادي به وجود آمد و در بسياري از موارد همچون ميزان اعتبارات اجرايي دست كتابخانه ها باز نبود، اما در حال حاضر سهم در نظر گرفته شده در صورت پرداخت توسط شهرداريها بسيار كارگشا و توسعه بخش خواهد بود.
* انتظارهاي در نظر گرفته شده در سهم اختصاص يافته به شهرداريها تا چه ميزان تحقق يافته است؟
** بر اساس قانون، شهرداريها موظفند نيم درصد از كل درآمد خود را به نهاد كتابخانه هاي عمومي اختصاص دهند تا با پرداخت اين ميزان، نياز مالي و اقتصادي كتابخانه هاي هر شهر برطرف و در جهت احداث كتابخانه هاي جديد و تجهيز و توسعه اين اماكن اقدام شود. اين ميزان بر اساس بررسي هاي انجام شده در سال83 بالغ بر 18ميليارد تومان، سال 84 حدود 20ميليارد تومان و در سال گذشته 22 ميليارد بوده است، اما متأسفانه تا به حال كل مبلغ دريافتي توسط نهاد كتابخانه هاي عمومي كشور در طول اين سالها 3ميليارد تومان بوده است.
* يعني از 60ميليارد تومان بودجه تخصيصي به نهاد كتابخانه ها، فقط 3ميليارد تومان وصول شده است؟
** بله، همان طور كه گفتم، در طول اين سه سال سهم نيم درصدي نهاد كتابخانه بيش از 60 ميليارد تومان بوده كه متأسفانه فقط 3ميليارد تومان آن پرداخت شده و در شرايطي كه توجه ويژه به كتابخانه هاي عمومي و نياز گسترش و توسعه نهضت كتابخواني، مهمترين عامل تخصيص اين نيم درصد به عنوان حداقل حمايت شهرداريها منظور گرديد، عدم پرداخت و بي توجهي در اجراي تعهدات باعث شد تا به هدف اصلي و تبيين شده در قانون دست پيدا نكنيم، اين در حالي است كه كتاب و كتابخواني مسأله اي فرا نياز در جوامع در حال توسعه است و بي توجهي به آن باعث پسرفت اجتماعي و فرهنگي جوامع خواهد شد و انتظار قانونگذار از تصويب قانون نيم درصدي سهم درآمد شهرداريها هم اين بود كه با افزايش توان اقتصادي كتابخانه ها به دغدغه هاي موجود در نهضت كتابخواني پاسخ داده شود كه متأسفانه تا به حال با كم مهري شهرداريها روبرو بوده ايم.
* چرا شهرداريها نسبت به اين مسأله كوتاهي كرده اند؟
** دلايل متعددي طرح شد كه عمده آن در عدم برقراري يك نيازسنجي اجتماعي بين شهرداريها و نهاد مشاهده مي شد؛ يعني اين مسأله كه نقش كتابخانه ها در تحول جامعه تا چه حد حياتي و تأثيرگذار است، به عنوان دغدغه اصلي شهرداريها تبيين نشده بود و از طرف ديگر اين مسأله طرح مي شد كه اين نيم درصد از كل درآمد شهرداريها نيست اين گونه دلايل موجب شد بخش زيادي از انتظارات تعريف شده در قانون برآورده نشود.
* براي حل اين مسأله و دريافت سهم تعريف شده در قانون، چه اقدامهايي صورت گرفته است؟
** نكات مطرح شده موجب شد تا ماده اي توسط نهاد براي درج در قانون بودجه سال86 كل كشور پيشنهاد و بر اساس آن بندي در تبصره 16 توسط مجلس شوراي اسلامي به تصويب برسد كه در پي آن ضمانت اجرايي براي پرداخت سهم نيم درصدي مشخص شود و وزارت كشور مكلف شد تا مبالغ اختصاص يافته را دريافت و پاسخگو و ضامن اجرايي مسأله باشد و در اين رابطه ابهام مطرح شده از سوي شهرداريها براي اختصاص نيم درصد از كل درآمد آنها نيز با تأكيد مجلس برطرف گرديد. بنابراين، اميدواريم با دريافت اين مبالغ، تحولي جدي را در حوزه كتابخانه هاي عمومي شاهد باشيم.
* آيا مبلغ دريافت شده از هر شهرداري در محل هزينه خواهد شد؟
** بله، اگر كتابخانه اي در شهر يا منطقه اي وجود داشته باشد، مبلغ دريافتي ابتدا براي تجهيز و توسعه و تكميل كتابخانه صرف خواهد شد و بعد افزايش تعداد كتابخانه ها در دستور كار قرار خواهد گرفت و اگر كتابخانه اي نباشد، ميزان مبلغ تخصيص يافته از شهردار آن شهر در جهت تأسيس كتابخانه جديد هزينه خواهد شد.
* وضعيت تعداد كتابخانه ها در شهرهاي مختلف را چگونه ارزيابي مي كنيد؟
** ما به لحاظ كميت و كيفيت كتابخانه عمومي با سرانه در نظر گرفته شده فاصله زيادي داريم و اين ميزان در مناطق روستايي به شدت زياد است و فقر شديد در فضاي كتابخانه ها حاكم مي باشد، موقعيت شهري نيز طبيعتاً از فضاي روستايي بهتر است، در كلان شهرها هر چند بر فضاي بهتري حاكم است، اما بر اساس نياز شهري وضعيت مناسب نيست، بنابراين در مناطق روستايي و كلان شهرهاي ما با فقر ناموزون كتابخانه اي مواجه هستيم، ولي در اكثر نقاط شهري بر اساس پراكندگي موجود وضعيت بهتر است.
* آيا آماري براي تشريح بهتر مسأله داريد؟
** ما تا پايان سال85 تعداد 1730 كتابخانه عمومي داشته ايم و پراكندگي اين ميزان در مناطق روستايي و كلان شهرها كمتر است، در كلان شهرها به خاطر هزينه هاي سنگين زمين و ساخت و ساز مشكلات بيشتري وجود دارد و در اين رابطه در شهرهاي كوچك و متوسط جاي نگراني وجود ندارد.
* البته اين احساس نگراني احتمالاً در كميت كتابخانه ها مطرح مي شود، چرا در كيفيت تا سرانه جهاني و حتي كشوري فاصله زيادي داريم؟
** بله، مشكلات فراواني براي فضاي كتابخانه هاي موجود در اين مناطق وجود دارد و به لحاظ قدمت ساختمانها، تجهيزات و امكانات و استاندارد نبودن ساخت و سازها، دچار مشكلات جدي هستند كه بايد رفع شوند. در طول سه سال گذشته تلاش كرديم تا مطالعات علمي را در اين زمينه دنبال كنيم و خوشبختانه دو طرح مطالعاتي در كتابخانه هاي عمومي با عنوان توسعه فناوري و طرح جامع توسعه كتابخانه هاي عمومي انجام شد و در دستور كار قرار گرفته است. اميدواريم بر اساس يافته هاي به دست آمده در روزآمد كردن اطلاعات و منابع كتابخانه اي تحول جدي به وجود آيد. مراحل مقدماتي طرحهاي مكان يابي و معماري كتابخانه هاي عمومي هم انجام شده تا در توسعه هاي آينده برنامه مدون و استانداردسازي حرفه اي را لحاظ كنيم. واقعيت اين است كه مشكلات كتابخانه ها به خاطر نبود يك تشكيلات منسجم و هدفمند سازماني روي همديگر انباشته شده اند و قابليت برطرف كردن آنها با سرعت ميسر نيست و رفع آنها به زمان لازم نياز دارد. تحليل كلي بنده اين است كه در سه سال گذشته حركت رو به جلوي خوبي انجام گرفته و شاخصها، آمار ارزشمندي را نشان مي دهند و اين روند در حال پيگيري است.
* با توجه به اشاره اي كه در رابطه با نبود يك انسجام و برنامه ريزي دقيق در حوزه كتابخانه هاي عمومي وجود داشته است، در اين زمينه مسايلي همچون كتابخانه هاي تخصصي نيز به فراموشي سپرده شده اند، در اين رابطه چه اقدامهايي در دستور كار قرار گرفته است؟
** اخيراً برنامه اي را به استانها ابلاغ كرده ايم كه بر اساس آن اگر كتابخانه اي با توجه به ميزان گنجايش و گستره مكاني بتواند كتابخانه تخصصي را بويژه در حوزه كودك و نوجوان تجهيز كند، امكان حمايت در تكميل و توسعه اين بخشها در دستور كار قرار خواهد گرفت و ما معتقديم كه اقشار مختلف بويژه كودكان و نوجوانان و بازنشستگان و معلولان و ناتوانان جسمي بايد از كتابخانه هاي تخصصي برخوردار شوند.
* مسأله اي كه در حوزه كتابخانه عمومي مطرح مي باشد، اين است كه اصولاً كتابخانه ها به ذوق و توجه مخاطبان احترام نمي گذارند و در بررسي هاي به عمل آمده مشخص شد كه پاسخ معماي نبود كتابهاي درخور تقاضاي مخاطبان در ارسال يكجانبه و خريد كلي نهاد نهفته است، بدين صورت كه در مركز كتابهايي خريداري و آنها به تفكيك كتابخانه ها ارسال مي شوند و اين در حالي است كه از تجربه و نياز كتابداران و كتابخانه ها در سراسر كشور استفاده بهينه صورت نمي گيرد، در اين رابطه بيشتر توضيح دهيد؟
** ما تسليم واقعيت مطرح شده هستيم، زيرا به خاطر مشكلات متعدد موجود، بويژه در حوزه مالي، خريد متمركز موجب اخذ تخفيفهاي درخور توجه و كاهش هزينه هاي خريد براي نهاد مي باشد و گهگاه خدمات فني پشتيباني را به دنبال خواهد داشت كه بدين دليل خريد يكجا و منسجم انجام شده است.
* اگر كتابخانه ها درخواست كنند و شما به صورت متمركز خريداري كنيد، فكر نمي كنيد كه هم از تخفيف مناسب و خدمات پشتيباني بهره مند خواهيد شد، هم به نياز مخاطبان احترام خواهيد گذاشت؟
** امكان تحقق عملي اين مسأله وجود ندارد، زيرا حجم درخواستها بسيار متنوع خواهد شد و پراكندگي در درخواستها موجب ضعف در پاسخگويي بهينه مي شود و البته خريد متمركز از يك كتاب صورت نخواهد گرفت و تعداد شمارگان از كتابها نيز پراكنده و مختلف مي شود و اين مسأله طبيعتاً مزاياي خريد متمركز را كاهش خواهد داد.
* با اين تفاسير، براي پاسخگويي به تقاضاي مخاطبان و احترام به نياز و ديدگاه آنها چه بايد كرد؟
** ما در سال جاري بنا را بر آن گذاشته ايم تا به اين سمت حركت كنيم و در حال تهيه مقدمات اوليه كارها هستيم و قصد داريم خريد كتاب را به صورت غيرمتمركز انجام دهيم و هرچند مشكلات زيادي را به همراه خواهد داشت، اما مصمم هستيم تا اين روند با دقت و صحت لازم انجام شود. اين مسأله هرچند معايب متعددي را به همراه خواهد داشت، اما از طرف ديگر برخي مزايا را دنبال مي كند كه در پاسخگويي به انتظارات مراجعه كنندگان و توانمند كردن كتابخانه ها به نحوه شايسته تأثيرگذار خواهد بود.
* آيا نهاد به لحاظ فني پاسخگوي خريد غيرمتمركز خواهد بود؟
** بله، به لحاظ فني تا حد زيادي جواب خواهد داد، زيرا كتابخانه ها اغلب مكانيزه شده اند و بسياري از نگراني هايي كه در گذشته وجود داشت و مجبور بوديم چاپ فهرست برگردانها را به صورت متمركز انجام دهيم، اكنون از طريق اتوماسيون تعريف شده در شبكه ها امكان فهرست نويسي به صورت غيرمتمركز وجود دارد و چاپ فهرست برگردانها هم با توجه به وجود رايانه و امكانات جانبي در كتابخانه ها امكان پذير شده است كه در شرايط فعلي فضا به سمت و سوي آن رفته است تا بتوانيم به صورت غيرمتمركز خريد انجام شود و امسال به عنوان سال اول اين كار انجام خواهد شد.
* امروزه كشور ما در سير تحول و خيزش علمي قرار گرفته و آهنگ توسعه و پيشرفت با دقت و سرعت قابل توجه در كشور در حال نواختن است، تحقق اين مسأله به همت و تلاش همگان از جمله نهادهاي فرهنگي و همكار در توليد علم بستگي دارد، نهاد كتابخانه هاي عمومي كشور نيز در نواخته شدن تأثيرگذار اين آهنگ نقش بسزايي دارد، براي جذب بهتر مخاطبان و افزودن زمان كاري كتابخانه ها كه خود مؤلفه مناسبي براي جذب كتابخوانها مي باشد، چه اقدامهايي انجام شده است؟
** بزرگترين مشكل، بدون پرده پوشي منابع مالي است؛ يعني باز بودن كتابخانه ها و افزايش زمان كاري آنها به سطح مالي نهاد بستگي دارد و هزينه هاي جاري را به دنبال خواهد داشت. در اين رابطه، اگر استانها بتوانند از محل منابع موجود تأمين كننده هزينه هاي جاري براي افزايش زمان كاري كتابخانه باشند، هيچ منعي وجود ندارد و مجاز به اقدام هستند. در شرايط فعلي و بويژه در ايام كنكور و فصل تابستان تا ساعت  22شب فعاليت مي كنند و اميدواريم شبانه روزي شوند و در اين رابطه دست نياز به سوي همگان دراز مي كنيم و اميدواريم دست ما را بفشارند. در اين رابطه ما با اصلاح ساختار كلي كار را از خودمان شروع كرده ايم و با دقت لازم در حال آموزش كتابداران و تجهيز كتابخانه ها هستيم تا بتوانيم نقش بهتري ايفا كنيم.
* با توجه به نقش مهم و اثرگذار كتابداران و نياز به حمايت و تقويت آنها اين مسأله مطرح است كه گهگاه تكليف رديفهاي استخدامي كتابداران تا حدود زيادي مشخص نيست. به طور مثال، اين سؤال براي كتابدار بي پاسخ مانده است كه آيا همچون ديگر كاركنان نهادها مي تواند در نقل و انتقالات كاري درون سازماني (از شهري به شهر ديگر) و يا بين سازماني (از نهاد به تشكيلات و سازمان ديگر) نقش ايفا كنند؟
** اين مسأله به وضعيت كاركنان رسمي نهاد برمي گردد و افرادي كه در سالهاي گذشته نيز در اين نهاد مشغول به كار بوده اند و البته پاسخ سؤال طرح شده به قانون برنمي گردد، زيرا قانون، اختيار تصميم گيري در رابطه با نيروها را به هيأت دولت واگذار كرده است.
* يعني جزو كاركنان دولتي شمرده مي شوند؟
** بله، اين افراد از مستخدمان و كارمندان رسمي دولت هستند.
* آيا از تمامي مزاياي كاركنان دولتي بهره مند مي شوند؟
** فقط نيروهاي رسمي مأمور به نهاد كتابخانه هاي عمومي كشور و اين روند براي ديگر نيروهاي نهاد برقرار نمي شود، زيرا تعدادي از نيروها مستخدم نهاد هستند و از جانب دولت جذب نشده اند كه به نهاد مراجعه كنند، بلكه توسط خود نهاد كتابخانه هاي عمومي كشور استخدام شده اند.
* تكليف اين نيروها كه در حال حاضر در شرايط مبهم استخدامي به سر مي برند، چگونه حل خواهد شد؟
** تكليف اين نيروها را دولت بايد مشخص كند، زيرا در مصوبه سال83 تصميم گرفته شد تا به برخي از ابهامهاي كاركنان نهاد پاسخ داده شود. به طور مثال، وضعيت حقوقي و مبلغ دريافتي از چه محل و اعتباري پرداخت مي شود كه گهگاه در طول دو سال گذشته با مشكلات فراواني در اين زمينه روبرو بوديم تا اينكه به تازگي از جانب وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي پيشنهادي به هيأت دولت ارايه شده است تا در رابطه با اصلاح مصوبه سال83 دولت اقدامها و اصلاحات جدي صورت گيرد.
* در پيشنهاد ارايه شده به دولت، چه نكاتي مورد تأكيد قرار گرفته است؟
** در اين طرح جديد كه مكمل مصوبه هيأت دولت در سال83 است، پيشنهاد شده تا تمامي كاركنان نهاد كتابخانه هاي عمومي كشور جزو كاركنان دولت شمرده شوند و اگر تمايل داشته باشند، بتوانند به ديگر نهادها و سازمانها و وزارتخانه ها انتقال پيدا كنند و اگر در كتابخانه هاي عمومي كشور خدمت كردند، حقوق آنها از محل اعتبارات دولتي تأمين و بازنشستگي آنها تابع ضوابط بازنشستگان شاغل در دولت باشد.
* يعني تا به حال با اين صراحت در قانون رو به رو نبوده ايم؟
** بله، بخشهايي از آن با اين صراحت نبوده كه در اين اصلاح مصوبه پيشنهاد شده است و البته نكات ديگر همچون آزادي عمل در كتابخانه ها براي كاركنان مطرح بود كه اين مسأله نيز همان طور كه اشاره كردم، در اصلاحيه جديد مشخص و اميدوارم با تصويب آن توسط دولت، بسياري از مشكلات موجود رفع شوند.
* در هر جامعه اي كه كتابخانه آن غني تر باشد، موفقيت و پيشرفت مناسب تري ملموس خواهد شد. براي تبديل كردن هر كتابخانه به يك گنجينه محتوايي و علمي چه اقدامهايي صورت گرفته است؟
** بحث كاملاً جدي و اساسي است و مي توان به طور حتم گفت كه در سالهاي گذشته با ايده آلها فاصله زيادي گرفته ايم؛ يعني زماني كه قانون جديد را در اواخر سال82 دريافت كرديم، 50 درصد نيروهاي ما عمدتاً نيروي غيرمتخصص (ديپلم و پايين تر) بودند. حقوقهايي كه دريافت مي كردند نامشخص و نامناسب بود و چون نظام استخدامي هدفمندي بر جذب كتابدار و كاركنان كتابخانه ها حاكم نبود و ادارات كل فرهنگ و ارشاد اسلامي بدون ضابطه و به صورت مستقل نيرو جذب مي كردند، متأسفانه بسياري از نيروها غيرمرتبط با كتابداري بودند.
* حدوداً چه ميزان از كاركنان شاغل در كتابخانه ها كه توسط وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي جذب شده بودند، با مدارك تحصيلي مرتبط با كتابداري همخواني داشتند؟
** فقط 20 درصد از نيروهاي مستخدم در كتابخانه ها مدارك تحصيلي مرتبط با كتابخانه و كتابداري داشتند و بقيه همان طور كه عنوان شد، 50 درصد ديپلم و پايين تر و 30 درصد هم بالاتر از ديپلم و غيرمرتبط با رشته كتابداري بودند. دريافتي آنها 30 تا 40هزار تومان بود و اغلب هم آموزش نديده بودند و همه اين مسايل مشكلات جدي نرم افزاري در كتابخانه ها ايجاد كرده بود. البته در چند سال اخير و بعد از ابلاغ سياست كلي تشكيل نهاد كتابخانه هاي عمومي كشور، وروديها به طور جدي كنترل و به هيچ عنوان امكان جذب نيروي غيرمتخصص داده نشد و از طرف ديگر دوره هاي جدي آموزش كتابداري در دستور كار قرار گرفته است.
* با توجه به اهميت نقش كتابخانه هاي عمومي در كشور و از طرف ديگر جايگاه علمي و تخصصي كتابدار، آيا امكان نقل و انتقال نيروهاي غيرمتخصص به ديگر بخشهاي وزارت ارشاد يا نهادهاي ديگر وجود داشت؟
** نه، واقعيت اين است كه در آن سالها مجموعه كتابخانه ها از ساختار تشكيلاتي وزارت ارشاد جدا نبوده است. در اين رابطه قصد شناسايي مقصر را ندارم، طبيعتاً مجموعه وزارت ارشاد در بخشهاي ديگر نيز با همين مشكل روبرو بوده است. در اين وضعيت، اگر نيروها را به وزارت ارشاد بازپس مي داديم، براي آن وزارتخانه و كاركنان هم مشكلات جدي به وجود مي آمد، از اين رو بنا را بر آن گذاشتيم كه اين نيروها در طول چند سال فعاليت سابقه و تجربه هاي مناسبي را كسب كرده اند و مي توان با انجام دوره هاي آموزشي منسجم و هدفمند، به موفقيتهاي قابل توجهي در اين حوزه دست پيدا كرد.
* موضوع كتاب و كتابخواني به خيزش و تحرك همگان نياز دارد و به همان اندازه كه نيروهاي درون سازماني بايد تلاش كنند، بايد از توان افراد برون سازماني نيز بهره گرفت و همت آنها را به ياري طلبيد. در زمينه خيرين كتابخانه ساز و فعالان عرصه فرهنگ و نهضت كتابخواني چه اقدامهايي شده است؟
** ظرفيتهاي مناسبي در جامعه همچون خيرين مدرسه ساز براي گسترش و توسعه كتابخانه وجود دارد و همان گونه كه شما هم اشاره كرديد، مي توان به شكل ارزشمندي از توانايي آنها بهره گرفت. در اين زمينه مذاكراتي با مجمع خيرين مدرسه ساز انجام و اظهار علاقه اي از جانب آنها اعمال شد و از آنجا كه اين مجمع تشكيلات و ساختار منسجم و تأثيرگذاري دارد، قرار شد تا اساسنامه آنها اصلاح و به مجمع خيرين مدرسه و كتابخانه ساز تغيير نام دهد. در حال حاضر، مراحل قانوني اين تغييرهاي تشكيلاتي در دستور كار قرار گرفته است و به نظر مي رسد به عنوان يك حركت ميمون و تحول ساز، قابليت پاسخگويي به بسياري از ظرفيتهاي راكد را خواهد داشت.
* آيا اين مشاركت فقط در حوزه ساخت و ساز و استفاده هاي سخت افزاري است؟
** نه، ما معتقديم مشاركت مردم در كتابخانه هاي عمومي صرفاً در حوزه ساخت و ساز نيست و بايد در جنبه هاي ديگر گسترش و توسعه يابد. در اين رابطه، خوشبختانه بيش از 50 درصد از اعضاي انجمنها از ميان مردم انتخاب شده و به عنوان اعضاي انجمن كتابخانه هاي عمومي در حال فعاليت هستند. بنابراين، ما در حوزه مديريت عالي تشكيلاتي نيز از مردم و افراد علمي و فرهنگي غيردولتي بهره مند و معتقديم مشاركت بايد در سطوح ديگر نيز گسترش يابد. در اين رابطه، طرحي در حال اجرا داريم كه بر اساس آن، چنانچه افرادي بخواهند در اهداي كتاب و يا كمكهاي موردي و پذيرفتن هزينه هاي جانبي كتابخانه ها مشاركت كنند، با تبيين يك برنامه مدون و تأثيرگذار حضور سبزتري داشته باشند. در نظر داريم مشاركت افراد را به هر ميزان حتي در حد يك جلد كتاب سازماندهي و هدفمند كنيم.
* ضمن تشكر از شركت در اين گفتگو، آماده شنيدن صحبتهاي پاياني شما هستيم؟
** بنده هم از دقت نظر اصحاب رسانه به كتاب و كتابخواني سپاسگزارم و در پايان ابتدا از تمامي همكاران و كاركنان تقاضا دارم تا بيشتر از گذشته تلاش كنند و با توجه به فقر كتابخانه اي موجود در كشور، از شهرداريها نيز مي خواهم با پرداخت مطالبات و سهم نيم درصدي اختصاص يافته را در خدمت باشكوه تر به مردم ياري دهند.
حامد احمدي

 

گروه فرهنگي-احمدي:سازمان علمي، آموزشي و فرهنگي كنفرانس اسلامي «آيسسكو» از فعاليتهاي تحقيقاتي كشورهاي عضو سازمان كنفرانس اسلامي حمايت مالي مي كند.
دكتر عباس صدري، رئيس دفتر منطقه اي آيسسكو در ايران با بيان اين خبر افزود: فعاليتهاي تحقيقاتي از سوي كميسيونهاي ملي هر كشور به سازمان «آيسسكو» ارسال و مانند ديگر تقاضاهاي كشورهاي عضو در شوراي اجرايي مطرح مي شود.وي خاطرنشان كرد: فعاليتهاي تحقيقاتي پس از طرح در شوراي اجرايي و موافقت شورا با آن براي تصويب در مجمع عمومي مطرح و پس از طي اين مراحل مبالغي براي آنها در نظر گرفته مي شود.
صدري اظهار داشت: «آيسسكو» سعي دارد براي رشد هر چه بيشتر موضوعات علمي در كشورهاي عضو سازمان كنفرانس اسلامي زمينه اجرايي شدن طرحهاي تحقيقاتي را فراهم نمايد.
رئيس دفتر منطقه اي آيسسكو در ايران گفت: مبالغ طرحهاي تحقيقاتي در شوراي عمومي «آيسسكو» به تصويب مي رسد و از سوي كميسيونهاي ملي كشورها به مجريان طرحها اختصاص مي يابد.

 

گروه فرهنگي-احمدي:بيش از 170 نفر از شركت كنندگان خارجي مراسم بزرگداشت هجدهمين سالروز ارتحال بنيانگذار انقلاب



اسلامي با حضور در مشهد مقدس ضمن زيارت ضريح مطهر هشتمين اختر تابناك آسمان امامت و ولايت، يك بار ديگر با آرمانهاي امام راحل(ره)، تجديد پيمان كردند.
در اين بازديد 5 ساعته كه با تدارك دفتر نهاد رياست جمهوري انجام شد، ميهمانان با حضور در حرم امام رضا(ع) به زيارت آن حضرت پرداختند و پس از آن از موزه و كتابخانه آستان قدس رضوي نيز ديدن كردند.
در اين بازديد، پدر دبيركل شهيد حزب ا... لبنان، امام خميني(ره) را شخصيتي مبارز و انديشمند در جهان ارزيابي كرد و گفت: امام راحل در مقابل ظلم و استبداد زمان مقاومت و استقلال و آرامش و ثبات را در منطقه با محوريت ايران اسلامي تبيين كردند تا كشورهاي مستبد و زورگو در مقابل جوامع اسلامي ظلم و جفا نكنند.
پدر شهيد سيدعباس موسوي گفت: امام خميني(ره)، امنيت، آرامش و كرامت را براي كشورهاي اسلامي و مسلمانان در جامعه جهاني به ارمغان آوردند و اين حركت از يك نقطه به نام ايران شروع و در جامعه جهاني گسترش يافت.
پروفسور محمد اختر صديق، استاد دانشگاه اسلامي هندوستان نيز امام خميني(ره) را شخصيتي بي نظير در جامعه جهاني ارزيابي كرد و گفت: ايشان رهبري برجسته در ميان رهبران كشورهاي جهان و قرن بيستم بود، زيرا از سوي تمام مردم ايران پذيرفته شده بود و اين پذيرش دروازه هاي جهاني را نيز باز كرد و اين در حالي است كه در كشورهاي جهان نمي توان چنين رهبري را پيدا كرد كه با استقبال اكثريت مردم روبه رو باشد.
وي حضور مردم را در هجدهمين سالگرد ارتحال امام خميني(ره) بسيار عالي ارزيابي كرد و گفت: تا به حال 18 سال از عروج اين پير فرزانه مي گذرد، اگر صد سال از اين زمان هم مي گذشت، مراسم باشكوهتر برگزار مي شد و علت آن هم در تأثيرگذاري شخصيت امام خميني(ره) بر مردم مي باشد.

 

شوراي استانداردسازي فعاليتهاي علمي و پژوهشي معاونت پژوهشي حوزه علميه قم نسخه اول سند شماره يك پژوهش در حوزه علميه را در هفته پژوهش منتشر خواهد كرد.
مدير پژوهش استانداردسازي فعاليتهاي علمي و پژوهشي حوزوي با بيان اين مطلب گفت: در حال حاضر دو نهاد مركز اطلاعات علم آمريكا ISI و اداره علم، تكنولوژي و صنعت سازمان همكاري و توسعه اقتصادي اروپا OEDC شاخصهاي علم سنجي را در انحصار خود دارند و در پرتو ارائه و القاي همين شاخصهاست كه فعاليتهاي علمي و پژوهشي همه كشورها از جمله ايران را به صورت نامحسوس و ناخواسته براساس ديدگاهها و منافع خود هدايت و رهبري مي كنند.
حجةالاسلام دكتر خاكبان افزود: مشكل اصلي ما در پژوهش و توليد علم، سوءمديريت فضاي نظريه پردازي و چرخه توليد دانش است و نخستين گام در راه اصلاح اين امر، استانداردسازي پژوهش مي باشد، به همين منظور معاونت پژوهشي حوزه علميه قم در هفته پژوهش، نسخه اول سند شماره يك پژوهش كه ناظر به استانداردسازي مفهوم پژوهش مي باشد به منظور مرزبندي ميان پژوهش حقيقي و شبه پژوهش را منتشر مي كند.
وي افزود: همزمان با انتشار اين نسخه، گزارش تفضيلي ايده استانداردسازي پژوهش يا چرخه توليد دانش و كارهاي انجام شده و در دست اقدام به جامعه علمي كشور ارائه خواهد شد.

 

براساس بررسيهاي انجام شده تعداد خروجيهاي دانشجويان دوره ليسانس از كشور طي سال گذشته به يك چهارم رسيده است.
دكتر علي اكبر متكان با بيان اينكه در دوره هاي تحصيلات تكميلي آمار دقيقي در دست نيست، گفت: در مقطع تحصيلات تكميلي به دليل نياز كشور اعزام دانشجو در رشته هاي اولويت دار ضروري است، اما با توجه به پيشرفتهاي كشور در زمينه هاي علمي و آموزشي بازگشت اين دانشجويان به كشور با مشكلي مواجه نمي شود.
مديركل بورس وزارت علوم اظهار داشت: با احتساب سالهاي گذشته تنها كمتر از 20 درصد از بورسيه ها به كشور باز نگشته اند.
وي با بيان اينكه وزارت علوم براي دانشجويان بورسيه و حتي آزاد صد در صد برنامه جذب در دانشگاههاي كشور دارد، اضافه كرد: در حال حاضر ميزان ماندگاري اين دانشجويان در كشور سير نزولي داشته و حتي در برخي موارد افرادي كه مبلغ بورسيه خود را نيز به وزارت علوم پرداخت كرده و تصميم بر ماندگاري گرفته بودند، براي بازگشت و جا يابي در دانشگاههاي ايران به وزارت علوم مراجعه كرده اند.

 

همايش بين المللي «بررسي آثار و ابعاد بعثت نبوي (ص) بر فرهنگ و تمدن بشري» مهرماه سال جاري در دانشگاه شيراز برگزار مي شود.
به گزارش ايسنا، دانشگاه شيراز در راستاي بازشناسي و احياي فرهنگ، تمدن و علوم اسلامي اقدام به برگزاري همايش بين المللي با عنوان بررسي آثار و ابعاد بعثت نبوي(ص) بر فرهنگ و تمدن بشري مي نمايد.
گفتني است، افرادي كه چكيده مقالات آنها پذيرفته شده است تا 20 خردادماه مهلت دارند اصل مقاله را به مركز پژوهشهاي فرهنگ اسلامي واقع در ساختمان شماره 2 دانشگاه شيراز ارسال نمايند.
علاقه مندان مي توانند براي كسب اطلاعات بيشتر به سايت دانشگاهir .ac.shirazu.wwwمراجعه نمايند.