|
* سعيد كوشافر
گروه حوادث : اگر چه مردم جنوب كشورمان به وقوع طوفانهاي تند و رگبارهاي فصلي عادت دارند اما اين بار وضع به گونه اي ديگر بود،

انگار خبرهاي اتفاقي كه در كشور همسايه افتاده بود، خيلي زود به گوش مردم رسيد و به آنها گوشزد كرد كه اين طوفان مانند همه طوفانها نيست و بايد براي مقابله با آن آماده شد و... .
* طوفان از قبل مردم شهرستان چابهار در جنوب استان سيستان و بلوچستان صبح روز سه شنبه وقتي از خانه ها بيرون آمدند خورشيد را پشت گرد و غبار موجود در آسمان پنهان ديدند. هر چه ساعت مي گذشت سرعت تندباد موجود در سواحل جنوبي سيستان و بلوچستان بيشتر مي شد، هنوز عقربه هاي ساعت به اوج نرسيده بود كه ديگر تردد با خودرو هم به سختي ممكن مي شد و مردم شهرهاي كنارك و چابهار ترجيح دادند در خانه بمانند. لنج داران كه از صبح اول وقت در كنار ساحل بودند به دليل امواج بلندي كه از دريا به سمت لنج هايشان نشانه رفته بود به دنبال راهي بودند تا اموالشان را از خطر آرام گرفتن در اعماق شني دريا حفظ كنند. به گفته رئيس اداره هواشناسي چابهار كه مردم را تشويق به ماندن در خانه مي كرد، امواج دريا سه متر ارتفاع دارند. و سرانجام اين امواج كار خودش را كرد و چهار فروند قايق كه در ساحل پهلو گرفته بودند را به كام خود كشيد، شايد شهردار كنارك وقتي اين خبر را به ايرنا مي گفت هنوز خبر نداشت كه طوفان بزرگتري به نام «گونو» در راه است كه خبر از برگزاري جلسه ستاد حوادث غيرمترقبه در ساعتهاي بعدي داده بود.
* اطلاعات سازمان هواشناسي سازمان هواشناسي اولين اطلاعيه خود را سه شنبه صادر و پيش بيني كرد كه در سواحل درياي عمان احتمال بروز تندباد، رعد و برق و بارش رگبار وجود دارد، البته در ادامه اين گزارش آمده بود كه طوفان گرمسيري به تدريج به سواحل درياي عمان نزديك و در حين «تضعيف» جنوب شرق كشور را تحت تأثير قرار مي دهد.
* شايعه از نيمه شب از آنجا كه بروز اين قبيل طوفانها در استان سيستان و بلوچستان كه بادهاي 120 روزه را هر سال مي بينند تا حدودي غيرطبيعي نيست و مردم زندگي عادي خود را طي كردند تا اينكه نيمه شب سه شنبه لحن خبرها تغيير كرد و راديوهاي كشورهاي عربي كه در شهرهاي جنوبي به خوبي شنود مي شوند اخبار ناخوشايندي از حركت يك طوفان سهمگين به نام «گونو» دادند. همين اخبار باعث شد تا شايعه اي به سرعت در ميان مردم شهرهاي ساحل درياي عمان مبني بر بروز سونامي گسترش يابد، اين شايعه كه با توجه به شرايط جوي پذيرش آن خيلي هم سخت نبود، حتي در مقامهاي مسؤول و دانشگاهي هم تأثير كرد. رئيس دانشگاه دريا نوردي و علوم دريايي چابهار كه از بزرگترين مراكز آموزشي در اين زمينه است نيمه شب زنگ خطر را به صدا در آورد و تمام دانشجويان، دانش آموزان، استادان، كاركنان دانشگاه و خانواده هاي آنها را به ارتفاعات منطقه آزاد چابهار برد. مردم شهر هم وقتي متوجه حركت عده اي دانشگاهي به بلنديهاي اطراف شهر شدند. بلافاصله وسايل خود را جمع كرده و به هر ترتيب از شهر خارج شدند. راديو تنها وسيله اي بود كه هر شهروندي همراه خود داشت تا از آخرين خبرها مطلع شود اما تا صبح هيچ خبري نشد و مردم سحرگاه به خانه هاي خود بازگشتند.
* صبح پركار چهارشنبه صبح چهارشنبه مسؤولان بخش حوادث غيرمترقبه در استانهاي ساحلي جنوب كشور روز پركاري را شروع كردند، زيرا اخبار خوبي به گوش نمي رسيد و پيش بيني سازمان هواشناسي هم كار و تلاش بيشتر آنها را طلب مي كرد. ستاد حوادث غيرمترقبه استان هرمزگان تشكيل جلسه داد و در آن راهكارهاي كاهش آثار طوفاني كه به سرعت در حال نزديك شدن به سواحل كشور بود بررسي گرديد، تيمهاي امداد و نجات، پزشكي و تهيه مايحتاج ضروري مردم تشكيل شدند و براي مقابله با خسارتها و تلفات احتمالي اعلام آمادگي كردند.در شهرستانهاي جنوبي استان سيستان و بلوچستان و بويژه شهرهاي چابهار و كنارك كه دو مركز عمده هستند، اگرچه از روز قبل اين ستاد فعال شده بود، اما صبح چهارشنبه آخرين اخبار و فعاليتها مورد بررسي دوباره قرار گرفت تا هيچ نكته اي از قلم نيفتاده باشد.
* طوفان «گونو» چيست؟ خبرها حكايت از شكل گيري يك طوفان چرخنده به نام «گونو» دارد كه احتمالاً با ورود خود به خشكي، خسارتهاي زيادي بر جاي خواهد گذاشت، اما اين «گونو» چيست؟ سرپرست اداره هواشناسي جزيره كيش مي گويد: «گونو» در اقيانوس هند بر اثر افزايش دما و تبخير آب اقيانوس هند ايجاد شده است. محمود بهرامي مي افزايد: با افزايش دما و تبخير آب در اين منطقه، رطوبت آن به لايه هاي بالايي جو منتقل و تحت تأثير نيروهاي گريز از مركز باد شديد وزيدن مي گيرد. به گفته وي، رطوبت هوا با نفوذ در جو تحت تأثير نيروهاي گريز از مركز و جانب مركز كوريوليس آن، حالت چرخشي گرفته و بر بالاي ابرها منتقل و با ايجاد يك سيستم چرخنده فعال ابرهاي «CB» باران زا، وزش بادهاي شديد شروع مي شود. بهرامي مي افزايد: پيش بيني مي شود اين طوفان به نام «گناه حاره اي گونو» از طرف چابهار و جاسك به طرف داخل استانهاي سيستان و بلوچستان و كرمان حركت كند.
* طوفان به عمان رسيد هنوز هم هشداري از هواشناسي در راه نبود، كه طبق خبرهاي رسيده طوفان «گونو» عمان را در نورديد. مردم شهرهاي جنوبي كه شب قبل را در بيم و ترديد به سر برده بودند متوجه شدند كه واقعاً خبرهايي هست و شايعات بي دليل نبوده است. اولين خبر در اين خصوص را پس از شبكه هاي تلويزيوني عربي، يك خبرگزاري داخلي به نقل از تلويزيون «العربيه» اعلام كرد. براساس اين گزارش شدت و سرعت اين طوفان به حدي بود، كه برق پايتخت عمان به طور كامل قطع شده و منجر به قطع درختان و خسارتهاي زيادي به ساختمانها شده است. تلويزيون «العربيه» به نقل از كارشناسان مورد نظرش پيش بيني كرد كه سرعت امواج و ارتفاع طوفان همچنان در حال افزايش است و طي دو روز آينده نيز ادامه خواهد يافت. دولت عمان روز قبل در سراسر اين كشور و بويژه در شهرهاي شرقي حالت فوق العاده اعلام كرده بود كه باعث هجوم مردم به مراكز تهيه موادغذايي و پمپ بنزين ها شد. * يك خبر و ترس پايتخت نشينان در حالي كه هنوز اطلاعيه وزارت كشور صادر نشده بود يك خبرگزاري داخلي به نقل از روزنامه «شرق الاوسط» نوشت كه طوفان گونو پس از عبور از پاكستان وارد ايران شده و شهر تهران پايتخت اين كشور را در مي نوردد. اين روزنامه به نقل از رياست كل مركز رصد جوي عربستان سعودي مدعي شده بود كه اين طوفان شديد كه حداقل 170 كيلومتر در ساعت سرعت دارد پس از عبور از كراچي پاكستان وارد خاك ايران شده و به سوي پايتخت پيش مي رود و تا پايان هفته در تهران مي ماند. اين خبر اگرچه خيلي زود تكذيب شد، اما مركز نشينان را به تكاپو انداختو البته چند ساعت بعد يك كارشناس مركز هواشناسي كشور امكان رسيدن اين طوفان به مركز كشور را تكذيب كرد.
* و سرانجام وزارت كشور وارد شد در حالي كه اضطراب مردم شهرهاي جنوبي كشور و به ويژه سواحل درياي عمان هر لحظه بيشتر مي شد سرانجام وزارت كشور صبح چهارشنبه پس از آمدن نيروهاي آن به سركار اطلاعيه اي صادر كرد، اين در حالي بود كه زبانه هاي اين طوفان به سواحل جنوبي رسيد. و امواج را تا ارتفاع 6 متر بالا برده بود. در اين زمان كه اعلام هشدار از سوي ستاد حوادث غيرمترقبه وزارت كشور اندكي دير به نظر مي رسيد، اين نهاد از مردم استانهاي سيستان و بلوچستان، هرمزگان و تنگه هرمز خواست به علت جاري شدن سيل و افزايش امواج دريا مناطق ساحلي و كناره رودخانه ها را ترك كنند. اين اطلاعيه كه خود بر پيش بيني سازمان هواشناسي استوار است احتمال مواجه شدن دريا و ارتفاع 2 تا 5 متري موجها را گوشزد كرد و از مردم خواست خونسردي خود را حفظ كرده و به مناطق امن نقل مكان كنند. * و سرانجام طوفان رسيد سرانجام و بر خلاف تمهيدات مسؤولان كه از نزديك طلوع خورشيد ساكنان سواحل درياي عمان را به مناطق مرتفع تر منتقل كرده بودند، طوفان وارد خاك ايران شد و شهرهاي جنوبي كشور و سواحل درياي عمان را در برگرفت. اين در حالي بود كه برخي پيش بيني ها حاكي از آن بود كه طوفان نهايتاً پنج شنبه وارد كشور شده و اوج فعاليتش در روز جمعه باشد. اما بارش باران صبح چهارشنبه حكايت ديگري را نقل مي كرد كه باد توأم با آن مسأله را بغرنج كرد. رئيس اورژانس كشور كه ساعتهايي پس از ورود طوفان به شهرهاي سواحل درياي عمان با خبرگزاري فارس گفتگو مي كرد، اظهار داشت: اگر چه بارش باران در كنارك و چابهار كمتر شده اما شدت باد هر لحظه بيشتر مي شود و اين مناطق 4 تا 5 متر آبگرفتگي دارند به همين دليل مسؤولان محلي در حال تخليه منطقه هستند.
* گونو هنوز نرسيده اين باد و طوفان كه طي روزهاي گذشته مناطق جنوبي استان سيستان و بلوچستان را درنورديد و باعث شد بسياري از ساكنان شهرهاي چابهار و كنارك و ساير شهرها و روستاها در هراس قرار گيرند هنوز طوفان گونو نبوده است. اين ها اظهاراتي بود كه ظهر روز چهارشنبه روي تلكس خبرگزاريها قرار گرفت. اگر چه فردي كه اين اخبار را در اختيار خبرگزاريها قرار داد نخواست نامش فاش شود، اما گفت كه موج طوفان گونو كه چهارشنبه سواحل درياي عمان را در برگرفت شايد تا پايان شب چهارشنبه يا اوايل صبح پنج شنبه با شدتي كمتر به سواحل جنوب شرقي ايران برسد. وي كه ظهر روز چهارشنبه با فارس گفتگو مي كرد، يادآور شد: اگر چه ستاد حوادث غيرمترقبه در آماده باش كامل است، اما تا اين ساعت فقط مقداري گرد و غبار بندر جاسك را فرا گرفته و هنوز موج طوفان گونو به سواحل ايران نرسيده است. در عين حال يك خبرگزاري نيز نقشه اي را منتشر كرد كه بر اساس آن طوفان كه از ساعت 2 صبح چهارشنبه سواحل عمان را درنورديده به سمت خليج فارس حركت مي كند و در مسير خود حدود 24 ساعت بعد به حوالي چابهار و صبح جمعه تنگه هرمز را در برخواهد گرفت. براساس نظرات ارائه شده توسط كارشناسان هواشناسي، در طي حركت اين طوفان به سمت ايران از قدرتش كاسته مي شود و با ورود به خشكي قدرت آن به اندازه بسيار بيشتري تحليل مي رود. * آماده باش نيروها طي روز گذشته و بر خلاف تمام حوادث گذشته كه نيروها پس از وقوع يك حادثه به فكر مديريت و ساماندهي مي افتادند، اعلام آمادگي سازمانهاي ديگر در حوادث غير مترقبه جالب بود. هر چند نبايد حركت آهسته طوفان به سمت سواحل كشورمان را ناديده بگيريم، اما سرانجام نيروهاي امدادي در اسرع وقت توانستند خود را براي رويارويي احتمالي آماده كنند. در همين راستا، رئيس سازمان امداد و نجات هلال احمر از ارسال مواد غذايي به استانهاي در معرض خطر سيل و طوفان خبرداد و مي گويد: در حال حاضر تمام نيروهاي امداد و نجات در سراسر كشور در حالت آماده باش كامل به سر مي برند. رئيس اورژانس كشور نيز با بيان اينكه 40 هزار نفر از جمعيت ساكن در حاشيه سواحل جنوبي كشور با طوفان گونو درگير هستند، ياد آور مي شود: ستاد حوادث غير مترقبه در حوزه سلامت در دانشگاههاي علوم پزشكي استانهاي سيستان و بلوچستان، هرمزگان، كرمان و فارس فعال شده و آمادگي كامل براي رسيدگي به مصدومان ناشي از طوفان را دارد. در همين حال رئيس ستاد فرماندهي و كنترل پليس راه نيز اعلام كرد: در حال حاضر در حال آماده باش كامل به سر مي بريم و همچنين به نيروهاي پليس راه سيستان و بلوچستان و كرمان اعلام كرديم براي مقابله با مشكلات و انسداد محورهاي ارتباطي آماده باشند. مسؤولان هلال احمر استانهاي هرمزگان و سيستان و بلوچستان نيز بر آمادگي نيروهاي خود و مديريت حادثه تصريح كردند. در عين حال به نظر مي رسد اگر پيش بيني هاي كارشناسان هواشناسي درست از آب درآيد، اين آمادگي ها بي ثمر نخواهد بود زيرا مقصد نهايي اين طوفان تنگه هرمز است. * تأثير گونو بر قيمت نفت بروز اين طوفان در شرايطي كه بايد يك حادثه طبيعي قلمداد شود، به سبب مكان بروز آن بر بسياري از شاخصهاي جهاني از جمله بهاي نفت تأثير گذاشته است. بروز طوفان سهمگين «گونو» در تنگه هرمز و درياي عمان كه بخش عمده اي از انرژي جهان را تأمين مي كند و پيش بيني اختلال در تردد كشتي ها در اين مسير باعث شد تا قيمت نفت در بازارهاي جهاني افزايش يابد. در همين حال و بنا بر گزارشها، نگراني هاي ناشي از تخريب تأسيسات نفتي نيز بر دامنه اين تأثيرات افزوده و قيمت نفت را به بشكه اي 71 دلار رساند.
* آخرين اخبار آخرين اخبار حاكي از آن است كه عصر ديروز زبانه هايي از اين طوفان شهرهاي چابهار و كنارك را فرا گرفت. در عين حال كارشناسان هواشناسي با بيان اينكه قدرت «گونو» هنگام ورود به ايران كاهش يافته است ابراز داشتند كه گونو به احتمال بسيار زياد صبح پنجشنبه وارد ايران شده و امواجي به ارتفاع 10متر ايجاد خواهد كرد. |