|
امير روحپرور COM.ROOHPARVAR @ YAHOO.AMIR آغاز ماجرا ديروز دولت روسيه طي دستورالعملي وزارت اقتصاد اين كشور را مأمور كرد از ابتداي مرداد ماه بازار بورس نفت و فرآورده هاي نفتي را تأسيس كند.

خبرگزاري فرانسه در اين خصوص گزارش داد، مؤسسات دولتي روسيه بر اساس اين تصميم تشويق خواهند شد كه دست كم 15 درصد از خريدهاي نفت و فرآورده هاي نفتي خود را از طريق اين بورس انجام دهند. اين در حالي است كه «پوتين» رئيس جمهور روسيه نيز بارها خواستار ايجاد بورس نفت به نشانه جايگاه مهم اين كشور در بخش انرژي جهان شده بود.از سوي ديگر سال گذشته نيز اعلام شده بود كه «نخستين» بورس نفت كشورهاي حوزه خليج فارس با هزينه اي بالغ بر 2/5 ميليارد دلار در قطر- رقيب ايران در بخش انرژي- ايجاد مي شود. شواهد نشان مي دهد از مدتها پيش با افزايش قيمت جهاني طلاي سياه و افزايش تقاضاي كشورهاي مصرف كننده، برخي از كشورهاي نفت خيز منطقه به فكر ايجاد بورس نفت افتاده و از اين طريق تلاش مي كنند تا در بازار جهاني نقش پوياتري را به نمايش بگذارند. در اين راستا، قطر مي كوشد كه آغازگر اين حركت نوين در منطقه آسيا بوده و صاحب اولين بورس خاورميانه گردد. آن طور كه تحليلگران گفته اند، قرار است تمام معاملات اعم از خريد و فروش نفت و گاز كشورهاي حوزه خليج فارس از طريق همين بورس انجام شود، از اين رو شاهديم كه مسؤولان اين كشور با «لابي» در منطقه مشغول آماده كردن زيرساختها و مقدمات افتتاح تالار شيشه اي نفتي خود هستند. مطمئناً ايجاد اين بورس دو امكان اساسي را براي قطر ايجاد خواهد كرد. نخست اين كه ايجاد بورس نقش مهمي در تعيين قيمتهاي انرژي در منطقه نفت خيز و ثروتمند خاورميانه خواهد داشت و دوم تأسيس بورس امكان راهبري اين موضوع را براي كشورهاي منطقه كه داراي ذخاير عظيم انرژي هستند، فراهم خواهد كرد. چنين چشم اندازي براي روسيه نيز تا حدودي قابل تصور است؛ زيرا اين كشور نيز از بازيگران اصلي انرژي جهان است.
توپي ميان دو وزارتخانه همه اين اتفاقات در حالي است كه بحث بورس نفت در منطقه آسيا براي اولين بار توسط ايران مطرح شد و خبرگزاري خارجي نوشتند ايران با راه اندازي بورس نفت به سلطه غربيها در تعيين قيمت انرژي بويژه نفت پايان مي دهد. با اين حال متأسفانه شواهد موجود نشان مي دهد كه اين موضوع با وجود كاركردهاي فراوان آن براي اقتصاد ايران چندان جدي گرفته نشده و ايجاد بورس نفت ميان چند وزارتخانه معطل مانده است. كارشناسان مي گويند: چنانچه ايران كمي زودتر نسبت به راه اندازي بورس اقدام مي كرد، احتمال مشاركت كشورهاي منطقه وجود داشت كه در اين صورت ايران مي توانست به عنوان يك كشور نفت خيز و صاحب ذخاير بزرگ نفت و گاز با توجه به موقعيت ويژه خود در اوپك نقش تعيين كننده اي در تعيين قيمتها كه اين روزها بيشتر در بازار كاغذي غربي مشخص مي شود، ايفا نمايد.
حكايت مافياي نفتي از سوي ديگر، كميسيون انرژي مجلس خواستار تسريع در راه اندازي بورس نفت شده بود، كمال دانشيار رئيس اين كميسيون از تلاش مافياي نفتي براي اشكال تراشي در تحقق اين مهم خبر داده بود. با اين حال وزير نفت در بيست و چهارم بهمن ماه سال گذشته اعلام كرد كه با برنامه ريزيهاي انجام شده عمليات اجرايي راه اندازي بورس نفت در منطقه آزاد كيش بزودي آغاز خواهد شد. وزيري هامانه با بيان اينكه رئيس جمهور راه اندازي بورس نفت را به وزارت اقتصاد واگذار كرده است، ادامه داد: اميدواريم هر چه سريعتر مديرعامل و اعضاي هيأت مديره اين بورس انتخاب شوند. همچنين وزير اقتصاد «سال گذشته» در حاشيه نخستين اجلاس بين المللي صنعت پالايش نفت كشور از راه اندازي بورس نفت در مدت يك ماه خبر داده بود. دانش جعفري افزوده بود: جنبه بين المللي شدن اين بورس، نيازمند هماهنگي با كشورهاي علاقه مند در اين زمينه است.اما با گذشت يك ماه اين وعده نيز تحقق نيافت!
يك وعده ديگر در اين راستا، ديگر هيأت مديره شركت بين المللي بورس نفت مهرماه سال گذشته در گفتگويي اظهار داشت مراحل و عمليات مقدماتي بورس نفت به اتمام رسيده و «طي چند روز آينده» با تصميم گيري در خصوص نرم افزار آن، تنها تجهيزات تالار باقي مي ماند. مهدي كرباسيان با اعلام اينكه مبنا و پايه انجام مبادلات در بورس نفت، ريال خواهد بود، خاطرنشان كرده بود: با اتخاذ تصميماتي چون نوع و حجم فرآورده ها، بحث استفاده از ارزهاي ديگر نظير يورو و دلار، آزادسازي معاملات در بورس و ... بورس نفت پس از تجهيز تالار و نصب نرم افزار در مدت 3 ماه آماده راه اندازي است.اما با وجود گذشت بيشتر از 9 ماه از اين سخنان تاكنون خبر جديدي كه نشان از توجه جدي به اين مقوله باشد، مخابره نشده است. در اين زمينه سيدرضا حسيني يك مقام مسؤول در سازمان بورس اوراق بهادار نيز در گفتگو با قدس اعلام كرده است، مجوز تشكيل بورس نفت صادر شده و كارهاي اجرايي آن از سوي وزارت نفت باقي مانده است. وي گفت: در دولت قبل با وجود موافقتهايي كه براي تشكيل بورس نفت انجام شده اما متأسفانه به هر دليلي اين كار عملي نشد و در دولت جديد نيز پس از بررسي، يك شركت سهامي خاص به عنوان بورس نفت در منطقه آزاد كيش مأمور ايجاد آن شده است. علي صالح آبادي، رئيس سازمان بورس و اوراق بهادار هم گفته است: وظيفه اين سازمان در برابر تشكيل بورس نفت فراهم كردن بسترهاي قانوني و صدور مجوزهاي لازم است نه تأسيس آن.اضافه مي شود، در سال 84 مجوز تأسيس بورس نفت به وزارت نفت داده شده و در سال 85 نيز با وجود صدور اين مجوز، شوراي عالي بورس بار ديگر موافقت اصولي خود را با تشكيل اين بورس به وزارت نفت اعلام كرده اما تا امروز از راه اندازي آن خبري نبوده است. |