|
*فرهاد اعلمي
قطار سريع السير «مشهد- تهران» به عنوان يكي از پروژه هاي مهم حمل و نقل ريلي كشور از جمله مسايل مهمي است كه اين
روزها در صدر اخبار سايتهاي خبري و صفحات روزنامه هاي مطرح قرار دارد.
اعلام نظرهاي مختلف و بعضاً ناآگاهانه درخصوص تحقق يا عدم اجراي اين پروژه عظيم ملي از زمان مطرح شدن آن توسط رئيس جمهور تا امضاي توافقنامه هاي اوليه آن در خراسان رضوي، همواره اين سؤال را مطرح مي كند كه آيا قطار سريع السير مشهد- تهران آرزوي ديرينه زائران و مسافران را براي سرعت بخشي در رفت و آمد در اين مسير محقق مي سازد.
اگرچه درخصوص اين پروژه طي روزهاي گذشته سايتهاي خبري و رسانه هاي مكتوب مانورهاي وسيعي را ارايه و نظرات كارشناسان و به خصوص صدراعظم آلمان را نيز دراين باره منعكس كردند، اما در آخرين خبرها، حمايت وزيران اقتصاد و حمل و نقل آلمان از اين پروژه باعث شد تا علاوه بر عقب نشيني خانم مركل از اعلام نظر خود بر همه شايعات نيز خط بطلان كشيده شود.
يكي از سايتهاي خبري طي روزهاي گذشته با اشاره به تاريخچه قطار سريع السير مشهد- تهران، اين موضوع را به 32 سال پيش مربوط دانسته و اظهار داشته است، پروژه خريد «ترانسراپيد»، قطار تندرو آلماني براي اتصال مشهد به تهران از 32 سال قبل با فناوري آن زمان در آرشيو سازمان برنامه بوده و نشان مي دهد كه از آن زمان تأمين منابع مالي براي اين كار غيرممكن بوده زيرا مراكز پولي و بانكهاي جهاني حاضر به سرمايه گذاري در طرحي - كه به اعتقاد آنها توجيه اقتصادي ندارد- نبوده اند.
در همين سايت همچنين آمده است:در همان زمان يكي از كارشناسان قديمي وزارت راه در گفتگويي با اين منبع خبري اظهار داشته كه اين طرح كه نوعي قطار سريع السير ميان مشهد- تهران بوده از 30 سال قبل و از زمان استانداري «عبدالعظيم وليان» مطرح بوده كه مقدمات آن با شركتي آلماني نيز به اجرا درآمد، اما با تغيير دولت هويدا، آشكار گرديد كه بانك مركزي بايد اين اعتبار را تضمين كند ولي كارشناسان آلماني نشان دادند كه اين سرمايه گذاري توجيه اقتصادي ندارد.
در ادامه اين خبر آمده است: همزمان با فاش شدن مخالفت صدراعظم آلمان با كمك آن كشور به ساخت «قطار ترانسراپيد» و افشاي فعاليتهاي پشت پرده، يكي از كارشناسان با تجربه در نوشته اي كه اعتماد ملي آن را منعكس كرد نشان داد كه اصولاً ساخت اين نوع قطار به دلايل مختلف مقرون به صرفه نيست و قرار نبوده است كه دنبال شود.
به نوشته كارشناسان باواريا قطار «ترانسراپيد» خطوط خود را لازم دارد و نمي تواند از خطوط مشابه استفاده كند از همين رو بكارگيري آن فقط در مسيرهاي فوق العاده طولاني مقرون به صرفه است و در بقيه نقاط جهان كه ايستگاهي نزديك به هم دارند عملاً سرعتش كاهش مي يابد.
اين كارشناس همچنين استدلال كرده است اين قطار هشت برابر قطار عادي صدا توليد و چهار برابر نيز سوخت مصرف مي كند.
اطلاعات داده شده غيرتخصصي است
درحالي كه كارشناسان مورد گفتگوي سايتهاي مختلف خبري از غيراقتصادي بودن پروژه راه آهن سريع السير مشهد- تهران سخن رانده اند يك منبع آگاه در اين پروژه اطلاعات داده شده را در اين باره غيرتخصصي و آن را مردود اعلام مي كند.
يك كارشناس دست اندركار اين پروژه در پاسخ به ادعاهاي اعلام شده، ضمن مغرضانه خواندن موارد مطروحه مي گويد، ارتباط موضوعهاي اقتصادي و صنعتي به مسايل سياسي، تخصص و مهارت خاص خود را مي خواهد ليكن اين پروژه هيچ اطلاعات و مطالعات غيراصولي و غيرمنطقي را ارايه ننموده كه با بيان گوينده مصداق پيدا كند و عقل سليم حكم مي كند كه هيچ گروه و تيمي وارد مهلكه اي از كار نشوند كه انتهاي آن را نشدني و منفي پيش بيني نمايند.
وي درخصوص سرمايه گذاري انجام شده در اين پروژه ميگويد: سرمايه گذاري 7 ميليارد يورويي كاملاً با پيشنهاد غيردولتي بودن و با سرمايه گذاري و مشاركت سرمايه گذاران غيردولتي انجام مي پذيرد و به دليل انجام فاز صفر آن به مدت يك سال توجيه پذيري اقتصادي و فني و مقايسه هاي ارجحيت انتخاب آن در اسناد مطالعه انجام گرفته و اسناد آن به كارفرما ارايه شده است.
اين كارشناس درخصوص اظهارات خانم مركل، صدراعظم آلمان نيز مي گويد: به نظر مي رسد گفته هاي ايشان بدون توجه به روش اجرايي پروژه كه مشاركت سرمايه گذاري در آن موجود مي باشد و همچنين به لحاظ فناوري فقط يك تيم ريلي مي باشد و هيچگونه ارتقا و برتري نظامي و تسليحاتي و آنچه مورد نظر قطعنامه مي باشد نبوده است.
وي همچنين درخصوص مطرح شدن اجراي اين پروژه از 32سال پيش مي گويد: تكرار موضوع قطار از 32سال قبل به اين مفهوم است كه در آن سامانه اي ارايه شده كه چنانچه عملي مي شد امروز با خاتمه عمر مفيد آن مي بايست از رده خارج مي شد.
وي اظهار مي دارد: سامانه قطار ترانسراپيد قصد بهره گيري از اعتبارات صندوق ذخيره ارزي را ندارد بلكه در نظر است اعتباري معادل 5/1ميليارد يورو را بابت كسر و سوبسيد بليت براي اين پروژه درنظر گرفته شود.
اين كارشناس خاطرنشان مي كند: اين اقدام نه تنها در ايران بلكه در تمام كشورهاي جهان سوم و پرداخت چنين اعتباراتي از قبل متداول بوده است.
وي آلودگي صوتي اين قطار را رد مي كند و مي گويد: طبق نمودارهاي مقايسه اي به دست آمده كه مدارك آن موجود است اين قطار داراي كمترين صدا نسبت به انواع خود است.
اين كارشناس همچنين در پاسخ به ادعاي اقتصادي نبودن اين قطار مي گويد: ترانسراپيد به گونه اي طراحي شده كه هم مي تواند در مسافت كم و هم در مسافتهاي طولاني كاربري داشته باشد.
اكنون اين مطلب قابل تأمل است كه آيا قطار سريع السير مورد بحث علاوه بر سرعت بخشيدن به انتقال مسافران اين مسير 900كيلومتري و رفاهي كه براي مسافران به همراه خواهد داشت از نظر اقتصادي نيز مقرون به صرفه است؟ و آيا شركتهاي سرمايه گذار بخش غيردولتي آلمان براساس توافقهاي اوليه اين پروژه عظيم را با توجه به منافع و مصالح خود اجرايي خواهند كرد كه خود جاي سؤال دارد.
از سوي ديگر روند رو به رشد مسافران مشهد كه سالانه به 20ميليون خواهد رسيد خود مؤيد اين واقعيت است كه هر نوع سرمايه گذاري در حمل و نقل ريلي و هوايي از مزيتهاي اين گونه طرحها مي باشد. |
