|
* شادي قندهاري
10 درصد دانش آموزان دختر و 8 درصد دانش آموزان پسر در ايران دچار لاغري مفرط مي باشند. چندي پيش دكتر مجيد كاشف، مدير كل دفتر فعاليتهاي ورزشي آموزش و پرورش با اعلام اين خبر، مبحث جديدي را در مورد دانش آموزان كشورمان گشود.

در واقع لاغري مفرط دانش آموزان در كشورمان بيش از ديگر كشورهاست و اين در حالي است كه 9 درصد از دانش آموزان ايراني با چاقي نيز مواجه هستند، به عبارتي چنين وضعيتي حكايت از سوء تغذيه در ميان دانش آموزان كشورمان دارد، اما دليل اين سوء تغديه چيست و تا چه حد بر آمادگي جسماني نوجوانان كشورمان تأثير گذار است، از پرسشهايي است كه مدير كل دفتر فعاليتهاي ورزشي آموزش و پرورش به آن پاسخ مي دهد؛ شما را به خواندن اين گفتگوي اختصاصي با دكتر كاشف دعوت مي كنيم. * آقاي دكتر كاشف؛ چندي پيش در يك مصاحبه مطبوعاتي اعلام كرديد كه 10 درصد از دختران و 8 درصد از پسران دانش آموز در كشورمان دچار لاغري مفرط هستند. اولاً ضريب اطمينان اين آمار تا چه حد است، و آيا اين نتايج قابل تعميم به تمام استانهاي كشور است؟ ** اطلاعاتي كه اعلام شده از 23 استان كشور در سال تحصيلي 85-84 به دست آمده كه پس از جمع آوري اين اطلاعات از دانش آموزان در مناطق مختلف كشور بر اساس شناسنامه سلامت (كه بخش ساختار قامتي دارد) استخراج شده به مجموعه ما رسيده است. پس از دسته بندي اطلاعات در استانها، نتايج آن بر روي حدود پانصد هزار دانش آموز به دست آمده است. در اين بررسيها چند نكته مهم است، اول آنكه معمولاً فعاليتهايي را كه در كل كشور انجام داده ايم روي پانصد هزار دانش آموز نبوده است و در واقع تعداد كمتري را تحت پوشش قرار مي داده، اما اين كار به دليل آنكه در كل كشور و بر روي كلاسهاي دوم راهنمايي انجام شده، يك فعاليت بسيار گسترده و در برگيرنده تمام استانهاست ما مجبور شديم تمام بودجه هاي مربوط به اين كار را كه بيش از 250 ميليون تومان بود، بپذيريم. اطلاعات جمع آوري شده از استانها به روش «ديتا كنترل» يا «پايش اطلاعات» مورد اطمينان قرار گرفت، زيرا برخي از اطلاعات ممكن است روش درست را به كار نبرده باشند كه چنين اطلاعاتي حذف مي شوند. در واقع در اين روش، مشخص مي شود كه كداميك از اطلاعات در چارچوب قانونمند خودش انجام نشده، به هر حال بعد از اينكه همه اينها حذف شده، اطلاعات درست به كامپيوتر داده شد و نتايج بدست آمده در شناسنامه سلامت ثبت شده است. * شناسنامه سلامت حاوي چه اطلاعاتي است و سلامتي دانش آموزان را در چه مي دانيد؟ ** اين شناسنامه سه قسمت دارد. يك بخش ساختار قامتي است كه مربوط به ناهنجاريهاي بدني افراد مي باشد، بخش ديگر آمادگي جسماني است كه در آن وضعيت آمادگي جسماني را با تستهاي مختلف در استانهاي متفاوت بررسي مي كند كه اگر خواسته باشيم آمار دقيقتري اعلام كنيم، اين بخش را درباره چهارصد و 59 هزار و 962 دانش آموز و از تعداد هفت هزار و 702 مدرسه در كل كشور و 607 منطقه، مورد بررسي قرار داديم و در واقع اين ركوردي است كه تا كنون به دست آمده. در بخش اطلاعات مربوط به آمادگي جسماني، متوسط رشد در پسران 17 درصد بوده، يعني پسران در سال 86-85 نسبت به سال 80 در مجموع قابليتهاي جسماني 17 درصد رشد داشته اند. دختران هم در همين سالها حدود 21 درصد رشد داشته اند. اين نشان مي دهد كه دختران و پسران امروزي قويتر و سريع تر از دختران و پسران سال 80 هستند و برنامه هاي پنج يا شش ساله ما طوري بود، كه باعث رشد قابليتهاي جسماني دانش آموزان شده است. اما اين روند وقتي در بخش سوم شناسنامه سلامت بررسي مي شود، ضايعاتي هم داشته است، يعني افزايش فعاليتهاي جسمي باعث رشد قابليتها مي شود، اما دچار يكسري مسايل جانبي هم هست. يكي از كارهايي كه انجام داده ايم بررسي درصد چربي دانش آموزان دختر و پسر در كل كشور است. چنانچه بدن دانش آموز، چربي كمي در زير پوست داشته باشد (كه ما آن را اندازه گيري مي كنيم) اصطلاحاً به اين افراد مي گوييم، دانش آموزاني كه لاغري مفرط دارند، اين افراد بسيار استخواني و باريك هستند و وزنشان هم پايين است، كه پنج درصد از پسران و ده درصد از دختران دچار لاغري مفرطند، البته نمونه گيري ما از سال دوم راهنمايي است كه در اين سن دختران دوره رشدشان را طي كرده اند و اينها بايد با توجه به تغييرات هورموني كه دارند، درصد چربي بيشتري نسبت به پسران داشته باشند. درصد بيشتر افرادي كه دچار لاغري مفرطند، دختران هستند، زيرا پسران هنوز مراحل بلوغشان كامل نشده است. البته در مجموع اگر اين دانش آموزان را با دانش آموزان خيلي چاق مقايسه بكنيم، متوجه مي شويم كه دختران دانش آموز كه وزن خيلي بالايي دارند، شش درصد هستند. در مورد پسران اين آمار برعكس است، يعني 9 درصد پسران خيلي چاق هستند. پس اين درصدها حكايت از آن دارد كه دخترانمان بيشتر دچار لاغري مفرطند و همين امر باعث شده كه به برخي از ملاحظاتي كه دختران دارند برخورد كنيم. دختران با گرفتن رژيمهاي لاغري به خاطر پيروي از مد، و بدون توجه به فعاليتهاي ورزشي كه انجام مي دهند و بي توجه اي به نياز تغديه اي مناسب باعث مي شوند تا عضلات و پروتئين هاي آنها استفاده بشوند. پس توصيه ما اين است كه اگر كنار فعاليتهاي ورزشي، مواد غذايي مورد نياز بدن استفاده شود، بهترين نتيجه را به دست مي آوريم. آنچه در هر دو بخش مورد نظر است، دامنه مطلوب است كه 53 درصد دختران و پسران در اين دامنه قرار دارند. البته اين در حد خوبي است، اما در مقايسه با كشورهاي خارجي بايد بيشتر شود. در بخش دختران و پسران چاق، ايران از استانداردهاي جهاني پايين تر است و اين خيلي خوب است، زيرا چاقي دانش آموزان امر مطلوبي نيست و هر چه درصد چاقي كمتر باشد، بهتر است. اما در بخش لاغري از استانداردهاي جهاني بيشتر هستيم، يعني دانش آموزانمان بيش از كشورهاي ديگر، دچار لاغري مفرطند. با كمي دقت متوجه مي شويم كه چاقي و لاغري در ميان دانش آموزان با روش كنترل نبود، بلكه به شكلي كه با سوء تغديه همراه است مشاهده مي شود، پس اگر چاقي را كنترل كنيم، افراد نبايد لاغر بشوند، ولي چون درصد لاغري بيشتر است، اين نشان مي دهد كه مشكلات تغذيه اي در بسياري از استانهاي ما وجود دارد. * شما در قبل اعلام كرده بوديد كه رشد آمادگي جسماني دختران و پسران دانش آموز نسبت به سالهاي قبل افزايش يافته است، ولي از مقايسه دانش آموزان چاق يا لاغر در سالهاي مختلف خودداري كرده ايد دليل چيست؟ ** رشد قابليتهاي جسماني دختران و پسران ما در سال 85 از سال 1380 بهتر شده يعني ما آخرين نتايجي كه در زمينه آمادگي جسماني به دست آورده ايم، در سال 1380 بوده است و در سال 1385 كه اين كار دوباره انجام شده و مقايسه ها نشان مي دهد كه دختران و پسران دانش آموز رشد داشته اند. اما پيش از اين ما درصد لاغري و چاقي را اندازه گيري نكرده بوديم، حتي در سال 1380 هم اين كار انجام نشده بود و ما نمي دانيم نتيجه گيري اين آمارها نسبت به سال 1380 چگونه است. در واقع اين اولين دوره اي بود كه ميزان چربي و ميزان لاغري و چاقي دانش آموزان اندازه گيري شده است. * سازمان متبوع شما اعلام كرده كه مايل است در اين زمينه به استانداردهاي جهاني برسد، برنامه شما براي رسيدن به اين حد مطلوب چيست؟ ** ما در دو بخش برنامه هايي را هماهنگ مي كنيم، تا به اين حد مطلوب دست يابيم ،بخش اول، طرح ارتقاي آمادگي جسماني دانش آموزان دختر و پسر است كه بتدريج در بخشهاي مختلف و در استانها هماهنگ مي شود. مباحثي كه در اين بخش است شامل توسعه ورزش صبحگاهي در مدارس كل كشور، گسترش فعاليتهاي همگاني و برنامه هاي كوه پيمايي از جمله «صعود مهر» در سال گذشته و «صعود بهمن» در دوسال قبل در بخش دختران و پسران و در سه دوره ابتدايي، راهنمايي و متوسطه است، در بخش كانونهاي ورزشي هم فعاليتهايي انجام داديم كه در بيش از دو هزار كانون ورزشي برنامه هاي مختلف ورزشي اجرا مي شود. در بخش مسابقات و فعاليتهاي بومي و محلي، كارهاي زيادي انجام داديم، همچنين تأسيس باشگاههاي ورزشي دانش آموزي تصويب شده كه تمام اينها از پايين ترين سطح بچه ها را به فعاليتهاي ورزشي هدايت مي كند. ضمن اينكه دو ساعت تربيت بدني كه به سه ساعت افزايش يافته در تمام پايه هاي تحصيلي از اول مهرماه اجرا خواهد شد. در نهايت اگر تمام اين طرحها به شكل مطلوب اجرا شود، اميدواريم آمادگي جسماني دانش آموزان افزايش بيشتري پيدا كند. در كنار آن براي اينكه مشكلات لاغري مفرط را از بين ببريم به تغذيه دانش آموزان در مدارس توجه كرده ايم و برنامه هايي را پياده كرده ايم كه علاوه بر شير، خرما هم به بسته غذايي دانش آموزان اضافه مي شود، علاوه بر آن به والدين توصيه مي كنيم در صورتي كه فرزندانشان فعاليت ورزشي مي كنند، به غذاي آنها اهميت بدهند و مواد مورد نياز بدنشان را تأمين كنند. |