* دكتر صباح زنگنه

حادثه تأسف بار تخريب گلدسته هاي حرمين عسكريين در سامرا كه رنجي شديد و مصيبتي جانكاه بر پيكره جهان اسلام وارد آورد، از ابعاد و زواياي گوناگوني به ريشه يابي و تأمل نياز دارد.
اگرچه از ديرباز هتك حرمت به اماكن و شخصيتهاي مورد احترام مسلمانان را در گوشه و كنار دنيا شاهد بوده ايم، اما اتفاقهايي كه اكنون صورت مي گيرد، در كنار بسياري از واقعيتهاي موجود، از ابعادي گسترده تر و جدي تر حكايت دارد.
قطع نظر از هدف دشمنان اسلام براي هتاكي به مقدسات اسلامي، آنچه فصل مشترك يكايك اين اقدامها و اهانت ها تلقي مي شود، ايجاد فتنه هاي مذهبي و درگيرساختن مسلمانان با يكديگر، با هدف انتساب اين قبيل رفتارها به طرفهاي مقابل است؛ موضوعي كه بي ترديد در حادثه اخير سامرا هم دنبال مي شود.
با رصد وقايع سالهاي اخير در عراق و بخصوص تبيين رفتار اشغالگران دراين كشور، به خوبي مي توان دريافت كه ابعاد جنايت هولناك اخير، به مراتب فراتر از آن است كه بشود آن را به اهل سنت و يا مردم سامرا كه اكثريت آنها اهل تسنن هستند، نسبت داد؛ زيرا اهل بيت پيامبر(ص)، اولاً مورد احترام همه مسلمانان- اعم از شيعه و سني- قرار داشته و دارند و درثاني، مردم سامرا از گذشته تاكنون ضمن احترام و علاقه به مراكز مقدسه امامين عسكريين(ع) اين مكان شريف را جزيي از هويت تاريخي خود قلمداد كرده و در حفظ آن كوشيده اند.
بنابراين، ترديدي نيست فقط نيروها يا جريانهايي مي توانند چنين جنايتي را مرتكب شوند كه در مسير اغراض سياسي خاصي گام برداشته و يا در عمل به تفكرات انحرافي- تكفيري خود، چنين فاجعه اي را رقم بزنند. در يك نگاه كلي، چند احتمال را مي توان در بروز فاجعه اخير دخيل دانست:

1- اينكه اين اقدام را متوجه گروهك القاعده و نيروهاي افراطي وابسته به آن قلمداد كنيم. با وجود اينكه نيروهاي القاعده پيوسته مورد طرد و اعتراض نيروهاي اهل سنت غرب عراق- بويژه سامرا و الرمادي- قرار داشته اند، اين سؤال هميشه مطرح است كه اعضاي اين گروهك تروريستي، چگونه توانسته اند در مقابل چشم اشغالگران، مكانهاي زيادي از مناطق سني نشين را به تصرف خود درآورده و حتي مردم اين مناطق را از سكونتگاههاي خود اخراج نمايند. باز بودن دست القاعده در مناطق ياد شده، به گونه اي بسيار روشن از همكاري ميان آنها و اشغالگران عراق حكايت دارد.

2- از زمان سقوط صدام تاكنون، بازماندگان حزب بعث عراق، به هيچ مسأله اي به اندازه بازگشت به قدرت نمي انديشند. هم اكنون مهمترين راهبرد گروه هاي ياد شده اين است كه با ايجاد فتنه و درگيريهاي داخلي در عراق، چنين وانمود كنند كه در زمان اقتدار حزب بعث، چنين وقايعي صورت نمي گرفت و چون بعثي ها در حكومت حضور ندارند، چنين حوادثي گريبانگير مردم عراق شده است.
با توجه به ماهيت ماكياوليستي حزب بعث و بازماندگان جنايتكار آن در عراق، اين احتمال قوت مي گيرد كه نيروهاي وابسته به صدام، با تدارك و طراحي جنايت سامرا، قصد دارند اقتدار حزب بعث را در حاكميت گذشته عراق يادآور شوند.

3- مسأله ديگري كه احتمال وقوع آن در اين حادثه دور از ذهن نيست، دخالت سازمانهاي جاسوسي آمريكا، انگليس، موساد و برخي از كشورهاي عربي است كه بنا به دعوت آمريكا و براي ايجاد جبهه اي عليه دولت فعلي عراق و نيز در برابر ايران و ساير نيروهاي مخالف در منطقه، در عراق حضور يافته و اقدامهاي ضد امنيتي در عراق، ايران و سوريه را در دستور كار خود قرار داده اند.
از جمله روش اين نيروها، ايجاد تنش و درگيري ميان شيعيان و اهل سنت منطقه و در نتيجه دامن زدن به برخي فتنه هاي قومي و مذهبي است تا بدينوسيله افكار عمومي و انظار مردم منطقه و عراق را از مخالفت با اشغالگران و توطئه هاي آنها منحرف ساخته و به حوادثي نظير انفجار سامرا، معطوف سازند.
اما قطع نظر از نقش عوامل ياد شده، ذكر اين نكته ضروري است كه هر يك از اين حوادث در عراق، بدون اطلاع، هماهنگي و چراغ سبز آمريكايي ها و نيروهاي اشغالگر امكان وقوع و تحقق نخواهد داشت.
از شانزده ماه قبل كه حادثه مشابهي در همين مكان مقدس به وقوع پيوست، بسياري از تحليلگران و ناظران سياسي و مذهبي احتمال مي دادند كه منطقه سامرا دوباره مورد تعرض و تخريب قرار گيرد. با وجود چنين پيش بيني هايي، نه تنها هيچ اقدام بازدارنده اي براي پيشگيري از اين حادثه اتخاذ نشد، بلكه ورود تعداد زيادي از نيروهاي خرابكار به حرمين شريف آن هم با فرصت كافي براي انجام اقدامهايشان بيشتر از گذشته براين شائبه دامن زد كه تمامي اين قبيل اقدامها با هماهنگيهاي قبلي صورت مي گيرد.
اينك كه نيروهاي جنايتكار با اين اقدام خود، بار ديگر قلبهاي مردم وفادار و شيفته اهل بيت رسول ا... را جريحه دار كرده اند، اولاً بر علماي جهان اسلام- اعم از شيعه و سني- است كه در محكوميت اين اقدام و نيز در تحريم و تجريم آن دريغ نكرده و درثاني، از دولتمردان و علماي عراق هم انتظار مي رود با درك دقيق از ماهيت و اهداف اين اقدام، كنترل اوضاع را به دست گرفته و از بروز حوادث ناخواسته مشابه جلوگيري نمايند.
به نظر مي رسد سازمان كنفرانس اسلامي نيز وظيفه دارد با ورود به بعد سياسي قضيه، نظير برگزاري يك سري جلسات، با محكوم نمودن شديد اين حادثه، از دولتهاي اسلامي بخواهد با همكاري يكديگر، وظايف قانوني و مسؤوليتهاي اشغالگران را بار ديگر به آنان گوشزد كرده و آنها را نسبت به اتفاقهاي عراق و آلام مردم اين كشور، به پاسخگويي وادار نمايند.