|
* محمد رضايي
دانش آموزان شاخه هاي فني و حرفه اي و كار و دانش با شركت در برنامه هاي درسي و كارگاهي در هنرستانها و آموزشگاههاي آزاد،

براي ورود به بازار كار آمادگي اوليه و لازم را به صورت علمي و عملي فرامي گيرند و دولت بايد تا پايان برنامه توسعه، تمامي نيازهاي جمعيت دانش آموزي را در اين حوزه برآورده سازد. براي تحصيل اينكه تا چه حد آموزشهاي فني و حرفه اي توانسته اند نيازهاي واقعي جامعه را به نيروي متخصص برآورده سازند موضوع اين مصاحبه نيست اما از آنجايي كه تأليف كتابهاي درسي در حوزه فني و حرفه اي و كار و دانش براي جذب دانش آموزان مستعد و آغاز ورود آنان به بازار كار اهميت بسيار زيادي دارد، گروه جامعه روزنامه قدس گفت و گوي صريح و رو در رويي را با مهندس محسن جعفرآبادي، مديركل دفتر برنامه ريزي و تأليف كتابهاي درسي آموزشهاي فني و حرفه اي و كار و دانش انجام داده است كه از نظر خوانندگان مي گذرد: * جناب آقاي مهندس جعفرآبادي در ابتدا نوع فعاليت دفتر برنامه ريزي و تأليف كتابهاي درسي فني و حرفه اي را توضيح دهيد. ** ماهيت كار در دفتر برنامه ريزي و تأليف كتابهاي درسي فني و حرفه اي و كار و دانش به گونه اي است كه توليدات آن بعد از برنامه ريزي براي تدريس يك موضوع در مراكز آموزشي مربوط به كتاب درسي و توليد محصولي به نام كتاب درسي فني و حرفه اي است كه در اختيار معلمان و دانش آموزان قرار مي گيرد به همين دليل بايد بتوانيم رضايت خاطر آنان را به عنوان جامعه هدف جلب نماييم كه در اين فرايند دفتر ما كار نظرسنجي و دريافت بازخوردهاي مربوط به كتابها را از طريق تماسهاي مستقيم يا غيرمستقيم با معلمان و دانش آموزان و لحاظ كردن اين نظرات در تأليفهاي جديد و اصلاح كتابها را مدنظر قرار مي دهد. * آيا در اين فرايند، از نظر كارشناسان و متخصصان صاحب نظر در نظام آموزشي نيز استفاده مي شود؟ ** بله در اين حوزه، نظرات گروههاي آموزشي و متخصصان هر رشته را كه در واقع نمايندگان و نخبگان استانها و آموزشگاههاي كشور در دروس كشور هستند دريافت مي كنيم و برگزاري همايشهايي نيز در پيرامون جلب و دريافت نظرات دبيران، مربيان و مهندسان برگزيده شاغل در سازمانهاي آموزش و پرورش در راستاي عمق بخشي به اين هدف در حال انجام است. * آيا به طور مشخص و دوره اي، همايشهاي كارگاهي و تخصصي در اين رابطه در سطح نظام آموزشي انجام گرديده است؟ ** بله، در دهم تيرماه جاري سومين گردهمايي مديران و كارشناسان مسؤول فني و حرفه اي كه از استانهاي مختلف تركيب شد، در مشهد مقدس برگزار شد كه دفتر برنامه ريزي و تأليف در اين گردهماييها اهداف و شيوه نامه هاي تدريس و تحصيل را به آنان منتقل نموده و به صورت مصداقي و مشخص حوزه هاي مشاركتي را كه مي توانند با وزارت آموزش و پرورش داشته باشند معرفي مي نماييم و از آنان براي حل بهينه و مؤثر مشكلات و برنامه هاي درسي و كتابهاي تأليف شده نظرخواهي صورت مي گيرد. * آيا در فرايند تدوين، اصلاح و بازنگري كتابهاي درسي كه معمولاً در معاونت آموزش و پرورش مهارتي سرعت بيشتري دارد به بومي كردن و تناسب آموزه هاي دانش آموزان با شرايط محيطي و منطقه اي محل تحصيلشان توجه شده است. ** بله همين طور است. در حال حاضر يكي از سرفصلهاي فعاليت آموزش و پرورش در شاخه هاي فني و حرفه اي، بومي كردن و توجه به نيازهاي منطقه اي هنرجويان دانش آموز و بازار كار محل زندگي آنان مي باشد كه در اين رابطه نيز گامهاي خوبي برداشته شده است. * لطفاً به صورت مشخص به مصداقهاي اين گامها و تلاشهايي كه براي بومي شدن آموزه هاي درسي انجام شده اشاره نماييد. **وزارت آموزش و پرورش از كمكها و مساعدتهاي دبيران و مربيان هنرستانهاي فني و حرفه اي و آموزشگاههاي كار و دانش در اين رابطه حمايت و استقبال مي كند و ما به آنان اجازه داده ايم كه متناسب با چارچوب كاري نظام آموزشي در حوزه فني و حرفه اي و كار و دانش درباره برنامه هاي درسي اظهارنظر بكنند و كتابهاي تأليف شده را مورد نقد قرار داده و در برنامه ريزي منطقه اي هم به آنان اجازه داده شده است، در صورتي كه در برنامه تحويلي به آنان براي منطقه و استان خودشان اقتضائات خاصي را در نظر مي گيرند و نسبت به تغييراتي كه در برنامه احساس نياز مي شود مي توانند با هماهنگي لازم، آن تغييرات لازم را در سطح محدود و قابل قبولي اعمال نمايند. * اين تغييرات كه در برنامه هاي درسي و آموزشي هنرستانها و آموزشگاههاي آزاد كار و دانش انجام مي شود به چه منظوري است؟ ** اين تغييرات در اصل به منظور پاسخگويي به نياز بازار كسب و كار هر منطقه به نيروي كار ماهر است كه در وزارت آموزش و پرورش هدف گذاريهاي آن انجام شده است و با اين كار متناسب سازي برنامه و موضوع درسي با نيازهاي منطقه اي انجام مي گردد و با عملياتي كردن اين مرحله از كار مي توانيم به رشد شاخصهاي اشتغال و رفع معضل بيكاري كمك نماييم. * آقاي مهندس جعفرآبادي! از گذشته هاي دور كه ما به عنوان دانش آموز و بزرگترهايمان به عنوان معلم در كلاسهاي درس و محيط هاي آموزشي حضور داشتيم و نيز به اعتراف اكثر قريب به اتفاق معلمان، كتابهاي درسي توسط برخي افراد خاص تدوين، تأليف و چاپ مي شده است و معلمان و حتي اعضاي اصلي گروههاي آموزشي نقش مهمي در تدوين كتابهاي درسي نداشته اند، آيا در حال حاضر براي شفاف سازي و حل اين معضل در دفتر برنامه ريزي و تأليف كتابهاي درسي فني و حرفه اي تدبير خاصي انديشيده شده است؟ ** بله درست است. در حال حاضر توسط دفتر برنامه ريزي و تأليف كتابهاي درسي، آموزشهاي فني و حرفه اي و كار و دانش وزارت آموزش و پرورش گامهاي خوبي برداشته شده است يعني هم اكنون براساس دستورالعمل ابلاغ شده به سازمانهاي آموزش و پرورش، هنرستانها و مراكز آموزش كار و دانش از دبيران و مربيان هنرستانها خواسته ايم كه اگر مي توانند در تدوين و تأليف كتابهاي درسي با ما مشاركت بكنند يا توانمندي خودشان را اعلام بكنند و ما مي توانيم كتاب تأليفي اين گروههاي آموزشي را به صورت جايگزين يا به صورت كتاب موازي در سطح آموزشگاههاي آزاد و كار و دانش و هنرستانهاي فني و حرفه اي به عنوان كتاب درسي مورد استفاده قرار دهيم. * يعني با اين تعامل، وزارت آموزش و پرورش به سوي بومي سازي كتابهاي درسي پيش مي رود؟ **بله، البته اين كار در آغاز راه است و به صورت محدود به سمت بومي كردن آموزه هاي درسي پيش مي رويم و اين بومي سازي دستورالعملي دارد كه قبلاً ابلاغ شده و با حفظ آن چارچوبهاي برنامه درسي و اعمال ضوابط كلي وزارتخانه و دفتر آن، بومي سازيها و تغييرات را دبيران گروههاي آموزشي مي توانند اعمال كنند. * اشاره داشتيد به اينكه وزارت آموزش و پرورش در بحث تدوين و تأليف كتابهاي درسي به نظرات معلمان و مربيان فني و حرفه اي و كارگروهها اهميت مي دهد لطفاً به صورت واضح بيان كنيد در سال تحصيلي جاري چه تعداد از كتابهاي درسي شاخه هاي فني و حرفه اي و مهارتي با لحاظ كردن اين نوع نظرات و باز خوردها اصلاح شده اند؟ ** در سال جاري تعداد 90 عنوان از كتابهاي شاخه هاي كار و دانش و فني و حرفه اي براساس نظرات معلمان و مربيان و كارشناسان گروههاي آموزشي مورد بازبيني و اصلاح قرار گرفته اند و يا به صورت كلي تجديد چاپ شده و به سامانه كتابهاي درسي اضافه شده اند. اين كتابها براساس بازخوردهايي كه ما به دنبال ارسال دستورالعملهاي آموزشي و فراخوانهاي همكاري براي اعضاي گروههاي آموزشي داشته ايم مورد بازبيني، اصلاح و حتي برخي تأليف مجدد داشته اند. * دفتر برنامه ريزي و تأليف كتابهاي درسي آموزشهاي فني و حرفه اي و كار و دانش براي سال تحصيلي آينده و ارايه به هنرآموزان فني و حرفه اي و كار و دانش، چه تعداد كتاب را آماده چاپ كرده و يا در دست چاپ دارد؟ ** اين دفتر تعداد 400 عنوان كتاب را براي رشته هاي مختلف شاخه هاي فني و حرفه اي و كار و دانش تأليف و تدوين كرده و در شبكه آموزشي مهارتي كشور مورد استفاده دانش آموزان و مربيان قرار خواهد گرفت. * آيا در تدريس كتابهاي مربوط براي هر موضوع يك كتاب در نظر گرفته شده و يا اين نسبت متفاوت است؟ ** بله، در حال حاضر در 24 موضوع به جاي يك كتاب از چند كتاب استفاده خواهيم كرد يعني مثلاً در موضوع دروس رايانه، ما چند عنوان كتاب را معرفي مي كنيم و دانش آموزان و معلمان اجازه دارند كه به جاي كتابي كه قبلاً اجباري بود از بين كتابهاي معرفي شده كتاب مناسبتري را كه خودشان تشخيص مي دهند انتخاب و استفاده بكنند. * آيا در انتخاب و گزينش كتابها از سوي شما فعاليتي صورت گرفته است؟ ** بله، در بحث معرفي چند كتاب براي يك موضوع، وزارت آموزش و پرورش بررسيهاي لازم براي ارزيابي كتابها را انجام داده و كتابهاي مناسب مشخص شد. فقط قدرت انتخاب را به دانش آموز، مربي و هنرستان داده ايم و همين كتابها در بحث تدوين، تأليف و اعتبار بخشي علمي و فني از سوي آموزش و پرورش تأييد شده اند كه در اختيار استانها و مناطق است. * شيوه ارزشيابي و داوري كارشناسانه از كتابهاي تأليف شده در حوزه فني و حرفه اي براي كتابهاي عنوان شده چگونه است؟ ** كتابهاي اين دفتر براساس برنامه زمانبندي به صورت مداوم در معرض ارزشيابي قضاوتي قرار مي گيرد و همين معلمان هنرستانها و نمايندگان گروههاي آموزشي كار قضاوت را بر عهده دارند و طي سال گذشته پنجاه عنوان كتاب را در معرض ارزشيابي قضاوتي قرار داديم، يعني كتاب مورد مطالعه قرار مي گيرد و نظرات معلمان و مربيان جمع آوري مي شود كه اين ارزشيابيها به صورت تخصصي دسته بندي شده و اصلاحات مورد نظر معلمان بلافاصله در اولين چاپ كتاب قضاوت شده لحاظ شده و كتاب با اصلاحات و رفع اشكالهاي جديد به شبكه كتابهاي درسي وارد مي گردد. * جناب آقاي جعفرآبادي! با توجه به رشد روزافزون علم و فناوري و توليد سريع علوم جديد، آيا وزارت آموزش و پرورش بويژه دفتر تأليف كتابهاي درسي فني و حرفه اي و كار و دانش، برنامه اي براي تأليف كتابهايي با مضامين و عنوانهاي جديد و تازه دارد؟ ** رشد سريع علوم و عقب نماندن از قافله علوم روز، يكي از دغدغه هاي اصلي وزارت آموزش و پرورش در بحث تأليف و تدوين كتابهاي درسي است و اين دغدغه بويژه در شاخه هاي فني و حرفه اي و كار و دانش بيشتر و ملموس تر است. به دليل اينكه علوم روز در صنعت و بازار كار با سرعت بيشتري نياز به تازه سازي دارند، به اين منظور آموزش و پرورش تأليف، تدوين و چاپ كتابهاي درسي در موضوعها و سرفصلهاي جديد را در دستور كار خود قرار داده است. براي موضوعهايي كه قبلاً كتابي نداشتيم كار تأليف كتاب را در اولويت قرار داده ايم، مثلاً كتاب تأسيسات بهداشتي ساختمان، تأسيسات برودتي، لوله كشي، نصابي، ماشين لباسشويي و خشك كن، رسم مدل و قالب، نازك دوزي (جلد پنجم) و (جلد ششم) از جمله موضوعهايي است كه كتابهايي با همين نام در آموزش و پرورش براي هنرجويان و متقاضيان ورود به بازار كار در رشته هاي مختلف كار و دانش و فني و حرفه اي تدوين شده و وارد بازار كتابهاي درسي شده است. * آيا در بحثهاي فرهنگي و پيشينه تاريخ كشورمان هم نوآوريهايي در بحث تأليف كتابهاي درسي صورت گرفته است؟ ** بله، موضوعي با نام تمدن و فرهنگ ايران و اسلام را براي آشنايي هنرجويان و دانش آموزان با تاريخ گذشته اين مرز و بوم و معرفي الگوهاي قابل اجرا در تاريخ معاصر تدوين و به چاپ رسانيده ايم كه تعامل مثبت ايجاد شده بين ايران و اسلام و شكوفايي كشورمان در سده ها و مقاطع گذشته را كه اغلب دانش آموزان از آن اطلاع ندارند به تناسب موضوعهاي درسي در برخي از كتابها وارد كرده ايم كه در سال تحصيلي جديد نيز پنجاه عنوان كتاب را با موضوعهاي ياد شده منتشر خواهيم كرد. * بحث رونمايي از كتابهاي جديدالورود به شبكه آموزش فني و حرفه اي به كجا رسيد؟ آيا رشته هاي جديدي هم به رشته هاي موجود در شاخه هاي فني و حرفه اي و كار و دانش اضافه خواهد شد؟ ** از مهرماه امسال قرار است كتابهايي كه به صورت جديد و براي اولين بار وارد شبكه كتابهاي درسي مي شوند مورد رونمايي قرار گيرند و طي مراسمي از مؤلفان اين كتابها تقدير و تشكر به عمل آيد كه اين مراسم در تمامي رشته هاي جديدالورود دبيرستانها و هنرستانها انجام خواهد گرفت كه شامل 24 عنوان كتاب جديد خواهد بود. همچنين 15 رشته جديد به رشته هاي درسي فني و حرفه اي و كار و دانش اضافه شده كه سازمانهاي آموزش و پرورش استانها مي توانند با انتخاب آنها و اطلاع رساني لازم نسبت به ثبت نام دانش آموزان جديد اقدام كنند. * در بحث توليدات نرم افزاري توسط گروههاي آموزشي چطور؟ آيا در اين زمينه كار خاصي براي استفاده از نرم افزارهاي توليدي معلمان، مربيان و يا حتي دانش آموزان انجام شده است؟ ** براساس دستورالعمل موجود و فراخوانهاي اعلام شده، وزارت آموزش و پرورش نرم افزارهاي توليدي توسط معلمان و دانش آموزان را خريداري و طي مراسمي از توليدكنندگان قدرداني خواهد كرد، همچنين علاوه بر اين، نرم افزارهاي آموزشي، كمك آموزشي و درسي اين عزيزان در شبكه ملي رشد براي استفاده جمعيت دانش آموزي و علاقه مندان ديگر قرار خواهد گرفت. |