* محمد ملازهي

كشور تركيه در آستانه برگزاري انتخابات مجلس خلق با چالشهاي جدي از سوي گرايشهاي سياسي و ايدئولوژيك رو به رو شده است.
اگر ملاك قضاوت را ادعاهاي داوطلبان قدرت قرار دهيم مي توان گفت كه خواست مشترك آنها تسهيل شرايطي است كه در آن تركيه به توسعه پايدار دست يابد، كشوري پيشرفته شود و بصورت الگوي موفقي در جهان اسلام در بيايد.
اما حقيقت اين است كه تركيه با دو چالش جدي رو به رو است.

1- چالش هويت اسلامي و هويت ليبرالي
2- چالش قومي ترك و كرد
بحث درباره اين دو چالش بسيار است اما آنچه كه در سرنوشت آينده تركيه تأثيرات قطعي بر جاي خواهد گذاشت، اين واقعيت است كه تركيه كشوري اسلامي و بخشي از خاورميانه مي باشد يا كشوري لائيك و اروپايي است. انتخابات عمومي تركيه هر چند ممكن است به اين بحث نتواند خاتمه دهد و چالش هم چنان باقي بماند اما از اين نظر كه جهت گيري تفكرهاي موجود در اين كشور را روشنتر مي كند، حايز اهميت است.
دست كم مي توان گفت كه ميزان توفيق يا عدم توفيق هر يك از اين دو جناح فكري مي تواند ميزان پايگاه اجتماعي آنها را تا حدي روشن كند.
جناح اسلامگراي حزب عدالت و توسعه و جناح لائيك كه از حمايت ارتش و روشنفكران ليبرال تركيه برخوردار است، در اين انتخابات با آزمون دشواري رو به رو هستند.
پيروزي يا شكست هر كدام از آنها مي تواند در جهت گيري سياسي آينده تركيه مؤثر باشد. اسلامگراها به حمايت مردم تا حدي اطمينان دارند اما در همان حال از ديدگاه منفي ارتش نيز بي اطلاع نيستند.
گذشته از اين، پذيرفته نشدن تركيه در اتحاديه اروپا كه خواست اصلي جناح ليبرال و ارتش تركيه مي باشد به نفع حزب عدالت و توسعه تمام شده است و اگر رجب طيب اردوغان از اين امر بتواند بهره برداري كند، فشار ارتش را با حمايت مردم مي تواند خنثي كند، هم چنانكه توانست بحران سياسي ناشي از تمايل ارتش به حمله به شمال عراق را به سود خود تحت كنترل در بياورد و ژنرالهاي ارتش در مرز عراق و تركيه توقف كردند.
چالش دوم يعني چالش قومي كرد و ترك حتي از چالش هويتي اول، سرنوشت سازتر است.
گروه ليبرال و ارتش تركيه در مقابل اين مسأله، قدرت مانور چنداني ندارند.
افكار عمومي در ميان قوميت اكثريت ترك به شدت نگران تحولات منطقه است. راه حل نظامي كه ارتش از آن حمايت مي كند به بن بست رسيده و راه حل سياسي قابل قبولي نيز تاكنون يافت نشده است.
در چنين فضايي يك گروه واقع بين تر از نخبگان سياسي ترك و كرد، يك گروه حامي خواست كردها تشكيل دادند و آشكارا وارد مبارزات انتخاباتي شده اند.
اين كه اين تفكر آشتي جويانه تا چه اندازه بتواند در مجلس آينده حضور بيابد معلوم نيست زيرا كه با دو مشكل روبرو است، مشكل اول عدم پذيرش ارتش و تبليغات گسترده اي است كه با انكار هويت قومي كرد تا حدي اذهان عمومي را مشوش كرده است و مشكل دوم جريان چپ گرا «پ.ك.ك» است كه راه حل را سياسي نمي بيند و هواداران خود را تشويق به عدم شركت و تحريم انتخابات مي كند.
از اين رو كار براي نخبگان راه حل سياسي اين مسأله دشوارتر از آن است كه آنها فكر مي كرده اند كه با حضور در مجلس مي توانند روند مصالحه ملي را به پيش ببرند.
در هر حال انتخابات مجلس تركيه در موقعيت زماني دشواري انجام مي شود كه در آن قدرت سياسي - ايدئولوژيك با چالش روبروست. پيروزي يا شكست هر كدام از جريانهاي سياسي، مي تواند مسير حركت سياسي آينده تركيه را تغيير دهد.