|
* محمد هرمزي
هر بار كه به مغازه هاي خرده فروشي مراجعه مي كند با اطلاع يافتن از قيمتهاي جديد روغن نباتي، واكنش شديدي از خود نشان

مي دهد و متصدي فروش را مورد خطاب قرار مي دهد كه چرا قيمتها ثبات ندارد. خرده فروش هم با نشان دادن فاكتور قيمتها به اين مصرف كننده گوشزد مي كند كه در افزايش قيمت روغن نقشي ندارد. مشتري اين بار كمي كوتاه مي آيد، اما خوب مي داند كه با روند افزايش قيمت روغن بايد هزينه بيشتري بپردازد و يا در مصرف روغن صرفه جويي كند. حكايت افزايش روز به روز قيمت روغن نباتي به چند روز و حتي به چند ماه گذشته محدود نمي شود، بلكه به قول اكثر كارشناسان اين حوزه، بايد ردپاي آن را از فروردين ماه سال 1385 دنبال كرد كه چطور قيمت انواع روغن 900 گرمي، پنج كيلويي و 16 كيلويي ظرف مدت 16 ماه به ترتيب از 1000، 4500 و 12000 به 1700، 7000، 20000 تومان افزايش قيمت داشته است.
رقابت انسانها و خودروها دبير انجمن صنفي صنايع روغن نباتي ايران در تشريح افزايش قيمت روغن نباتي در كشور به خبرنگار ما مي گويد: حدود 90 درصد روغن خام مورد نياز از خارج وارد كشور مي شود و اين وابستگي سبب شده كه قيمتهاي داخلي به شدت از بازار جهاني متأثر شود. ابوالحسن خليلي مي افزايد: در طول يك سال و نيم گذشته (از ابتداي سال 85) روند افزايش قيمت غلات آغاز شد كه آن هم متأثر از قيمت نفت بوده است. وي تصريح مي كند: در گذشته از غلات تنها استفاده پروتئيني مي شد، اما امروزه در قالب سوخت بيوديزل در خودروها مورد استفاده قرار مي گيرد. وي اضافه مي كند: اين روند باعث شد كه قيمت غلات و به ويژه دانه هاي روغني در بازار جهاني افزايش يابد.
افزايش 60 تا 90 درصدي به گفته وي، يك تن روغن سويا در سال 85 با قيمت 570 دلار عرضه مي شد، اما هم اكنون براي خريد آن بايد 860 دلار هزينه كرد. وي ادامه مي دهد: در اين مدت يك تن روغن آفتاب گردان و روغن پالم از 620 و 480 دلار به ترتيب به 970 و 850 دلار رسيد، يعني نزديك به 90 درصد روغن پالم و بين 50 تا 60 درصد در ساير روغنها افزايش قيمت مشاهده شد. وي با تبيين علل افزايش قيمت روغن نباتي اضافه مي كند: ريشه اساسي گراني روغنها افزايش قيمت غلات در بازار جهاني بوده است. وي در خصوص انعكاس قيمتهاي جهاني غلات در بازار داخلي اذعان مي كند: وقتي مواد اوليه (غلات و دانه هاي روغني و...) بين 50 تا 60 درصد افزايش قيمت داشته، به تبع آن روي توليد محصول نهايي اثر مي گذارد.
بازار داخل وي در آناليز قيمتهاي داخلي روغن نباتي اظهار مي دارد: از ابتداي سال جاري قيمت حلبهاي 5 و 16 كيلويي روغن به ترتيب با 12 و 16 درصد افزايش مواجه بوده است. وي ادامه مي دهد: هزينه نهايي هر كيلو روغن نباتي به طور تقريبي حدود 1300 تومان برآورد مي شود كه اين هزينه با نوع بسته بندي و روغن متغير مي شود. دبير انجمن صنفي صنايع روغن نباتي ايران مي گويد: توليدكننده روغن نباتي بر اساس ضوابط تنها مجاز است تا سقف 15 درصد سود دريافت كند. وي ادامه مي دهد: كارخانجات توليدكننده روغن نباتي به دليل رقابتي كه در بين آنها وجود دارد تخفيفاتي را براي فروشهاي بالاي ده تن اختصاص مي دهند، هر چند كه اين تخفيفات به دست مصرف كننده نمي رسد و البته عوامل توزيع (عمده فروش و خرده فروش نيز) اين تخفيفات را عنوان نمي كنند!
حذف كالابرگ كلان شهرها مسؤولان حوزه تنظيم بازار نيز افزايش قيمت روغن نباتي را معطوف به واردات و متأثر از بازار جهاني مي دانند. معاون نظارت بازرسي سازمان بازرگاني خراسان رضوي به خبرنگار ما مي گويد: از آبان ماه سال گذشته قيمت روغن در بازار جهاني روند افزايشي پيدا كرد كه به تناسب آن، بازار داخلي نيز به شدت تحت تأثير قرار گرفت. غفوري مقدم يكي از دلايل افزايش قيمت روغن نباتي در بعد داخلي را حذف كالابرگ در شهرهاي بالاي 100 هزار نفر مي داند و مي گويد: اگر چه پس از كش و قوسهاي فراوان، شهرهاي بزرگ نيز مشمول دريافت كالابرگ شد، اما در آغاز سال خلايي ايجاد شد كه در اين مقطع قيمت روغن افزايش يافت.
خبرهاي خوش وي اضافه مي كند: با توجه به برنامه ريزيهاي انجام گرفته، اعلام كالابرگهاي جديد مورد توجه قرار گرفته است كه به همراه توزيع روغن نباتي تعادلي بخش زيادي از نياز جامعه را پوشش مي دهد كه اميدواريم قيمت روغن نباتي تعديل شود. وي مي افزايد: طي يكي دو هفته گذشته قيمت انواع روغن ثابت بوده، اما پيش بيني مي شود كه قيمت آنها روند كاهشي به خود بگيرد. وي در خصوص گران فروشي برخي خرده فروشان نيز مي گويد: اگر اين واحدها بيش از نرخ سود مصوب از مشتري پولي دريافت كنند، تخلف محسوب مي شود و با آنها برخورد مي شود. وي اضافه مي كند: خرده فروشان تا سقف 10 درصد و عمده فروشان سه درصد مي توانند از فروش روغن نباتي سود كنند.
گزارش مركز پژوهشهاي مجلس اما مركز پژوهشهاي مجلس با بررسي روند توليد دانه هاي روغني، روغن و كنجاله در گزارشي آورده است: توليد روغن نباتي در سال 1340 حدود 38 هزار تن بوده كه با 12 هزار تن روغن وارداتي نياز كشور تأمين مي شده است. اين گزارش مي افزايد؛ مصرف سرانه روغن از 5/2 كيلوگرم در سال 1340 با جمعيت 20 ميليون نفري به 3/16 كيلوگرم با جمعيت بيش از 70 ميليون نفري در سالهاي اخير رسيده و افزايش نيافتن توليد روغن داخلي متناسب با رشد جمعيت موجب كاهش درصد سهم خودكفايي كشور شده، به گونه اي كه ميزان مصرف روغن نباتي از 50 هزار تن در سال 1340 به بيش از يك ميليون و 400 هزار تن در سال 84 افزايش يافته و واردات روغن نيز به بيش از يك ميليون تن رسيده است. |