|
*احمد چنگيزي
با اجراي طرح سهميه بندي بنزين، شاهد انتشار اخبار و اطلاعاتي با درصدهاي گوناگون از افزايش استقبال استفاده مردم از وسايل
حمل و نقل عمومي شهري و بين شهري و آمارهاي ميليوني صرفه جويي در مصرف و واردات بنزين بوده و هستيم كه با توجه به اين مطلب و اين آمار و اطلاعات، توجه بيشتر دولت و مسؤولان امر به بخش حمل و نقل عمومي را ضروري مي سازد.
سهميه بندي بنزين و استقبال مردم و مهمترين دستاورد آن كه حاكم شدن فرهنگ صرفه جويي و حفظ منابع ملي است، بيشتر مسؤولان و دست اندركاران بخش حمل و نقل عمومي را به تلاش واداشت و به اين منجر شد كه تصميم به اقداماتي عاجل و فوري و در عين حال كارشناسي در اين بخش بگيرند.
در شهر تهران و بسياري از شهرهاي بزرگ كشور يكي از دغدغه هاي هر شهروند در ابتداي روز، ايستادن در صف اتوبوس و بعد هم سوار شدن به اتوبوس است و اين همه دويدنها و آويزان شدنها هم براي اين است كه حمل و نقل عمومي در شهر ما تكافوي نياز شهروندان را نمي كند.
از سوي ديگر، انجام سفرهاي شهري به دليل گران شدن كرايه تاكسيها و مسافركشها براي اقشار كم درآمد جامعه مانند كارگران و كارمندان با حقوق ماهانه 120 هزار تومان امكان پذير نيست.
بنابراين ترجيح مي دهند سختيها را تحمل كنند تا هزينه رفت و آمد در سبد هزينه هاي زندگي آنها به حداقل رسيده و از سوي ديگر، به موقع در محل كار خود حاضر شوند.
در اين آشفته بازار ترافيك تهران، وسايل حمل و نقل عمومي همانند مرهمي براي تسكين اين درد پايتخت و البته نه علاج قطعي آن شمرده مي شود.
مردم تهران مجبورند هر روز زمان زيادي از وقت خود را در ترافيك به سر ببرند و گاهي همين اتلاف وقتها شهروندان را ساعتها از زندگي روزمره خود عقب مي اندازد.
روانه شدن روزانه حدود 1400 خودرو در شبكه معابر شهر تهران، ظرفيت معابر پايتخت بخصوص در ساعتهاي اوج ترافيك را اشباع كرده؛ به طوري كه بسياري از كارشناسان ومسؤولان حمل و نقل و ترافيك شهري معتقدند، ترافيك تهران در سال 1390 به مرز قفل شدن خواهد رسيد.
در اين ميان، وسايل حمل و نقل عمومي مي توانند كمك مؤثري براي بهبود اين وضعيت باشند و اتوبوسراني نيز به عنوان اهرم اصلي حمل و نقل عمومي تهران، اين وظيفه مهم را عهده دار است.
استفاده شهروندان از اتوبوس به جاي خودروي شخصي، تأثير قابل توجهي در كاهش حجم ترافيك به ويژه در ساعتهاي اوج خواهد داشت، زيرا فضايي كه يك اتوبوس با تعداد حداقل 40 مسافر از معابر شهر اشغال مي كند، قابل مقايسه با هزاران خودرويي نيست كه گاهي تنها با يك سرنشين در شهر تردد مي كنند.
در بسياري از كشورهاي دنيا، سوخت گران، عوارض بالاي خودرو، نبود جاي پارك در خيابانها و معابر از عواملي هستند كه شهروندان را از استفاده از خودروي شخصي منع مي كنند و در مقابل، مترو، قطار سبك شهري و اتوبوسراني اين كشورها جوابگوي تقاضاي سفر شهروندان شان بوده و از سرعت بالاي سفر، راحتي و هزينه هاي پايين نيز برخوردار است.
اين در حالي است كه اگر ما هم مانند كشورهاي پيشرفته تدابيري را براي ترغيب و حتي اجبار شهروندان به استفاده از وسايل حمل و نقل عمومي در پيش بگيريم، سامانه حمل و نقل عمومي جوابگوي تقاضاي سفر شهروندان نخواهد بود.
بخش قابل توجهي از اتوبوسهايي كه روزانه ميليونها نفر را در تهران جابجا مي كنند، عمر مفيد خود را سپري كرده اند و اينك به اتاقكي فلزي تبديل شده اند كه بايد دوران بازنشستگي خود را در گورستان خودروها بگذرانند.
البته همين ياران قديمي و كهن روزانه بيش از 3 ميليون و 500 هزار نفر را در تهران جابجا مي كنند.
طبق آمار شركت مطالعات جامع حمل و نقل و ترافيك تهران، روزانه 11 ميليون و 500 هزار سفر درون شهري در تهران صورت مي گيرد كه با احتساب اين آمار، در حدود 30 درصد از سفرهاي درون شهري تهران با اتوبوس انجام مي شود. فرسودگي اتوبوسهاي شركت واحد، مشكلات زيادي را اعم از ايجاد آلودگي، خرابي در مسير حركت و ايجاد ترافيك در معابر شهري موجب شده است.
علاوه بر بدنه فرسوده، موتور اين اتوبوسها نيز چنان فرسوده است كه به سختي توان حركت دارد؛ به طوري كه داخل بعضي از اين خودروهاي جمعي نوشته شده است: «در مسير با شيب زياد فعال نباشند».
با وجود نقش مهم اتوبوسراني در حمل و نقل شهر تهران و درصد بالاي تقاضا در اين بخش، جاي تعجب دارد كه چرا سرمايه گذاري و برنامه ريزي بر روي اين امر مهم صورت نمي گيرد. اين در حالي است كه استفاده از وسايل حمل و نقل عمومي به شهروندان توصيه مي شود، ولي هيچ تدبيري براي بهبود خدمات رساني حمل و نقل عمومي به منظور جلب مسافر صورت نمي گيرد.
مهندس محمودي در گفتگو با قدس، درباره تجهيز ناوگان حمل و نقل عمومي مي گويد: در حال حاضر، اتوبوسراني با جابجايي بيش از 30 درصد سفرهاي درون شهري، مهمترين و اساسي ترين سامانه حمل و نقل همگاني در پايتخت به شمار مي رود كه در اختيار نداشتن اتوبوس به تعداد كافي، فرسودگي ناوگان و ترافيك و راهبندانهاي طولاني از مهمترين مشكلات پيش روي شركت واحد اتوبوسراني تهران و حومه هستند.
اين كارشناس ارشد مديريت حمل و نقل اظهار مي دارد: يكي از مشكلاتي كه تاكنون از نظرها دور مانده و سبب شده تا كارايي سامانه اتوبوسراني بيش از پيش پايين آيد، بهره نگرفتن از شيوه هاي كارآمد علمي و پيشرفته روز براي مديريت شبكه و تخصيص اتوبوسها به شبكه خطوط است. در صورتي كه براي كاهش ترافيك شهر تهران، آلودگي هوا، مصرف سوخت و... و همچنين افزايش هر چه بيشتر توان و كارايي جابجايي مسافر، استفاده از حداكثر ظرفيت جابجايي اتوبوسهاي موجود در شركت واحد اتوبوسراني تهران و حومه، اولين و مؤثرترين راهكار ممكن به نظر مي رسد.
وي اضافه مي كند: شهر تهران براي رسيدن به سطح استانداردهاي جهاني، به شدت با كمبود اتوبوس روبرو است، بنابراين براي بهره برداري بهينه و استفاده از حداكثر ظرفيت و كارايي ناوگان موجود، لازم است تا اتوبوسها بر اساس تقاضاي سفر و ساير پارامترهاي مهم و مؤثر ديگر، به گونه اي به شبكه خطوط اضافه گردند كه ميزان جابجايي مسافران شبكه بيشتر شده و كارايي سامانه به حداكثر برسد.
مهندس محمودي خاطرنشان مي كند: حتي در صورت افزايش اتوبوس جديد به ناوگان اتوبوسراني هم به وجود چنين برنامه اي علمي نياز است، اما متأسفانه در حال حاضر نه تنها در شركت واحد اتوبوسراني تهران و حومه چنين برنامه اي وجود ندارد، بلكه براي مديريت شبكه و تخصيص اتوبوسها به خطوط، به روشي كاملاً سنتي و تجربي عمل شده و از شيوه هاي كارآمد علمي و پيشرفته روز بهره اي گرفته نمي شود.
رئيس شوراي شهر تهران نيز مي افزايد: آنچه در حال حاضر مشكل حمل و نقل عمومي را كاهش مي دهد، توسعه ناوگان اتوبوسراني است و تلاش مي كنيم خودروهاي داخلي كه از نظر كيفي تأييد شده هستند، در خطوط شهري مورد استفاده قرار گيرند.
چمران ادامه مي دهد: در حال حاضر از نظر كمي تعداد اتوبوسها نيازمند افزايش است، ولي براي آنكه تا زمان تزريق اتوبوسهاي جديد مشكلات كاهش يابد، ساعت كار آنها و ميزان سرعت تردد اتوبوسها افزايش يافته است.
اتوبوسهاي گازسوز و مردم، هر دو در صف!
مهندس تشكري هاشمي، معاون حمل و نقل و ترافيك شهرداري تهران تأكيد مي كند: شبكه اتوبوسراني بسيار زودبازده است و در صورت اراده در توسعه اين شبكه، مي توان ظرف چند ماه ناوگان مورد نياز را تأمين كرد.
معاون ترافيك شهردار تهران با اشاره به اين كه 2 هزار و 500 دستگاه اتوبوس در تهران گاز طبيعي سوز هستند، مي گويد: به دليل خرابيهاي مكرر تجهيزات سوخت گاز طبيعي در تهران شاهديم كه اين اتوبوسها علاوه بر آنكه در طول شب تا صبح از جايگاههاي سالم سوخت گاز طبيعي استفاده مي كنند، در طول روز هم مجبورند در صفوف گاز به جاي جابجايي مسافر بايستند.
وي با اشاره به اين كه تعداد جايگاههاي سوخت گاز طبيعي اتوبوسها در تهران به هيچ عنوان پاسخگو نيست، مي افزايد: در صورتي كه هيچ كدام از اين جايگاههاي كنوني نقص فني نداشته باشند، در طول زماني كه اتوبوسها در اختيار شركت واحد است، از 2 هزار و 500 دستگاه، تنها هزار و 800 دستگاه مي توانند سوخت گيري كنند.
اين مقام مسؤول همچنين درباره اظهارات نماينده ويژه رئيس جمهور و رئيس ستاد تبصره 13 درباره ظرفيت جابجايي مسافران توسط شركت واحد اتوبوسراني مي گويد: ادعاي رئيس ستاد تبصره 13 كاملاً نادرست بوده و بر خلاف ادعاي ايشان، متوسط جابجايي روزانه مسافر توسط سامانه اتوبوسراني، حدود 3 و نيم ميليون نفر است.
مهندس تشكري هاشمي تصريح مي كند: در حال حاضر، 6 هزار اتوبوس فعال در شهر تهران خدمات رساني مي كنند كه در اين ميان، حدود 2 هزار دستگاه اتوبوس بالاي 7 سال عمر مفيد دارند و به همين دليل به طور مداوم به تعميرات نياز پيدا مي كنند.
وي ضمن تأكيد بر اينكه در بخش اتوبوسراني با كمبود ناوگان روبرو هستيم،افزود: سالانه حدود هزار دستگاه اتوبوس به دليل فرسوده بودن از رده خارج مي شوند و بايد توسعه ناوگان اتوبوسراني با توجه به خروج اين خودروها صورت گيرد.
وي در ادامه مي گويد: در حال حاضر، هزار و 350 اتوبوس در پاركينگها وجود دارد، اما اين بدان معنا نيست كه اين اتوبوسها قابليت بازگشت به شبكه را دارند.
شهريور سفرهاي تهران افزايش مي يابد
معاون حمل و نقل و ترافيك مي گويد: در صورتي كه تا نيمه دوم شهريور ماه ناوگان حمل و نقل عمومي توسعه نيابد، با مشكل جدي و شرايط ويژه اي روبرو خواهيم شد.
مهندس تشكري هاشمي با بيان اينكه از نيمه دوم شهريور ماه سفرهايي براي خريد لوازم مورد نياز دانش آموزان و كالاهاي مورد نياز در ماه رمضان آغاز خواهد شد، مي گويد: با شروع مهرماه و باز شدن مدارس سفرهاي شهري افزايش مي يابد. اين در حالي است كه تعداد زيادي از شهروندان از سهميه چند ماه بنزين خود در فصل تابستان استفاده خواهند كرد و مطمئناً كساني كه خودرو دارند نيز از وسايل حمل و نقل عمومي استفاده مي كنند.
وي تصريح مي كند: در اولين روزهاي پس از سهميه بندي بنزين، بر اساس شوكي كه وارد شد، شاهد كاهش 50 درصدي ترافيك بوديم؛ اما به مرور زمان، ترافيك افزايش يافت و در حال حاضر اين ميزان به كمتر از 20 درصد رسيده است و در بعضي از ساعات و روزها نيز شاهد وضعيت مشابه با پيش از سهميه بندي بنزين هستيم و در واقع تفاوت چنداني در وضعيت ترافيك به چشم نمي خورد.
معاون حمل و نقل و ترافيك تأكيد مي كند: سنجش پيامدهاي سهميه بندي بنزين از نيمه دوم شهريور ماه درست و منطقي است و در حال حاضر نمي توان قاطعانه در اين مورد اظهار نظر كرد.
وي با بيان اينكه وقتي محدوديتي ايجاد مي شود، اگر شرايط و زير ساختها مناسب نباشد، فساد ايجاد مي شود، مي گويد: متأسفانه خريد و فروش آزاد بنزين و استفاده از كارت سوختهاي گم شده از جمله تخلفاتي است كه پس از سهميه بندي بنزين ديده مي شود، اما در صورتي كه رانندگان تاكسي اقدام به فروش سهميه خودرو خود كنند، با آنها برخورد مي شود، زيرا سهميه بنزين آنها متعلق به عموم مردم است و بايد صرف تردد همگاني شود.
معاون حمل و نقل و ترافيك شهرداري تهران مي افزايد: بايد بودجه اي كه براي توسعه حمل و نقل عمومي در نظر گرفته شده در بهترين و درست ترين راه صرف شود و متناسب با نظرات كارشناسان و سياستهاي درست توسعه شهر باشد.
«ون» ها به كمك اتوبوسها مي آيند
ورود بخش عمده خودروهاي ون به ناوگان حمل و نقل عمومي از ابتداي پاييز صورت مي گيرد.
شهردار تهران نيز در اين باره مي گويد: به منظور بهبود وضعيت ترافيك در آغاز سال تحصيلي، بخش عمده خودروهاي ون وارد سامانه حمل و نقل عمومي شهر تهران خواهند شد.
دكتر محمد باقر قاليباف مي افزايد: سال گذشته به مردم قول داديم كه بهار امسال، خودروهاي ون وارد سيستم حمل و نقل شهري شوند كه در حال حاضر، 300 دستگاه ون در سطح تهران وجود دارد و اميدواريم تا سقف 15 هزار دستگاه نيز توسعه يابند. مسير ونها بر اساس تعدادي كه به سطح شهر مي آيند و نياز هر منطقه مشخص خواهد شد كه با توجه به اينكه ظرفيت مسافر و امكانات بيشتري دارند، شهروندان نيز احساس آرامش بيشتري پيدا مي كنند. هر كدام از خودروهاي ون ظرفيت جابجايي 9 تا 13 نفر را دارد.
نياز تهران به 60 هزار تاكسي
معاون حمل و نقل و ترافيك با اشاره به اينكه تهران 60 هزار تاكسي ديگر براي تكميل ناوگان خود نياز دارد، مي افزايد: پيش بيني شده بود كه طي سالهاي 85 و 86، هفت هزار و 500 دستگاه تاكسي وارد ناوگان حمل و نقل عمومي شود كه به دليل تأمين نشدن اين خودروها توسط خودروسازان و تأمين نشدن وام تبصره 13 توسط بانكها، اين امر تاكنون محقق نشده و تنها هزار و 600 دستگاه تاكسي وارد ناوگان شد.
تشكري هاشمي با اشاره به اين كه اين مشكل را با وزارت كشور و سازمان شهرداريها در ميان گذاشته ايم، مي گويد: هر دو اين دستگاهها قول داده اند كه اين مشكل مرتفع شود؛ هر چند از اين قولها زياد داشته ايم!
وي با اشاره به نوسازي ناوگان تاكسيراني تهران مي افزايد: اقدامهاي خوبي در زمينه نوسازي ناوگان انجام شده، به طوري كه بيش از 5 هزار دستگاه تاكسي فرسوده از رده خارج و تاكسيهاي نو جايگزين آنها شده است.
معاون ترافيك شهردار تهران تصريح مي كند: بيش از 2 هزار تاكسي فرسوده ديگر در نوبت نوسازي هستند كه به دليل مشكلات وام اين امر با تأخير مواجه شده است.
ورود تاكسيهاي خارجي به تهران
مديرعامل سازمان تاكسيراني تهران نيز از ورود خودروهاي خارجي به ناوگان تاكسيراني خبر داد و اظهار كرد: بر اساس قرارداد خودروسازان، بايد تا پايان خرداد ماه بيش از 5 هزار خودرو به سازمان تاكسيراني تحويل مي دادند، اما متأسفانه به تعهدات خود عمل نكرده اند. به همين دليل و با توجه به افزايش تقاضاي سفر با وسايل حمل و نقل عمومي، تاكسيهاي خارجي وارد سامانه حمل و نقل خواهد شد.
حسين تيموري كرماني مي افزايد: خودروسازان به دليل آنكه بانكها از پرداخت به موقع وام به آنها خودداري كرده اند، تاكنون نتوانستند به تعهدات خود عمل كنند، اما آنها متعهد شده اند تا پايان شهريورماه، 7 هزار و 500 خودرو به سازمان تاكسيراني تحويل دهند.
وي تصريح مي كند: در مرحله اول يعني طي چند ماه آتي 500 دستگاه خودرو خارجي از جمله پروتون و تويوتا وارد سامانه حمل و نقل عمومي خواهد شد و پس از آن نيز چند شركت ديگر، خودروهاي خارجي را وارد ناوگان تاكسيراني خواهند كرد.
8 خط مترو در تهران بايد ساخته شود
مهدي چمران با اشاره به تصويب ايجاد هشت خط قطار شهري توسط شوراي شهر تهران مي گويد: در صورت تأمين اعتبارات لازم براي اجرايي شدن، اين كار ظرف 4 سال آينده عملياتي مي شود.
رئيس شوراي شهر تهران اظهار مي دارد: در حال حاضر شركت مترو با كمبود قطار و واگن مواجه است و تدابيري براي رفع اين مشكل انديشيده شده است.
وي در ادامه همچنين درباره وضعيت مترو تهران مي گويد: متأسفانه طي 20 ماه گذشته به دليل فراهم نشدن اعتبارات مورد نياز توسعه مترو را به ميزان قابل قبولي نداشته ايم، اما سرانجام اخيراً نيمي از پيش پرداخت اوليه خريد واگنها داده شد و كارهاي اداري نيمه دوم نيز انجام شده و منتظر دستور ستاد تبصره 13 هستيم.
معاون ترافيك شهردار تهران كل مبلغ قرارداد را 630 ميليون يورو عنوان مي كند و مي گويد: براي انعقاد قرارداد و پيش پرداخت، بايد 15 درصد اين مبلغ تأمين شود.
وي هزينه ساخت هر كيلومتر مترو را 50 ميليون دلار عنوان كرد و اظهار مي دارد: براي تأمين اين هزينه به شدت وابسته به كمكهاي دولت هستيم كه در صورت تأمين اين اعتبارات، شهرداري تهران مي تواند سالانه 20 كيلومتر مترو احداث كند و ظرف 5 سال آينده، 100 كيلومتر مترو در تهران داشته باشيم.
تشكري هاشمي مي افزايد: طرح قطار هوايي در حال حاضر در دست بررسي است و تفاوت آن با منوريل در آن است كه در صورت نياز و با توجه به شرايط زيست محيطي، خطوط در سه سطح زير زمين، روي زمين و بالاتر از سطح زمين احداث خواهد شد و بر اساس طرحهاي موجود، احداث قطار هوايي تهران در 2 كريدور مورد بررسي قرار دارد كه دور تا دور تهران را فرا مي گيرد و در واقع دسترسي حومه شهر را به مركز آسان تر مي كند.
وي تصريح كرد: البته احداث قطار هوايي نيز پس از انتخاب مشاور و تأييد كارشناسان صورت خواهد گرفت و در صورت تأييد مشاوران، يكي از خطوط قطار هوايي از جنوب تهران يعني سه راه افسريه آغاز مي شود و تا محله دوشان تپه در شمال تهران ادامه مي يابد. |
