موضوع امامت و مسائل و ويژگيهاي آن، از زمان رحلت پيامبر اكرم(ص) از مهمترين موضوعاتي است كه به طور كلي در انديشه



اسلامي و بخصوص تفكر شيعي مطرح بوده است. امام جواد(ع) نخستين امام از ائمه دوازده گانه بود كه در خردسالي يعني هشت سالگي (1) متصدي شؤون امامت گرديد و مسؤوليتهاي رهبري را برعهده گرفت. پس از آن حضرت، فرزندش امام هادي(ع) نيز در همين سنين متولي امر امامت شد و بعدها امام مهدي(عج) هم در حالي كه بيش از پنج سال نداشت، به امامت رسيد.(2) يكي از مسايلي كه در عصر امام جواد(ع) مطرح شد و بعدها در مباحث كلامي مربوط به امامت جايگاه ويژه اي يافت، اين بود كه آيا ممكن است كسي پيش از بلوغ به مقام امامت برسد؟ در سال 203 ه .ق كه امام رضا(ع) به شهادت رسيد، شيعيان آن حضرت به علت اين كه تنها فرزند وي - امام جواد(ع)- بيش از هشت سال نداشت، در نگراني و اضطراب عميقي فرو رفتند. به نوشته برخي از مورخان، در اين جريان ميان شيعيان اختلاف پديد آمد؛ چنان كه شيعيان ديگر شهرها نيز متحير شدند.(3) اين مشكل براي شيعيان كه مهمترين ركن ايمان را اطاعت از امام معصوم دانسته و در مسايل و مشكلات ديني و فقهي خود به وي رجوع مي كردند، اهميت بسياري داشت.
در اين مقاله، شكوفايي و حقيقت امامت در وجود امام جواد(ع) و نيز ادله آن مورد بررسي قرار مي گيرد.

تولد و امامت
امام محمدتقي بن علي بن موسي الرضا(ع) نهمين پيشواي شيعيان، به سال 195 ه  در ماه رمضان متولد و در ماه ذي القعده سال 220 ه  توسط همسرش و به تحريك و فرمان معتصم خليفه عباسي مسموم و به شهادت رسيد. نام مادر آن حضرت «سبيكه نوبيه»(4) از زنان با فضيلت روزگار است. بعد از اين كه امام رضا(ع) در ماه صفر سال 203 ه  در توس در سن 55 سالگي به شهادت رسيد. (5) امام محمد تقي الجواد، فرزند ايشان كه در مدينه مي زيست، در سن هشت سالگي بر مسند امامت و رهبري قرار گرفت.
امام جواد(ع) در دوران امامت خود با دو تن از خلفاي عباسي؛ مأمون و معتصم معاصر بوده است.
مأمون كوشش مي كرد با طرح نقشه ها، امام جواد(ع) را به محل حكومت نزديك كند، او توطئه خود را براي از ميان بردن جنبش و حركت تشيع در چارچوب خلافت عباسيان همچنان ادامه مي داد و هدف از اين كار ايجاد فاصله بين امام و پايگاههاي مردمي او بود.(6) مأمون براي انجام اين هدف، دختر خود را به عقد آن حضرت درآورد. در واقع، در اين ميان مأمون به علم و دانش و نيز امامت امام جواد(ع) پي برده بود و موقعي كه تصميم به ازدواج دخترش با امام جواد گرفت، عباسيان برآشفتند، زيرا مي ترسيدند پس از مأمون خلافت به خاندان علوي برگردد. ولي آنان مخالفت خود را به گونه اي ديگر وانمود كرده و گفتند دختر خود را به ازدواج كودكي در مي آورند كه آگاهي از دين ندارد و حلال را از حرام تشخيص نمي دهد. مأمون در مقابل اين برخورد، مجلسي برپا كرد و امام جواد(ع) را به مناظره علمي با بزرگترين دانشمند آن عصر فرا خواند تا بدين وسيله مخالفت عباسيان را به اشتباهشان آگاه كند.(7)

شكوفايي و حقيقت امامت در وجود امام جواد(ع)
الف) نبوت و امامت در كودكي
قرآن كريم رسالت در كودكي را ممكن شمرده و نمونه هايي از آن را ذكر مي كند، از اين روي كوچكي سن امام جواد(ع) بي سابقه نبوده، بلكه از پديده هاي اعجاز آميز وجود ايشان است كه حتي در حاكمان آن زمان نيز اثري فوق العاده گذاشته بود. همان گونه كه اشاره شد، اين اتفاق، نخستين بار، در وجود امام جواد(ع) تجلي نمود و پيامد اين جريان براي حاكمان منحرف، مايه حيرت و براي حقيقت امتداد خط امامت سندي حتمي و معجزه آسا به شمار مي رفت. اين موضوع كه كسي در سن و سال كودكي با عنايت خداوند، عهده دار مقام بلند رسالت و هدايت جامعه بشري گردد، سابقه كهن تاريخي دارد. همان گونه كه خداوند در مورد حضرت يحيي(ع) و رسالت او مي فرمايد: ما فرمان نبوت را در كودكي به او داديم. (8)
همچنين عيسي بن مريم در همان روزگار كودكي به نبوت و رسالت رسيد: «آتاني الكتاب و جعلني نبيا»(9)
سن اگرچه در اغلب امور در نزد مردم به عنوان مقياس و سنجش در نظر گرفته مي شود، اما در نزد خداوند ملاك معتبري نيست. چه بسيار مردماني بودند كه چون مي ديدند خداوند كودكي را به پيامبري به سوي آنان برانگيخته، در شگفت مي شدند، اما خداوند به آنان نشان داد كه اين كار عمدي بوده و براي آن است كه مردم معني نبوت و رسالت را دريابند كه نبوت و رسالت موهبتي عادي و معمولي نيست كه تنها در يك فرد و در اثر شرايط محيطي و تربيتي به ظهور برسد، بلكه امري مافوق عادات مردم و بر خلاف سنن جاري طبيعت و هستي است. پس، همان طور كه به بيان قرآن كريم حضرت يحيي(ع) و عيسي(ع) در روزگار كودكي به خاطر عنايت خداوندي و ... از جانب پروردگار به مقام نبوت و رسالت رسيده اند، امام جواد نيز طبق متون حديث مشمول چنين عنايت و استعدادي بوده و مي تواند امام و پيشواي جامعه بشري گردد.

ب) پيامبر اكرم(ص) و امامت امام جواد(ع)
پيامبر(ص) بر پايه وحي الهي به بسياري از اتفاقها و حوادث بعد از خود و حتي حوادث «آخر زمان» اطلاع داشت و در همان روزهاي صدر اسلام، مسايل و خصوصيات جانشينان و امامان بعد از خود را بيان نموده است و با استناد به متون تاريخي و حديثي نهمين جانشين آن حضرت، امام جواد است پيامبر(ص) درباره اصل مسأله جانشينان خود فرموده: اسلام همواره عزيز و قدرتمند خواهد بود تا مادامي كه خلفاي دوازده گانه كه همه از قريشند، خلافت و زعامت داشته باشند.(10) (منظور ائمه (ع) هستند، چون عدد  12 به هيچ يك از مدعيان خلافت صادق نبوده است.)
درباره خصوصيات بيشتر امامان، رسول خدا(ص) فرموده است: 9 نفر آنان از نسل حسين(ع) مي باشند و تكليف شما اطاعت از آنان خواهد بود.(11) امام رضا(ع) نيز از پدران خود روايت مي كند كه رسول خدا(ص) فرمود: المنتجبه الرحم؛ پدرم فداي فرزند بهترين كنيزان كه «نوبيه» بوده، يعني فرزندي كه مادر او پاك و پاكيزه دامن بوده است.(12) با توجه به اين روايات، پيامبر(ص) هم اصل جانشيني و خصوصيات آنها را مطرح و نيز مقام و منزلت امام جواد(ع) را كه مادر او «سبيكه نوبيه» بوده مورد توجه و سفارش قرار داده و از امامت امام جواد(ع) خبر داده است.

ج) امام رضا(ع) و امامت امام جواد(ع):
در امر امامت آنچه مهم است، تنصيص امام سابق بر امامت امام بعد از خود مي باشد. امام رضا(ع) نيز در موارد متعدد و مناسبتهاي گوناگون، امامت فرزند بزرگوارش را گوشزد كرده و اصحاب بزرگ خود را به اين موضوع آگاه كرده است. در واقع، استقرار اكثريت اصحاب امام رضا(ع) بر امامت حضرت جواد(ع) به استناد فرمايشهاي امام رضا(ع) بوده است كه به دو مورد اشاره مي شود:
1- يكي از ياران امام رضا(ع) مي گويد: در خراسان در محضر امام رضا(ع) بوديم، يكي از حاضران به امام عرض كرد اگر پيشامدي به شما رخ داد، به چه كسي مراجعه كنيم؟ امام فرمود: به فرزندم ابوجعفر! در اين هنگام آن شخص سن حضرت جواد(ع) را كم شمرد، امام رضا(ع) فرمود: «خداوند عيسي بن مريم را در سني كمتر از سن ابو جعفر، رسول و پيامبر و صاحب شريعت جديد قرار داد.» (13)
2- در جاي ديگر هم امام رضا(ع) براي آشنا ساختن اصحاب به امامت امام جواد(ع) بعد از آن كه سخني - راجع به امامت- به ياد آورد، فرمود: «شما را چه نگراني درباره امامت ابو جعفر- امام جواد- است او را به جاي خود نشاندم و جانشين خود گردانيدم.» و سپس فرمود: «ما خانواده اي هستيم كه كودكانمان از بزرگانمان ارث مي برند.» (14)

امام جواد(ع) در مسند امامت
1. تحكيم و تثبيت امامت
پس از شهادت امام رضا(ع) آنچه در مورد جانشيني و امامت امام جواد(ع) ضروري و مهم به نظر مي رسيد، تثبيت و تحكيم امامت ايشان بود. بنابراين، امام جواد(ع) پيش از آن كه شيعيان آن حضرت را مورد امتحان و پرسش قرار دهند، خود به مسأله امامت و شبهات پيرامون آن مي پرداخت و از اين رهگذر جانشيني و امامتشان را تثبيت مي نمود.
در اين مورد، مي توان به ماجراي علي بن اسباط يكي از ياران امام رضا(ع) اشاره كرد. او مي گويد: روزي به محضر امام جواد(ع) رسيدم. در ضمن ديدار، به سيماي حضرت خيره شدم تا قيافه و مشخصات او را به ذهن خود سپرده، پس از بازگشت به مصر براي ارادتمندان آن حضرت بيان كنم. درست در همين لحظه، امام جواد كه گويي تمام افكار مرا خوانده بود، به من فرمود: كاري كه خداوند در موضوع امامت انجام داده، مانند كاري است كه در مورد نبوت انجام داده است.
خداوند درباره حضرت يحيي(ع) مي فرمايد: «ما به يحيي در كودكي فرمان نبوت داديم» و درباره حضرت يوسف(ع) مي فرمايد: هنگامي كه به حد رشد رسيد، به او حكم و علم داديم»... بنابراين، همان گونه كه ممكن است خداوند علم و حكمت را در سن چهل سالگي به شخصي عنايت كند، ممكن است همان حكمت را در دوران كودكي نيز عطا كند.(15)

2. امام جواد(ع) و شيعيان
شيعيان از يك سو امامت را از جنبه الهي آن مي نگريستند و به همين دليل كمي سن امام هرگز نمي توانست در عقيده آنان خللي وارد آورد؛ اما از سوي ديگر آنچه اهميت داشت، اين وجهه الهي بود كه بايد چنين كودكي در علم و دانش همانند ساير امامان باشد. از اين رو، شيعيان آن حضرت را در مقابل انواع پرسشها قرار مي دادند. امام جواد(ع) نيز در فرصتهاي مختلف پاسخهاي پرسش آنان را داده و در اين ميان با استدلالهاي علمي خود شايستگي خود را بر منصب امامت آشكار مي ساخت.
بعد از شهادت امام رضا(ع)، شيعيان در مجلسي گرد آمدند تا مسأله جانشيني را حل كنند. يونس بن عبدالرحمان كه از شيعيان قابل اعتماد نزد امام رضا(ع) بود، گفت: تا زماني كه اين فرزند؛ يعني امام جواد(ع) بزرگ شود چه بايد بكنيم؟ در اين هنگام، «ريان بن صلت» از جاي خود برخاست و به اعتراض گفت: تو خود را در ظاهر مؤمن به امام جواد(ع) نشان مي دهي، ولي پيداست كه در امامت او ترديد داري! اگر امامت وي از جانب خدا باشد، طفل يك روزه هم به منزله شيخ است و اگر از طرف خدا نباشد، حتي اگر هزار سال هم عمر كرده باشد، مانند ساير مردم است.
ديگران در اين هنگام برخاستند و ريان را ساكت كردند... سرانجام در ايام حج هشتاد نفر از علماي شيعه از بغداد و ديگر شهرها گرد هم آمده و عازم مدينه شدند. ابتدا پيش عبدا... بن موسي- عموي امام جواد(ع)- رفتند، ولي هنگامي كه گم شده خود را پيش او نيافتند، از وي روي برگردانده و به حضور امام جواد(ع) رسيدند. آن حضرت به سؤالهاي آنان پاسخ گفت و آنها از پاسخهاي وي كه نشان بارزي از امامت و علم الهي وي بود، شادمان و خوشحال شدند.(16)
بار ديگر نيز گروهي از شيعيان از مناطق مختلف نزد آن حضرت آمده و در مجلسي پرسشهاي زيادي مطرح كردند، و امام جواد(ع) در حالي كه بيش از ده سال نداشت، به تمام اين پرسشها پاسخ داد. (17)
از اين روايت چنين به دست مي آيد كه اولاً: شيعيان اصرار داشتند تا از طريق دانش امام، امامت وي را بپذيرند و ثانياً امام در حالي كه هنوز كودك خردسالي بيش نبود، به دليل الهي بودن امر امامت، به خوبي قادر بود به پرسشهاي علمي و فقهي شيعيان پاسخ دهد.

3. سرآمدي امام جواد(ع) در مناظرات علمي
بخشي از ادله امامت و مقام علمي امام جواد(ع) را مناظرات علمي ايشان تشكيل مي دهد، از آنجا كه شيعيان، مدعي علم الهي براي امامان خود بودند، سلاطين عباسي همواره مي كوشيدند با تشكيل مجالس مناظره، آن حضرت را رو در روي برخي از دانشمندان بزرگ قرار دهند تا شايد در پاسخ برخي از پرسشها درمانده شوند و شيعيان را در اعتقاد خود به وجود علم الهي در نزد ائمه(ع) دچار مشكل سازند و از پيروي آنها خودداري كنند. همين مسأله سبب شد مأمون امام جواد(ع) را به مجلس مناظره دعوت كند؛ گرچه مأمون از مقام علمي آن حضرت آگاه بود.
از جمله مناظرات امام جواد(ع) مي توان به مناظره با يحيي بن اكثم دانشمند و فقيه آن زمان و نيز مناظره ايشان با برخي از فقيهان در مجلس معتصم، اشاره كرد. يحيي بن اكثم در مناظره با امام جواد(ع) يك مسأله فقهي در مورد شخص محرمي كه حيواني را كشته، مطرح نمود. امام(ع) در جواب، فروعي يازده گانه براي مسأله مطرح نمود، يحيي متحير و شرمسار شد تا جايي كه همه حاضران از سرخي چهره اش، شكست او را به وضوح ديدند، سپس مأمون از امام خواست تا خود پاسخ فروعي را كه در جواب يحيي بن اكثم مطرح كرده بود، بدهد. امام به يكايك آنها پاسخ داد. آنگاه امام از يحيي بن اكثم مسأله فقهي، پرسش كرد، او از پاسخ به اين سؤال درماند و امام به درخواست او جواب مسأله را روشن نمود. مأمون در مقابل دانش امام(ع) اظهار شگفتي كرد و گفت: كمي سن، مانع از كمال عقل براي اين خاندان نمي شود.(18)

اعتراف معتصم عباسي به امامت آن حضرت
از ديگر مناظرات آن حضرت، مناظره با فقيهاني در مجلس معتصم از ديگر سلاطين عباسي مي باشد. در اين مجلس مسأله حد شخصي كه مرتكب دزدي شده بود مطرح شد. فقها هر يك نظر خود را در اين مورد ابراز كردند، ولي امام(ع) نظري برخلاف فقها در اين رابطه دادند. معتصم نظر امام را پذيرفت. در واقع، اين مناظره نيز ثبوت برتري علم امام جواد(ع) را به دنبال داشت و براي سلطان عباسي قابل تحمل نبود، از اين روي منتهي به شهادت آن بزرگوار گرديد.(19)
***
امامت امام جواد(ع) با توجه به كودكي و كمي سن، معجزه اي بزرگ در اسلام و در تاريخ تشيع شمرده مي شود و اين مسأله حكمتي الهي براي فهم حقيقت نبوت و رسالت- امامت- است، گرچه، درك اين جريان براي برخي دشوار بود. اما در حقيقت، مقام امامت تحقق وعده تخلف ناپذير خداوند بر بندگان صالح و شايسته خود است، كه مي فرمايد: عهد من- مقام پيشوايي و امامت- هرگز به مردم ستمكار نخواهد رسيد.(20)
شكوه و وعده الهي امامت، بعد از شهادت امام رضا(ع) در وجود فرزند گرامي اش پديدار گشت، همان گونه كه پيامبر(ص) از تولد و امامت ايشان خبر داده بود. در واقع، امامت امام جواد(ع) اين معني را يادآوري مي كند كه زمين نبايد لحظه اي از وجود حجت و دليل الهي خالي بماند.(21) اگر چه اين حجت الهي كودك باشد. بنابراين امام جواد(ع) در دوره امامت خودش در مدت كوتاهي توانست چهره والايي و علمي خود را در ميان شيعيان و نيز حاكمان و دانشمندان آن عصر آشكار سازد و شيعه را به عنوان يك حزب قدرتمند فكري در جهان اسلام معرفي نمايد.
محمد صمدي

1- شيخ مفيد/ الارشاد/ ج2/ ص384 و كليني/ كافي/ ج1/ ص492
2- همان/ ج2/ صص474-418
3- طبري الامامي/ دلائل الامامه/ ص204
4- شيخ مفيد/ همان/ ج2/ ص383
5- همان/ ص348
6- عادل اديب/ زندگاني تحليلي پيشوايان ما/ ص476
7- شيخ مفيد/ پيشين/ ج2/ ص395
8- مريم/ 12
9- مريم/ 30
10- مسلم/ صحيح مسلم/ ج4/ ص101
11- علامه مجلسي/ مرآة العقول/ ج3/ صص265-261
12- شيخ مفيد/ پيشين/ ج2/ ص387
13- همان/ ص391
14- همان/ ص388
15- رسول جعفريان/ حيات فكري- سياسي امامان شيعه/ ص474
16- همان/ص475
17- همان
18- همان
19- محمدبن مسعود عياشي/ تفسير عياشي/ ص319
20- بقره/ 124
21- علامه مجلسي/ همان/ ص294

 

با تمهيدات در نظر گرفته شده رتبه دانشگاه تهران تا 5 سال آينده به 500 دانشگاه اول دنيا مي رسد.




توجه بيشتر به پژوهش، شركت بيشتر در المپيادهاي بين المللي، توجه به دريافت جايزه هاي ويژه بين المللي و مسابقاتي همچون خوارزمي از جمله برنامه هاي آينده براي ارتقاي اين دانشگاه است.
رئيس دانشگاه تهران با بيان اين مطلب گفت: با افزايش كمي و كيفي توجه به پژوهش و انتخاب مديران مناسب تلاش مي شود تا طي 5 سال آينده رتبه دانشگاه تهران به  500  دانشگاه برتر دنيا برسد.
وي به تمهيدات اخير بين دانشگاههاي معتبر كشورهاي اسلامي اشاره كرد و گفت: براساس تفاهم نامه اي كمكهايي از سوي سازمان كنفرانس اسلامي به دانشگاههاي بزرگ جهان اسلام ارايه مي شود، حدود 20 دانشگاه انتخاب شده اند كه يكي از آنها دانشگاه تهران است كه اگر كمكهاي اين سازمان و كمكهاي داخلي همراه باشد، طي برنامه اي 5 ساله دانشگاه تهران جزو 500 دانشگاه اول دنيا قرار مي گيرد.
به گزارش فارس، رئيس دانشگاه تهران درباره به روز شدن برنامه هاي آموزشي گفت: وقتي برنامه هاي آموزشي براي هر رشته تدوين مي شود منابع نيز مشخص مي گردد، رشته ها با يكديگر متفاوتند، برخي از رشته ها تمام منابع آنها داخلي است، برخي از رشته ها كلاً منابع خارجي دارند، اما اكثر رشته هاي دانشگاهي به گونه اي است كه هم منابع داخلي و هم منابع خارجي دارند، به هر حال بخصوص در تحصيلات تكميلي مسأله منابع از اهميت فوق العاده اي برخوردار است، به طوري كه بخشي از آموزش در سطح كارشناسي ارشد و دكتري به منبع شناسي اختصاص دارد و دانشجو بايد با منابع زيادي آشنا باشد، هر چند اين منابع را مطالعه نكرده باشد، اما بايد با خصوصيات منبع و مطالب آن آشنايي داشته باشد به نحوي كه هر زمان مورد نياز باشد به راحتي بتواند به منابع مورد نياز مراجعه كند برهمين اساس سعي مي شود كه استادان نيز در ارايه منابع به دانشجويان تشويق شوند.
وي ادامه داد: در مقطع كارشناسي وقتي برنامه هاي درسي تنظيم مي شود، منابع هم معرفي مي گردد، منابع ضمن قديمي بودن محدود نيز هستند، بنابراين بايد توجه ويژه اي در اين عرصه به استاد پژوهشگر شود. بخشي از به روز شدن منابع برعهده استاد است، وقتي استادان دغدغه پژوهشي داشته باشند، اين دغدغه را به دانشجو منتقل مي كنند، نكته ديگر اين كه بايد يك بانك اطلاعاتي درباره منابع وجود داشته باشد و به حافظه استاد نبايد اكتفا شود.
زنجاني با اشاره به كتابخانه ديجيتال دانشگاه تهران گفت: با شروع فعاليت كتابخانه ديجيتال در دانشگاه تهران كه بيش از يك سال از فعاليت آن مي گذرد، سعي شده تعداد هرچه بيشتر از منابع در مقاطع كارشناسي، كارشناسي ارشد و دكتري ارايه شود، ضمن اين كه تلاش مي شود متون منابعي كه ارايه مي شود نيز در كتابخانه ديجيتال وجود داشته باشد تا دانشجويان در كنار مراجعه به استاد بتوانند از اين كتابخانه استفاده كنند.

 

طيبه مروت
بازخواني تاريخ حيات فكري- فرهنگي اهل بيت(ع) براي نسل معاصر كه در دريايي از مشكلات فرهنگي و عقيدتي غوطه ور است و هر لحظه و از هر سو به شكل تازه اي مورد هجوم فكري واقع مي شود، امري است بسيار خطير، ارزشمند و سرنوشت ساز.
اما آنچه در اين راستا از اهميت برخوردار است و نبايد از ديد محققان، پژوهشگران و تحليلگران تاريخ اسلام دور بماند، نيازسنجي، مخاطب شناسي و ارايه تحليلهاي منطقي و تعيين كننده از مطالعه زندگي اهل بيت(ع) است.
دوره معاصر ما نيز بي شباهت به ادوار اهل بيت(ع) از حيث ظهور فرق مذهبي و مسلكهاي بشري نيست و باز آنچه در اين ميان وظيفه انديشمندان را خطير مي سازد، ارايه پرونده اي از زندگي اهل بيت(ع) است كه اولاً در رفع مشكلات فكري و عقيدتي نسل حاضر مؤثر افتد و در ثاني جذابيتهاي نوشتاري و تحليلهاي مطابق با واقعيت، زمينه رغبت مخاطبان را فراهم سازد.
سرگذشت پژوهي ائمه معصومين(ع) را نمي توان با اتكا به يك دوره از زندگي يك امام به نتيجه رساند، بلكه تحقيقي كلي مي طلبد تا اين زنجيره به هم پيوسته بهتر به نمايش گذاشته شود. غفلت از هر يك از اين زنجيره هاي تاريخي، باعث نقصان در بيان حقيقتهاي نهفته در زندگي آنان خواهد شد.
حيات سياسي- فكري امامان شيعه(ع) از آن جهت موجب اهتمام است كه فعاليت آن بزرگواران در برهه هاي گوناگون و شيوه مقابله و نحوه مبارزه ايشان، حكايت از نكات نهان و رازهاي پنهاني دارد كه بيان آنها مي تواند علاوه بر معرفت شناسي ابعاد وجودي امام(ع)، زمينه بهره مندي جامعه مسلمان را از علوم سرشار آنان و سياست الهي شان مهيا سازد.
همان گونه كه بيان شد، يكي از مشتركات دنياي معاصر با برخي از ادوار حيات ائمه معصومين(ع) وجود فرقه هاي فكري و رواج نحله هاي عقيدتي باطل در جمع مسلمانان است.
اين انشعاب از اولين لحظات رحلت پيامبر(ص) شروع شد و در دوره اي كه حكومت سلطنتي امويان زمام امور را در دست گرفت، با ترويج تفكر جبرگرايي بر دامنه اين رويداد ناخرسند فرهنگي افزوده شد. شايد به جرأت بتوان يكي از استوارترين دلايل رشد اين گونه تفكرات را كه بعدها و در مدتي كوتاه سبب شكل گيري برخي فرق باطل و انحرافي شد، حمايت حكام جور و تأمين تغذيه فاسد آن از ناحيه عالمان درباري دانست، در اين جريانها آنچه مي توانست ريشه نهال تازه جوانه زده دين را استوار نگه دارد واز گزند آفتها و طوفان اين تهاجمها حفظ كند، تأسي به اهل بيت(ع) و يادگاران پيامبر(ص) بود.
عدم دسترسي ائمه(ع) به حاكميت سياسي و همچنين فشارهاي سياسي، آنان را بر آن داشت تا از راه نشر معارف حق اسلام راستين، به حفظ و صيانت از پايه هاي دين بپردازند.
وضعيت و جو حاكم بر جامعه در هر دوره، شرايط خاصي را براي ايشان به وجود آورد كه همان شرايط، امامان(ع) را در طراحي شيوه مبارزاتي ايشان ياري مي رساند، چنانكه تأسيس دانشگاه جعفري و تربيت جمع زيادي از دانشمنداني كه از آبشخور علم اهل بيت(ع) سيراب شده بودند، تا تربيت شيعيان سياستمدار و آگاه در عصر امام كاظم(ع) و اعتلاي فرهنگ اسلام در دوره ثامن الحجج(ع) همگي بر مبناي تشخيص به هنگام و هوشمندانه ائمه(ع) صورت گرفت.
عصر امام جواد(ع) ويژگيهاي خاصي داشت كه حضور ايشان را به عنوان استوانه تفكر اسلامي در حوزه علوم و معارف مي طلبيد.
عصر جوادالائمه(ع) عصر «شكوفايي تمدن اسلامي» نام گرفته است، زيرا در اين دوره تمدنها و فرهنگهاي گوناگون كه به دليل گسترش مرز جغرافيايي در تمدن اسلامي هضم شده بودند، بر غناي آن افزوده بودند واز طرف ديگر انبوهي از شبهات كه ناخالصي آن فرهنگها بود، به بدنه نظام فكري اسلام نفوذ كرده بود كه اين خود يكي از عمده دلايل گسترش انشعابهاي فكري در جامعه اسلامي است. در اين ميان، امام جواد(ع) به عنوان مرجع فكري مسلمانان، به تصفيه ناخالصي هاي عقيدتي و هدايت افكار عمومي به سوي اسلام راستين پرداخت.
چند جريان افراطي و تفريطي در مقابل تفكرات فلسفي بيروني شكل گرفته بود كه اين جريانها در گرايشهاي بعدي مسلمانان تأثير بسزايي داشت؛ اهل حديث و اشاعره افكار فلسفي را رد مي كردند و اجازه حضور عقل در حوزه دين را نمي دادند و معتزله كه جريان افراطي عقل گرايي بود. اين دو جريان بحران فكري عميقي در جامعه شكل داد؛ بحراني كه در حوزه بهره برداري از عقل و فلسفه و آراي فلسفي بين مكاتب اسلامي به وجود آمد. اين اختلاف گرچه در بسياري موارد باعث بالندگي و رشد فزاينده علم در جامعه مي شد، اما براي عامه مردم كه از حواشي اين جريانها به دور بودند، مشكل ساز بود و زمينه انحراف فكري آنان را مهيا مي ساخت.
امام(ع) براي رفع هرگونه ناخالصي از بدنه نظام فكري اسلام، به چند اقدام مهم دست يازيد. اولين اقدام ايشان، موضعگيري صريح در مقابل فتنه خلق قرآن بود.
ايشان شيعيان را از گرايش به تفكر «خلق بودن» يا «قديم بودن» قرآن برحذر داشت.
اقدام ديگر ايشان، حضور در جلسات مناظره اي بود كه مأمون تشكيل مي داد. موضوع عمده اين جلسات، رد احاديث جعلي بود كه يكي از محوري ترين دلايل ايجاد انحراف در گرايشهاي فكري مسلمانان بود.
امام با تأسي به سنت و قرآن، به اثبات ساختگي بودن احاديث مي پرداختند و سره را از ناسره مشخص مي ساختند.
سومين اقدام امام(ره) موضعگيري در برابر علماي درباري بود. اين حربه از ديرباز عليه ائمه(ع) به كار گرفته مي شد؛ يعني ساخت مترسكهايي به نام دانشمند ديني كه چون عروسك خيمه شب بازي در راستاي اهداف سياسي حكام به صدور فتوا و حكم مي پرداختند.
اين تغيير و تبدلات فرهنگي، نيازمند يك طرح دقيق، برنامه ريزي مطالعه شده و مديريتي توانمند بود تا بر اساس موج عظيم اصلاحات به شفاف سازي فضاي جامعه بپردازد.
امام جواد(ع) در برابر تمام فتنه هاي مذكور ايستاد و چهره اي متين و تابناك از اسلام براي دلهاي جوياي حقيقت به تصوير كشيد. نقش مؤثر آن حضرت به حدي چشمگير بود كه حتي دشمنان آن حضرت را به زانو درآورد.
رهاورد اين تلاشهاي بي شائبه، انسجام تشكيلات شيعه در دوره امام جواد(ع) بود كه همگان انتظار ركود آن را داشتند. در زمان ايشان يك وحدت رويه محسوس ميان بزرگان شيعه به وجود آمد و با تدبير آن حضرت نوعي سلسله مراتب در ميان بزرگان شيعه رايج شد كه اين امر نه تنها بر عظمت شيعه افزود، بلكه در مسير موفقيتهاي حركات اجتماعي و انقلابي شيعه هم تأثير بسزايي داشت. اين وحدت نظر علماي شيعه كه برخاسته از عظمت شخصيت علمي- اجتماعي امام جواد(ع) بود، باعث شكل گيري فضاي مناسب براي طرح آرا و افكار اسلامي شد و فرصتي را براي مطرح شدن مباني نظري فراهم ساخت و بسياري از صاحب نظران جوياي حقيقت را به فرهنگ غني اسلام جذب نمود.
آنچه در اين فرايند رخ داد، ادامه پروژه اصلاحات فرهنگي بود كه از دوره اولين مصلح جهان اسلام آغاز شد و موج جديدي از آن در دوره امام علي(ع) شكل منسجم و بنيادي به خود گرفت و مسير حقيقت مطلق را روشن ساخت. ادوار مختلف امامت امامان معصوم(ع) نيز هر يك به تناسب ساختار سياسي، فرهنگي و اجتماعي خود شكل جديدي از اصلاحات را مي طلبيد.
در دوره امام جواد(ع) موج نهم اين حركت خجسته باعث ايجاد وحدت رويه فكري و تثبيت وضعيت عقيدتي شيعيان شد.
حلقه هاي حركت اين درياي خروشان كه از سرچشمه علم امامت و وحي سيراب گشته، در پايان تاريخ با ظهور منجي انسان، كامل خواهد شد تا بشر با حقيقت اصلاحات و به واسطه مصلح حقيقي آشنا و از بركات آن بهره مند شود.

 

به همت پايگاه اينترنتي پژوهشگاه فرهنگ و انديشه اسلامي آثارآيةا... شاه آبادي در دسترس كاربران قرار گرفت.
به گزارش رسا، در آستانه برگزاري آيين بزرگداشت آيةا... شاه آبادي، پايگاه اينترنتي پژوهشگاه فرهنگ و انديشه اسلامي آثار آن عالم فرزانه را در دسترس كاربران قرار داد.
براساس اعلام اين پايگاه اينترنتي تا كنون متن دو اثر از آيةا... شاه آبادي با عنوان «شذرات المعارف و رشحات البحار» در اين سايت در دسترس علاقه مندان قرار گرفته  است.
گفتني است، آيين بزرگداشت آيةا... شاه آبادي سال آينده از سوي گروه اخلاق و عرفان پژوهشكده حكمت و دين پژوهي در پژوهشگاه فرهنگ و انديشه اسلامي برگزار مي شود.
ارايه مقاله در حوزه هاي عرفان هاي سكولار و صوفيانه، تصحيح و نگارش كتاب، ارايه سخنراني درباره شخصيت اين عارف فرزانه از سوي فرزندان و شاگردان وي و طراحي سايت ايشان از جمله برنامه هاي مراسم بزرگداشت آيةا... شاه آبادي است.

 

سازمان تربيت، علوم و فرهنگ اسلامي( آيسيسكو) از تأسيس مجمع گفتگوي جوانان جهان اسلام خبر داد.
به گزارش مهر، در پي برگزاري سي و دومين اجلاس وزيران خارجه سازمان كنفرانس اسلامي در صنعا سال  2005  بيانيه اي صادر شد كه به موجب آن برتأسيس مجمع گفتگوي جوانان جهان اسلام تأكيد داشت.
از اين رو آيسيسكو چندي پيش طي بيانيه اي از تأسيس مجمع گفتگوي جوانان جهان اسلام خبر داد و اعلام كرد: اعضاي اين مجمع و نمايندگان آن انتخاب شده اند.
هدف از تأسيس اين مجمع، ارايه خدمات آموزشي، علمي و فرهنگي براي جوانان مسلمانان و جهان اسلام است.
با توجه به اينكه گفتگوي مسلمانان از اهميت بسياري برخوردار است، اين مجمع بر مسأله گفتگوي مسلمانان تأكيد دارد.

 

دبير شوراي عالي انقلاب فرهنگي از تشكيل شوراي تخصصي تحول و نوسازي نظام آموزشي كشور خبر داد.
به گزارش ايسنا، مخبر در دومين روز از برگزاري بيست و چهارمين اجلاس رؤساي مناطق آموزش و پرورش با اشاره به توصيه هاي مقام معظم رهبري در تدوين مهندسي فرهنگي، تهيه نقشه جامع علمي كشور و تحول و نوسازي آموزشي كشور افزود: در مهندسي فرهنگي نقش آموزش و پرورش مي تواند بسيار كليدي و محوري ارزيابي شود، مشروط بر اينكه نقش معلمان، دانش آموزان و اولياي آنها نيز مورد توجه قرار گيرد.
دبير شوراي عالي انقلاب فرهنگي در ادامه سخنان خود همچنين از تدوين طرح جامع تربيت معلم تا اوايل مهرماه سال جاري خبر داد و گفت: شوراي عالي انقلاب فرهنگي براي بررسي و حل معضلات آموزش و پرورش و طرحهايي كه در مسير تحقق سند چشم انداز توسعه 20 ساله ارايه شوند، آمادگي كامل دارد.
مخبر همچنين ضمن برشمردن وظايف شوراي عالي انقلاب فرهنگي اعم از بررسي مسايل حوزه آموزش عالي، حوزه فرهنگ عمومي و حوزه هاي مختلف آموزش و پرورش اظهار اميدواري كرد كه در سايه تقويت تعاملات، در آينده نزديك شاهد تحولات چشمگيري در آموزش و پرورش باشيم.

 

هفتمين دوره آموزشي مديران و كارشناسان فرهنگي دانشگاههاي تحت پوشش وزارت علوم، تحقيقات و فناوري روز گذشته در تالار دكتر معين دانشكده تربيت بدني دانشگاه گيلان گشايش يافت. ارتقاي فعاليتهاي فرهنگي دانشگاهها ازجمله مهمترين اهداف برگزاري اين دوره آموزشي عنوان شد.
معاون فرهنگي و دانشجويي دانشگاه گيلان گفت: اين دوره آموزشي در راستاي برنامه هاي تدوين شده بخش فرهنگي وزارت علوم و تحقيقات و فناوري در حال برگزاري است.
«محمد كريم معتمد» در حاشيه گشايش دوره آموزشي يادشده، افزود: در اين دوره موضوعاتي ازجمله مدلهاي توسعه فرهنگي، مهندسي فرهنگي، روشهاي نفوذ تأثير فعاليتهاي فرهنگي، بررسي اهداف و راهبردهاي فرهنگي و اجتماعي وزارت علوم مورد بحث و بررسي قرار مي گيرد.
وي اظهار اميدواري كرد كه اين دوره آموزشي در نهايت به ارايه خدمات و توانايي كارشناسان براي پاسخگويي نيازهاي فرهنگي دانشجويان منجر شود.
معتمد با اشاره به اين مطلب كه مديران و كارشناسان فرهنگي دانشگاهها هدايت آينده جامعه را برعهده دارند، گفت: اين قشر كار سخت و طاقت فرسايي دارد. معاون فرهنگي و دانشجويي دانشگاه گيلان اظهار داشت: كارشناسان فرهنگي دانشگاهها با گروهي از افراد يعني برگزيدگان جامعه روبرو هستند.
وي با بيان اين مطلب كه مديران و كارشناسان فرهنگي بايد افرادي فراگير باشند، افزود: در اين صورت مي توانند پاسخگوي نيازهاي دانشجويان باشند.
وي تصريح كرد: برگزاري دوره آموزشي يادشده اين امكان را ايجاد مي كند كه مديران و كارشناسان فرهنگي به سلاح علم و دانش مجهز شوند.
هفتمين دوره آموزشي مديران و كارشناسان فرهنگي دانشگاههاي سراسر كشور به مدت سه روز در دانشكده تربيت بدني دانشگاه گيلان ادامه دارد.

 

مديركل حقوقي وزارت علوم گفت: دانشجوياني كه به صورت آزاد براي تحصيل به خارج از كشور مي روند، بايد از اعتبار دانشگاه مطلع شوند، بي اطلاعي آنها مسؤوليتي براي وزارت علوم ايجاد نمي كند.
محمود كاظمي با اشاره به اين كه دانشجويان غير بورسيه قبل از اعزام به خارج از كشور براي ادامه تحصيل بايد معتبر بودن دانشگاه مورد نظر را ارزيابي كنند، افزود: مدارك دانشجويان غير بورسيه اي كه در خارج از كشور تحصيل كرده اند، توسط وزارت علوم ارزيابي مي شود.
وي با اشاره به اين كه دانشجويان نبايد در دانشگاههايي كه مورد اعتبار وزارت علوم نيستند ثبت نام كنند، گفت: سايت اينترنتي وزارت علوم دانشگاههاي مورد اعتبار را معرفي كرده است.
مدير كل حقوقي وزارت علوم با اشاره به اين كه متقاضيان تحصيل در دانشگاههاي خارج بايد دانشگاه مورد نظر خود را به وزارت علوم معرفي كنند، افزود: سازمان نظام وظيفه بدون معرفينامه وزارت علوم مجوز خروج براي تحصيل صادر نمي كند.