|
گروه جامعه - قاآني: در شرايطي كه چندي پيش وزارت بهداشت فروش ترامادول و استامينوفن كدئين را بدون نسخه پزشك در

داروخانه ها ممنوع اعلام كرد، اما دسترسي آسان به اين قلم دارو در خارج از شبكه توزيع دارويي باعث روند رو به رشد مشكلات مصرف اين دارو در كشور شده است. ترامادول يك ضددرد است كه براي كاهش دردهاي متوسط تا شديد تجويز مي شود. اين دارو معمولاً جهت تخفيف درد پس از عمل، به ويژه بعد از اعمال ارتوپدي، درد مزمن مفصلي، درد ناشي از سرطان، درد سنگ كليه و موارد ديگر استفاده مي شود و به صورت قرص، كپسول و تزريقي توليد مي شود. اين دارو بدون نسخه نيست چرا كه خاصيت نشئه آوري به همراه دارد و همين ويژگي ميزان مصرف آن را افزايش داده است. معاون درمان دانشگاه علوم پزشكي شهيد بهشتي در اين باره به خبرنگار ما اعلام كرد: به دليل خاصيت نشئه آور ترامادول، آمار مصرف بي رويه و بدون تجويز پزشك آن در بين جوانان ايراني رو به افزايش است. دكتر امام هادي، با بيان اين مطلب گفت: «ترامادول» يك داروي ضددرد صناعي با اثر آگونيستي به خصوص بر روي رسپتور اپيوئيدي است كه علاوه بر اين از باز جذب سروتونين و نوراپي نفرين نيز جلوگيري مي كند. وي ادامه داد: اشكال دارويي آنكه در بازار دارويي ايران موجود است به صورت قرص و كپسول 50 و 100 ميلي گرم و آمپول 100 ميلي گرم در هر ميلي ليتر است. اين دارو به صورت خوراكي يا تزريقي در درد هاي نسبتاً شديد حاد يا مزمن از قبيل درد هاي بعد از عمل جراحي و درد هاي سرطاني استفاده مي شود. دكتر امام هادي با بيان اينكه داروي «ترامادول» جزو ليست دارو هاي OTC ايران نيست، افزود: به همين علت نمي توان آن را از داروخانه ها بدون نسخه پزشك تهيه كرد، با اين حال به دليل خاصيت نشئه آور اين دارو، آمار مصرف بي رويه و بدون تجويز پزشك در بين جوانان ايراني رو به افزايش است. وي تصريح كرد: با توجه به عوارض بسيار شديد ناشي از تزريق آمپول ترامادول اداره كل نظارت بر امور دارو و مواد مخدر وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي تجويز و تزريق آن را صرفاً محدود به بيمارستانها كرده است، در ضمن تمام شركتهاي توزيع نيز موظف به جمع آوري آمپولهاي تزريقي در سطح داروخانه هاي كشور هستند. دكتر امام هادي با بيان اينكه در حال حاضر توزيع و مصرف اين دارو تنها در مراكز درماني مجهز به سيستم اورژانسي و بيمارستانها تحت نظر مستقيم پزشك و مطابق پروتكل كنترل درد مورد توافق قرار گرفته است، اظهار كرد: شايع ترين عوارض گزارش شده ناشي از اين دارو تهوع و استفراغ شديد و كاهش فشار خون بوده است. در همين خصوص مدير كل داروي وزارت بهداشت گفت: مصرف داروي مخدر ترامادول از 134 ميليون عدد در سال 84 به 330 ميليون عدد در سال 85 رسيد و حدود 5/2 برابر شد كه علامت خوبي در آن زمان نبود و به همين منظور ممنوعيتهايي در عرضه آن لحاظ شد. محمدرضا فاضلي افزود: افزايش مصرف ترامادول 100 در كشور موجب سير شكايت خانواده بچه هاي ترك تحصيل كرده به خاطر اعتياد به ترامادول شده است به همين علت ما اين دارو را به فهرست داروهاي تحت كنترل اضافه كرديم زيرا نمي توانيم چشم خود را نسبت به زيانهاي مصرف اين دارو ببنديم. وي گفت: ترامادول يك داروي مسكن خيلي قوي است كه در بسياري از كشورها آن را جزو داروهاي مخدر نمي دانند اما در كشور ما با توجه به عوارضي كه از مصرف بيش از حد اين دارو ديديم، از اين پس توزيع اين دارو تحت شرايط و محدوديتهاي خاص داروهاي مخدر انجام مي شود و از اين پس به هيچوجه اجازه فروش بدون نسخه آن را نمي دهيم.وي ادامه داد: به طور كلي از مجموع 1019 مولكول دارويي در كشور، 3466 فرآورده دارويي ثبت شده در كشور داريم كه 2831 مورد آن توليد داخل و حدود 600 داروي ديگر وارداتي است، از اين تعداد دارو 142 مورد داروهاي OTC يا بدون نسخه هستند و 3324 دارو نيز حتماً با نسخه پزشك به فروش مي رسند. همچنين عضو شوراي عالي داروخانه هاي ايران از دسترسي افراد به برخي داروهاي تخديري كه ريشه مخدر دارند، در خارج از شبكه توزيع دارويي كشور خبر داد. دكتر رهبر مژدهي آذر درخصوص محدود ساختن توزيع ترامادول در داروخانه ها گفت: توزيع اين قبيل داروها، مراحل مختلفي را طي مي كند و داروخانه ها به عنوان آخرين حلقه توزيع، كمترين مشكل را در توزيع دارو دارند. عضو شوراي عالي داروخانه هاي ايران، مراحل توزيع دارو را شامل مرحله توليد، شركتها و ادارات مرتبط با توليد و توزيع دارو به صورت كلي و جزيي و در نهايت داروخانه ها دانست. وي با تأكيد بر اينكه مشكل مصرف خارج از نياز ترامادول، با محدود ساختن و حذف آن از داروخانه ها حل نمي شود، تصريح كرد: چنانچه توزيع ترامادول از داروخانه ها حذف شود، با مشكل قاچاق اين دارو و در نهايت دسترسي آن در نام ناصر خسرو مواجه خواهيم شد. عضو شوراي عالي داروخانه هاي ايران با اشاره به اينكه ترامادول به عنوان داروي آرامبخش و تسكين دهنده درد، مورد استفاده برخي بيماران است، افزود: اگرچه مصرف ترامادول بدون تجويز پزشك عوارضي به همراه دارد كه مي بايست نسبت به آنها حساس بود اما حذف آن نيز نمي تواند به رفع مشكل كمك كند و تنها بازار سياه ترامادول تشكيل مي شود. مژدهي آذر، روي آوردن به مصرف مخدرهايي مثل كراك، هروئين و... را از ديگر عواقب حذف ترامادول از داروخانه ها عنوان كرد و گفت: وقتي شخصي كه براي تفنن، ترامادول مصرف مي كند، به آن دسترسي نداشته باشد، قطعاً به سمت مخدرهاي خطرناك مي رود كه عوارض آن به مراتب بدتر از مصرف ترامادول است. بهر حال بايستي در شرايطي كه مصرف اين قلم داروها در بين جوانان رو به افزايش است به ريشه يابي بروز اين قبيل مشكلات پرداخت. به نظر مي رسد و بايد هيأتي متشكل از پزشكان، داروسازان، كارشناسان علوم اجتماعي و روانشناسان، به بررسي چنين مسايلي بپردازند و راهكار اساسي و جامع ارايه دهند تا حداقل عوارض را در پي داشته باشد. |