|
علي دوستي
در حالي بانك مركزي دو فوريت لايحه انتشار 40 هزار ميليارد تومان اوراق مشاركت را از مجلس گرفت كه بسياري از كارشناسان در كارآيي اين اوراق ترديد مي كنند.

به گزارش خبرنگار ما، بانك مركزي انتشار اين اوراق را با هدف كنترل نقدينگي داشته است كه در حلقه بعدي نرخ تورم را كنترل كند. براساس آخرين آمار منتشره از سوي اداره بررسيهاي اقتصادي بانك مركزي، نرخ نقدينگي در 3 ماهه اخير به رقم 134 هزار ميليارد تومان رسيده كه به دنبال آن نرخ تورم تا خرداد ماه امسال به 2/14 درصد افزايش يافته است. نرخ تورم در مدت مشابه سال قبل 3/10 درصد بود. بانك مركزي مي گويد، انتشار اين اوراق در نهايت خواهد توانست تا 15 درصد نرخ رشد نقدينگي را مهار كند و نرخ تورم را تا حدي ثابت نگهدارد. هرچند خود اين بانك در اول سال جاري پيش بيني كرد نرخ تورم در نيمه دوم امسال به 6/18 درصد برسد، اما ظاهراً انتشار اوراق مشاركت جديد براي جلوگيري از تحقق اين پيش بيني صورت مي گيرد. با اين حال در يك سال گذشته تحولاتي در اقتصاد ايران توسط دولت رخ داده كه كارآيي انتشار اوراق مشاركت در كنترل نقدينگي را مورد ترديد كارشناسان قرار داده است. در واقع دستكاري و پافشاري دولت در برخي مسايل اقتصادي است كه امروز اثر خودش را در عدم كارآيي انتشار اين اوراق نمايان ساخته است. كارشناسان اقتصادي نخستين علت در عدم كارآيي اوراق 40 هزار ميليارد توماني سري جديد را تفاوت نرخ سود اين اوراق با نرخ سود سپرده هاي مردمي در نظام بانكي مي دانند. دكتر جمشيد پژويان، كارشناس ارشد اقتصادي در اين باره به خبرنگار ما مي گويد: متوسط نرخ سود سپرده ها با توجه به نرخهاي جديدي كه بانكها در پي كاهش نرخ سود تسهيلات اعمال كردند به 13 درصد مي رسد كه دوران مشاركت 5/2 درصد از اين نرخ بالاتر است كه اگر معافيت اوراق مشاركت از ماليات را نيز به اين رقم اضافه كنيم تفاوت به حدود 4 تا 5/4 درصد مي رسد. وي افزود: اين تفاوت نرخ به همراه تضمين دولتي براي بازپرداخت اوراق مشاركت باعث تحريك و حركت سپرده هاي مردمي موجود در بانكها شده و آنها را به خريد اوراق مشاركت ترغيب مي كند. وي خاطرنشان كرد: در واقع شما با اين اقدام توفيقي در جذب نقدينگي سرگردان موجود در جامعه به دست نمي آوريد، بلكه سپرده هاي بانكي را تحريك به خروج از بانكها مي كنيد. در اين صورت از نقدينگي سرگردان چيزي كم نشده و در نتيجه نه نرخ تورم كنترل شده و هم نظم و نسق بانكها برهم خورده و آنها با مشكل كمبود سپرده مواجه مي شوند لذا انتشار اين اوراق سودي در بر نخواهد داشت، اما طبق معمول كه به نظر كارشناسان توجه نمي شود، بنده پيشنهاد مي كنم مجلس نرخ سود اوراق مشاركت را 5/1 درصد كاهش دهد و همچنين از رقم 40 هزار ميليارد توماني درخواستي نيز بكاهد تا متعادل تر و كم خطرتر براي اقتصاد كشور باشد. اما ديگر اشكال مهمي كه اقتصاددانان به انتشار سري جديد اوراق مشاركت مي گيرند، هدف پشت پرده دولت براي انتشار اين اوراق است، اين هدف بازپرداخت اوراق سررسيد شده قبلي است كه ظاهراً در شهريور ماه امسال موعد باز پرداخت آن مي رسد. مرتضي تمدن نماينده شهركرد با تأييد اين موضوع به خبرنگار ما مي گويد: همين طور است، بانك مركزي اعلام كرده كه سررسيد اوراق مشاركتي كه قبلاً فروخته شده معادل حدود نصف مبلغ لايحه يعني 2 هزار ميليارد تومان و شهريور ماه سررسيد مي شود. اين بانك گفته كه براي پرداخت اين تعهد پول ندارد و مجلس را بر سر دو راهي قرار داده به اين صورت كه گفته اند يا رقم 40 هزار ميليارد تومان را تصويب كنيد يا مجبور به انتشار پول بدون پشتوانه هستيم. وي افزود: روشن است كه هر واحد پول بدون پشتوانه سه واحد تورم ايجاد مي كند و ضمناً ارزش پول ملي را كاهش مي دهد، بنابراين ابزار خطرناكي است و مجلس مجبور است بين بد و بدتر، گزينه بد را انتخاب كند. در همين حال دكتر بهمن آرمسان عضو سابق هيأت امناي حساب ذخيره ارزي به خبرنگار ما مي گويد: انتشار اوراق مشاركت مثل ماجراي بنزين است و همان گونه كه دولت با سهميه بندي مي گويد مردم بايد فشارهايي را تحمل كنند تا كار درست شود و جلوي مصرف مضر و هدر دهنده منابع با ارزش سد شود، اوراق مشاركت نيز همان بنزين دولت است كه با مصرف بيش از حد، منابع بيت المال را به هدر مي دهد. بنابراين اين بار دولت و بانك مركزي به خودشان فشار بياورند و مجلس هم مجوز ندهد تا از منابع ديگر اوراق مشاركت بازپرداخت شود. وي افزود: اوراق مشاركت منابع مالي بيت المال را با خريد غير اقتصادي زمان به هدر مي دهد. ما مي گوييم نفس انتشار اين اوراق نادرست است چه رسد به اينكه بياييم و بدهي روي بدهي بگذاريم، و ديون آينده توليد كنيم تا امروز بخش كوچكي از مسأله به طور موقت حل شده باشد. وي در پاسخ به اين پرسش كه پس دولت چگونه با تورم در حال رشد مبارزه كند، تصريح كرد: دولت بايد سود بخش توليد و صنعت را با كاستن قابل توجه از سهم دريافتيهاي خودش افزايش دهد. مثل پيشنهاد كاهش ماليات به ارزش افزوده به 5/1 درصد و اقدامات مشابه. در اين صورت نقدينگي خود به خود به سوي بخشهاي مولد مي رود. آرمسان افزود: اما در بلند مدت بايد پول نفت را از اقتصاد خارج و در خارج سرمايه گذاري كرد و سود آن را به كشور آورد تا مثل امروز درگير بيماري هلندي نشويم و اين راه حل پايدار كاهش نقدينگي و تورم است. |