|
در حوالي امروز - تكتم بهاردوست: چندي پيش يك ستاره شناس ايراني طي گفتگويي با يك خبرگزاري داخلي عنوان كرده بود:

«ستاره شناسي ايران از هفت قرن پيش تاكنون سير نزولي داشته است». او معتقد است:«علم نجوم در ايران تقريباً از هفت قرن پيش رواج داشته و مركز نجوم و ستاره شناسي مراغه بزرگترين مركز ستاره شناسي جهان بوده كه با مركزي مانند ناسا در قرن حاضر برابري مي كرده است» اما براستي اين علم كهن در ايران سير نزولي داشته است؟ خبرنگار ما تلاش كرده است طي گفتگويي با چند صاحبنظر و منجم به اين موضوع بپردازد. رئيس انجمن نجوم ايران در اين خصوص به خبرنگار ما گفت: تصور مي كنم اكثر فيزيكدانان وقتي اين حرف را بشنوند همگي تعجب كنند. اساساً آنچه در گذشته وجود داشته، علمي بوده كه بيشتر بر مثلثات كروي و مكان يابي اجرام سماوي مبتني بوده است، ولي آنچه در قرون اخير بخصوص از قرن بيستم به اين سو اتفاق افتاده عموماً مطالعات فيزيكي تمام اجرام سماوي است كه هر چه فيزيك و علوم پايه توسعه و رشد داشته اين علم هم رشد پيدا كرده است. دكتر بيژن قنبري ادامه داد: صحت اين سخنان را چاپ مقالات بي شماري كه در مجلات متعدد دنيا درباره تحولات مختلف در نجوم - چه در گذشته و چه اكنون در حال انجام است - ثابت مي كند. قنبري افزود: بدون ترديد اين اظهارنظر كه ما از هفت قرن پيش در زمينه علم نجوم سير نزولي داشته ايم ناقص است، چون همين ابزار و وسايلي كه در اين زمينه ساخته شده حاكي از آن است كه اين علم مرتب در حال رشد بوده و هست. اين منجم كشورمان تأكيد كرد: زماني بود كه انسان آرزو داشت اجرام آسماني را ببيند، ولي اكنون ما تلسكوپ 20 متري ساخته ايم كه نگاه كردن به اجرام آسماني و مطالعه در مورد آنها را آسان كرده است. قنبري در مورد راهكارهايي براي پيشرفت اين علم در كشور گفت: در اين چند ساله در ايران اتفاقهاي خوبي افتاده است، اول اينكه منجم حرفه اي تربيت شده و تحصيلات تكميلي در دانشگاهها در زمينه علم نجوم رشد پيدا كرده و خوشبختانه تعداد منجمان حرفه اي كشور نسبت به گذشته خيلي بيشتر شده است. وي افزود: علاوه بر آن انجام كارهاي تحقيقاتي در اين زمينه است. وي اضافه كرد: كار ديگر كه از دولت گذشته انجام شده و تاكنون هم ادامه داشته ساخت رصدخانه ملي است كه اين امر نشانگر اهميت اين علم براي سياستگذاران است. رئيس انجمن نجوم ايران در خصوص وضعيت علم نجوم در دانشگاههاي كشور گفت: خوشبختانه ما در دوره هاي تحصيلات تكميلي بخصوص PHD در دانشگاهها خروجيهاي زيادي داريم و اين بدان معناست كه دانش آموختگان ما در اين رشته زياد و رو به رشد هستند و ميزان انتشارات در زمينه هاي تحقيقاتي هر سال نسبت به گذشته بيشتر مي شود و من آينده بهتري را براي اين علم پيش بيني مي كنم. اما رئيس انجمن نجوم آماتور ايران در اين رابطه به خبرنگار ما گفت: به اعتقاد من ايران از قبل از اسلام و حتي تا هفتصد سال بعد از اسلام در زمينه علوم مختلف از جمله اخترشناسي پيشتاز بوده است. حتي با اينكه بعضي از داشته ها از يونان آمده بود و در حقيقت ايرانيان در آن زمان شاگردي مي كرده اند، اما اين شاگردان از استاد جلو زدند و توانستند افتخارات زيادي به دست آورند. مهندس مسعود عتيقي ادامه داد: اين افتخارات تا جايي بوده كه حتي كتابهاي ايرانيان به غرب رفته و دانسته هاي آنان مورد ارزيابي و استفاده قرار مي گرفته است. وي ادامه داد: وضعيت علم اخترشناسي تا هفتصد سال بعد از اسلام خوب بوده، اما در هفتصد سال دوم اگر نگوييم سير نزولي داشته سير صعودي هم نداشته، به دليل اينكه ما ديگر توليد علم نداشته ايم و اگر هم بوده به صورت خيلي جزيي بوده است.عتيقي ادامه داد: اين افت كيفي در جهان اسلام اتفاق افتاده است و ما با داشتن دانشمندان بزرگي چون غياث الدين جمشيد كاشاني، خيام و... عملاً در يك مقطعي حدود قرن چهارم هجري كمبود اين افراد احساس مي شده است و به همين دليل عنوان مي شود ايران در اين خصوص سير نزولي داشته است. وي ادامه داد: اما امروزه مي بينيم كه در رسانه هاي ديداري، شنيداري و ملي مان بيشتر خبرهاي اينترنتي رونق دارد و توليد علم به مفهوم اصلي خودش انجام نمي گيرد، به همين علت بايد بپذيريم كه در هفتصد سال اول ظهور اسلام در علوم نظري و كاربردي مثل اخترشناسي پيشرفت خوبي داشته ايم. وي گفت: ولي از آن به بعد را مي توان سير نزولي بناميم يا بگوييم اين وضعيت ثابت نسبت به گذشته افت داشته است. وي ادامه داد: هر چند كشور ما در سالهاي اخير فعاليتهاي زيادي در اين زمينه داشته، ولي ناكافي بوده است. وي تأكيد كرد: با برنامه ريزي و سياستگذاري مي توان باعث رشد چند برابري علم نجوم در كشورمان بود. |