|
* محمد رضايي
چندي پيش مقام معظم رهبري در ديدار مسؤولان وزارت آموزش و پرورش بر ضرورت ايجاد نگاه تحول گرا و همه جانبه نگر در اصلاح و بهسازي نظام آموزشي كشور تأكيد كردند.

واقعيت اين است كه نظام تعليم و تربيت كشورمان يكي از زيرساختهاي بزرگ فرهنگ سازي است كه به دليل تماس مستقيم با دو تا سه نسل از جمعيت پويا و در آستانه رشد بيشترين نياز را در ميان نهادهاي موجود به روزآمدسازي و تحول دارد، اما با نگاهي به مستندات موجود درمي يابيم اين نظام به دليل گرته برداري از نظامهاي كهنه غربي و عدم حضور در عرصه علم و اطلاعات و دارا بودن ساختاري فرسوده و آميخته با ديوان سالاري غيركاربردي از كارآمدي كافي برخوردار نيست و برون داد اين نظام تاكنون نتوانسته است نيازهاي جامعه هدف را چه در مباحث تئوري و چه در مباحث نظري و عملي برآورده كند. هم اكنون بيش از 14 ميليون دانش آموز در حيطه فعاليت نظام آموزشي كشور مشغول تحصيل هستند و بيش از 3 ميليون نفر به صورت مستقيم و غيرمستقيم در فرآيند شكل گيري نظام خدمت رساني به اين دانش آموزان تلاش مي كنند، اما به گفته كارشناسان نظامهاي تعليم و تربيت و خبرگان سامانه هاي آموزشي، نظام آموزشي كشور ما آن چنان كه بايد از زيرساختهاي قوي فرهنگي- اجتماعي و علمي در بحث ايجاد يك نظام آموزشي پويا و زنده برخوردار نيست. از سوي ديگر همين نظام آموزشي غيرپويا و سرشار از مشكلات زيرساختي در بعد نظارت و دريافت بازخوردها نيز امكان مانورهاي كنترلي و نوسازي و اصلاح شيوه هاي آموزشي را نداشته و سعي دارد با تغييراتي مقطعي در برخي از بخشهاي نظام كه در واقع مسكن موقت به شمار مي رود و تعويض فصلهايي از آموزه هاي درسي هر از چند ابراز وجود كند و يا به رخ كشيدن دشواريهاي موجود در فرآيند تعليم و تربيت اعلام كند نظام آموزشي هنوز زنده است كه به گفته اكثر قريب به اتفاق كارشناسان فن اين موجود گر چه زنده است، اما بيمار مي باشد، بيماري در انتظار جراحي و پشت درهاي اتاق عمل! بيماري نظام آموزشي كشور تا حدي پيشرفت كرده است كه رهبر فرزانه انقلاب نيز زبان به اعتراض گشوده و خطاب به مسؤولان آموزش و پرورش دستور تلاش براي تحول اساسي در نظام آموزشي را صادر فرموده اند، گزارش قدس را در اين رابطه بخوانيد.
هدررفت خلاقيتها در نظام آموزشي ايران مدرس مراكز تربيت معلم و كارشناس نظام آموزشي در گفت و گو با گزارشگر ما اظهار مي دارد: « در حال حاضر نظام آموزشي كشور ما به دليل نداشتن پويايي و خلاقيت همه تلاشهاي فردي كارشناسان و دلسوزان موجود در بدنه اين نظام را هدر مي دهد و در نهايت دانش آموزان را با روحيه اي منفعلانه و غيرخلاق به بازار كار تحويل مي دهد.» عليرضا نيكويي ادامه مي دهد: «اين كه نظام آموزشي ما بازدهي و زايش ندارد، چيز عجيبي نيست، زيرا عجيب تر اين است كه مسؤولان و سردمداران اين نظام هيچ گونه تلاشي براي رفع نارساييهاي موجود نمي نمايند و در مقابل مشكلات و موانع موجود در فرآيند تعليم و تربيت سكوت اختيار كرده اند و كار را به جايي رسانيده اند كه رهبر فرزانه انقلاب دستور تحول و بازسازي اين نظام را صادر مي نمايند.» اين مدرس دانشگاه و عضو هيأت علمي درباره راههاي برون رفت نظام آموزشي از بحران ياد شده خاطرنشان مي كند: «نبايد وزارت آموزش و پرورش خودش را متولي نظام آموزشي بداند و ضروري است در فرآيند تحول و بازسازي نظام آموزشي ضمن نيازسنجي دانش آموزان به عنوان اعضاي جامعه هدف كارشناسان و خبرگان تعليم و تربيت كه در دانشگاهها، حوزه هاي علميه و مراكز علمي و پژوهشي مشغول فعاليت هستند در اين زمينه وارد عمل شوند.»
آموزه هاي اسلامي را جايگزين مي كنيم معاون برنامه ريزي و توسعه مديريت انساني وزير آموزش و پرورش در گفت وگو با گزارشگر ما اظهار مي دارد: «متأسفانه نظام كنوني آموزش و پرورش آميزه اي از نظامهاي آموزشي برخي از كشورهاي غربي است كه نمي تواند در شرايط فعلي نيازهاي جامعه را پاسخگو باشد و بايد آموزه هاي اسلامي و انديشه و ديدگاههاي مبتني بر دين مبين اسلام را جايگزين نماييم». محمدرضا محدث خراساني مي افزايد: «در فرآيند روي آوري به تحول بنيادي، وزارت آموزش و پرورش تغيير شيوه هاي آموزشي مدارس و بالا بردن شاخصهاي تعليم و تربيت كارآمد را در دستور كار خود قرار داده و هم اكنون مراحل پايه اي اين كار به انجام رسيده و در حال پيگيري جدي اين موضوع در سطح جامعه و نظام آموزشي هستيم.» اين مقام مسؤول در نظام آموزشي كشور همچنين تصريح مي كند: «آموزه هاي ديني و آموزه هاي تجربي در نظام آموزشي ما از يكديگر فاصله گرفته اند و دانش آموختگان تنها داراي محفوظات هستند و تك محوري ها پاسخگوي نيازهاي فردي و اجتماعي دانش آموزان نيست؛ به همين دليل بايد به سمتي حركت كنيم كه در درون آموزش و پرورش برنامه هايي در خدمت انديشه هاي فرهنگي و ديني طراحي و از اين رهگذر تحولات ريشه اي را در وزارت آموزش و پرورش و نظام آموزشي ايجاد نماييم.»
موفقيت آموزش و پرورش يعني موفقيت جامعه معاون آموزش و پرورش نظري و مهارتي وزير آموزش و پرورش نيز در گفت و گو با گزارشگر ما اظهار مي دارد: «در بحث تحول آموزش و پرورش بايد توجه داشته باشيم كه اگر بتوانيم يك تحول ساختاري و بنيادين مبتني بر آموزه هاي ديني و اسلامي در آن ايجاد كنيم همه جامعه را متحول كرده ايم، زيرا موفقيت آموزش و پرورش و نظام آموزشي يعني موفقيت و توسعه همه جامعه.» دكتر پرويز آژيده مي افزايد: «آموزش و پرورش توانمند و رشد يافته مي تواند مشكلات فرهنگي- اجتماعي و حتي اقتصادي و زيربنايي جامعه را حل و فصل نمايد. به همين دليل ضروري است براي جامعه عمل پوشانيدن به رهنمودهاي دلسوزانه و خردمندانه رهبر فرزانه انقلاب همه نهادهاي ستادي و افراد مسؤول تلاش مؤثر و كارآمدتري را آغاز نمايند.» معاون نظري و مهارتي وزارت آموزش و پرورش همچنين تصريح مي كند: «در اينكه مسؤولان نظام براي كيفيت بخشي به امر خدمت رساني به مردم عزم كرده اند شكي وجود ندارد، اما بايد در نظر داشته باشيم توجه به رشد و پيشرفت آموزش و پرورش و كمك به تحول زيرساختهاي نظام آموزشي ضامن پيشرفت جامعه و كشور در وضعيت حاضر خواهد بود.»
تحول آموزشي اولويت اول جامعه نماينده مردم شاهرود در مجلس شوراي اسلامي نيز استمرار انقلاب اسلامي را در گرو تحول اساسي در نظام تعليم و تربيت دانسته و تغيير زيرساختهاي اين نظام را يك ضرورت توصيف و اظهار مي دارد: «در حال حاضر تحول آموزشي يك اولويت اساسي در جامعه شمرده مي شود به همين دليل بايد مسؤولان به اين مقوله نگاه جدي تري داشته باشند.» كاظم جلالي مي افزايد: «حفظ هويت مردم و دولت ما در اين است كه به دانشگاهها و مدارس نگاه سرمايه اي و غيرمصرفي داشته باشيم و با توجه به اين كه در نظام آموزشي ما تحول اساسي و زير بنايي انجام نشده و اصل روزآمدسازي در اين نظام به فراموشي سپرده شده است، بايد با توجه به اهميت اين نظام در آينده و سرنوشت نسلهاي بعدي عزم ملي براي يك انقلاب بزرگ و تحول بنيادي در سطح زيرمجموعه هاي وزارت آموزش و پرورش در ميان كارشناسان و مسؤولان ايجاد شود.» اين نماينده مجلس تصريح مي كند: «نظام آموزشي بايد از نيازهاي امروز جامعه هدف، اطلاع درستي داشته باشد و علوم كاربردي را براي آنان به زبان ساده در متن آموزه هاي درسي آموزش دهد و دانايي و كارآمدي را به عنوان برون داد نظام در اولويت قرار دهد، نه اين كه مانند درس زبان انگليسي آن چنان غيرعلمي و ناكارآمد باشد كه در هيچ زمان و مقطعي به درد دانش آموز نخورد و مجلس در اين رابطه همه نوع همكاري را با كارشناسان انجام خواهد داد.
نظام آموزشي ما تقليدي است نماينده مردم تهران در مجلس شوراي اسلامي و عضو كميسيون فرهنگي نيز در اين رابطه معتقد است، «نظام آموزشي ما يكي از سامانه هاي تعليم و تربيت فراموش شده و مربوط به سالهاي دور اروپا و غرب است، به همين دليل در جامعه كنوني و شرايط روز نمي تواند نيازهاي ضروري را پاسخگو باشد و مانند پادگان بدون فرمانده است.» پرويز سروري مي افزايد: «در آموزش و پرورش ما بايد تحول بنيادي و مبتني بر زيرساختهاي فرهنگي- اجتماعي و اقتصادي صورت گيرد و تغييرات مقطعي و الگوبرداري شده از نظام آموزشي غرب بدون توجه به جامعه هدف و شرايط موجود در جامعه و مقطع كنوني نتيجه معكوس به بار خواهد آورد.» اين عضو كميسيون فرهنگي و كارشناس نظام آموزشي همچنين تصريح مي كند: «حفظ كردن متون درسي يكي از آفتهاي مهم در نظام آموزشي موجود كشور است، يعني اين نظام دانش آموزان را به سمتي هدايت مي كند كه به دنبال محتوا و مفهوم و معرفت آموزه هاي درسي نيستند، بلكه در پي بالا بردن محفوظات و موفقيت در امتحان و آزمونهاي پايان ترم هستند و اين به معني مدرك گرايي است كه سبب از بين رفتن معرفت و آگاهي علمي در ميان دانش آموزان شده و با ادامه اين فرآيند شاهد افول شاخصهاي آموزشي و پرورشي در كشورمان خواهيم بود.»
سند ملي راهبردي آموزش و پرورش در راه است قائم مقام وزير آموزش و پرورش و هماهنگي امور استانها نيز در گفت و گو با گزارشگر ما اظهار مي دارد: «سند ملي آموزش و پرورش با هدف تعيين راهبرد نظام تعليم و تربيت در حال طراحي است كه تا پايان سال جاري كامل خواهد شد.» حسين هراتي مي افزايد: « در سند راهبردي ياد شده استفاده از رأي و انديشه صاحبنظران عرصه تعليم و تربيت و ترسيم وضع مطلوب براي رفع مشكلات نظام آموزشي در نظر گرفته شده كه با عنوان «سند چشم انداز 1404 » و بر اساس آينده نگري، ارزش گرايي، واقع گرايي و جامع نگري تدوين مي شود كه در كل بررسي و عملياتي كردن راهكارهاي تحول در آموزش و پرورش به عنوان هدفهاي اصلي لحاظ شده است.» قائم مقام وزير آموزش و پرورش در پايان تأثيرگذاري ايران در دنيا و جهان اسلام را به عنوان يك ضرورت و هدف توصيف كرده و تصريح مي كند: « در حال حاضر كار ايجاد تحول در نظام آموزشي با تأكيد مسؤولان و سياستگذاران نظام آغاز شده و هدف ما اصلاح روشها و دستيابي به وضع مطلوب و برازنده مردم خوب و شريف ايران است، به همين دليل در سند ملي راهبردي، آموزش و پرورش ارزشگذاري ميراث اسلامي و ايراني را سرلوحه عملكرد خود قرار داده و براي دستيابي به افقهاي روشن تعليم و تربيت در حال تلاش است و از نظرات كارشناسان و صاحبنظران عرصه تعليم و تربيت در اين زمينه استقبال مي كنيم.» |