|
* آرش شفاعي
پرنده بال گشوده است به هواي هوايي بهتر و آب و خاكي كه آمدن به آنجا در سرشتش جاري است. بالهايش خسته راه است؛

پرهايش بوي سفر مي دهد، طولاني و جانكاه، از دورها آمده است به همان ميعادي كه پدرش و پدرانش به آنجا مي آمدند: «تالاب ميقان اراك». آمده است؛ او نشاني ها را نمي پرسد، راهنمايي نمي خواهد؛ چون اين سفر را قرنهاست تجربه كرده است. آمده است اما چه آمدني! ميعادگاه هر ساله اش بوي مرگ مي دهد. پرهايي كه به اشتياق زندگي اين همه راه آمده بود، نه نشاني از «جزيره فرعون» مي بيند كه جايگاه تخم گذاري پرندگان بود، نه جايي كه بي زحمت در خاك و نخاله هاي آلوده به مواد شيميايي زيست. «تالاب ميقان» مي ميرد و اين داستان دردناك را نه من و نه تو مي فهميم و نه مسؤولان كارخانه املاح معدني ايران كه به توليد 129 هزار و 300 تن سولفات سديم در سال مي نازند؛ اين داستان را در چشمهاي غم زده درناهاي خاكستري تالاب بخوانيد كه از چندي ديگر خواهند آمد و ديگر نخواهند آمد. * ميقان؛ تالابي كه بود! تالاب ميقان به مساحتي حدود 110 كيلومتر مربع در فاصله 15 كيلومتري زميني و 7 كيلومتري هوايي شهر اراك- مركز استان مركزي- قرار دارد. اين تالاب- كه روزگاري يكي از زيباترين مناطق كشور بود- به دليل آب و هواي معتدل به زيستگاه زمستاني پرندگان مهاجر از جمله درناهاي خاكستري، اردك، غاز، سرسبز و فلامينگو تبديل شده بود و پذيراي 60 درصد پرندگان استان و 16درصد پرندگان كل كشور بود. طبيعت زيباي اين منطقه كه با مهاجرت 40 هزار قطعه پرنده بخصوص 12 هزار درناي خاكستري زيباتر نيز مي شد، با رويش گونه هاي گياهي منحصر به فرد نظير «قره داغ» به يكي از اكوسيستم هاي بي نظير كشور تبديل شده بود. «تالاب ميقان» بستر بي نظير و بزرگترين منبع سولفات سديم در كشور است و همين مسأله، باعث شده تأسيس كارخانه املاح معدني ايران و كشيدن جاده اي براي استحصال بيشتر منابع در كنار نبود مديريت منابع، وضعيت بحراني را براي تالاب رقم زند. در كنار ورود پسابهاي صنعتي، انباشته شدن نخاله هاي شيميايي، برداشت بي ضابطه سولفات سديم براي شيشه سازي و توليد پاك كننده ها و كشيده شدن جاده ده نمك- اراك، فاجعه اي ديگر در حال وقوع است. پيشنهاد اخير وزير صنايع و معادن به هيأت دولت براي صدور مجوز تأسيس كارگاههاي صنعتي بيشتر در محيط اين تالاب، عملاً به معناي شليك تير خلاص به قلب تالابي است كه 20 قرن پذيراي پرندگان مهاجر و متعادل كننده اكوسيستم مركزي ايران بوده است. * نگراني شديد نماينده مردم اراك دكتر حسن مرادي، نماينده مردم اراك در حالي كه بارها تأكيد مي كند اعتراض چندين باره اش به مسؤولان، پاسخي نداشته است، به خبرنگار ما مي گويد: بهره برداران از منابع طبيعي تالاب ميقان تنها به فكر منافع خود و تاراج منابع منطقه هستند.مرادي كه خود از اهالي روستاي «ده نمك» در حاشيه تالاب ميقان است و خاطرات شنيدني فراواني را از اين منطقه به ياد دارد، با ابراز نگراني شديد از وضعيت بحراني منطقه مي گويد: بزرگترين معادن سولفات سديم جهان در اين منطقه قرار دارند، اما بهره برداران محلي بدون رعايت اصل زايش منابع و حقوق مسلم مردم به بهره برداري غيرقانوني از اين منابع اقدام كرده اند و به اعتراضهاي پي در پي در اين خصوص اعتنايي نمي كنند. وي با بيان اينكه موافق تبديل منطقه به منطقه آزاد گردشگري است، تأكيد مي كند: آب و فاضلاب بايد از هدايت فاضلاب به منطقه جلوگيري و آن را به مناطق زير كشت اطراف هدايت كند تا مقاومت خاك اصلاح شده، اكوسيستم منطقه براي سرمايه گذاري در اكوتوريسم حفظ گردد.نماينده مردم اراك در مجلس شوراي اسلامي با اشاره به اينكه 95 درصد مردم اين شهر از اتفاقي كه در حال وقوع است، بي خبرند خواستار هماهنگي بيشتر مردم و نمايندگان تشكلهاي غيردولتي براي وادار كردن بهره برداران محلي به رعايت حقوق مردم و حفظ اين ثروت ملي مي شود. * فاجعه در راه است! دكتر محمدباقر صدوق، مديركل حفاظت از محيط زيست استان مركزي نيز در گفت و گويي با خبرنگار ما نسبت به پيشنهاد اخير وزارت صنايع و معادن به هيأت دولت هشدار مي دهد. وي مي گويد: شركت املاح معدني سالانه بيش از 100 هزار تن از منابع و مواد معدني منطقه را استحصال مي كند و باطله هاي اين مواد معدني را به منطقه باز مي گرداند، از سوي ديگر آب تصفيه خانه به صورت پساب وارد محيط تالاب مي شود. صدوق در ادامه مي گويد: وزارت صنايع و معادن قصد دارد محيط پيرامون تالاب به محدوده 146 كيلومتر مربع را به مزايده بگذارد و بهره برداران متعدد را به منطقه دعوت كند كه اين پيشنهاد از سوي وزير به دولت ارائه شده و در صورت اجرايي شدن اين پيشنهاد، فاجعه اي تحقق مي يابد كه نمي توان دامنه هاي خطرناك آن را جمع كرد. وي اين پيشنهاد را بر خلاف مصوبه خرداد 86 مجلس شوراي اسلامي مبني بر الحاق جمهوري اسلامي ايران به كنوانسيون پرندگان مهاجر وحشي مي داند و مي گويد: علاوه بر اين، به دليل نزديكي فراوان تالاب ميقان به شهر اراك و اكوسيستم بسيار شكننده منطقه بايد دانست كه تغييرات در اين اكوسيستم، زندگي مردم و شهر اراك را به خطر مي اندازد. مديركل محيط زيست استان مركزي با تأكيد بر اينكه اراك يكي از هفت شهر آلوده كشور است، اضافه مي كند: سهمابه تالاب ميقان از بين رفته است و با وزش يك باد مقادير زيادي ذرات وارد شهر مي شود و با توجه به اينكه تالاب در شرق شهر اراك و در همجواري كارخانجات صنعتي واقع است باعث ايجاد پديده خطرناك مه و بالا رفتن سطح آلودگي كل شهر خواهد شد. وي با انتقاد شديد از نگاه كوتاه مدت در بهره برداري از منابع ملي مي گويد: ما گزارش روند و خطرات پيش روي اكوسيستم منطقه را به رئيس سازمان حفاظت از محيط زيست ارائه داده ايم. وي با استقبال از پيشنهاد سازمان ميراث فرهنگي، گردشگري و صنايع دستي در تبديل تالاب ميقان به منطقه آزاد گردشگري مي گويد: مهاجرت هزار قطعه پرنده از جمله 12 هزار درناي خاكستري مي تواند اين منطقه را به مركز بزرگ اكوتوريسم مركزي ايران و درآمدزايي براي كشور تبديل كند، اما مشكل در تبديل منطقه به منطقه آزاد گردشگري، مشكل حقوقي است كه اگر سازمان ميراث فرهنگي، و گردشگري آن را حل كند، ما از پيشنهادشان استقبال مي كنيم. وي در توضيح اين مشكل مي گويد: تالاب ميقان يك تالاب بين المللي با شاخصه پرندگان مهاجر است، اما از نظر زمين حقوق آن در اختيار سازمان منابع طبيعي است و براي تبديل تالاب به منطقه حفاظت شده به كسب مجوز از منابع طبيعي و وزارت صنايع و معادن نياز است كه تا كنون با پيگيريهاي زياد موفق به كسب اين مجوزها نشده ايم. |