|
* بيتا مهدوي
طبق آمارهاي جهاني، ايران در بين كشورهاي شرق مديترانه از نظر پوسيدگي دندان در رتبه سوم قرار دارد و مطالعات نشان مي دهد
هر كودك ايراني با 5 دندان پوسيده وارد مدرسه مي شود. اين در حالي است كه هر ايراني كمتر از يك سوم زمان استاندارد براي مسواك زدن وقت صرف مي كند و بيش از 80 درصد ايرانيان تنها به هنگام دندان درد به دندان پزشك مراجعه مي كنند.
آمار بالاي پوسيدگي دندان در كشور، مسؤولان را بر آن داشت كه طرح ادغام بهداشت دهان و دندان را با هدف ارتقاي سلامت دهان و دندان جامعه از طريق افزايش آگاهي مردم و بهبود كيفي و كمي وضعيت ارائه خدمات اوليه بهداشت دهان و دندان در كشور اجرا كنند.
اين طرح كه از 18 فروردين امسال به اجرا درآمد، گروههاي آزمايشي به صورت اقماري در سطح شهر تهران توانستند 3 هزار و 500 دانش آموز را زير پوشش خدمات دندان پزشكي قرار دهند كه با مشكلات فراواني رو به روست. كارشناسان بهداشتي كشور معتقدند كه اين طرح ناكارآمد است و عدم حمايت مناسب از اين طرح عملاً جلوي پيشرفت طرح را سد مي كند.
اجرا شدن طرح بهداشت دهان و دندان و پوشش بيمه دندانپزشكي و مشكلاتي كه بر سر راه اين طرح وجود دارد، خبرنگار ما را بر آن داشت تا در گفتگويي با مسؤولان و كارشناسان بهداشتي كشور اين موضوع را بررسي بيشتري كند كه در پي مي خوانيد.
تأمين نكردن هزينه ها
دكتر محمد مهدي وردي، مديركل دفتر سلامت دهان و دندان وزارت بهداشت چندي قبل از اجراي طرح پوشش بيمه دندان پزشكي كودكان 6 تا 12 سال در كشور خبر داده و افزوده است: از اين پس تمامي كودكان 6 تا 12 ساله سراسر كشور براي پر كردن دندانهاي 6 دايمي تحت پوشش بيمه خدمات درماني قرار مي گيرند.
وي با اشاره به اينكه اين طرح به دنبال توافقنامه همكاري در زمينه پيشگيري و درمان بيماريهاي دهان و دندان كودكان زير 12 سال بين سازمان بيمه خدمات درماني و معاونت سلامت وزارت بهداشت منعقد شده است، گفته است: البته در سال 85 با تغيير در تنوع و كميت خدمات، گستره اين طرح از يك دندان به چهار دندان شماره 6 و از مقاطع اول و دوم به مقاطع اول تا پنجم ابتدايي در سطح كشور افزايش يافته است.
وي تصريح كرده است: در هيچ كجاي دنيا، دولتها به تنهايي متولي امر بهداشت و دهان و دندان نبوده و لازم است بخشهاي خصوصي، سازمان هاي مردم نهاد و ساير مراكز غيردولتي نيز در اين خصوص همكاري داشته باشند.
وي با اشاره به طرح ترميم دندان 6 اظهار داشته است در اين طرح حدود 400 هزار دندان شماره 6 ترميم شد.
دكتر وردي با اشاره به مشكلاتي كه بر سر راه اين طرح وجود دارد، افزوده است بودجه مورد نياز اين طرح 650 ميليارد ريال است كه براي سال گذشته تنها 20 ميليارد ريال آن تصويب شده است.
وي خاطرنشان كرده است هدف وزارت بهداشت حفظ دندان است، در حالي كه پوشش بيمه ها براي حذف و كشيدن دندانهاست.
به گفته وي، در حال حاضر يكي از معضلات بزرگ در امر دندان پزشكي، هزينه هاي بالاي آن است و در اين راستا همكاري نكردن مراكز بيمه اي براي رفع مشكلات دهان و دندان مهمترين مشكل ما در حوزه دندان پزشكي به شمار مي آيد كه براي رفع اين معضل بايد يك عزم ملي در كشور ايجاد شود.
وي افزوده است در كشورهاي پيشرفته 30 درصد از هزينه هاي دندان پزشكي را دولت و 70 درصد را بيمه هاي خصوصي پرداخت مي كنند، اما در كشور ما بيمه هاي دولتي و خصوصي در اين زمينه فعال نيستند كه هزينه هاي زيادي را بر مردم تحميل مي كند.
وي با اشاره به اينكه افزايش قيمتهاي جهاني مواد و هزينه هاي سربار از واقعيات و معضلات موجود است، گفته است بايد از افزايش هزينه هايي كه بيمار از جيب خود پرداخت مي كند جلوگيري كرد و زيرساختهاي لازم را براي بيمه كردن خدمات دندان پزشكي ايجاد كرد و نظام بهداشتي و درماني را به گونه اي تغيير داد كه بيمه هاي خصوصي و دولتي با تمايل فرد و با هدف رفع نيازهاي بهداشتي- درماني بيماران وارد عرصه دندان پزشكي شوند.
* ايراني ها به ناچار با دندان هاي پوسيده كنار مي آيند
مريم نوروزي، بهداشت كار دهان و دندان مي گويد: در واقع بايد ديد چه نوع مواد غذايي بيشترين ميزان مصرف را در الگوي تغذيه خانواده ها و بويژه كودكان دارند و اين مواد، صرفنظر از ارزش غذايي، در سلامتي يا ايجاد بيماريهاي دهان و دندان چه سهمي را برعهده مي گيرند؟
به عنوان مثال نوع مواد قندي مصرف شده و ميزان آن بيشترين ارتباط را با پوسيدگي دارد و مصرف زياد قند چسبنده پوسيدگي دندان را افزايش مي دهد و ما به جاي آنكه سبد غذايي فرزندانمان را پر از انواع ميوه و سبزيها و موادغذايي مفيد كنيم، به آنان براي خريدن تنقلاتي مانند چيپس و پفك پول توجيبي مي دهيم. خريدن نوشابه هاي مختلف، انواع آبنباتها، آدامس و شكلات و به طور كلي مواد قندي چسبيده در فهرست خريد اغلب خانواده هاي ايراني است.
وي مي افزايد: اين شيوه مصرف مواد غذايي نه فقط آمار پوسيدگي دندان بويژه در كودكان را بالا مي برد، بلكه در مورد افراد بزرگسال نيز مصرف كم ميوه و سبزي عامل 31 درصد بيماريهاي قلبي، 11 درصد سكته ها و به طور كلي مرگ 2/7 ميليون نفر در سال است .
وي تأكيد مي كند همين بي توجهي به حفظ بهداشت و سلامت دهان و دندان سبب مي شود تقريباً بيشتر مردم از سن 30 سالگي به بعد با مشكل پوسيدگي دندان خود كنار مي آيند و به جاي برطرف كردن ريشه اي مشكل با خوردن قرصهاي مسكن سعي مي كنند به طور موقتي از درد ناشي از پوسيدگي رهايي پيدا كنند.
مواردي از اين قبيل، جدا از گراني درمان و بالا بودن هزينه هاي دندانپزشكي از نوعي بي تفاوتي هم نشأت مي گيرد.
* اول كارشناسي بعد اجرا
دكتر شيرين مصباح زاده نيز معتقد است: پوسيدگي دندانهاي شيري به اندازه دندانهاي دايمي مهم هستند و در واقع بعد از رويش نخستين دندان شيري وظيفه والدين براي حفظ بهداشت و سلامتي دهان و دندان وارد مرحله مهم و جدي مي شود. تميز نگه داشتن دندان كودك بعد از هر بار تغذيه با كمك گاز مرطوب يا پنبه نم دار ابتدا وظيفه پدر و مادر است و بتدريج عادت دادن كودك به استفاده درست از مسواك بايد به كودك آموخته شود. بايد به والدين اين آگاهي داده شود كه دندانهاي شيري هم به اندازه دندانهاي دايمي مهم است و گمان نكنند كه تازه بعد از 7 سالگي و با رويش دندانهاي دايمي بايد بهداشت دندان را به فرزندان خود ياد بدهند.
وي مي گويد: بيماريها و عفونت دهان و دندان از جمله عوامل مهم در ايجاد بيماريهاي دريچه اي قلب، ناراحتيهاي گوارشي و روماتيسم قلبي به شمار مي روند.
از سويي پوسيدگي دندان اگر به موقع تشخيص داده نشود يا درمان نگردد، مشكلات روحي و رواني متعددي نيز براي كودكان و نوجوانان مبتلا ايجاد مي كند.
وي مي افزايد: بيشتر مردم به دليل بالا بودن هزينه دندان پزشكي فقط براي كارهايي نظير كشيدن دندان و پر كردن ساده به دندان پزشكي مراجعه مي كنند و همين مسأله موجب تشديد بيماريهاي دهان و دندان آنان مي شود و اين موضوع مهم و قابل تأملي است كه حركتهاي مسؤولانه تري را از طرف مديران بهداشت جامعه مي طلبد، اما واقعيت ديگري هم هست كه به ما مي گويد مردم نيز به حفظ بهداشت دهان و دندان خود و پيشگيري از بيماريهاي مربوط به آن بي اعتنا هستند و مهمترين عامل كه از سوي كارشناسان در اين باره مطرح مي شود، چگونگي تغذيه و مصرف مواد غذايي توسط خانواده هاي ايراني است.
وي در مورد اجراي طرح بهداشت دهان و دندان در كشور خاطرنشان مي كند: اين طرح بسيار مثبت و سازنده است، به شرطي كه بدرستي انجام شود و تنها در حد حرف نباشد. مسؤولان مدام آمارهاي ريز و درشت از اجراي اين طرح مي دهند و اين در حالي است كه در حال حاضر كشور با كمبود نيروي متخصص دندانپزشك مواجه است. بسياري از دندانپزشكان ما به خاطر گراني به مواد خوب دسترسي ندارند و از يونيتهاي دندانپزشكي مستعمل استفاده مي كنند. اگر چه طبق دستورالعمل وزارت بهداشت تمامي دندانپزشكان موظف به استفاده از دستگاههاي ضدعفوني كننده هستند، اما براستي چند درصد از دندانپزشكان كشور قادر به تهيه اين دستگاه هستند.
وي تأكيد مي كند: معمولاً طرحهايي كه در كشور به مرحله اجرايي مي رسند، بدون پشتوانه مالي هستند و بر اساس حدس و گمان مبلغي را به آن اختصاص مي دهند كه بعدها به دليل عدم تأمين طرح با شكست مواجه مي شود و اساس طرح هم زير سؤال مي رود، زيرا كارشناسي هاي لازم در مورد آن انجام نشده است. |
