|
* بيتا مهدوي چندي قبل دانشمندان ايراني موفق به ساخت داروي سينوكس ايراني شدند. اين داروي ساخت ايران كه در درمان بيماري ام.اس مؤثر

است جنجال و سر و صداي زيادي به وجود آورد. مسؤولان وزارت بهداشت براي صرفه جويي ارزي واردات نوع خارجي اين دارو را كه 36 هزار تومان قيمت داشت قطع كردند و بيماران را تشويق كردند كه از نوع داخلي آن استفاده كنند. به دنبال اين مسأله به يكباره بيماران با مشكل كمبود دارو مواجه شدند و دست به اعتراضهاي زيادي زدند. با وجودي كه وزارت بهداشت نسبت به كيفيت و اثربخشي نمونه داروي ايراني به بيماران اطمينان داده بود، اما بسياري از بيماران از مصرف اين دارو سر باز زدند و از پزشكان خود داروي خارجي مي خواستند. آنها معتقد هستند كه داروي ايراني كيفيت و اثربخشي داروي خارجي را ندارد. با توجه به اينكه ايران دومين توليدكننده و نيز پر مصرف كننده ترين كشور داروي ام.اس در جهان است و مشكلات زيادي براي بيماران به وجود آمده است، اين مسأله خبرنگار ما را بر آن داشت تا گفت و گويي داشته باشيم با مسؤولان و داروسازان كشور كه در ادامه مي خوانيد:
* تأمين داروي به موقع بيماران دكتر «رسول ديناروند»، معاون غذا و داروي وزير بهداشت چندي قبل در مورد داروي سينوكس اظهار داشته بود: در حال حاضر سه داروي «آوانكس» با نام تجاري ايراني سينوكس و «بتافرون» در بازار دارويي ايران وجود دارد كه سالانه مقادير بسياري از يارانه دولت صرف تدارك اين دارو مي شود و با وجود مشكلات مرسوم، كمبود يارانه ها و نيز تخصيص نيافتن به موقع آنها، تلاش هميشگي وزارت بهداشت، تأمين داروي به موقع و متناسب با نياز بيماران است. وي افزود: داروهايي كه به صورت بيوتكنولوژيك توليد مي شوند به علت مواد اوليه محدود، روند توليد زمانبر آنها، كارخانه هاي انگشت شمار و احتمال تأثير مسايل سياسي و بين المللي بر روند داروسازي به كشور خاصي، همواره با خطر كمبود مواجهند به همين دليل است كه برنامه ريزي طولاني مدت براي تهيه مقادير لازم از اين داروها براي كشور اهميت دو چنداني مي يابد و نيز دقيقاً دليل وجود اين خطر هميشگي مي باشد كه مسؤولان و محققان دانشگاهي تنها راه پايان معضل كمبودهاي مقطعي را توليد داروي با كيفيت در داخل كشور مي دانند. وي تأكيد كرد: توليد داروهاي بيوتكنولوژيك به ياري خداوند و با تلاش متخصصان داروسازي اين مرز و بوم مدتي است كه در كشور آغاز شده است و يكي از دستاوردهاي اوليه اين حركت، توليد «اينتروفرون » با نام تجاري «سينوكس» در سال گذشته بود. با وجود اينكه اين دستاورد كه جهش در صنعت داروسازي كشور محسوب مي شود، با استقبال مناسب بخش بزرگي از جامعه پزشكي رو به رو شد، اما متأسفانه توسط طيفي از پزشكان مورد كم لطفي و حتي تخطئه قرار گرفت، در حالي كه تمامي آزمايشهاي علمي، همسنگي زيستي و تشابه كامل داروي ايراني را با نمونه خارجي تأييد كرده است. وي اضافه كرد: درصد ناچيزي از تفاوت متعارف بين محصولات دو كارخانه به پاي بي كيفيتي و پرعارضه بودن داروي ايراني گذاشته شد، در نتيجه به علت اينكه بيمه هاي درماني اين دارو را در فهرست تعهدات خود قرار دادند و تهيه داروي خارجي (با وجود اينكه) هنوز مقادير بالايي از يارانه ها به آن اختصاص مي يافت) براي برخي از بيماران سنگين مي نمود، درصدي از پزشكان داروي بيماران خود را تعويض كرده و به جاي آن «آوانكس»، «بتافرون» و «رپيف» را جايگزين كردند كه اين جايگزيني بي رويه موجب افزايش غيرقابل پيش بيني مصرف دو داروي ديگر شد. افزايش مصرفي كه با وجود چندين بار تجديد سفارشها و بالا بردن سقف واردات، هنوز معضلات تأمين دارو براي بيماران گريبانگير وزارت بهداشت است. وي مي افزايد: داروي آوانكس كه توليد معادل آن اخيراً در ايران شروع شده است به لحاظ فرمولاسيون تقريباً مشابه است و اثر آن نيز در بررسي آزمايشگاهي مشابه خارجي تأييد شده است. وي تأكيد مي كند: قطعاً وقتي مصرف كننده نظري غير از نتايج آزمايشگاهي دارد بايد به آن احترام گذاشت، زيرا به هر حال اثر مستقيم اين دارو بر روي مصرف كننده است، متأسفانه در كشور ما پزشكان براي بررسي يك داروي جديد كار ميداني انجام نمي دهند و تنها براساس تأييدات آزمايشگاهي نتيجه نهايي را اعلام مي كنند، لذا ما با دعوت از وزير بهداشت، از وي خواهيم خواست كه بر روي اين دارو تحقيق ميداني انجام گيرد.
* تأييد داروي ايراني سينوكس دكتر محمدعلي صحرائيان، عضو هيأت علمي دانشگاه علوم پزشكي تهران و رئيس كلينيك تخصصي ام.اس بيمارستان سينا نيز مي گويد: بررسيهاي انجام شده روي داروي ايراني در وزارت بهداشت نشان داده است كه اين دارو هم از نظر فرمول شيميايي و هم از نظر كارآزمايي باليني تفاوتي با نمونه خارجي ندارد و كارشناسان خارج از كشور نيز اين مسأله را تأييد كرده اند. وي مي افزايد: با توجه به اينكه داروهاي خارجي رييف و اينتروفرون نسبت به سينوكس ايراني حساسيت پوستي بيشتري ايجاد مي كنند، مصرف داروي ايراني به عنوان جايگزين داروهاي خارجي پيشنهاد مي شود. وي خاطرنشان مي كند: داروي ام.اس داروي خاصي است و كمتر كشوري قادر به توليد مشابه آن مي باشد. وي تصريح مي كند: با توجه به اينكه آزمايشهاي دقيقي در آزمايشگاههاي وزارت بهداشت براي تأييد و صدور مجوز توليد يا واردات هر دو با سختگيريهاي زياد و براساس استانداردهاي بالا انجام مي شود، تأييد يك دارو توسط وزارت بهداشت براي همه پزشكان و بيماران اطمينان بخش است و اين مسأله كه سينوكس ايراني از آوانكس خارجي اثربخشي كمتري و يا عوارض بيشتري دارد كم لطفي برخي افراد سودجوست كه متأسفانه دهان به دهان مي چرخد. به گفته وي متأسفانه هر كار جديد و هر داروي تازه اي در بازار در ابتدا با مقاومت مواجه مي شود و البته افرادي كه از واردات داروهاي خارجي سود مي برند در شبهه افكني درباره داروهاي داخلي فعاليت گسترده اي دارند. وي تأكيد مي كند: من به عنوان يك فوق تخصص ام.اس به تأييد وزارت بهداشت بر داروي سينوكس اطمينان كامل دارم و هيچ علتي براي شك و ترديد نسبت به اين داروي توليد داخل نمي بينم و مصرف چند ماهه اين دارو بين بيماران تاكنون هيچ موردي از گزارش عوارض دارويي را به دنبال نداشته است. البته بيماري ام.اس يك بيماري پيچيده نيست و براي اينكه تأييد كنيم كدام يك از انواع داروها براي يك بيمار مناسبتر است در كوتاه مدت نمي توان اظهارنظر كرد.
* تفاوت بين پرايد و مرسدس دكتر مجتبي مجتهدزاده، استاد دانشگاه علوم پزشكي تهران و مسؤول شوراي بررسي و تدوين داروهاي ايران در پاسخ به اين پرسش كه آيا سطح كيفي داروهاي توليد شده در داخل كشور با داروهاي مشابه يكسان است، مي گويد: به طور حتم بين ماشين پرايد و ماشين مرسدس تفاوتهايي وجود دارد، ولي هر دو فرد را به مقصد مي رسانند. در كشور آمريكا هم فرآورده هاي brand و هم فرآورده هاي ژنريك وجود دارد. فرآورده هاي ژنريك تحت پوشش بيشتر بيمه ها قرار دارد ولي فرآورده هاي brand اين طور نيست قانون brand داروسازي در آمريكا اين است كه وقتي بيمار مراجعه كرد، پزشك بايد از او بپرسد آيا مي خواهد داروي brand تجويز شود يا داروي ژنريك و اگر بيمار داروي brand را ترجيح مي دهد، بايد هزينه مربوط به آن را بپردازد. وي در پاسخ به اين پرسش كه ميزان قابليت جذب داروهاي توليد شده در كشور در چه سطحي است، مي افزايد: ميزان قابليت جذب دارويي كه در كشور ما در حال توليد است مشابه فرآورده هاي خارجي نيست. بايد بگويم در خود كشور آمريكا، اگر سه شركت داروسازي يك نوع دارو را بسازند، ميزان قابليت جذب داروي آنها با هم متفاوت است اما مولكول دارو همان مولكول است و اين وظيفه پزشك است كه دارو را براي بيمار تجويز كند. وي در مورد نظارتهايي كه بر روي كيفيت داروها در كشور وجود دارد، خاطرنشان مي كند: سيستم نظارتي ما يك سيستم فيدبكي است. به اين صورت كه اگر دارويي عوارض جانبي دارد، بايد سعي كنيم مشكلات آن حل شود. اين نوع برخورد كه اين دارو را نبايد استفاده كرد چون نوع خارجي آن عوارض كمتري دارد، درست نيست. به نظر من اين تفكر ناشي از تفكر افرادي است كه مي خواهند در زمينه دارو بازار تجاري وجود داشته باشد. در گذشته، مطالعات قابليت جذب دارو در كشور وجود نداشت اما اكنون اين مطالعات به سيستم نظارتي توليد دارو در كشور وارد شده است. مرحله بعد انجام مطالعات كارآزمايي باليني است. در حال حاضر هم مي خواهيم به سمتي برويم كه دارو قبل از استفاده در كشور مورد trial قرار گيرد. وي در مورد توليد داروي ام.اس در كشور نيز تصريح مي كند: با تلاشهاي دانشمندان علوم زيستي، توانستيم برخي از فرآورده هاي زيستي را در داخل كشور توليد كنيم كه نمونه بارز آن داروي ام.اس بوده است. اما متأسفانه استفاده و تجويز اين دارو با آشفتگي همراه است. در ساير كشورها استفاده از چنين داروهايي براساس يك پروتكل خاص انجام مي شود. در مواردي فرد دچار ميگرن بوده و براساس برخي از يافته هاي ام.آر.اي تشخيص ام.اس داده مي شود يا در مواردي كه بيمار دچار گليوما بوده و با تشخيص ام.اس دارو تجويز شده است و مطمئناً در چنين مواردي دارو مؤثر نخواهد بود. ما بايد بپذيريم كه در كشور ما هزينه صرف شده براي سلامت افراد، در مقايسه با كشورهاي پيشرفته ناچيز است. در كشور انگلستان سرانه 1100 پوند است در حالي كه در كشور ما اين سرانه 4000 تومان است. با وجود اين، در كشورهاي پيشرفته سختگيريها در مصرف دارو به شدت اعمال مي شود. بايد سيستم هاي موجود در دنيا را شناخت و بعد نظر داد، در كشور آمريكا مولكولهاي دارويي زيادي در فهرست وجود دارد ولي در آنجا هر كس هر چيزي را تجويز نمي كند و همه چيز همه جا در دسترس نيست. در داروخانه هاي خيلي از كشورهاي دنيا، داروي تزريقي در فهرست داروهايشان وجود ندارد اما در داروخانه هاي كشور ما همه چيز پيدا مي شود. بنابراين مشكلات ما در اين زمينه هاست نه اينكه داروي توليد داخل كيفيت كمتري نسبت به Brandهاي خارجي دارد. در كشور ما «دكتر صحرائيان» تنها كسي است كه فلوشيپ ام.اس را دارد. او تعريف مي كرد كه بيماري به كلينيك ام.اس مراجعه كرده و افزوده كه، اگر داروي ايراني (فرآورده شركت سيناژن) را به من تزريق كنيد، من كور مي شوم. دكتر صحرائيان هم به بيمار اطمينان مي دهد كه به او نوع خارجي را تزريق خواهد كرد ولي براي او سيناژن تزريق مي كند. بعد از اينكه دارو تزريق مي شود، بيمار مي گويد: احساس مي كند توان حركتي اش در حال بهبودي است. بنابراين من به عنوان يك پزشك در درجه اول بايد به وزارت بهداشت كشورم اعتماد كنم تا بيمار نيز بتواند به من اعتماد كند. وي در مورد استفاده از داروهاي خارجي براي درمان بيماران اظهار مي دارد: اگر پزشك معالج به هر دليلي تشخيص دهد كه براي درمان بيمار خود بايد از فرآورده brand استفاده كند، به شركتهاي وارد كننده دارو اعلام مي شود تا آن دارو را وارد كنند اما بايد بگويم كه مشكل امروز ما تفاوت كيفيت توليدات داخلي با انواع معادل خارجي نيست. ما سعي مي كنيم به شركت توليد كننده داخلي دارو، فيدبك بدهيم تا مشكل محصولات خود را حل كند. يكي از مهمترين مشكلات ما، ضعف نحوه تجويز و پيگيري مصرف داروست. هنوز در كشور ما سطح داروها به درستي اندازه گيري نمي شود و تعداد بيمارستانهايي كه سطح داروها را اندازه گيري مي كنند بسيار اندك است. وي تأكيد مي كند: اداره كل دارو، در مورد ساخت دارو نظارت شديدي دارد و در مصرف منطقي دارو گروه ديگري نظارت مي كنند و هر مركز درماني كشور بايد به صورت يك وزارتخانه كوچك عمل كند و اين مراكز بايد يك مسؤول دارو و درمان داشته باشند. |