|
*منور ميرشجاعان
سابقه كشت چغندرقند در ايران به سال 1235 برمي گردد، زماني كه دكتر پولاك، طبيب اتريشي ناصرالدين شاه قاجار براي اولين بار

در ملك شخصي خود به كشت چغندرقند اهتمام ورزيد و پس از اينكه ميرزا تقي خان اميركبير از اين كشت مطلع شد، از وي خواست اطلاعاتي به همراه بذر اين گياه را در اختيار او قرار دهد و بعد به چند استان از كشور فرستاد و از متصديان امور خواست كه نتيجه كشت آن را گزارش كنند. نتايج حاصله از كشت اين محصول در يكي ازشماره هاي اوليه روزنامه علميه كه به مديريت محمد حسن خان صنيع الدوله منتشر مي شد، درج شده است. با راه اندازي و توسعه كارخانه هاي قند در كشور، كشت اين محصول رو به افزايش گذاشت، به طوري كه در حال حاضر چغندرقند در 20 استان كشور كشت مي شود. هرچه بهتر بخرند، كشت مي شود با توجه به در پيش بودن فصل برداشت چغندرقند، چغندركاران با مشكلات متعددي روبرو هستند. عمده ترين مشكلاتي كه از سوي اين كشاورزان مطرح مي شود، اين است كه به دليل واردات بي رويه شكر و حمايت نكردن دولت از كشاورزان، محصول شكر كارخانه هاي توليد كننده قند روي دستشان مانده و پول چغندركاران پرداخت نشده است. اين كشاورزان عنوان مي كنند كه اين مشكلات باعث شده كه چغندركاران امسال نسبت به كشت اين محصول دلسرد شوند و به كشت جايگزين كه بازار خريد بهتري دارد، روي بياورند. احمدي، يكي از چغندركاران با اشاره به اينكه كشاورزان براي كشت اين محصول با مشكلات متعددي روبرو هستند، به خبرنگار ما مي گويد: نهاده هايي كه در اختيار ما قرار مي دهند، كافي نيست و علاوه بر اين، قيمت آن بسيار بالاست. وي ناكافي بودن آب مورد نياز براي آبياري مزارع را مشكل ديگر عنوان مي كند و مي افزايد: سهميه آب كشاورزان را نصف كرده اند و از آنجايي كه آبياري به صورت سنتي انجام مي شود، همين سهميه آبي كم نيز تا سر زمين برسد، مقدار قابل توجه آن به هدر مي رود. اين كشاورز تصريح مي كند: بدترين نوع بذر در اختيار كشاورزان قرار مي گيرد و از آنجايي كه كشت چغندرقند سخت است، به دليل بذرهاي نامرغوب، گاهي هيچ بذري سبز نمي شود. البته مدتي است بذر مرغوب خارجي وارد كرده اند كه قيمت آن بسيار بالاست.وي با اشاره به اينكه پول چغندرهاي خريداري شده سال قبل هنوز پرداخت نشده، مي گويد: پرداخت اين مبالغ را قسط بندي كرده اند و ماهي 100 تا 200 هزار تومان پرداخت مي كنند كه با اين روش، چيزي دست كشاورز را نمي گيرد. احمدي هزينه بالاي حمل و نقل را از عمده مشكلات خرده مالكان عنوان كرده و مي افزايد: براي هر تن 20 هزار تومان پول حمل و نقل براي يك فاصله 15 كيلومتري پرداخت مي كنيم. وي با اشاره به اينكه فصل برداشت چغندر قند پاييز است، اظهار مي دارد: با يك سرما و بارندگي، كشاورز مجبور است محصول خود را در گل و لاي برداشت كند كه در اين صورت يا كارخانه به دليل گل و لاي، محصول را برگشت مي زند و يا آفت مي زند و به قيمت بسيار پايين خريداري مي كند. كاهش 30درصدي كشت چغندر شيخي، مديركل دفتر نباتات صنعتي وزارت جهاد كشاورزي پيش از اين به ايلنا اعلام كرده بود كه در سال زراعي جاري، 130 هزار هكتار از اراضي كشور زير كشت چغندرقند است كه در مقايسه با سال گذشته، 30 درصد كاهش را نشان مي دهد. وي مي گويد: با توجه به شرايط آب و هوايي امسال و تأخير در عمليات كشت، پيش بيني مي شود بين چهار ميليون و 200 هزار تن تا چهار ميليون و 500 هزار تن محصول چغندرقند در كشور توليد شود. اين مقام مسؤول علت اين كاهش را مسأله خريد چغندرقند در سال گذشته، پرداخت نشدن به موقع بهاي چغندرقند خريداري شده و نيز بازار و اشباع بازار شكر و عرضه نشدن شكر توليدي كارخانه هاي مربوط در سال قبل عنوان مي كند. سعيد سبزواري، كارشناس مسؤول چغندرقند نيز در زمينه مشكلات پيش روي اين محصول به خبرنگار ما مي گويد: بخش عمده كاهش كشت چغندرقند به محصولات رقيب بر مي گردد. وقتي خريد تضميني گوجه فرنگي و يا خيار بالاتر اعلام مي شود، طبيعي است كه كشاورزان بر اساس منافع خودشان، به كشت ديگري روي بياورند.وي با اشاره به اينكه قيمت چغندرقند در آستانه فصل برداشت اعلام شده مي افزايد: چغندر از محصولاتي است كه قيمتش نسبت به سال قبل افزايش نداشته و همين عدم افزايش قيمت با توجه به اينكه ساير موارد مثل هزينه كارگري و هزينه عمليات كشاورزي افزايش پيدا كرده، عاملي براي دلسردي كشاورزان براي كشت اين محصول است. سبزواري تصريح مي كند: در حال حاضر، يك تن چغندرقند با عيار 16 به قيمت 46 هزار تومان خريداري مي شود كه سال گذشته هم به همين قيمت بوده است. وي همچنين كاهش سطح زيركشت چغندرقند و نوساني كه دارد را طبيعي عنوان كرده و مي گويد: نمي شود گفت كه امسال اين كاهش را داشتيم، اما سالهاي گذشته نداشتيم. اگر آمار 30-40 ساله كشت چغندر را مرور كنيم، خواهيم ديد اين محصول يك سال 15 تا 20 درصد كاهش و سال بعد 20 تا 25 درصد افزايش داشته است.اين كارشناس با اشاره به اينكه در سال گذشته، كشت چغندرقند در كشور ركورد شكست، خاطرنشان مي كند: پيش از اين، بيش از 6 ميليون تن چغندرقند توليد نداشتيم، ولي در سال گذشته 6 ميليون و 500 هزارتن چغندر توليد داشتيم.
تسهيلات اختصاصي امسال هنوز قطعي نشده اما در ميان حجم مشكلاتي كه چغندركاران با آن روبرو هستند، تنها حمايتهاي دولتي باعث عدم دلسردي آنان از ادامه كار مي شود. ولي به گفته سبزواري، حمايتي كه از چغندركاران از سوي دولت انجام مي شود، خاص اين محصول نيست، بلكه مانند حمايتي است كه از ديگر محصولات مي شود. مديركل دفتر نباتات صنعتي وزارت جهاد كشاورزي نيز درباره برنامه وزارت جهاد كشاورزي براي رفع مشكلات سال قبل چغندركاران اظهار مي دارد: اين وزارتخانه متولي تهيه و تأمين نهاده ها و شرايط مناسب براي كشت و توليد چغندرقند است و بحث بازرگاني آن بايد از مبادي مربوطه پيگيري شود. وي با اشاره به اينكه امسال براي حمايت از چغندركاران، برنامه تأمين نهاده هاي مورد نياز و نيز تأمين نقدينگي از طريق اعطاي تسهيلات توسط بانك كشاورزي پيش بيني شده، تصريح مي كند: تسهيلات اختصاصي امسال هنوز قطعي نشده است، اما اعتبارات اختصاصي دو سال گذشته هنوز تماماً جذب نشده و از اين محل نيز قابل تأمين است. شيخي مي گويد: براي مكانيزاسيون و توليد چغندر قند، در مجموع 50 ميليارد ريال تسهيلات اختصاص يافته بود كه با كارمزد هشت درصد در اختيار كشاورزان قرار مي گيرد.
خودكفايي 75 درصدي شكر در كشور كارشناس مسؤول چغندرقند درباره ميزان توليد اين محصول در كشور مي گويد: در حقيقت، كشور به يك ميليون و 900 هزار تن شكر براي مصرف نياز دارد كه در سال گذشته، حدود يك ميليون و 300 هزار تن توليد شده كه نياز به واردات 600 هزار تن شكر بود. وي مي افزايد: شكر جزو معدود محصولاتي است كه بيش از 75 درصد خودكفا هستيم و تنها نياز به واردات حدود 25 درصد شكر داريم كه با توجه به توان و امكانات بالقوه كه در كشور موجود است و نياز به سازماندهي دارد، توليد اين 25 درصد امكان پذير است. اين كارشناس خاطرنشان مي كند: گندم، شكر، برنج و علوفه محصولاتي اند كه دولت بر روي آن تأكيد كرده كه به خودكفايي برسد و براي رسيدن به اين خودكفايي، نياز به برنامه درازمدت است. وي اظهار مي دارد: همچنين در اين راستا، طرح جامع شكر ارايه شده و كار كارشناسي طولاني مدتي توسط بهترين كارشناسان چغندر و صنعت قند كشور انجام شده كه در صورت تأمين اعتبار و تصويب قابل اجراست. |