|
* فرزانه غلامي
گروه اقتصادي - اين روزها نمايندگان مجلس در دو نوبت كاري، بررسي لايحه سياستهاي اصل 44 را در دستور كار دارند.

اين لايحه كه از آن با عنوان «انقلابي در اقتصاد» ايران ياد مي شود 10 فصل و 91 ماده دارد كه قرار است در آن قلمرو فعاليتهاي اقتصادي مشخص گردد و بر همين اساس و با تصويب اين لايحه 80 درصد شركتهاي دولتي طي 8 سال به بخشهاي خصوصي و تعاوني واگذار شود. اگرچه فوريت اين لايحه نوزدهم ارديبهشت ماه امسال به تصويب نمايندگان رسيد، اما جلسات اين روزهاي نمايندگان مجلس بسيار سرنوشت سازتر و تعيين كننده تر از گذشته خواهد بود. نكته اي كه پرداختن به آن در اين مجال ضروري است، اينكه براساس گفته هاي اعضاي پارلمان بخش خصوصي (اتاق بازرگاني) لايحه اجراي سياستهاي اصل 44 جايگاه مطلوب و مشخصي براي بخش خصوصي پيش بيني نكرده است. آنان بر اين باورند كه در گزارش يك فوريتي كميسيون ويژه اصل 44 در مجلس، سياستهاي توسعه بخش خصوصي ناديده گرفته شده است. انتقادات وارده ديگر شامل نگاه دولتي لايحه، كارشناسي نبودن لايحه و ناديده انگاشتن اتاق بازرگاني به عنوان نهاد مدني بخش خصوصي است. دكتر جمشيد عدالتيان، عضو هيأت نمايندگان اتاق بازرگاني و صنايع و معادن ايران و تهران نيز با ديگر همكاران خود هم عقيده و معتقد است: لايحه سياستهاي اصل 44 پالايش شده نيست. وي مي گويد: اين لايحه دو بخش دارد يكي اجراي اصل 44 و ديگري تعطيل كردن انحصارهاي بخش دولتي و ايجاد يك رقابت پويا و سالم كه بنده شخصاً در تدوين بخش دوم شركت داشته ام. اين كارشناس مسايل اقتصادي با اشاره به بند يك بخش دوم لايحه اضافه مي كند: در تعيين قلمرو فعاليتها، كلمه «بازار» به كار رفته؛ يعني اينكه دولت بايد در بازارهاي مشخصي و همچنين بخش خصوصي و تعاوني نيز در بازارهاي مشخصي فعاليت كند و به عقيده من آنچه كه مورد بحث و اشكال است، اينكه تقسيم بندي براساس بازار اصولاً مشكل ساز خواهد بود. عدالتيان تصريح مي كند: در اين تقسيم بندي وزنها مشخص نيست؛ مثلاً بازار خودرو با بازار محصولات غذايي و... بسيار متفاوت و سنگين تر از آن است و منع بخش خصوصي براي ورود به برخي بازارها از سوي دولت با خصوصي سازي منافات دارد. به عقيده عدالتيان انتقاد ديگري كه مي توان بر لايحه اصل 44 وارد كرد، اين است كه زمان بندي مشخصي در آن مدنظر نيست. او مي گويد: حدود 15 سال طول مي كشد تا اين لايحه اجرايي شود و اين زمان بسيار طولاني و منحرف كننده لايحه از اهداف، مدنظر است. اين استاد دانشگاه ادامه مي دهد: متأسفانه بخش خصوصي ما همواره اعتقاد دارد كه زيرساختها و ابزار رشدش بايد توسط دولت مهيا شود و اگرچه حركتي كه دولت در اين زمينه آغاز كرده، قابل قبول است، اما ما انتقادهاي زيادي به آن داريم كه بهتر است در اين برهه زماني از ذكر آن خودداري كنيم. عضو هيأت نمايندگان اتاق ايران اظهار مي دارد: اصولاً اصل 44 يعني اينكه بخش خصوصي بايد آستين بالا بزند و ديگر منتظر دولت نباشد، پس به نظر مي رسد دخالت دولت در لايحه و يا تشديد بيش از پيش اين دخالتها منتفي است. او مي گويد: البته بخشي از مشكلات بخش خصوصي كه ربطي به لايحه اصل 44 ندارد ناشي از ناامني جو سرمايه گذاري در كشور است و من يقين دارم اگر دولت دست بخش خصوصي را باز بگذارد، اتاق خواهد توانست اين جو را آرام كند. عضو هيأت نمايندگان اتاق تهران خاطرنشان مي كند: بخش خصوصي ديگر نيازي به پدرخوانده ندارد و اگر در لايحه اصل 44 بار ديگر دولت پدرخوانده بخش خصوصي باشد، اشتباه جبران ناپذيري در عرصه اقتصاد ايران رخ خواهد داد. وي با بيان اينكه هر چه دولت از فعاليت بخش خصوصي دور باشد، بهتر است، مي گويد: به نظر من با اين كار بازاري مبتني بر رقابت ايجاد مي شود كه در آن هم جو سرمايه گذاري آرام و بي حاشيه است و هم اينكه هيچ كس بهانه اي براي عدم حركت ندارد. عدالتيان از نمايندگان مجلس مي خواهد تا در چنين روزهايي نسبت به تقسيم بندي بازارهاي قلمرو فعاليت بخش دولتي و خصوصي در اجراي اصل 44 حساسيت نشان دهند. او ادامه مي دهد: نمايندگان مجلس هم در واقع نمايندگان بخش خصوصي اند، پس بهتر است روي اين مسأله مانور بدهند و اجازه ندهند بار ديگر دولت دخالت خود را در بخش خصوصي در قالب اين لايحه تثبيت نمايد. عدالتيان بار ديگر تأكيد مي كند كه دولت صرفاً موظف است ابزار و ادوات حركت بخش خصوصي را مشخص و بر آن نظارت كند. او مي گويد: به عقيده من لايحه اصل 44 بيشتر جنبه تعيين وظيفه براي دولت دارد تا بخش خصوصي؛ زيرا نمي توان بخش خصوصي را وادار به سرمايه گذاري ناخواسته كرد، اما مي توان دولت را موظف به انجام برخي وظايف نمود. عدالتيان به وجود جو ضد سرمايه در كشور اشاره و اضافه مي كند: اگر تصويب لايحه اصل 44 با موفقيت و براساس اهداف صحيح صورت گيرد چنين جوي از بين خواهد رفت و بخش خصوصي ديگر ترسي از سرمايه گذاري نخواهد داشت. اگرچه من معتقدم براي فعال شدن كامل بخش خصوصي مشكلات زيادي داريم كه در قالب اين لايحه نمي گنجد. وي مشكلات ناشي از نوع بازار بانكي، بيمه اي، بورس، روابط خارجي و... را از جمله چالشهايي مي داند كه براي توفيق بخش خصوصي بايد به آنها پرداخته شود. مسعود دانشمند، عضو هيأت رئيسه اتاق ايران نيز مي گويد: شوق و ذوق پس از ابلاغ سياستهاي بند ج اصل 44 بتدريج به نگراني تبديل شده و بخش خصوصي درخصوص اهداف اين لايحه با هاله اي از ابهام روبه روست. او ادامه مي دهد: همه مي دانند وظيفه قانونگذار، نظارت بر عمليات است، ولي ما نمي دانيم جايگاه بخش خصوصي در كميسيون ويژه اصل 44 مجلس كجاست؟ وي با اشاره به اينكه در لايحه جامع سياستهاي اصل 44 رقابت دو سومي دولت با بخش خصوصي مشهود است، ادامه مي دهد: بخش نظارتي در حفظ سرمايه سرمايه گذاران مشخص نيست و با اينكه خصوصي سازي بايد از طريق آزادسازي انجام شود، هنوز مسيري كه اين طرح بايد بپيمايد مشخص و روشن نيست. عضو هيأت رئيسه اتاق ايران جايگاه بخش خصوصي را در اين لايحه بسيار كمرنگ مي داند. او تصريح مي كند: به نظر من بايد در فرصتي مناسب برخي از قوانيني كه در تضاد با حضور بخش خصوصي است، بررسي و مورد بحث قرار گيرد و دولت مي تواند در مدت 6 ماه تا يك سال آينده اين اصلاحات را انجام دهد. دانشمند با انتقاد از اينكه جايگاه اتاق بازرگاني مورد احترام اين لايحه نيست !خاطرنشان مي كند: به مجلسي ها پيشنهاد مي كنم به جاي اينكه با عجله و سرعت بي دليل لايحه را به تصويب برسانند، اندكي تأمل و واقع بيني را چاشني تلاش خود كنند. او از مجلسي ها مي خواهد تا با بررسي لايحه در مدت زمان مثلاً يك ماه، آرا و نظرات بخش خصوصي را نيز جويا شوند و آن گاه تصميم بگيرند. |