|
* مريم احمدزاده
اشاره: با نظري به روند تكاملي بشر مي توان اذعان داشت كه پس از جهش اطلاعاتي در قرن گذشته، قرن حاضر، قرن تبادل اطلاعات و ارتباطات نام گرفته است.
وزارت آموزش و پرورش كشورمان نيز از اين قاعده مستثنا نشده و با ورود جامعه به عصر الكترونيك و ارتباطات، آموزش و پرورش نيز گامهاي مؤثري را در اين زمينه برداشته است.
در اين راستا آموزش و پرورش شبكه ملي مدارس را از سال 1378 شروع و طي مراحل تكميلي در سال 1382 با تأكيد بر توسعه محتوايي شبكه در حول سه محور آموزش، تربيتي و اطلاع رساني تبيين كرد و در پي ورود اينترنت به مدارس براي توانمندسازي نظام آموزشي از اين تكنولوژي روز بيشترين بهره را بردند و آن را در خدمت آموزش قرار داد.
پس از شبكه ملي مدارس، مدارس هوشمند از جمله دستاوردهايي است كه آموزش و پرورش با هدف رشد همه جانبه دانش آموزان (ذهني، جسمي، عاطفي و رواني) در حال توسعه و پرداختن به آن است.
در سال تحصيلي 85 سه مدرسه در تهران شروع كننده جريان مدارس هوشمند در كشور بودند و امسال با آمار قابل توجهي 24 مدرسه در 12 استان به اين سيستم آموزشي مرتبط شدند.
با رشد روزافزون استفاده از فناوري IT در مدارس كشور و اشتياق آموزش و پرورش در اين امر، بر آن شديم بيشتر با جزييات اين طرح و نحوه فعاليت آن آشنا شويم؛ به همين منظور با «مهدي ناصري» مديركل آموزش دفتر نظري و پيش دانشگاهي كشور گفتگو كرديم كه حاصل آن را در ذيل مي خوانيد:
* براي شروع گفت و گويمان ابتدا تعريفي از مدارس هوشمند ارايه دهيد؟
** مدرسه هوشمند مدرسه اي است كه براي ارتقاي سطح كيفي محيط ياددهي و يادگيري و بهبود نظام مديريتي مدارس و تربيت دانش آموزان پژوهنده برنامه ريزي شده است.
اين طرح كه اكنون در كشور در حال اجراست، طرح به كارگيري توسعه فناوري اطلاعات و ارتباطات در امر آموزش است كه به صورت آزمايشي در سراسر كشور در حال اجراست.
در حال حاضر تعريفي دقيق از مدارس هوشمند نمي توان ارايه داد و اين طرحي كه اكنون در حال اجرا مي باشد، جزو مصوبات عالي وزارت آموزش و پرورش است و با مدارسي كه مردم تصور مي كنند كه مدرسه عاري از معلم است و فقط دانش آموز از شبكه اينترنت درس مي آموزد و به همان صورت نيز امتحان مي دهد، متفاوت است. در حال حاضر ما نرم افزارهاي آموزشي و فناوريهاي روز را در كنار مدرسه و معلم تجربه مي كنيم.
* جناب ناصري! در شرايط حاضر خط مشي و جايگاه اين مدارس چگونه است؟
** اين مدارس با هدف فراهم كردن فرصت همكاري افراد جامعه با مدارس، آگاهي دادن به اوليا در مورد آنچه در مدرسه واقع مي شود و فراهم نمودن انواع متفاوت از شيوه هاي آموزشي، تأكيد بر مهارت انديشيدن، عدالت آموزشي و توسعه IT در مدارس ايران در حال اجرا و توسعه است.
وزارت آموزش و پرورش تصميم دارد در سيستم آموزشي از فناوريهاي روز و هر روشي كه بيشترين بهره وري را در ياددهي و يادگيري داشته باشد، استفاده كند؛ به همين دليل سيستم استفاده از فناوريهاي روز ارتباطات در مدارس در حال راه اندازي و توسعه است.
* برنامه درسي در اين مدارس به چه صورت است؟
** درسها در اين مدارس براي كمك به دانش آموز و رشد همه جانبه و تعادل مهارت و استفاده از فناوري و آموزش مطلوب پايه ريزي شده است.
اكنون اين طرح در پايه دوم دبيرستان در سراسر مدارس موردنظر در حال اجرا مي باشد و هر استان خودش درسهاي مدنظر را پايه ريزي و آماده ارايه به سايت كرده است، مثلاً ممكن است يك استان براي رشته تجربي درسهاي زيست، شيمي و رياضي را در نظر گرفته باشد و محتواي آن را تدوين و بر روي سايت خود قرار دهد و در ساير استانها ساير درسها مدنظر باشد.
* محتواي درسها بر چه مبنايي تعريف و به دانش آموزان ارايه شده است؟
** درسهايي كه ارايه شده، بايد داراي چهار شاخه اصلي باشند كه عبارتند از كيفيت فني، جذابيت، كيفيت آموزشي، تطابق با كتابها و برنامه هاي درسي كه همه اين موارد در محتوا لحاظ شده است. علاوه بر موارد فوق، محتوا بايد با استانداردهاي آموزش و پرورش هماهنگ باشد.
* با توجه به نوع آموزش در اين مدارس، نقش مدير و ساير مسؤولان آموزشي به چه نحو است؟
** مديريت كارا و اثربخش در اين مدارس پشتيبان تدريس و يادگيري دانش آموزان و معلمان است. البته نبايد اين مطلب را فراموش كرد كه مديريت كار را بايد حتماً با فناوريهاي روز آشنايي كامل داشته باشد تا مديريتي قوي داشته باشد.
معلمان نيز جزو اركان اصلي اين مدارس محسوب مي شوند و بايد نقش هدايتگري را به نحو مطلوب اجرا كنند و با در اختيار قرار دادن منابع و تشويق دانش آموزان در امر هدايت و يادگيري آنان تلاش كنند. البته بايد ذكر شود كه معلمان نيز بايد آموزشي اثربخش داشته باشند و اين امر نيز مستلزم داشتن مهارتهاي تخصصي است.
از ديگر نقشهاي اساسي در اين مدارس، اولياي دانشآموزان مي باشند كه آموزش و پرورش خواهان ارتباط بيشتر با اولياست، اما همان طور كه مطلعيد برخي خانواده ها از داشتن رايانه و يا مهارت استفاده از آن بي بهره اند كه اين امر خود از بزرگترين مشكلات محسوب مي شود.
* آيا در هر مدرسه اي مي توان اين طرح را پياده كرد؟
** خير! مدارس بايد مجهز به فناوري روز باشند، مدرسه هوشمند بايد يك مدرسه با امكانات كامل باشد و بايد از تجهيزات رايانه اي، شبكه، نرم افزارها و سخت افزارها و ساير ملزومات بهره مند باشد.
* آيا معلمان و دانش آموزان قبل از شروع سال تحصيلي دوره ديده اند؟
** بله، در برخي استانها قبل از شروع سال تحصيلي كلاسهاي آموزشي را براي معلمان و دانش آموزان گذاشته بودند تا آنان را با نحوه استفاده از اينترنت آشنا كنند تا در خلال تحصيل با مشكل كمتري مواجه شوند.
* آينده طرح را چگونه ارزيابي مي كنيد؟
** بايد هم دانش آموزان و هم اوليا و هم ساير اركان اين مدارس در سالهاي آينده توانمنديها و قابليتهاي خود را در استفاده از فناوريهاي روز بالا ببرند، به همين دليل اكنون ما اين طرح را با حجم كم شروع كرده ايم و تصميم هم نداريم كاري با وسعت بالا و راندمان پايين داشته باشيم.
البته شايان ذكر است، طرح اوليه كه اجرا شود در طي مراحل و پيشرفت كار نقاط قوت و ضعف آن بيشتر آشكار مي شود و در سالهاي بعد از آنان مي توان استفاده كرد.
* نتايج سال تحصيلي گذشته چه بود؟
** البته مدارس در سال گذشته زيرنظر ما نبوده، اما در نشستي كه با عوامل سال قبل داشتيم شاهد موفقيتهايي بوديم، اما چون اين طرح به صورت كامل انجام نشده و چون كوتاه مدت بوده نتايج حاصله كافي نبوده است و بايد طي سالهاي آينده و با پيشرفت كار، نتيجه آن را مشاهده كنيم.
اين طرح توسط شوراي عالي و پشتيباني در وزارت خانه آموزش و پرورش تصويب و از خردادماه امسال دستور شكل گيري و پايه ريزي آن لازم الاجرا شد كه در سال تحصيلي جديد به صورت گسترده شروع شد، به همين دليل امسال ملاك عمل خواهد بود.
* از تجربيات ساير كشورها هم بهره برده ايد؟
** بله! ما با مطالعاتي بر روي ساير كشورهايي كه ادعاي ورود به عرصه آموزش هوشمند و الكترونيك دارند به نقاط قوت و ضعف آنها پي برديم و از نقاط قوت آنان استفاده كرديم، اما ما بايد در كشور خودمان به تجربياتي دست پيدا كنيم، زيرا هر كشور نسبت به محيط و دانش آموزان خود نتايج متفاوتي حاصل مي كند و ما بايد در كشور خودمان به نقاط ضعف و قوت اين طرح پي ببريم، و اكنون ما صرفاً به كارگيريITرا در عرصه آموزش تجربه مي كنيم و نمي خواهيم صرفاً آموزش مجازي داشته باشيم. در كشورهايي كه آموزش صرفاً مجازي را مدنظر داشته اند با شكست مواجه شده اند، مانند كانادا كه با حذف معلم متحمل ضررهاي فراواني شده است و مجدداً به سيستم قديم خود بازگشته اند. بهترين روش استفاده از فناوريها در كنار آموزشهاي رايج كشوري مي باشد.
* آشنايي كامل با اين سيستم زمان بر است؛ آيا در سال تحصيلي كنوني با مشكل مواجه نيستيد؟
** چرا، اكنون يكي از دغدغه هاي اصلي ما ارتباط با والدين و دانش آموزان است، اما متأسفانه در مناطق محروم خانواده ها رايانه ندارند، بنابراين هيچ آشنايي نيز با آن نخواهند داشت. پس ما چگونه انتظار داريم كه بتوان به راحتي با آنان ارتباط برقرار كرد و نتايج مطلوب به دست آورد. اين طرح نياز به زمان دارد.
* سايت درسي تهيه شده و محتواي آن براي همه دانش آموزان ايراني قابل دسترسي است؟
** بله، همه دانش آموزان امكان دسترسي و استفاده از اين سايتها را دارند و بهره مندي از اطلاعات بلامانع است، اما ارتباط دانش آموزان با مدرسه موردنظر است كه با وارد كردن رمز مي توان خود و اوليا از وضعيت تحصيلي و رفع مشكلات درسي بهره ببرند.
* آيا اين طرح به دنبال عوض كردن نظام آموزشي است؟
** خير، همان طور كه در قبل نيز اشاره شد ما به دنبال حذف معلمان و مدرسه نيستيم. ما بر اين باوريم كه معلمان از نرم افزارها و ساير امكانات آموزشي جهت بهبود وضعيت آموزشي بايد بهره ببرند و از تلفيق روش جديد و علم روز در كنار روشهاي مرسوم به روشهاي نوين و كارآمدي دست پيدا كنيم كه نظام آموزشي كشور را متحول، به روز و كاراتر كند.
ما تلاش داريم براي يك درس چندين روش و وسيله را استفاده كنيم تا در يادگيري بهتر درسها به دانش آموزان كمك شود تا به خلاقيت و باروري برسند.
همان طور كه اشاره شد، مدارس هوشمند اكنون با عنوان طرح به كارگيري فناوري اطلاعات و ارتباطات در آموزش در كشور ما در حال اجراست. البته بايد توجه داشت پياده سازي اين طرح منوط به مجهز شدن معلمان و مديران، دانش آموزان و اوليا به علم روز و ارتباطات گسترده امروزه است و بعد تجهيز مدارس به ابزارآلات و امكانات سخت افزاري براي استفاده و بهره گرفتن از آنان است و با فراهم شدن اين امكانات، ما مي توانيم به عدالت آموزشي در سراسر كشور برسيم. |
