* دكتر مجيد صفاتاج

بررسي تاريخچه و اهداف پيدايش آژانس بين المللي انرژي هسته اي، گوياي اين واقعيت است كه كمك به ديگر كشورها به منظور برخورداري و استفاده از نيروي اتمي براي مقاصد صلح جويانه، از اصلي ترين اهداف به وجود آمدن اين نهاد بين المللي بوده است.
در اساسنامه آژانس، اگرچه وظايف متنوع و خاصي براي تحقق اين هدف پيش بيني شده، اما شواهد موجود نشان مي دهد اين وظايف آژانس و ضابطه مندي در آن، در بسياري از موارد صرفاً در جهت مقاصد سياسي برخي كشورهاي دارنده اين فناوري بويژه ايالات متحده آمريكا به كار رفته است، نه در مسير استفاده بهينه و انساني از آن.
اين نگاه و رويكرد سياسي موجب شده برخي كشورهاي همراه و همسو با نظام سلطه جهاني - از جمله رژيم صهيونيستي - برخلاف مسير پادمانهاي آژانس و معاهده NPT و جامعيت آن، مسير عدم همراهي و همكاري با آن را در پيش گيرند و در مقابل، برخي كشورهاي مستقل و غيرمتعهد عضو آژانس، صرفاً به اين دليل كه نظام سلطه جهاني، هسته اي شدن آنها را بر نمي تابد، با موانع و كارشكني هاي متعددي در مسير استفاده صلح آميز از اين انرژي، مواجه شوند.
از روزي كه جمهوري اسلامي ايران در يك فرآيند كاملاً علمي و با تكيه بر نيروهاي بومي خود و در چارچوب مقررات آژانس بين المللي انرژي هسته اي و ضمن پذيرش مقررات ايمني آن، توانسته به اين فناوري دست يابد، با واكنش بسيار تند سردمداران نظام سلطه و در رأس آنها آمريكا و رژيم صهيونيستي مواجه بوده است. ايران اسلامي به جاي تأكيد بر ماده چهارم آژانس مبني بر تسهيل استفاده، صلح آميز كشورهاي فاقد فناوري هسته اي و ادعاي كمك نكردن آژانس و ديگر كشورهاي دارنده اين فناوري، اكنون در جايگاه متهم قرار گرفته است. كشوري كه خود قرباني سلاحهاي كشتار جمعي و منادي واقعي مبارزه با اين گونه سلاحهاست، از سوي رژيمهايي كه سابقه طولاني در كشتار مردم بي گناه و استفاده از سلاحهاي غيرمتعارف كشتار جمعي دارند، به اتهام تلاش براي توليد سلاح هسته اي، مورد فشار قرار مي گيرد.
در روزهاي اخير براي چندمين بار، بالاترين مقام آژانس بين المللي انرژي هسته اي، براساس بازرسي ها، تحقيقات و گزارش بازرسان و متخصصان و حقوقدانان اين آژانس، كه از خلال هزاران ساعت بازرسي هاي عيني و متوالي به دست آمده، به صراحت اعلام نمود كه «هيچ گونه شواهدي دال بر انحراف هسته اي ايران وجود ندارد» اما اين اظهارات او - همان گونه كه پيش بيني مي شد - جنجالي را در نيويورك موجب گرديد و نماينده آمريكا در سازمان ملل متحد، با عصبانيت اعلام نمود كه «برنامه هسته اي ايران براي ما قابل تحمل نبوده و سخنان البرادعي هم قابل پذيرش نيست!»
مديركل آژانس بين المللي انرژي اتمي، در گزارشي كه روز دوشنبه به مجمع عمومي سازمان ملل ارايه كرد، بر چهار نكته تأكيد ورزيد كه سه نكته از آن گزارش، خشم مقامهاي آمريكايي را برانگيخته است، به گونه اي كه در اظهارنظرها و موضعگيريهايي كاملاً غيرحقوقي، از البرادعي خواسته اند خارج از حيطه اختيارات آژانس اظهارنظر نكند. اين سه نكته عبارتند از:

1- ايران براي آژانس اين امكان را فراهم كرده تا براي تهيه گزارش نهايي خود، به تأسيسات هسته اي آن كشور دسترسي داشته باشد و نيازهايش را برطرف سازد و در همين راستا آژانس توانسته عدم انحراف ايران درباره موارد هسته اي ارايه شده را تأييد كند.
2- تاكنون آژانس قادر نبوده ماهيت و دورنماي برخي فعاليتهاي هسته اي ايران را تأييد نمايد؛ اما ايران اخيراً اطلاعات بيشتري را در اختيار آژانس قرار داده است كه در چارچوب آنها بتواند مسايلي را كه هنوز حل نشده است، شامل دورنما و ماهيت آزمايشهاي پلوتونيم، حل كند.
3- ايران و دبيرخانه آژانس در ماه اوت (مردادماه) توافق كرده اند براساس يك جدول زماني مشخص، كليه مسايل باقي مانده را حل كنند. بنابراين، توافق اعلاني براي حل آنها با جدول زماني مشخص، در پاسخ به تقاضاهاي مكرر شوراي امنيت و نيز شوراي حكام، قدمي مهم در مسير درست است.
اين گزارش البرادعي و نيز اعتراض او به اقدامهاي غيرمسؤولانه آمريكا عليه برنامه صلح آميز هسته اي ايران، كه واكنش تند نماينده آمريكا در سازمان ملل متحد و سخنگوي اصلي رياست جمهوري آمريكا را در پي داشته، در بر گيرنده چند نكته قابل توجه و اساسي است:

نخست اينكه، اين گزارش مثبت نسبت به فناوري هسته اي ايران در كنار ارزيابي مثبتي كه رئيس جمهور روسيه و نيز «اشتان ماير» وزير خارجه آلمان و ديگر مقامهاي اروپايي و آسيايي در اين رابطه داشته اند، برخلاف انتظار و تأكيد مقامهاي آمريكا و رژيم صهيونيستي كه خواستار صدور قطعنامه شديداللحن عليه ايران بودند، صدور قطعنامه سوم عليه ايران را تا حدودي منتفي مي سازد و يا تصويب آن را بسيار ضعيف تر از حد انتظار آمريكا و رژيم صهيونيستي خواهد نمود.
دوم، گزارش كاملاً علمي، حقوقي و مبتني بر اطلاعات دقيق البرادعي، نشان داد اظهارنظر مقامهاي آمريكايي در برخورد با اين گزارش و حتي ادبيات به كار رفته نسبت به مديركل آژانس، كاملاً سياسي و بر مبناي سياستهاي سلطه گرايانه اين كشور بوده و بار حقوقي و قانوني و پشتوانه بين المللي ندارد.
سوم، با وجود جنگ رواني و تبليغات گسترده اي كه آمريكا و رژيم صهيونيستي براي برخورد با پرونده هسته اي ايران در مجامع بين المللي به راه انداخته اند، اين گزارش يك پيروزي براي ايران و شكستي فضاحت بار براي آنان بود. از ياد نبريم كه عصبانيت اخير آمريكا، از ويژگيهاي عمده نظام سلطه و نيز دشمنان انقلابي است كه هيچ گاه حاضر به پذيرش پيروزي و موفقيت آن نبوده و نخواهند بود.
و در نهايت اينكه، اين گزارش و آخرين دستاوردهاي پرونده هسته اي ايران، نشان مي دهد جمهوري اسلامي ايران با ابتكار، خلاقيت و هوشمندي و نيز با صبر و تأمل، مي تواند بدون توجه به فشارهاي نظام سلطه جهاني و صهيونيزم بين الملل، به عنوان يك مؤلفه تأثيرگذار، در عرصه بين المللي مطرح باشد. در پرتو چنين رويكردي، يقيناً دشمني استكبار و صهيونيسم جهاني، آسيبي به خواست و اراده ملت ما وارد نخواهد كرد. اين وعده الهي است كه فرمود: «اگر شما مسلمين را خوشحالي پيش آيد، از آن بدحال و غمگين شوند و اگر به شما حادثه ناگواري رسد، بدان خوشحال گردند. اما اگر شما صبر پيشه كنيد و پرهيزكار باشيد، از مكر و عداوت آنان به شما هيچ آسيبي نرسد كه همانا خداوند بر آنچه مي كنيد، محيط و آگاه است.» (آل عمران / آيه 120)