|
گروه جامعه: هفته اي كه گذشت جشنواره بين المللي فيلمهاي آموزشي و تربيتي رشد در تهران برگزار شد.
جشنواره رشد كه از ديرپاترين جشنواره هاي هنري كشور است بيش از آنكه يك رويداد هنري محسوب شود، يك رويداد آموزشي است زيرا در آن تازه ترين فرآورده ها و دستاوردهاي آموزشي عرضه شده و روشهاي آموزش غيرمستقيم و وسايل كمك آموزشي ارايه مي گردد.
نياز به پيشرفت در روشهاي آموزشي و به روز شدن انتقال داده ها در همه عرصه هايي كه با آموزش سر و كار دارد احساس مي شود و همسو با پيشرفتهاي فناوري اطلاعات و ارتباطات در جهان امروز، آموزش و پرورش هم از اين نياز اساسي بركنار نمانده و از اين رو براي دستيابي به فناوري ياد شده و توسعه آن، در وزارت آموزش و پرورش تلاش شده است.
برنامه ريزي براي ايجاد فرهنگ به كارگيري فناوري هاي نوين آموزش، فراهم آوردن بسترهاي لازم براي توسعه شبكه ارتباطات و اطلاعات آموزشي و بررسي برنامه ريزي براي توليد، تأمين و توسعه كمي و محتوايي شبكه هاي مدارس، برنامه ريزي براي توليد و تأمين رسانه هاي موردنياز نظام آموزشي كشور از جمله اقدامهايي است كه در اين راستا انجام شده و يا بايد انجام شود.
حميدرضا كفاش، معاون فناوري ارتباطات و اطلاعات آموزشي سازمان پژوهش و برنامه ريزي آموزشي وزارت آموزش و پرورش مي گويد: دفتر فناوري آموزشي با هدف توليد و تدوين رسانه هاي ديداري و شنيداري، سابقه طولاني در آموزش و پرورش داشته و با ظهور فناوري اطلاعات و ارتباطات، تحولي در دفتر ياد شده پديد آمد و به اجراي طرحهاي نويني انجاميد كه از جمله به تأسيس شبكه ملي مدارس ايران (رشد)، مي توان اشاره كرد.
وي با تأكيد بر اهميت به كارگيري فناوري اطلاعات و ارتباطات در نظام تعليم و تربيت كشور، مي گويد: ما امروزه روشهاي تدريس و يادگيري در جهان دگرگون شده و اين امر، به كارگيري فناوريهاي نوين در آموزش و پرورش را ضروري كرده است. به اين ترتيب، اگر در دوران گذشته، گچ و تخته سياه ابزار اصلي آموزش به روش سنتي بود، امروزه روشهاي يادگيري بسيار متحول و پيشرفته شده، تا آن جا كه اطلاعات با سرعت خيره كننده اي از يك سو به ديگر سوي جهان رسيده و مورد استفاده انبوه مخاطبان قرار مي گيرد.
تكامل شيوه هاي آموزشي
كفاش سپس با تشريح تحولاتي كه فناوري اطلاعات و ارتباطات در آموزش و پرورش به وجود مي آورد، توضيح مي دهد: اين فناوري، معلم را از نظام تعليم و تربيت حذف نمي كند، بلكه نقش او را از تعليم دهنده مطلق و تام الاختيار در عرصه يادگيري، به سمت راهنماي آموزش دانش آموزان تغيير مي دهد، كه به معناي تكامل شيوه هاي آموزشي در كشورمان است.
وي در پاسخ به اين سؤال كه آيا ورود فناوري اطلاعات و ارتباطات به آموزش و پرورش با مقاومتهايي از سوي كساني كه علاقه بيشتري به روشهاي گذشته دارند، رو به رو نشده است؟ مي گويد: فناوري اطلاعات و ارتباطات نه تنها دانشآموزان، بلكه معلمان را هم رشد مي دهد و بر نقش پر اهميت هدايتي و نظارتي آنان مي افزايد. علاوه بر آن، معلمان مي دانند همواره در آموزشها بايد از شاگردانشان جلو باشند، و گرنه نمي توانند كلاسهاي درس را به خوبي اداره كنند و حتي ممكن است از چرخه تدريس در كلاسها حذف شوند. از اين رو بايد به فراگيري فناوريهاي نوين آموزشي هم علاقه نشان دهند و با جديت بكوشند كه آنها را ياد بگيرند.
كفاش تأكيد مي كند: يك نكته را هم نبايد فراموش كرد كه اصولاً عرصه فعاليت در آموزش و پرورش با ديگر نهادها و سازمانها تفاوت دارد و از اين رو است كه تاكنون بيش از 80 درصد معلمان كشور با علاقه شخصي در دوره هاي آموزش معارف هفت گانه رايانه (ICDL) حضور يافته و اين دوره ها را با موفقيت طي كرده اند.
ضمن آن كه دانشجويان دانشگاههاي تربيت معلم، آموزش هاي رايانه را به خوبي فرا گرفته و مورد استفاده قرار مي دهند.
تجهيز مدارس به رايانه
يكي از برنامه هاي وزارت آموزش و پرورش، تجهيز مدارس كشور به رايانه است كه اين نسبت در حال حاضر 28 دستگاه رايانه به ازاي يك هزار نفر جمعيت دانش آموزي است كه به گفته معاون فناوري اطلاعات و ارتباطات وزارت آموزش و پرورش، در صورت تأمين اعتبارات مالي موردنياز، سرانه رايانه در مدارس كشور طي دو سال آينده مي تواند به حد مطلوب برسد.
البته اينكه اغلب طرحهاي رو به جلو و آينده نگر در آموزش و پرورش درگير و دار رسيدن به واقعيت همواره درگير مشكل لاينحل اعتبارات مي شود مسأله اي است كه در سالهاي اخير به كرات آن را ديده ايم.
وي مي افزايد: تاكنون در معاونت ارتباطات و اطلاعات آموزشي، بيش از 100 نرم افزار متون درسي توليد شده كه به عنوان راهنماي معلمان و دانش آموزان، مورد استفاده قرار مي گيرند.
يكي از اقدامها براي ارتقاي سطح آموزش و پرورش در زمينه فناوري آموزشي، راه اندازي سايت رشد است كه اين شبكه اطلاع رساني از حدود 5 سال پيش راه اندازي شده و مخاطبان آن را دانش آموزان، مربيان، اوليا و كارشناسان تعليم و تربيت تشكيل مي دهند.
هدف مهم شبكه ياد شده ايجاد فضاي مشاركت براي كاربران است تا در سايه كار گروهي هدفمند، امكان بروز خلاقيتهاي دانش آموزان فراهم شود. محتواي شبكه اينترنتي «رشد» را مطالب گوناگون علمي، آموزشي، پرورشي و خبررساني تشكيل مي دهد تا از اين طريق، منابع موردنياز مخاطبان شبكه، در اختيار آنان قرار گيرد، ضمن آن كه امكان ارايه آثار آن به نام خودشان، در شبكه وجود دارد.
كفاش، سپس درباره ارتباط معاونت ارتباطات و اطلاعات آموزشي با جشنواره بين المللي فيلمهاي آموزشي و تربيتي رشد اظهار مي دارد: سازمان پژوهش و برنامه ريزي آموزشي در زمينه توليد بسته هاي آموزشي فعاليت مي كند كه در برگيرنده كتابهاي درسي، نرم افزارها و فيلمهاي آموزشي و نشريات كمك آموزشي (رشد) است كه از ميان آنها، توليد نرم افزارهاي آموزشي و نيز فيلمهاي آموزشي برعهده معاونت ارتباطات و اطلاعات است.
وي با يادآوري اين كه توليد فيلم به طور كلي پرهزينه است، مي افزايد: فلسفه برگزاري جشنواره رشد اين است كه فيلمهايي در سطح جهاني و با اهداف آموزشي و تربيتي ساخته شود و به نمايش درآيد. از اين رو در هر دوره جشنواره، فيلمهاي برتر شناسايي و انتخاب مي شود تا به تناوب در تهران و شهرستان ها به نمايش درآيند.
وي در پاسخ به اين سؤال كه فيلمهاي آموزشي و تربيتي چه ويژگيهايي دارند، مي گويد: به طور كلي، هر فيلمي كه يك مفهوم از مفاهيم تعليم و تربيت را نمايش دهد و اهداف آموزش و پرورش را دنبال كند، آموزشي و تربيتي به حساب مي آيد. بايد توجه داشت كه حوزه تعليم و تربيت بسيار گسترده است و از اين رو، يك فيلم به تنهايي نمي تواند تمامي مسايل آن را بازگو كند.
اين كه به عنوان مثال، يك فيلم 2 دقيقه اي بتواند روش درست مسواك زدن را نشان دهد، تا فيلم ديگري كه احترام به بزرگترها را بياموزد و نيز مراحل رشد گياهان را به نمايش بگذارد، از جمله فيلمهاي حوزه وسيع آموزشي و تربيتي محسوب مي شوند.
يكي از ويژگيهاي فيلمهاي آموزشي، آساني فهم و كوتاهي زمان انتقال مفاهيم است. همچنان كه تصاوير يك دقيقه اي مونتاژ شده رشد يك گياه، مي تواند مراحل رشد 3 ماهه آن را در عالم واقع نشان دهد.
البته بايد به ياد داشت كه فيلمهاي آموزشي و تربيتي به آموزش و پرورش محدود نمي شود، بلكه حوزه بسيار وسيعي است كه ديگر وزارتخانه ها و سازمانها را نيز در برمي گيرد كه بر اين اساس، معمولاً هر يك از آنها در چارچوب و حيطه وظايف و مسؤوليتهايي كه دارند، به توليد فيلم مي پردازند.
يكي ديگر از ويژگي هاي اغلب فيلم هاي آموزشي و تربيتي، زمان كوتاه آنهاست كه مي تواند در چند ثانيه يا دقيقه، مهمترين مفاهيم آموزشي را در كوتاهترين زمان ممكن به مخاطبان انتقال دهد.
مفاهيم آموزشي حتي در فيلمهاي كمدي و سرگرم كننده هم مي تواند وجود داشته باشد، اما در حوزه آموزش و پرورش، به فيلمي آموزشي و تربيتي گفته مي شود كه به تحقق يكي از اهداف تعليم و تربيت و يا مفاهيم درسي كمك كند.
دكتر جولايي، مديركل دفتر تأمين رسانه هاي آموزشي وزارت آموزش و پرورش در پاسخ اين سؤال كه توليد فيلمهاي آموزشي و تربيتي در كشورمان پس از پيروزي انقلاب اسلامي چه تغييراتي كرده است، مي گويد: به دليل ارزش و اهميت تأمين رسانه هاي آموزشي و برپايي جشنواره رشد، شوراي عالي انقلاب فرهنگي با ادامه فعاليت اين دفتر موافقت كرد و پس از آن با تلاشهاي انجام يافته، كيفيت توليدات آموزشي با اهداف فرهنگي انقلاب اسلامي و جامعه، هم خواني و هم سويي پيدا كرد و توليد رسانه هاي آموزشي و تربيتي از اساس تغيير نكرد، بلكه هدف گذاريهاي آن دچار دگرگوني هايي شد تا نيازهاي انقلاب را تأمين كند، همچنين تبادل تجربيات با ديگر كشورها در اين زمينه نيز از جمله اهداف اين دفتر است.
وي گفت: درصدديم برنامه هاي آموزشي با محتواي ديني و قرآني را به كشورهاي اسلامي عضو «آيسسكو» ارايه دهيم كه يكي از مهمترين دستاوردهاي اين تلاش، حضور سازمان كشورهاي اسلامي در جشنواره امسال فيلم رشد است كه اين سازمان نيز به نفرات برگزيده اش در جشنواره جوايزي اهدا مي كند.
به گفته وي هيچ مجموعه اي بدون آموزش نمي تواند به اهدافش برسد و بر اين اساس تعليم و تربيت هم به ارايه آموزشهاي اصولي نياز دارد كه يكي از وسايل آن توليد فيلمهاي آموزشي است.
وي مي افزايد: چنان كه آموزشي با فراغت بال و تفريح سالم همراه باشد، تأثيرات بيشتري خواهد داشت و بهتر قادر خواهد بود مفاهيم موردنظر را به مخاطبان منتقل كند، كه در اين ميان، جادوي پرده نقره اي سينما با بهره گيري از فناوري و ابزارهاي فني، مي تواند شمار بسياري از مخاطبان را در معرض آموزشهاي ضروري قرار دهد كه از اين منظر، نيروهاي دانش آموزي و فرهنگي، جايگاه ويژه اي دارند زيرا اگر بپذيريم نظام آموزش و پرورش، وظيفه تربيت بندگان صالح خدا را دارد، براي فرآيند آن بايد تمامي ابزارهاي مفيد و موجه و از جمله سينماي آموزشي و تربيتي را به كار گيرد و به نحو دلخواه مورد استفاده قرار دهد.
فيلمهاي آموزشي موجب تعميق يادگيري مي شوند
دكتر پرويز آژيده، معاون آموزش و پرورش نظري و مهارتي وزارت آموزش و پرورش مي گويد: سينماي آموزشي، رسانه اي قوي در تعليم و تربيت است و فيلمهاي آموزشي موجب تعميق يادگيري مي شوند.
اگر گامهايي جدي همراه با برنامه ريزي دقيق و صحيح در تهيه و توليد فيلمهاي آموزشي جذاب براي جذب دانش آموزان دوره هاي مختلف تحصيلي برداشته شود مي توان به موفقيت فيلمهاي آموزشي و آينده نظام آموزشي كشور از پيش اميدوار بود.
وي مي گويد: فيلم به عنوان يك رسانه قوي، نقش ويژه اي را در تعليم و تربيت افراد جامعه برعهده دارد. فيلمهاي موردنظر در تسهيل و درك و فهم مطالب آموزشي نقش دارند و سرعت يادگيري را افزايش مي دهند. |
