*غلامرضا قلندريان*
نمايندگان پارلمان لبنان پس از چند دور نشست بي حاصل كه در هر نوبت به دلايلي موفق نشدند رئيس جمهور را انتخاب كنند، فردا جلسه ديگري را براي پايان دادن به بن بست اخير و درگيريهاي سياسي موجود تشكيل خواهند داد.
با پايان يافتن دوره رياست جمهوري «اميل لحود» چند دستگي شديد سياسي، لبنان را به مرحله اي جديد وارد نموده است؛ مرحله اي كه ناظران و كارشناسان آن را بسيار خطرناك قلمداد نموده و تا سرحد دامن زدن به جنگ داخلي نيز محتمل مي دانند.
دوران رياست جمهوري «اميل لحود» پس از يك دوره نه ساله پرفراز و نشيب و توأم با بحران و جنگ، سرانجام جمعه گذشته (دوم آذر) به پايان رسيد و وي با برگزاري مراسم توديع، كاخ رياست جمهوري را ترك كرد.
اين درحالي است كه جلسه روز جمعه (دوم آبان) مجلس لبنان براي تعيين رئيس جمهور توافقي، به دليل به توافق نرسيدن گروه هاي موافق و مخالف دولت به حد نصاب لازم نرسيد و طبق اعلام «نبيه بري» رئيس مجلس، جلسه پارلمان تا پايان ماه جاري ميلادي براي پنجمين بار به تعويق افتاد.
انتخابات رياست جمهوري لبنان اكنون به معمايي سياسي تبديل شده كه بازيگران آن را عناصر منطقه اي و فرامنطقه اي تشكيل مي دهند. در بيروت، هفته جاري در حالي پايان مي يابد كه پست رياست جمهوري همچنان محل مناقشه جدي ميان گروه هاي سياسي موسوم به «14 مارس» و «8 مارس» مي باشد.
اكثر صاحب نظران سياسي، استمرار شرايط فعلي را به هيچ وجه در راستاي منافع ملي مردم لبنان ارزيابي نمي كنند و بر اين باورند كه در موقعيت كنوني، با توجه به اظهارنظرهايي كه از بيرون مرزهاي اين كشور مطرح مي شود، نمي توان راه حل مناسبي را از طريق مكانيسم بومي فراهم كرد. بنابراين، ساز و كار حل و فصل موضوع مورد مناقشه در شرايط فعلي را بايد از طريق تفاهم ملي مبتني بر قانون اساسي لبنان، تعقيب نمود.
مبناي مناقشه هاي موجود افزون خواهي دولتمردان بيروت است كه سلاح مقاومت لبنان را پس از جنگ 33 روزه، با هدايت كشورهاي خارجي به يك محور اختلاف در لبنان تبديل كرده اند.
تحليلگران سياسي بر اين باورند كه ريشه درگيريهاي داخلي لبنان در بيروت نيست، بلكه منشأ بيروني دارد و به صراحت از سوي آمريكاييها هدايت مي شود.
از آنجا كه سياست خارجي آمريكا از منطق قدرت پيروي مي كند، و اساس اين رهيافت بر اراده معطوف به قدرت استوار است، طبيعي است اتهامهاي تروريستي متوجه گروه ها و كشورهايي است كه از مشي سياسي آمريكا پيروي نمي كنند.
پر واضح است كه بر اساس موازين فوق، گروه حزب ا... چنين اتهامي را از سوي مقامهاي واشنگتن يدك بكشد. مردم لبنان، حزب ا... را نماد مقاومت ملي و منشأ خدمات اجتماعي به مردم مي دانند و از خلع سلاح آن بيمناكند؛ زيرا در پي مقاومت پيروزمندانه در برابر اشغالگري اسرائيل، حزب ا... ماهيت وجودي خود را براي دفع تهديدهاي اسرائيل به اثبات رسانده است؛ اگرچه واشنگتن اين گروه را در فهرست گروه هاي تروريستي قرار داده و مي كوشد با طرح اتهامهايي كاذب، آنچه را تهديد عليه امنيت اسرائيل مي داند، خنثي كند.
بدين ترتيب، آمريكا از «سعد حريري» پسر نخست وزير اسبق لبنان و رهبر فعلي بلوك اكثريت در پارلمان اين كشور حمايت مي كند. آمريكا همچنين در ادامه سياست ديرين خود با هدف تقويت دولت «فواد سينيوره» و اخلال در رويه وحدت ملي لبنان، تجهيزات و كمكهايي را در اختيار ارتش لبنان و نيروهاي امنيتي داخلي آن قرار داده است. «رايس» با ابراز نگراني از توافق نزديك موافقان و مخالفان در لبنان براي حل مشكلات كشورشان بويژه مسأله انتخابات رياست جمهوري، گفته است: جناح اكثريت (جريان 14مارس) نبايد در موضعي قرار بگيرد تا مجبور شود اقدامهايي را بپذيرد كه مخالف قانون اساسي لبنان يا برنامه هاي آنان است. همچنين، معاون وزارت خارجه آمريكا، رئيس جمهور آتي لبنان را اين گونه توصيف مي كند كه « وي بايد مخالف لحود، سوريه، ايران و مقاومت باشد».
بنابراين، ترديدي باقي نمي ماند كه يكي از مهمترين دلايل تعويق انتخابات رياست جمهوري، مداخله قدرتهاي فرامنطقه اي است كه حاضر نيستند توافقهاي گروه هاي درگير در عرصه ديپلماتيك لبنان را بپذيرند. پيشنهادهايي كه تاكنون به عنوان خروجي مذاكره ها و توافقهاي جريانهاي سياسي بيروت مطرح بوده در مسير پايان دادن به مناقشه مزبور ارزيابي مي شود، ولي مخالفتهاي بيگانگان اين تلاشها را با مشكل مواجه نموده است.
انتظار مي رود، رهبران سياسي، تمام تلاش خود براي انتخاب رئيس جمهور لبنان و تشكيل دولت وحدت ملي كه همه گروه ها و احزاب در آن شركت داشته باشند به كار گيرند و با هماهنگي تمام گروه ها، دولتي دمكراتيك براي حمايت از حقوق شهروندان لبنان تشكيل شود.
به نظر مي رسد ايالات متحده با تصويرسازي كاذب از واقعيتهاي موجود، توانايي عملي كردن اهداف خود را در صحنه سياسي لبنان ندارد. از اين رو، مسير تحولات سياسي لبنان و خط مشي آن بايد در بيروت تدوين شود و ساز و كارهاي تحميلي و وارداتي با بافت سياسي و مطالبات گروه هاي مدعي قدرت در بيروت سنخيتي ندارد. بدين ترتيب استكبار جهاني و همفكرانش نه تنها قادر به يافتن راه حل نمي باشند، بلكه با طولاني شدن اين مناقشه، افق توافقهاي آتي را نيز با مشكل مواجه مي سازند.
آنچه مسلم است، مكانيسم برون رفت از اين كلاف سردرگم سياسي لبنان، اهتمام به خواسته هاي همه گروه هاست تا گزينه رياست جمهوري بتواند با آراي دوسوم بر مسند اين كرسي تكيه بزند.
آمريكا بايد بداند ناديده گرفتن حقوق معارضان، با توجه به پايگاه گسترده مردمي آنها، سوق دادن مسير تحولات لبنان به سوي بحران است. اين در حالي است كه گروه هاي مذكور خواهان حل اين مناقشه از طريق راهكار بومي هستند. از سوي ديگر، مردم لبنان با آگاهي از اين موضوع كه منشأ اختلافها خارج از مرزهاي اين كشور است، نبايد اجازه دهند كشورشان جولانگاه منافع ديگران شود و گروه هاي درگير بايد با محوريت منافع ملي و امنيت ملي لبنان، ضمن رفع خصومتهاي داخلي، به قدرتهاي فرامنطقه اي اجازه ندهند در بيروت دخالت كنند و با وفاق عمومي، آنان را در دستيابي به اهدافشان با ناكامي مواجه نمايند.