|
اشاره:
در فرهنگ ما جوهره تفكر بسيجي با شاخصه هايي همچون اخلاص، ايمان، فداكاري، گذشت، جهاد، گذشت و... شناخته مي شود. بسيج مصداق عيني وحدت در عين كثرت است، تفكر در كنار تشكل، آرمان همراه با سازمان، عظمت و اقتدار و در نهايت قدرت ملي. گفتگوي ما با دكتر محمد رضا مرداني، رئيس سازمان بسيج دانشجويي، به ارزيابي نقش اين تشكل در عرصه هاي مختلف اختصاص يافته است كه از نظر مي گذرانيد:
* آقاي دكتر، اگر مايليد براي ورود به بحث، به جايگاه بسيج دانشجويي در ميان ديگر تشكلهاي دانشجويي اشاره اي داشته باشيد.
** رهبر معظم انقلاب در جايي اشاره مي كنند:«بسيج دانشجويي نه در جناحهاي سياسي هضم و حل مي شود و نه خود را رقيب سازمانهاي دانشجويي متعارف مي شمرد» و در جايي ديگر به اين نكته تصريح مي كنند كه: «بسيج دانشجويي بايد ديگر تشكلهاي دانشجويي را زير پر و بال خود بگيرد»؛ از اين رو، طي ساليان گذشته تعاملهاي خوبي ميان اين تشكل با تمامي تشكلهاي اسلامي دانشجويي برقرار بود؛ برگزاري جلسات وفاق و همدلي از سوي سازمان مركزي بسيج دانشجويي در موضوعات مختلف ملي- منطقه اي و بين المللي از جمله وقايع فلسطين، مقاومت حزب ا... لبنان، انرژي هسته اي و... يا تشكيل كميته هاي مشترك در مباحث گوناگون روز، برگزاري تجمعات، صدور بيانيه ها و ميزگردهاي خبري مشترك گواه بر اين مدعاست.هرچند برخي از دانشجوياني كه در ساير تشكلهاي ارزشي فعاليت مي كنند، ممكن است عضو رسمي تشكل بسيج نباشند، ولي تفكر بسيجي داشته باشند و به لطف خدا امروز بسيج دانشجويي نه تنها در حوزه آرمانخواهي و پيگيري مطالبات نظام، بلكه در حوزه هاي فكري و مباحث عميق تئوريك در تمامي دانشگاه ها و مراكز آموزش عالي كشور حضور كيفي دارد و حتي در مراكزي كه ساير تشكلها حضور ندارند، رسالت آنها را نيز بر دوش مي كشد و علاوه بر آن، در حوزه هاي ديگري از قبيل عرصه هاي تحقيقاتي و پژوهشي، تشكيل هسته هاي علمي و مطالعاتي، خدمت رساني و اردوهاي جهادي، فعاليتهاي ورزشي و اردويي گسترده و مباحث مربوط به فرهنگ ايثار و پايداري گامهاي بلند ديگري برداشته است كه اغلب تشكلها كمتر به اين حوزه ها ورود پيدا مي كنند.
* به نظر شما، مهمترين رسالت بسيج دانشجويي با توجه به شرايط كشور بر چه محوري استوار است؟ تحول در نظام فرهنگي دانشگاه ها و يا تلاش براي افزايش آگاهي هاي سياسي دانشجويان؟
** با توجه به آرمانهاي الهي انقلاب، به نظر من عمق بخشيدن به معنويت، معرفت و بصيرت از نيازهاي اساسي جامعه دانشگاهي ماست، در نتيجه با توجه به جايگاه مهم و نقش ممتاز و برجسته دانشگاه در تربيت مديران آينده نظام و تأثير بالفعل دانشگاه در فرهنگ سازي به عنوان يكي از گروههاي مرجع در شرايط كنوني، همچنين شعارهاي انقلاب و تأكيد دين مبين اسلام؛ تحول در نظام فرهنگي دانشگاه ها و افزايش شناخت جوانان (غناي آگاهي هاي سياسي و تحليلي) لازم و ملزوم يكديگرند و صرفنظر از نگرشهاي مختلف در اين رابطه اگرچه ارتقاي شاخصهاي فرهنگي و تحول در نگرشها و ارزشها و شكل دادن به باورها و مفروضات اساسي يك ملت به خودي خود در نوع نگاه آنان به حوزه هاي سياسي غيرممكن است تغيير ايجاد كند و به خودي خود ارتقاي فرهنگ يك جامعه با مؤلفه هاي ديني با تكيه بر آموزه هاي قرآن و مكتب حيات بخش ائمه طاهرين(ع) زمينه را براي كسب آگاهي هاي سياسي، فراهم مي كند، ولي فرهنگ يك ملت از نگاه رهبركبير انقلاب به عنوان يك زيرساخت شمرده مي شود.
امام عزيز(ره) به اين مضمون مي فرمايند: اگر كشوري در عرصه هاي نظامي، اقتصادي و صنعتي پيشرفت نمايد ولي از نظر فرهنگي عقب بماند، پوچ و پوك و ميان تهي است... به طور طبيعي نگاه به اداره كشور و اولويتها از منظر فرهنگي مورد توجه است و به همين دليل رهبر معظم انقلاب «مهندسي فرهنگي» را نياز اساسي كشور تلقي مي كند، از اين حيث توجه به مسأله فرهنگ در اولويت است. اما اگر در يك جامعه آگاهي هاي سياسي ارتقا يابد، يقيناً چشمان تيزبين و تحليلگر مي تواند صواب را از ناصواب تشخيص دهد. در تحولات سياسي- اجتماعي، عناصر خدوم را از خائن تميز داده تا ابزار دست جريانهاي سياسي نباشد، اولويتها و نيازهاي اساسي را تشخيص دهد؛ در شرايطي كه كشور در آستانه توسعه و تحول قرار دارد و هر روز عمليات رواني بيگانگان براي انحراف در اين مسير و ايجاد شكاف بين ملت و نظام در دستور كار آنهاست، مسيرهاي صحيح را انتخاب نموده و با روشنگري نقش برجسته و ممتاز خود را در هدايت جامعه و تأثيرگذاري مطلوب تشخيص و انجام دهد؛ اما وقتي جهت گيري درستي پيدا مي كند كه از لحاظ زيرساختهاي فرهنگي نيز از قوت لازم برخوردار باشد و اعتقاد و ايمان به هدف وجود داشته باشد، باورهاي ديني و ملي را به كار بندد، صرف آگاهي سياسي به تنهايي كارساز تمام عيار نيست، همان طور كه شايد به يك رفتار روشنفكرمآبانه صرف تبديل شود نه تنها سودي نداشته باشد، بلكه گاه به علت تأثير باورهاي بيگانه مشكلاتي هم ايجاد كند، از طرفي ايمان و اعتقاد و برخورداري برخي مؤلفه هاي فرهنگي و باورهاي مفروضات اساسي بدون داشتن تحليل صحيح و درست ممكن است به تحجر و ارتجاع منجر شود، پس هر دو لازم و ملزوم يكديگرند و از اين حيث بسيج دانشجويي بر اين باور است كه تعميق و ترويج فرهنگ و تفكر بسيجي كه برگرفته از اسلام است، در مقابل تهاجم و «ناتو فرهنگي» در غرب، جامعه را مصونيت مي بخشد، بسط بصيرت و آگاهي جوانان زمينه را براي مشاركت افزايش مي دهد و شناخت و معرفت و معنويت، جامعه را به سوي تعالي و رشد رهنمون مي سازد.
* از اين منظر بسيج دانشجويي چه رويكردهايي را در عرصه فرهنگي دنبال مي كند؟
** بسيج دانشجويي به دنبال تعميق و ترويج فرهنگ و تفكر بسيجي در دانشگاههاست كه از شاخصه هاي مهم اخلاص، ايمان، فداكاري، صداقت، جهاد، تلاش، گذشت و ايثار، خدمت به همنوعان، وحدت و همدلي، حسن معاشرت، حضور در صحنه، پيشگامي و ميدان داري در عرصه علم و سياست، دينداري و خدمت است واين مهم را با تكيه بر آموزه هاي بي بديل قرآن كريم و مكتب حيات بخش ائمه طاهرين(ع) دنبال مي كند. تحقق رهنمودهاي امام راحل عظيم الشأن و مقام معظم رهبري و بزرگان دين نيز در حوزه فرهنگي از اولويتهاي اصلي بسيج دانشجويي است.
در اين رابطه تلاش براي تأمين نيازهاي فكري و انديشه اي در حوزه تئوريك، پاسخ دادن به شبهات فكري، توجه به حوزه هاي تربيتي و اخلاقي و اعتقادي، تأمين نيازهاي معنوي، پاسخ دادن به شور و هيجانات جواني با تكيه بر توصيه هاي ديني و نيز ورود به عرصه هاي جديد و استفاده از فناوري نوين، توجه به تربيت نخبگان فكري و تربيت و كادرسازي براي نظام و نيز ورود به عرصه مسايل جهان اسلام و بيداري اسلامي از رويكردهاي اسلامي اين سازمان در عرصه فرهنگي است. البته در جهت تحقق اين رويكردها از روشهاي مناسب و نوين و گوناگوني بهره گرفته مي شود.
* شما در جايي اشاره كرده بوديد وظيفه بسيج دانشجويي ايجاد مصونيت در دانشگاه هاست . اين مهم را چگونه محقق خواهيد كرد؟
** به نظر من مصونيت بخشيدن همان تئوري معروف «پيشگيري قبل از درمان» است يا به تعبير ديگري تحقق فريضه امر به معروف به مفهوم واقعي و حقيقي است؛ البته تحقق اين فريضه مهم در محيط هاي دانشگاهي كه محل تضارب آراء، افكار و انديشه هاست و سن شكل گيري هويت و شخصيت جوانان و بحرانهاي روحي و رواني از يك طرف و وجود زمينه هاي تماس و ارتباط در سطوح و ابعاد مختلف از سوي ديگر تضادهايي را به وجود مي آورد كه ممكن است دستيابي به برخي از نيازهاي كاذب فيزيولوژيك و غيرمادي ميسر نگردد و زمينه انحراف برخي از آنان را فراهم نمايند كه رويكردها، روشها، راهكارها، الزامات و فرصت لازم و بسترهاي منحصر به فرد خود را مي طلبد.
به نظر من بهترين راهكارها، واكسينه كردن جوانان در برابر خطرها و لرزشهاي پيش رو و قرار دادن آنان در برابر واقعيتها و نيازهاي اساسي، ايجاد يك نگرش آرماني و انساني در مقابل تمايلات صرف مادي و حيواني و آشنايي با حيات طيبه است كه البته اين امر با توجه به مشكلات فرارو، امروز بسيار دشوار شده است كه در طراحي مهندسي فرهنگي تمامي ابعاد آن بايد ديده شود، به نظر مي رسد برخي از موانع را بايد نظام آموزش عالي كشور از ميان بردارد، استادان و اعضاي هيأت علمي و مسؤولان دانشگاهها و دانشجويان انقلابي و مؤمن و تشكلهاي اسلامي نيز بايد اين موضوع را مورد توجه اساسي خود قرار دهند.
نقش خانواده ها و ساير محيط هاي اجتماعي نمي تواند در نظر گرفته نشود، اما بسيج دانشجويي به نوبه خود در آموزشها، برنامه هاي فرهنگي و فعاليتهاي دانشجويي خود اين مسير را دنبال مي كند تا دانشجويان عزيز با ارزشها، نگرشها و باورهاي اساسي ديني آشنا شوند.
* عملكرد بسيج دانشجويي در خصوص نخبه پروري سياسي چگونه بوده است؟
** بسيج دانشجويي از سال1375 در قالب برنامه هاي فكري و انديشه اي خود تحت عنوان دوره طرح ولايت (آشنايي با مباني انديشه هاي اسلامي) با حمايت مؤسسه حضرت امام خميني(ره) و صاحب نظران و انديشمندان حوزوي و دانشگاهي كه طي دوره مقدماتي و تكميلي برگزار مي گردد و تداوم آموزشهاي آن نيز در دانشگاه پيگيري مي شود؛ اين هدف را دنبال مي كرده است كه بارها مورد تأييد مقام معظم رهبري قرار گرفته است و در اين رابطه هسته هاي مطالعاتي و كانونهاي فكري طرح ولايت هم در نظر بوده است كه آثار و بركات آن امروز به خوبي در بدنه قواي سه گانه كشور ديده مي شود. بعد از تأكيد رهبر معظم انقلاب در اين رابطه، طرح جديدي تهيه شده است كه هم از نظر محتوايي و هم به لحاظ شكلي و روشهاي اجرايي تفاوتهاي چشمگيري دارد. در قالب اين طرح، تعداد محدودي از افراد مستعد از هر نظر، با دقت و شناسايي عميق تري تحت پوشش قرار مي گيرند كه اقدامهاي اوليه آن آغاز و ان شاءا... جرقه هاي اجرايي از ترم آينده رقم خواهد خورد.
تابستان آينده ان شاءا... ورود به اين ميدان را خواهيم داشت البته طرح، بلندمدت بوده و در يك فرآيند حداقل دوساله اجرا خواهد شد. جزييات آن را كه بسيار مفصل است در يك گزارش مبسوط به اطلاع دانشجويان خواهيم رساند.
* چندي قبل رهبر انقلاب در ديدار با تعدادي از دانشجويان بسيجي فكر و تحليل و روشن بيني را نياز اول و ضرورت اصلي بسيج عنوان كرده بودند. بسيج دانشجويي چگونه مي تواند براي تقويت اين مهم اقدام كند؟
** در اين رابطه انتظار مقام معظم رهبري را بايد در دو بخش مورد توجه قرار داد؛ در درجه اول اين خواسته معظم له معطوف به دانشجويان بسيجي است كه بايد در كسب اين ويژگي ها تلاش مضاعفي نمايند و براي تأمين اين نيازهاي اصلي، عنصري و اساسي از هر حيث آمادگي لازم را در خود فراهم كنند كه به حمدا... دانشجويان بسيجي بعد از اين توصيه مقام معظم رهبري از تحرك بيشتري برخوردار شده اند . بخش دوم اين مسير؛ يك حركت تشكيلاتي است، تشكيلات سازمان بسيج دانشجويي چه در دانشگاه و چه در مركزيت بايد با برنامه ريزي به اين مهم بپردازد. تاكنون سه طرح در اين رابطه در شوراي بسيج دانشجويي علاوه برفعاليتهاي قبلي طراحي و ابلاغ شده است كه يكي از آنها، طرح تشكيل هسته هاي مطالعاتي است. طرح دوم تشكيل اتاقهاي فكر و جلسات هم انديشي و سومين طرح هم تشكيل سه حلقه اصلي تبيين و تحليل در سطح كشور است كه يك سطح آن شامل دانشگاه هاي تهران بزرگ، سطح دوم دانشگاه هاي مهم و در سطح سوم تمام دانشگاه هاي كشور را در برمي گيرد كه در قالب طرح جريان سازي و آگاهي بخشي در حال حاضر اجرا مي شود.
از طرفي توسعه كمي و كيفي نشريات دانشجويي، تقويت شبكه خبر دانشجو، تهيه و ارسال خبرنامه روزانه بويژه افزايش شمارگان و كيفيت محتوا، محصولات مختلف فكري و فرهنگي و ارسال به دانشگاه ها، اعزام سخنران و نهضت سخنراني، برگزارش پرسش و پاسخ، جلسات نقد و نظر، همايشها و ارايه مشاوره هاي فكري و تحليلي در حال اجراست و البته طرح تربيت نخبگان سياسي مكمل آنها خواهد بود كه پشتوانه تحليلي را ايجاد مي كند.
جاي دارد به اين نكته مهم اشاره شود كه با توجه به گستره بسيج، امكانات و منابع نرم افزاري و سخت افزاري فعلي، براي تأمين نيازها كافي نيست.
* سياست بسيج دانشجويي در خصوص وحدت ملي و انسجام اسلامي چگونه است؟
** مفهوم بسيج يعني وحدت در عين كثرت مجموعه اي كه در خود اقوام مختلف، ديدگاهها، سلايق، جريانهاي ارزشي و اصولگرا و معتقدين به انقلاب را جاي داده است و به عنوان تشكلي فراگير همه كساني را كه اسلام و آرمانهاي الهي انقلاب را باور دارند تحت پوشش قرار داده است، آنچه به عنوان يك سياست كلي در درون مجموعه است، وجود اين گوناگوني حاكي از وحدت درون تشكيلاتي است.
در بعد برون تشكيلاتي تجلي مواضع بسيج دانشجويي در سطح مسايل داخلي و ملي تقويت اتحاد ملي و استحكام بيش از پيش و پيوند وحدت قوميتها و مذاهب گوناگون موجود در كشور است.عموماً بسيج در چالشها و ميدانهايي حضور مي يابد كه فارغ از مسايل جناحي است و اساساً بسيج فراجناحي عمل كردن را در دستور خود دارد و اگرچه گاهي برخي جريانها و گروهها گهگاه در مواردي اتهام جناحي بودن نيز به بسيج مي زنند كه به نظرم اشكال در طرز تلقي آنها و تفكر آن جناح است به نظر مي رسد هر گاه خود را با مسير ترسيم شده حضرت امام و رهبري سنجش كنند، قرابت يا فاصله آنها با بسيج معلوم خواهد شد.
در سطح بين المللي نيز مواضع بسيج اعم از بيانيه ها، تجمعات، همايشها و... بر تقويت انسجام اسلامي تأكيد دارد. حمايت از مردم فلسطين كه اكثر آنها اهل تسنن هستند ، مخالفت با اختلافهاي قومي در عراق و تأكيد بر وحدت و همگرايي حمايت از وحدت در لبنان و...
نقش آفريني در سال اتحاد ملي و انسجام اسلامي هم در سال جاري با توجه به شعار سال وجهه همت بسيج دانشجويي بوده است.
در اغلب دانشگاه ها در اين زمينه فرهنگ سازي خوبي صورت گرفته است، نشريات، همايشها، سخنرانيها، جشنواره ها و يادواره هاي شهدا، همچنين انتشار كتابي در اين زمينه و همايش اتحاد ملي و انسجام اسلامي در دانشگاه كردستان، جشنواره سراسري نشريات دانشجويي كشور با شعار ياد شده و رويكرد تقويت اين حوزه از فعاليتهاي ديگر در اين رابطه است.
از حضورتان در اين گفتگو سپاسگزاريم.
* جواد صبوحي |
