|

براساس تازه ترين گزارش سازمان ملل، بيش از 39 ميليون نفر از مردم جهان به بيماري ايدز مبتلا هستند و از زمان بروز اين بيماري در سه دهه پيش، نزديك به سه ميليون انسان در سراسر جهان جان خود را در اثر ابتلا به آن از دست داده اند.
در اين گزارش آمده كه ايدز تا سال 2030 به بدترين بيماري واگير بدل خواهد شد و رشد و توسعه آن شماري از كشورها را با معضلات جدي رو به رو خواهد كرد.
آخرين آمار ارايه شده از سوي مركز مديريت بيماريهاي وزارت بهداشت نشان مي دهد كه تا تاريخ اول مهرماه سال جاري 16 هزار و 90 نفر به بيماري ايدز مبتلا شده اند كه از اين تعداد مبتلايان 15 هزار و 150 نفر را مردان و 940 نفر را زنان تشكيل مي دهند. بر همين اساس تعداد مردان مبتلا به ايدز در كشور يكهزار و 25 نفر و تعداد زنان مبتلا 97 نفر گزارش شده است كه تاكنون دو هزار و 39 مرد و 82 زن به علت ابتلا به اين بيماري جان خود را از دست داده اند.
در اين گزارش آمده است، 10 هزار و 730 نفر مبتلا به ايدز اعم از زن و مرد از راه اعتياد تزريقي، يك هزار و 206 نفر از راه تماس جنسي، 246 نفر از طريق دريافت خون و فرآورده هاي خوني، 87 نفر از راه مادر به كودك، سه هزار و 821 نفر از طريق نامشخصي به ويروس ايدز آلوده شده اند.همچنين براساس موارد شناسايي شده ايدز برحسب راه انتقال و سن در ايران تا اول مهرماه سال جاري رده سني 25 تا 34 سال با پنج هزار و 131 مبتلا سپس 35 تا 44 سال با چهار هزار و 100 مبتلا و بالاخره رده سني 45 تا 54 سال با دو هزار و 304 مبتلا به ترتيب شايع ترين گروههاي سني درگير اين بيماري در كشور شناخته شدند.
برپايه اين گزارش، از دو هزار و 121 فوتي گزارش شده بر اثر ابتلا به بيماري ايدز، 680 نفر در رده سني 35 تا 44 سال قرار دارند و اين در شرايطي است كه براساس موارد فوت برحسب راه انتقال و جنس، راه انتقال 7/75 درصد موارد فوتي اعتياد تزريقي، 2/9 درصد نامشخص 5/8 درصد، تماس جنسي 9/5 درصد، دريافت خون و فرآورده هاي خوني 7/0 درصد از طريق مادر به كودك بوده است.
شعار امسال روزجهاني ايدز« در مقابله با گسترش ايدز پيشگام شويد» است و قرار است كه براي پيشگيري از اين بيماري آموزشي به مردم در رأس همه امور قرار بگيرد.
تدوين طرح آموزش رفتارهاي پرخطر براي خانواده ها
دكتر عباس صداقت مدير كل اداره ايدز وزارت بهداشت و درمان و آموزش پزشكي با بيان كاهش 40 درصدي آمار مبتلايان به ايدز در كشور خبرداده و افزوده است: با اجراي دقيق سياستهاي كنترلي و مراقبتي سرعت اپيدمي ايدز در ايران مهار شده است.
وي همچنين از اجراي طرحي در كشور خبرداده كه براساس آن، خانواده ها براي پيشگيري از بروز رفتارهاي پرخطر در فرزندان خود آموزش مي بينند.
وي تأكيد كرده است: در حال حاضر گروهي در وزارت بهداشت در حال تدوين ضوابط اين كار هستند كه اميدواريم تا پايان سال، آيين نامه اجرايي آن تدوين و طرح اجرايي شود.
به گفته وي، برنامه دوم استراتژيك كنترل ايدز نيز تدوين شده است و پس از بازگشت از كميسيون اجتماعي دولت و اصلاح مجدد آن در وزارت بهداشت، هفته گذشته مجدداً به كميسيون اجتماعي دولت ارجاع شد تا با تصويب آن و تخصيص بودجه هاي لازم سهم هر دستگاه براي كنترل اين بيماري در كشور مشخص شود. اين برنامه سه ساله است و تاپايان برنامه توسعه چهارم به پايان مي رسد.
وي اظهار داشته است: توانمند كردن خانواده ها و آموزش به كودكان، نوجوانان، جوانان و والدين براي پيشگيري از ابتلا به ويروس ايدز، آموزش مهارتهاي زندگي براي حفظ انسجام خانواده و چگونگي برقرار كردن رابطه با دوستان حتي از دوره دبستان و پايين تر از آن محور اين برنامه است تا از رفتارهاي پرخطري كه خطر انتقال اين بيماري در آن وجود دارد، پرهيز شود.
دكتر صداقت با بيان اينكه در سال آينده وزارت بهداشت، بحث آموزش خانواده ها را در دستور كار خود قرار مي دهد تأكيد كرده است: براين اساس، والدين با استفاده از روشهاي مختلف آموزشي اهميت فراگيري مهارتهايي از قبيل نحوه انتخاب الگوهاي رفتاري، پرهيز از دروغ و كتمان، تضاد در خانواده، پايبندي به اصول خانوادگي و بسياري از مسايل ديگر را درمي يابند.
تغيير سريع الگوي انتقال ايدز
«دكتر مينو محرز» رئيس مركز تحقيقات ايدز ايران نيز مي گويد: مهمترين محل انتقال ويروس ايدز در كشور همچنان محلهاي تجمع معتادان تزريقي به خصوص زندانهاست، اما اين الگو به سرعت در حال تغيير است و انتقال ويروس اين بيماري از طريق رابطه جنسي نمود بيشتري پيدا كرده است.
وي مي افزايد: انتقال ايدز از طريق اعتياد تزريقي تا حدي در كشور كنترل شده است، انتقال از مادر به جنين نيز هنوز در جامعه ما نمود پيدا نكرده است و انتقال از طريق فرآورده هاي خوني نيز تقريباً به صفر رسيده است، اما انتقال از طريق روابط جنسي به سرعت در حال افزايش است.
وي با اشاره به اين كه آموزش تنها راه مقابله واقعي با بيماري ايدز است، تصريح مي كند: آموزش و آگاهي دادن به مردم تنها امري است كه تا به حال در ايران نسبت به آن كمترين اهميت را داده ايم.
وي با بيان اينكه آموزشهاي مشاوره چهره به چهره براي كنترل اين موضوع بسيار مؤثر است، اما با توجه به گستردگي موضوع به هيچ وجه كافي نيست، تأكيد مي كند: رسانه ها بايد گسترده و شفاف در اين مورد اطلاع رساني كنند، متأسفانه خود سانسوريهاي اخلاقي در بين رسانه ها در اين مورد اجازه اين كار را نمي دهد و كمتر به صراحت در مورد استفاده از روشهاي پيشگيري در روابط جنسي صحبت مي شود.
وي با انتقاد از صدا و سيما در زمينه اطلاع رساني نيز مي گويد: با وجود تأثير زياد صدا و سيما در زمينه اطلاع رساني به مردم، هنوز در اين رسانه در خصوص بيماري ايدز اطلاع رساني خوبي نشده است، يعني چون بيشتر راه انتقال ايدز در دنيا تماس جنسي است، اما در اين زمينه در صدا و سيما به راحتي صحبت نمي شود.وي اظهار مي دارد: در حال حاضر 20 درصد مبتلايان به ايدز از طريق روابط جنسي به اين بيماري مبتلا شده اند كه نسبت به پنج سال گذشته چند برابر شده، اما ما همچنان اصرار داريم كه دايره افراد در معرض ايدز را به مشتي معتاد و بي بند و بار محدود كنيم.
ايدز؛ خطري بزرگ براي ايران 1400
دكتر بهنام فرهودي عضو كميته كشوري كاهش آسيب نيز مي گويد: طرح كاهش آسيب 30 درصد از معتادان تزريقي را پوشش مي دهد و مي توان مدعي شد در اجراي طرح موفق بوده ايم.وي مي افزايد: اين در حالي است كه براي معكوس شدن شيب اپيدمي ايدز به پوشش 50 درصدي اين طرح نياز است.به اعتقاد عضو كميته كشوري كاهش آسيب، همواره نگرانيهايي براي گسترش همه گيري ايدز در كشور وجود داشته و دارد.
وي خاطرنشان مي كند: برخلاف تصور اوليه كه معتادان فعاليت جنسي اندكي دارند، پژوهشها نشان داده كه رفتارهاي جنسي با شركاي مختلف و بدون رعايت اصول پيشگيري مختلف و بدون اصول پيشگيري در ميان معتادان شايع است و نتايج مراكز مشاوره بيماريهاي رفتاري حاكي از آن است كه اغلب زنان مبتلا به ايدز همسران معتادان تزريقي هستند.وي نگراني ديگر در خصوص گسترش ايدز را ارتباط جنسي معتادان تزريقي با همسران و ديگر شركاي جنسي عنوان مي كند و مي گويد: بيش از يك سوم از 200 هزار معتاد تزريقي كشور متأهل هستند و حدود يك سوم آنان با همسرانشان زندگي مي كنند.
فرهودي موج سوم اپيدمي ايدز را ناشي از شركاي جنسي متعدد معتادان بر شمرده و تأكيد مي كند: اين روش انتقال براي جمعيت جوان كشور با رفتار پرخطر جنسي نوعي تهديد محسوب مي شود.
وي با اعتقاد به اينكه اگر امروز براي مهار ايدز اعتباري هزينه نشود ناگزير به صرف هزينه هاي ميلياردي در سال 1400 هستيم، خاطرنشان مي كند: بين سه اپيدمي ايدز، روابط جنسي و مصرف تزريقي مواد مخدر ارتباط مستقيمي وجود دارد كه هر يك از آنها از قابليت تحرك بالايي برخوردار هستند و چنانچه به درستي عمل نشود براي تاوان آن ناگزير به پرداخت هزينه هاي سنگيني هستيم.
وي در مورد ضرورت كنترل رفتار پرخطر اعم از رفتار جنسي محافظت نشده و اعتياد تزريقي تصريح مي كند: براي دستيابي به اين هدف بايد ضمن ترويج روابط جنسي سالم و توصيه به پرهيزگاري، وفاداري و پايبندي به خانواده، استفاده از روشهاي سد كننده هم تبليغ مي شود.
وي با اعتقاد به اينكه براساس ديدگاه شرع دستورهاي ديني و فرمانهاي اسلام هم نوعي كاهش آسيب و آموزش بهداشت جنسي محسوب مي شوند، مي افزايد: اگر با پنهان كاري، عاملي براي ابتلاي يك جوان شويم، مرتكب اشتباه بزرگي شده ايم.
وي با بيان اين كه عده اي با اين اعتقاد كه آموزش بهداشت جنسي نوعي ترويج بي بند و باري است و با اجراي اين برنامه هاي آموزشي مخالفند، ادامه مي دهد: درستي اين باور در هيچ جاي دنيا به اثبات نرسيده است و همان طور كه تجربه به ما نشان داده است توزيع سرنگ يك بار مصرف تشويق و ترويجي براي اعتياد تزريقي نبوده و نيست.
فرهودي آغاز آموزش بهداشت جنسي را از سنين كودكي ضروري برشمرده و مي گويد: آموزشهاي متناسب با سن بايد از روشهاي مختلف نظير مدرسه، خانواده، دوستان همسال، فيلمهاي آموزشي، رسانه ها و حتي از طريق متون آموزشي در مدارس و دانشگاه ها و رهبران ديني و مذهبي انجام شود.
وي اظهار مي دارد: سرعت رشد موج سوم ايدز كمتر از موج دوم است و حركت كند موج سوم با اطمينان كاذبي در جوامع همراه است كه به غافلگيري آنان منجر مي شود.
وي يادآور مي شود: از آن جايي كه رفتارهاي پرخطر در كشور نوعي جرم محسوب مي شود، بنابراين دسترسي به اين قبيل افراد و كنترل آنها به سختي امكان پذير است.
روش جديد درمان ايدز
دكتر كيا سالار متخصص بيماريهاي عفوني در مورد روش جديد درمان ايدز مي گويد: طبق نتايج تحقيقات پژوهشگران دو مؤسسه تحقيقاتي آلمان انستيتوي ماكس پلانك و انستيتوي هاينريش پته، كار خارج كردن ژن ايدز از سلولهاي بيمار انسان را آنزيم طبيعي مخصوصي به نام «ركومبينيس» انجام مي دهد كه شناسايي، توسعه و تكميل يكي از ويژگيهاي آن توسط محققان آلماني، آن را به اين توانايي ويژه رسانده است.وي مي افزايد: براساس تحقيقات اين محققان، شيوه درماني جديد برخلاف شيوه هاي رايج، بر جلوگيري از تكثير ويروس ايدز در بدن فرد مبتلا متمركز نيست، بلكه ويروس زدايي از سلولهاي بيمار و نيز تقويت سامانه دفاعي بدن را دنبال مي كند.
وي تأكيد مي كند: بيماري ايدز تاكنون قابل درمان نبوده است. ويروس اين بيماري از جمله ويروسهايي است كه وارد سامانه ژنتيكي (DNA) سلولهاي بدن مي شود و به صورت جزيي از آن درمي آيد. محققان آلماني با استفاده از يكي از ويژگيهاي آنزيمهاي ركومبينيس، توانسته اند آن را همچون يك قيچي وارد سلول آلوده كنند و بخشي از DNA را كه ويروس در آن ادغام شده است، جدا سازند.
آنزيم ركومبينيس پس از اين عمل موفق مي شود دو سر جدا شده سلول DNA را دوباره به هم متصل كند.
ويروس ايدز جدا شده را بعداً خود سلول به تدريج دفع مي كند. اين محققان اميدوارند كه روش جديدشان در ظرف 10 سال آينده به يك شيوه درماني عملي براي انسانهاي مبتلا به ايدز تبديل شود.
براساس اين تحقيقات، در سه سال آينده اين روش روي حيوانات آزمايش خواهد شد و از آن پس نوبت آزمايش روي انسانهاي مبتلا به ايدز خواهد بود.
وي در مورد اين روش درماني مي افزايد: معالجه بيماران به اين صورت خواهد بود كه ابتدا سلولهاي بنيادي گرفته شده از خون آنها، در آزمايشگاه ويروس زدايي مي شوند. با بازگرداندن اين سلولهاي شفا يافته به خون فرد بيمار، سامانه دفاعي بدن او تقويت شده و به روشي كه در بالا ذكر شد و قادر به ويروس زدايي از بخش بزرگي از سلولهاي بيمار خواهد بود.
اين محققان معتقدند كه اين روش شايد همه ويروسهاي ايدز در بدن فرد بيمار را از بين نبرد، اما رشد و شدت بيماري او را قابل كنترل مي كند.
يكي از ويژگيهاي ويروس ايدز، جهشهاي سريع و مداوم در ساختار ژنتيك آن است؛ امري كه به ايجاد گونه هاي متفاوتي از اين ويروس مي انجامد و آن را در برابر داروها و شيوه هاي درماني رايج قادر به مقاومت مي كند. ويژگي آنزيم مورد استفاده پژوهشگران آلماني نيز اين است كه به سرعت قادر است خود را با تغييرات ويروس ايدز منطبق كند و مبارزه با آن را ادامه دهد.برجستگي اصلي اين شيوه درماني اين است كه هزينه آن به مراتب كمتر از هزينه هاي داروي اين بيماري است كه امروزه مصرف مي شود.
وي خاطرنشان مي كند؛ در حال حاضر، بهترين راه كنترل بيماري ايدز و افزايش طول عمر بيمار به كارگيري مجموعه اي از چند داروست، اين شيوه درماني سالانه براي هر بيمار چيزي حدود 15 هزار يورو هزينه در بردارد. |