|
سفره فقير دشت مشهد و اتلاف نزولات آسماني
* امير روحپرور
«حتماً» مي دانيد به دليل افت قابل توجه منابع آب ،دشت مشهد بحراني است.
«حتماً» مي دانيد كه قرار است با صرف هزينه سنگين، آب سد دوستي بهار سال آينده به مشهد برسد تا شايد مشكل كم آبي در اين شهر كمي برطرف شود.«حتماً» خوانده ايد كه بيش از 70 درصد منابع آب در مشهد صرف آبياري «سنتي» محصولات كشاورزي مي شود.
با اين مقدمه كوتاه حتماً متوجه شده ايد كه قطره قطره باران و برف كه اين روزها شاهد بارش آن هستيم، حكم طلا را دارد.
اما آيا از اين موهبت الهي به خوبي استفاده مي كنيم؟!آيا از نزولات آسماني براي تقويت سفره هاي زيرزميني مشهد با فعاليتهايي همچون آبخوانداري بهره مي گيريم؟
براي پاسخ به اين پرسش گفته هاي يكي از مسؤولان استان را مرور مي كنيم.« 70 درصد نزولات جوي تبخير مي شود، 20 درصد به سيل تبديل مي شود و تنها 10 درصد از نزولات مورد استفاده قرار مي گيرد!؟»
البته براي اثبات اين ادعا كافي است هنگام بارندگي تنها سري به برخي از كانالهاي همين شهر خودمان بزنيم، آنگاه متوجه خواهيم شد كه چطور اين نعمات الهي در پهنه دشتها به «بخار» تبديل مي شود.
به هر حال امسال با تلاش و تمهيدات مسؤولان بويژه با حفر چند چاه جديد، جيره بندي آب نداشتيم، اما اين بدان معنا نيست كه تشنگي مشهد پايان يافته و همه چيز تمام شده است. از اين رو به نظر مي رسد در كنار توجه به طرحهاي درازمدت، بايستي فكري به حال بهره برداري مطلوب از نزولات آسماني، مهار آبهاي سطحي و تقويت سفره هاي فقير زيرزميني منابع آب كرد.
در اين راستا كارشناسان اجراي پروژه هاي «تغذيه مصنوعي» در مسير رودخانه هاي فصلي را با توجه به هزينه ناچيز آن بيش از ساير روشها توصيه مي كنند.
از سوي ديگر اصلاح شبكه فرسوده آب شرب شهري و جايگزيني پساب به جاي آب چاه در آبياري اراضي كشاورزي از جمله عوامل مهمي است كه مي تواند در استفاده بهينه از منابع آب مفيد و مؤثر باشد.
البته در اينجا يادآوري يك موضوع مهم ديگر نيز ضروري است و آن پروژه جمع آوري فاضلاب و استفاده از پساب است كه متأسفانه پس از گذشت 15 سال هنوز در نيمي از مناطق شهر اجرا نشده است.
به هر حال با توجه به محدوديتهاي ناشي از كاهش نزولات آسماني مسؤولان دست اندركار بايستي ترتيبي اتخاذ نمايند كه قطره اي از اين موهبت الهي هدر نرود. |