*غلامرضا قلندريان*
گزارش اخير شوراي اطلاعات ملي آمريكا -متشكل از  شانزده نهاد اطلاعاتي- مبني بر اينكه ايران به دنبال تسليحات اتمي نيست، بازتاب وسيعي در رسانه هاي دنيا داشته است.
اغلب رسانه ها و تحليلگران، انتشار اين گزارش پس از افزايش لفاظيها عليه ايران و بويژه اشاره بوش به جنگ جهاني سوم را پيروزي بزرگ براي ديپلماسي ايران و شكستي آشكار براي سياست خارجي آمريكا خواندند.
دولت بوش كه تا قبل از انتشار گزارش آژانسهاي اطلاعاتي خود، در حوزه سياستهاي خارجي برخوردهايي خصمانه با جمهوري اسلامي ايران داشت و اين كشور را پيوسته به تلاش براي توليد سلاحهاي هسته اي و به راه انداختن جنگ جهاني سوم متهم مي كرد، امروز مدارك طبقه بندي شده اي از فعاليتهاي هسته اي ايران ارايه مي دهد كه نشان دهنده بي پايه و اساس بودن ديدگاه هاي قبلي درباره ايران است.
در گزارش سازمان اطلاعاتي آمريكا كه به تأييد شانزده آژانس اطلاعاتي اين كشور نيز رسيده، آمده است: «ايران در حال حاضربرنامه توليد سلاح هسته اي ندارد، ولي به روند غني سازي اورانيوم براي مصارف صلح آميز ادامه مي دهد.»
انتشار گزارش مذكور بيانگر اين موضوع است كه ايالات متحده از موضع خصمانه خود مبني بر اتهام دستيابي ايران به سلاح هسته اي عقب نشيني كرده و صلح آميز بودن فعاليتهاي هسته اي ايران را مطابق با گزارشهاي مديركل آژانس بين المللي انرژي اتمي تأييد نموده است، به گونه اي كه استمرار تلاشهاي مقامهاي كاخ سفيد را مبني بر همراه ساختن كشورهاي 1+5 براي اقدامهاي تنبيهي بيشتر عليه تهران با دشواري مواجه مي نمايد.
همان گونه كه «مايكل روبن»، يك محقق مركز جاسوسي ملي آمريكا نيز، اعلان داشت: «اين گزارش كار دولت آمريكا را با مشكل مواجه كرده و اين اجازه را به برلين، پكن و مسكو مي دهد تا با دور سوم تحريمها عليه ايران مخالفت كنند.»
با انتشار اين گزارش پروپاگانداي رسانه اي غرب و فضا سازي كاذب با هدف تأثيرگذاري بر ديگر قدرتها براي همراهي با كاخ سفيد جهت تسهيل اقدامهاي تنبيهي عليه ايران، با شكست مواجه مي شود. پيروزي ملت ايران در دستيابي به حقوق هسته اي خويش، نتيجه ايستادگي و مقاومت آحاد مردم و مسؤولان سختكوش نظام -با وجود تهديدها و فشارهاي سنگين اردوگاه آمريكا محور- است. به تعبير ديگر، اين ابرام و كوتاه نيامدن در مقابل خواسته هاي نامشروع مخالفان پرونده هسته اي ايران، باعث شد در دستيابي به اهدافشان با ناكامي مواجه شوند.
اذعان منابع اطلاعاتي و رسانه هاي غرب به اين مسأله، كه پيروزي بزرگي براي ديپلماسي فعال و پايدارانه جمهوري اسلامي ايران محسوب مي شود، در شرايطي صورت گرفته است كه برخي تحليلها، فضاي ايجاد شده در اثر ديپلماسي مقتدرانه نظام را ضعيف جلوه داده و سعي داشتند تفكر خود را مبني بر مذاكره مستقيم، به عنوان برون رفت از اين وضعيت معرفي كنند. اين در حالي است كه روش حل مسأله از سوي اين طيف، پاك كردن صورت مسأله و استفاده از «ديپلماسي تسليم و تحقير» است.
تهديدهاي موجود و شكل گيري تحليلهاي گوناگون را با مقطع حمله آمريكا به افغانستان مي توان مقايسه نمود. اعلام سياست «با ما يا عليه ما» از سوي واشنگتن باعث گرديد عده اي از سياسيون و عوامل اجرايي پارلمان، اين تهديدها را جدي بگيرند و خواهان تعديل سياستهاي موجود كشور شوند؛ اما با سخنان مقام معظم رهبري مبني بر محكوم نمودن تروريسم و عدم پيوستن به اردوگاه تروريستها (آمريكا) موضوع بدون هيچ گونه ريسكي پايان پذيرفت.
اكنون اين سؤال درباره عملكرد آژانسهاي اطلاعاتي آمريكا مطرح است كه آيا آنها در سال 2005 ميلادي درباره برنامه هاي هسته اي ايران مبالغه گويي كرده اند يا اينكه ارزيابيهاي چند سال قبل آنان به سبب ضعفهاي اطلاعاتي و يا فشارهاي سياسي بوده است. آنچه تاكنون از عملكرد سازمانهاي اطلاعاتي و امنيتي آمريكا قابل ارزيابي است، ناتواني و عدم اشراف اطلاعاتي آنها بر حوادث و رخدادهاي موجود است كه به دليل نبود داده هاي خام اطلاعاتي، با تحليلهاي غلط خويش، تصميم گيرندگان سياسي را در شرايط انتخاب گزينه هايي غيرواقعي قرار مي دهند. نمونه بارز آن را مي توان در دلايل حمله آمريكا به عراق عنوان كرد، كه رسوايي بزرگي را براي سيستم اطلاعاتي اين كشور به بار آورد.
گزارش سال 2005 نهادهاي مذكور نيز با گزارش فعلي مغايرت كامل دارد. از سوي ديگر، ادعاي تلاش نظامي قبل از سال 2003 مي تواند ناكارآمدي و نداشتن اطلاعات درست را ثابت نمايد. اين در حالي است كه «سرگئي لاوروف» در واكنش به اين گزارش اعلام نمود: «برخلاف آنچه همكاران آمريكايي مي گويند، ما هيچ اطلاعاتي نداريم كه چنين پروژه اي (برنامه تسليحات هسته اي ايران) قبل از سال 2003 وجود داشته است.»
نكته اي كه نمي توان از آن به سادگي گذشت، ادعاي فعاليت غيرصلح آميز ايران قبل از سال 2003 مي باشد كه مفروضش اين است كه تهران ايده دستيابي به سلاح هسته اي را دارد و فشارها و ابزارهاي كنترلي سازمانهاي بين المللي باعث شده پس از تاريخ ياد شده اين فعاليتها را متوقف كند. به عبارت ديگر، گزارش ياد شده تهديدآميز بودن جمهوري اسلامي را با ادبياتي محتاطانه و ديپلماتيك به افكارعمومي اعلام مي كند.
بنابراين هرچند در ظاهر، اين گزارش يافته هاي آژانس را در خصوص فعاليتهاي هسته اي ايران تأييد مي كند، ولي در بطن خود اهداف گذشته را تعقيب مي نمايد. به هرحال، انتشار چنين گزارشي در مقطع زماني فعلي كه موضوع پرونده ايران پس از گزارش البرادعي جايگاه كشورمان را در تعاملهاي هسته اي با رويكرد همكاري مطابق خواسته هاي آژانس تقويت نموده است، مي تواند ضربه اي به تلاشهاي مذبوحانه جرج بوش عليه تهران وارد نمايد و در ترازوي قضاوت افكارعمومي موقعيت حزب جمهوريخواه را در مقابل رقيب دموكراتش كم اهميت جلوه دهد.
در مجموع، با توجه به آنچه از ظاهر و باطن اين گزارش مستفاد مي شود و با در نظر داشتن انعكاس گسترده رسانهاي آن، مي توان به صورت عيني چالشي را در جامعه نخبگان و افكارعمومي آمريكا ملاحظه نمود. بدين ترتيب، دور از انتظار نيست كه گروه 1+5 در ادامه تصميم گيريهاي خود - با رويكرد تأمين اهداف واشنگتن- با دشواري مواجه شوند.