*علي پور مطهر*

پرونده هسته اي ايران از سال 2003 تاكنون از مهم ترين مسايل مطرح در عرصه بين الملل بوده است. در طول چهار سال گذشته، در حالي كه ايران و آژانس تعاملهاي گسترده اي را براي پايان دادن به ابهامها انجام داده اند و آژانس بر حقانيت ايران براي دستيابي به دانش صلح آميز هسته اي اعتراف دارد؛ برخي قدرتهاي بزرگ براي منافع شخصي، به چالش آفريني در اين روابط مي پردازند. در اين ميان، سران كاخ سفيد كه به لابي صهيونيست وابسته اند، در كنار برخي كشورهاي اروپايي نظير آلمان، فرانسه و انگليس كه با تفكر جهاني شدن در كنار اين كشور قرار گرفته اند، مواضعي غيراصولي در قبال پرونده هسته اي ايران اتخاذ كرده اند. آمريكاييها كه تلاش مي كردند با جوسازي و ارسال پرونده هسته اي ايران به شوراي امنيت به هدفهاي كاذب خود دست يابند، اكنون با چالشهاي بسياري مواجهند، به گونه اي كه در بسياري موارد وادار شدند به حقوق هسته اي ايران اعتراف كنند.
پس از گزارش البرادعي به شوراي حكام كه مهر تأييدي بر صلح آميز بودن فعاليتهاي هسته اي ايران و مثبت بودن مذاكرات تهران و آژانس بود، بسياري از مقامهاي آمريكايي تحت فشارهاي جهاني، به تعديل مواضع گذشته پرداختند و بعضاً به شكست سياستهايشان اعتراف نمودند. اظهارات مقامهاي كنگره آمريكا مبني بر پايان سياستهاي خصمانه بوش عليه تهران و لزوم ادامه همكاري آژانس با تهران، گفته هاي شولتي نماينده آمريكا در شوراي حكام كه به صراحت اعتراف كرده بود «فعاليتهاي هسته اي ايران صلح آميز است اما ما نمي خواهيم اصل اين فعاليت وجود داشته باشد»، اعتراف 16 نهاد اطلاعاتي آمريكا كه به حقوق هسته اي ايران اقرار كرده اند و... بيانگر ناكامي هاي آمريكا در قبال تهران و جامعه جهاني است كه آنها را به اين موضعگيريها وادار ساخته است.
به عبارت ديگر، مي توان گفت آمريكاييها به دليل ناتواني در ايجاد اجماع جهاني عليه ايران و تأكيد جامعه جهاني بر همكاري مثبت آژانس با تهران، فروپاشي 1+5 و خودداري كشورها در پذيرش طرحهاي واشنگتن، ناتواني در تحريك كشورهاي عربي در رويارويي با ايران، نياز به كمكهاي ايران براي برقراري ثبات در عراق و حل بحرانهاي خاورميانه و... وادار شدند آنچه را در سالهاي گذشته پنهان كرده بودند، اكنون در ابعاد گسترده به آن اعتراف نمايند.
عملكرد 29 سال گذشته واشنگتن نشان داده آنها از هر ترفندي براي ضربه زدن به ايران بهره برداري مي كنند. بر اين اساس، در قبال مواضع اخير اين كشور به ويژه گزارش نهادهاي جاسوسي آن، بايد به سناريوهاي حاشيه اي نيز توجه داشت تا مانع از اجراي سياستهاي خصمانه احتمالي شود، به ويژه آنكه اين گزارشها در شرايطي مطرح شده اند كه ايران كانون توجه جهاني قرار گرفته و آمريكايي ها براي دوري افكار عمومي جهان از اين مهم، فعاليت مي كنند:
1- آمريكايي ها براي باز كردن پرونده ايران در شوراي امنيت با چالشهاي بسياري روبرويند. آنها نتوانسته اند حتي نشستهاي 1+5 را برگزار كنند. در گزارشها و اظهارهاي آمريكاييها چند محور قابل تأمل است: اولاً ايران پيش از 2003 مقاصد نظامي را احتمالاً پيگيري مي كرده است. دوم، در چهار سال گذشته ايران به دليل اعمال فشارها و تحريمها، فعاليت انحرافي نداشته است. سوم، احتمالاً در آينده مثلاً براي سال 2015 فعاليتهاي اتمي را آغاز مي كند. چهارم، گذشته فعاليتهاي هسته اي ايران نامعلوم است و آژانس نيز به آنها دسترسي ندارد. اين گونه موضعگيريها مي تواند سناريويي باشد براي مثبت نشان دادن تحريمها و اين نكته كه شوراي امنيت اهرم فشاري براي همكاري ايران و آژانس است. در نهايت، چنان وانمود مي سازند كه با ادامه تحريمها و صدور قطعنامه جديد مي توان روند مثبت كنوني را ادامه داد. واشنگتن چنان وانمود مي كند كه همكاري ايران و آژانس نه از روي حسن نيت، بلكه به دليل اعمال فشارها (قطعنامه هاي 1774 و 1737) بوده است كه بايد ادامه پيدا كند.
2- آمريكايي ها همواره تفرقه افكني در ايران را پيگيري مي كنند؛ بنابراين، اين احتمال وجود دارد كه با ارايه چهره اي به اصطلاح دوستانه، به چالش آفريني ميان حاميان و مخالفان مذاكره با آمريكا بپردازند. آنها مي دانند كه اتحاد ملت ايران عامل شكست توطئه هاست؛ لذا براي از ميان بردن اين اتحاد، به هر اقدامي حتي اعتراف به شكست، مبادرت مي ورزند.
3- نكته مهمتر اين است كه آمريكايي ها از سوي لابي صهيونيست تحت فشار قرار دارند و بسياري از سياستهاي خصمانه آنها عليه تهران به دليل وابستگي واشنگتن به صهيونيستهاست. اكنون اين سناريو مطرح است كه آمريكايي ها احتمالاً براي خروج از فشار لابي صهيونيست براي آغاز جنگ با ايران، به انتشار گزارشهايي از حقايق پرونده هسته اي ايران اقدام نموده اند تا جو جهاني را بيش از پيش در برابر صهيونيستها قرار دهند. مقامهاي تل آويو و نشريه هاي اين رژيم در هفته هاي گذشته بارها اعلام كرده اند آمريكاييها تأكيد دارند توانايي مقابله با ايران و آغاز جنگي جديد را ندارند و بايد خواسته صهيونيستها را در اين زمينه از روي ميز خارج سازند.
4- اين امر دور از ذهن نيست كه دموكراتها و سياستمداراني كه مخالف سياستهاي ضد ايراني دولت بوش هستند و نيز نظاميان آمريكايي، براي مقابله با عملكردهاي يكجانبه كاخ سفيد، انتشار حقايق پيرامون فعاليتهاي هسته اي ايران را خواستار شده اند. به عبارتي، نشر گزارشهايي مانند گزارش 16 نهاد اطلاعاتي، مي تواند نتيجه دوگانگي و اختلاف داخلي در آمريكا باشد كه موازنه قدرت را به نفع ايران تغيير داده است.
5- ترديدي نيست كه آمريكاييها از حضور گسترده ايران در معادلات جهاني ابراز نگراني كرده و موضوعاتي چون حضور ايران در جمع شوراي همكاري خليج فارس، برگزاري اجلاس نمايندگان مجالس آسيايي و نمايندگان دستگاه هاي قضايي كشورهاي اسلامي در تهران را پيروزي بزرگي براي ايران در شكستن سياست انزواي كشورمان مي بينند. اين توفيقات براي جمهوري اسلامي ايران در شرايطي اتفاق مي افتد كه آمريكاييها چه در عراق و چه در برگزاري نشستهايي چون آناپوليس ناكام بوده و بعيد نيست براي انحراف افكار عمومي از اين تحولات، به برجسته سازي پرونده هسته اي ايران روي آورده باشند.
در مجموع، مواضع اخير آمريكاييها و گزارش نهادهاي اطلاعاتي اين كشور با هر هدف و نقشه اي كه مطرح شده باشد، بيانگر اين حقيقت است كه واشنگتن ديگر توانايي مقابله با ايران و جامعه جهاني را نداشته و بجز پذيرش حقايق موجود در پرونده صلح آميز هسته اي ايران، چاره اي پيش روي اين كشور نيست.
با وجود اين، بايد دانست تهديدهاي آمريكا عليه ايران همواره وجود دارد و آنها به سادگي حاضر به پذيرش جايگاه منطقه اي و جهاني ايران نخواهند بود؛ لذا از هر ترفندي براي رسيدن به نيات شوم خود بهره خواهند گرفت. بر اين اساس، لازم است با تدبير و همگرايي فراگير، براي مقابله با هر سناريويي كه بدخواهان نظام اسلامي طراحي مي كنند، آمادگي كامل داشت و اسير چرخشهاي ديپلماتيك آمريكا نشد.