|
* پروين محمدي
مقدمه:
هر ساله سازمان جهاني بهداشت (WHO) بر اساس اولويتهاي بهداشتي در جهان يك شعار انتخاب مي كند و به كشورها اعلام

مي نمايد تا در طول سال با توجه به امكانات و نيازهاي منطقه اي، درنظام سلامت خود برنامه ريزي و به آن عمل كنند.
شعار سال 2008 ميلادي سازمان جهاني بهداشت؛ « حفاظت از سلامت در برابر تغييرات آب و هوايي» است.
كه در كشور ما طبق روال هر سال همزمان با سالروز جهاني بهداشت (18 فروردين) هفته سلامت با موضوعات متفاوت و اولويتهاي بهداشتي براي هر روز در هفته همراه با شعار «WHO» اعلام مي گردد تا با مشاركت سازمانهاي ذي ربط خط مشي فعاليتهاي بهداشتي تعيين و موضوعات هفته سلامت اجرايي شود.
در اين خصوص با دكتر سيد مؤيد علويان، معاون سلامت وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي به طور اختصاصي مصاحبه اي انجام داده ايم كه حاصل آن را مي خوانيد:
* جناب دكتر علويان! اصولاً اعلام شعار روز جهاني بهداشت و برگزاري اين روز در سطح جهاني چه ضرورتي دارد؟
** سالروز جهاني بهداشت بهانه اي است تا ملتهاي مختلف براي دستيابي به شاخصهاي بهداشتي و ارتقاي سلامت برنامه ريزي كنند و تحت يك شعار واحد كه از سوي سازمان جهاني بهداشت اعلام مي شود، به طور هدفمند و براساس برنامه هاي مدون افراد جامعه خود را تحت پوشش خدمات لازم بهداشتي درماني قرار دهند.

معمولاً هر ساله سازمان جهاني بهداشت با بررسي وضعيت بيماريها و مشكلات بهداشتي در جهان شعاري را انتخاب و در روز جهاني بهداشت به دولتها اعلام مي كند تا آنها با توجه به مؤلفه هاي بهداشتي مورد نياز و وضعيت سلامت كشورشان، برنامه هايي را تدوين كنند و به مرحله اجرا در آورند.
از اين رو موظفيم براي تأمين سلامت مردم علاوه بر طرحها و برنامه هاي نظام سلامت كشور و نيازهاي منطقه و مردم، در راستاي شعار «WHO» برنامه هايي داشته باشيم و با ساير ملل در جهت تأمين سلامت مردم جهان گام بر داريم.
* براي تحقيق اين اهداف چه برنامه هايي داريد؟
** با توجه به هماهنگيهاي انجام شده با استانها در سال گذشته و اعلام اولويتها از سوي معاونتهاي دانشگاههاي علوم پزشكي سراسر كشور عناوين هفته سلامت كه به عنوان اولويت و ضرورت بهداشتي بايد بيشتر به آن توجه شود، انتخاب شده و طبق روز شعار هفته معرفي گرديده است. براين اساس اولين روز هفته با توجه به اهميت نقش مشاركت همه سازمانها در تحقق اهداف سلامت به « سلامت وهمكاريهايي بين بخشي» اختصاص يافته و دومين روز كه مصادف است با روز جهاني بهداشت (18 فروردين) شعار WHO مطرح مي گردد و شعار «سلامت و تغييرات آب و هوايي» موضوع كنترلها و همايشهاي مرتبط با اين روز است و بر اهميت و ضرورت توجه به آن تأكيد مي گردد. سومين روز هفته « سلامت، تغذيه و گروههايي در معرض خطر» نام گرفته و بر اساس آسيب پذيري گروهها و اقشار مختلف مثل كودكان، جوانان، مادران باردار، سالمندان و... برنامه ريزي شده است كه بايد در طول سال به آنان پرداخته شود.
« سلامت، مشاركت مردمي و خيرين» عنوان روز چهارم هفته سلامت است و نقش مشاركتهاي مردمي و كمكهاي خيرين در تأسيس و ايجاد مراكز درماني، تجهيز مراكز بهداشتي و... تبلور مي كند.
پنجمين روز به موضوع « سلامت و پزشك خانواده» اختصاص يافته و اين طرح را كه قرار است امسال شاهد گسترش آن به شهرها باشيم بيشتر معرفي مي كند.
« سلامت و جامعه عاري از دخانيات» موضوع روز ششم هفته سلامت است كه از اهميت خاصي برخوردار مي باشد؛ زيرا برخورد با دخانيات مسؤوليت تك تك افراد جامعه است و بايد به طور جدي به آن پرداخته شود. و آخرين روز هفته با توجه به تعطيلي روز جمعه و حضور اعضاي خانواده در كنار هم و فرصت بيشتر براي شركت در برنامه هاي گروهي به موضوع «سلامت و تحرك جسماني» اختصاص يافته و در اين روز به طور نمادين همه مردم مي توانند در برنامه هاي ورزشي، پياده روي، كوهنوردي، مسابقات دو، دوچرخه سواري و... كه هماهنگ گرديده شركت نمايند.
علاوه بر تعيين روزهاي هفته سلامت، طبق هماهنگي هاي انجام شده با دانشگاههاي علوم پزشكي سراسر كشور قرار است در تمام استانها برگزاري مراسم روز جهاني بهداشت، برگزاري همايش تقدير خيرين و واقفان عرصه سلامت، برگزاري همايش اعضاي گروه پزشكي شوراهاي اسلامي شهر و روستا، نشست با اصحاب سينما، برگزاري مراسم زنگ سلامت در مدارس، برگزاري نشست مشترك با بسيج جامعه پزشكي، نيروي مقاومت بسيج، جمعيت هلال احمر و شهرداري در زميه مديريت بحرانها با توجه به شعار امسال و توليد برنامه هاي رسانه اي با مشاركت شبكه هاي مختلف صدا و سيماي استانها از سوي دانشگاههاي علوم پزشكي انجام شود و با جلب مشاركت سازمانهاي ذي ربط براي تمام سال نيز برنامه ريزي گردد.
* با توجه به تفاوت محسوس شعار امسال با سالهاي گذشته، لطفاً درباره علت انتخاب اين شعار نيز توضيح دهيد؟
** سال 86 ما شاهد تغييرات جوي و آب و هوايي شديدي در تمام دنيا بوديم. بارش برف هاي سنگين و يخبندانهاي شديد، طوفانهاي سهمگين، بارانهاي سيل آسا، سرماي غير منتظره در تمام مناطق دنيا باعث شد نه تنها عده اي از مردم جان خود را از دست بدهند، و با قطع برق و گاز و راههاي ارتباطي و... صدمات زيادي به كشاورزي و اقتصادي كشورها وارد شود.
سازمان جهاني بهداشت به منظور آمادگي در برابر تغييرات آب و هوايي، به تمام مردم دنيا هشدار داده است: «ازبين رفتن محصولات كشاورزي بر اثر بارش هاي سنگين و نا به هنگام خطر گرسنگي را در پي دارد.»
«WHO» هشدار داده است: ما با خطر كم آبي در تمام دنيا رو به رو هستيم و ... و همه مسائلي كه ممكن است به دنبال تغييرات جوي براي انسانهاي ساكن بر روي زمين پيش بيايد هشداري جدي است براي اينكه ما برنامه ريزي درستي براي مقابله با تغييرات آب و هوايي داشته باشيم.كم آبي، كاهش محصولات كشاورزي و مواد غذايي، گرسنگي و سوء تغذيه و عدم امكانات بهداشتي ناشي از پيشامدهاي فوق، آينده نگران كننده اي را ترسيم مي كند كه از همين حالا بايد به فكر آن باشيم.
امروز مداخلات بشر در صنعت، گازهاي گلخانه اي و از بين رفتن لايه اوزن تأثيراتي است كه صنعت و بشر روي آب و هوا گذاشته و همين مسأله روي سلامت بشر اثر گذاشته است.
در واقع خود بشر بايد بتواند حافظ محيط زيست خودش باشد تا سلامتي اش حفظ شود.
* وزارت بهداشت و معاونت سلامت در اين زمينه چه برنامه هايي دارد و چه اهدافي را دنبال مي كند؟
** ما براساس مشكلات منطقه اي ونيازهايمان برنامه ريزي مي كنيم. به عنوان مثال در هشت شهر كلان كشورمان با مشكل آلودگي هوا رو به رو هستيم. آلودگي هوا وترافيك، مردم را از زندگي در اين شهرها دلزده كرده است، ما در بعضي از روزهاي سال مرگ و مير بيشتر و با مراجعه بيماران قلبي عروقي بيشتر به مراكز تخصصي بر اثر آلودگي هوا مواجهيم. در اين روزها مراجعان به اورژانسها و بيمارستانهاي ما بيشتر است و همه به خاطر آلودگي هواست، حالا عوارض دراز مدت اين آلودگي به كنار كه چقدر مي توان روي سلامت عمومي مردم و جامعه اثر بگذارد. از بيماري سرطان گرفته تا اختلالات روحي رواني شديد و... پس اين يك موضوعي است كه بايد كار كنيم و نياز به مشاركت مردمي و همكاري بين بخشي داريم.
ما طوفان «گونو» را در محدوده سيستان و بلوچستان و كرمان و هرمزگان شاهد بوديم كه حاصل تغييرات آب و هوا بود. همين طوفان در كشورهاي همسايه ما نيز اتفاق افتاد كه همراه با اپيدمي بيماريها بود، ولي خوشبختانه ما اين اپيدمي بيماريها را در كشورمان نداشتيم. علتش هم اين بود كه نظام سلامت بلافاصله پاسخگو بود و شبكه فعال شد، دولت كمك كرد،مردم كمك كردند و باعث شد بيماريها شيوع پيدا نكنند.
ما موارد وبا نداشتيم در حالي كه در همان زمان در كشورهاي همسايه اپيدمي وبا داشتيم، چون طوفان روي آب و بهداشت و سلامتي مردم اثر مي گذارد.
مردم مجبورند آب ناسالم مصرف كنند و به دنبال آن بيماريهاي عفوني شايع مي شود كه خوشبختانه به خاطر آمادگي نظام سلامت و مردم اين اتفاق در كشور عزيزما نيفتاد.
امسال ما سرماي بسيار شديدي داشتيم، اما خوشبختانه تلفات در پي نداشت كه به خاطر مشاركت مردمي و مهيا بودن امكانات بهداشتي بود.
در همين شرايط سرما، نظام سلامت سنگ تمام گذاشت و با كمك استانداريها، فرمانداريها، نيروي انتظامي و اورژانس توانست به مادران باردار كمك كند و شايد مواردي بوده كه تمام اين نيروها به مدت 24 ساعت پياده روي كردند تا بيماران در برف و باران گير نكنند و پزشك و ماما به موقع به مادر باردار برسند.به همين علت ما بايد تلاش كنيم تا با همكاري و مشاركت مردم و هماهنگي باشهرداريها، وزارتخانه ها، سازمانهاي مردم نهاد و... براي مقابله با خطرات ناشي از تغييرات آب و هوايي، خودمان را آماده و مهيا كنيم.
* اولويتهاي سال 87 وزارت بهداشت چيست؟
** در صورتي كه مشكل خاصي در عرصه سلامت به وجود نيايد، مسؤوليتهاي عادي وزارت بهداشت و معاونت سلامت براي ارائه خدمات بهداشتي درماني به مردم پا بر جاست و همچنان در جهت ارائه خدمات مطلوب تر تلاش خواهيم كرد. منتهي همان طور كه اشاره شد اولويت ها بر اساس نياز هاي موجود انتخاب مي شوند كه به آلودگي هوا اشاره گرديد. علاوه بر آن با توجه به اهميت اجراي طرح پزشك خانواده و ضرورت گسترش نظام ارجاع، امسال مهمترين اولويت كاري وزارت بهداشت، توسعه اجراي طرح پزشك خانواده به شهرها و تكميل نظام ارجاع نمود، زيرا ما معتقديم اگر نظام ارجاع جا بيفتد و خوب اجرا شود، براي ارتقاي نظام سلامت كشور كار بزرگي انجام شده است. منتهي اجراي اين طرح كار وزارت بهداشت به تنهايي نيست و نيازمند حمايتهاي گسترده تري است.
ما سال گذشته براي آموزش پزشكان درگير در طرح پزشك خانواده آموزش از راه دور را طراحي كرديم و از نيمه دوم سال از طريق سايت آموزشي مجازي تاكنون بيش از چهار هزار پزشك فعال در اين طرح را آموزش داديم كه سال آينده بقيه پزشكان خانواده هم از آموزشهاي لازم بهره مند خواهند شد.
بحث ديگري كه در حوزه سلامت به آن خواهيم پرداخت توجه بيشتر به بيماريهاي غير واگير با توجه به افزايش روزافزون مبتلايان آن مي باشد.
بيماريهاي كليوي، قلبي عروقي، فشارخون، ديابت، چاقي، حوادث، سرطانها و... از جمله بيماريهايي است كه سعي داريم با اجراي طرحهاي ويژه و آموزش عموم جامعه با فراگيري و كنترل و نظارت شاهد كاهش آن باشيم، و از رسانه ها براي موفقيت در اجراي آن كمك بيشتري بگيريم؛ زيرا بهترين روش آموزش جامعه و همكاري مطبوعات و صدا و سيما در زمينه آگاهي مردم است. |