|
* بيتا مهدوي
امسال روز جهاني بهداشت با شعار حمايت از سلامت در برابر بحران هاي ناشي از تغييرات آب و هوايي برگزار شد و اين نشانگر اهميت اين موضوع در آينده سلامت جامعه جهاني است.

براساس آخرين گزارش سازمان ملل متحد، در صورت ادامه وضعيت كنوني، گرمايش كره زمين غيرقابل برگشت خواهد شد و كارشناسان بهداشتي، افزايش مضاعف دماي هوا، ذوب شدن يخهاي قطبي و بالاآمدن سطح آب درياها را از علايم گرمايش زمين برشمرده اند.
آنان معتقدند: افزايش ميانگين دماي زمين باعث تغييرات آب و هوايي و تغييرات در بارش باران و برف، افزايش سطح آب درياهاي آزاد و كاهش سطح آب درياچه ها و تأثيرات وسيع بر گياهان حيات وحش و انسانها مي شود.
كارشناسان مي گويند: با گرم شدن آب و هوا، تغييرات شديدي در سطح آب اقيانوسها به وجود مي آيد و اين امر بر مزارع كشاورزي اثر مي گذارد و بر اثر اين اتفاق منابع غذايي انسانها كاهش مي يابد. آب بيشتري بخار مي شود و در نتيجه انسانها با كمبود آب شيرين مواجه خواهند شد و اين در حالي است كه اين تغييرات روي حيوانات و گياهان هم تأثير منفي مي گذارد. اگر اين تغييرات به آرامي اتفاق بيفتد، جانوران و گياهان خود را با آن وفق مي دهند، اما اگر اين تغييرات خيلي سريع اتفاق بيفتد، حيات وحش با خطر جدي رو به رو مي شود.
روزجهاني سلامت در سال 2008 از اين جهت اين شعار را براي خود برگزيده كه بحرانهاي ناشي از تغييرات آب و هوايي واقعي و جدي هستند.
تشديد مراقبت در مناطق مرزي و بومي
دكتر محمد مهدي گويا، رئيس مركز مديريت بيماريهاي وزارت بهداشت تغييرات آب و هوايي را مهمترين چالش سلامت در سال 87 ذكر كرده و مي گويد: بيماريهاي روده اي و مالاريا از مهمترين بيماريهايي است كه در اثر تغييرات آب و هوايي ممكن است شيوع يابد.
او افزود: براي مقابله با بروز بيماريهاي ناشي از تغييرات آب و هوايي در سال آينده از هم اكنون اقدامات كنترلي را در مناطق مرزي و بومي تشديد كرده ايم.
گويا با بيان اينكه مردم بايد به توصيه هاي وزارت بهداشت در مورد بيماريهاي روده اي توجه اساسي كنند يادآور شده است: سال گذشته 18 هزار مورد مالاريا در كشور شناسايي شده كه با بروز طوفان و سيل گونو پيش بيني مي شد اين آمار به دو برابر افزايش يابد كه اين مسأله با اقدامات كنترلي مديريت شد. او همچنين تأكيد كرد: ايران از كشورهايي است كه در منطقه مديترانه شرقي سازمان جهاني بهداشت از نظر كنترل مالاريا كارهاي خوبي انجام داده است و تعداد مبتلايان در سال 1384 طبق آمار مركز مديريت بيماريهاي وزارت بهداشت 19 هزار و 285 نفر بوده است و طبق برنامه اي كه سازمان جهاني بهداشت با وزارت بهداشت دارد، در چند سال آينده بيماري مالاريا تا حد حذف در ايران كاهش مي يابد.
تهديد سلامت بشر
دكتر ايرج خسرونيا، رئيس انجمن متخصصان داخلي مي گويد: تغييرات آب و هوا بخصوص گرم شدن زمين باعث بروز بسياري از بيماريها از جمله بيماريهاي عفوني مي شود. زماني كه درجه حرارت هوا از 40 به بالا مي رود و يك دفعه هوا گرم مي شود، بيماريهاي عفوني و تنفسي دامنگير مردم مي شود.او مي افزايد: بالا رفتن دما مهمترين عامل بروز بيماريهاي گوارشي است، از اين رو بايد براي پيشگيري از اين بيماريها بودجه هاي خاصي در نظر گرفته شود.
او تأكيد مي كند: وقتي شرايط آب و هوايي تغيير مي كند، عده اي از مردم مجبور به جابجايي مي شوند و به ناچار محل زندگي خودشان را ترك مي كنند و همين عوامل باعث ايجاد اختلالات اپيويولوژيك مي شود. اكولوژي محيط تغيير مي كند، جانوران و حشرات از بين مي روند و زندگي انسان هم بالطبع به مخاطره مي افتد. او خاطر نشان مي كند: آلودگي هوا يكي از مهمترين عوامل گرم شدن كره زمين است از اين رو تمهيدات خاصي در اين مورد بايد انديشيده شود.
مقابله با تأثيرات تغييرات آب و هوايي كار چند سال نيست
دكتر صدري زاده كارشناس سازمان جهاني بهداشت هم مي گويد: تغييرات آب و هوايي به اشكال گوناگون سلامت بشر را تهديد مي كند. بيماري ها، آسيب ها و جراحات و مرگ و مير ناشي از بلاياي طبيعي مانند موج گرما، طوفان، سيل و خشكسالي، گسترش و تغيير الگوي انتشار بيماريهاي عفوني و واگير و بيماريهايي كه به تغييرات دما حساس هستند، مانند مالاريا و تب دانگ، سوء تغذيه و اسهال همه از مخاطرات بهداشتي است كه در اثر تغييرات آب و هوايي ايجاد مي شود و پيش بيني مي شود در آينده بيشتر نيز خواهد شد.
او مي افزايد: سلامت يكي از مهمترين موضوعات مرتبط با تغييرات آب و هوايي است و كنترل بيماريهاي عفوني، دسترسي به آب و غذاي سالم و ايمن هماهنگي و همكاري هاي بين بخشي براي انجام اقدامات و مراقبتهاي بهداشتي در مواقع بحران از موضوعاتي است كه بايد در مراقبت، نظارت و كنترل در حوزه بهداشت و سلامت مورد توجه قرار بگيرد.
او در پاسخ به اين پرسش كه چه كساني بيشتر در معرض آسيب هستند يادآور مي شود: موج گرما در اروپا، طوفانها و سيل ها در آمريكا، سوء تغذيه و شيوع بيماري هاي واگير در آفريقا، افزايش دما، تشديد نزولات آسماني و برف و بارانهاي شديد و سنگيني اهميت و نياز يك اقدام جهاني و همكاري همگاني براي حفظ سلامت بشر در برابر تغييرات آب و هوايي را آشكار مي كند.
اما در اين ميان برخي گروه ها بيشتر آسيب مي بينند كه عبارتند از: كودكان، سالمندان، بيماران و افرادي كه داراي مشكلات جسمي هستند و افراد فقيري كه با كمبود آب و غذاي سالم مواجه هستند. همچنين ساكنان جزاير كوچك، ساكنان مناطق كوهستاني و محصور در ميان كوهها و ساكنان شهرهاي ساحلي از گروههايي هستند كه بييش از سايرين در معرض مخاطرات بهداشتي و تغييرات آب و هوايي هستند و بيش از ديگران آسيب مي بينند.
او در پاسخ به اين پرسش براي مقابله با آثار تغييرات آب و هوايي چه كاري مي توان انجام داد مي گويد: مقابله با آثار تغييرات آب و هوايي در چند سال و چند دهه كار آساني نيست. با اين حال بسياري از آسيبهاي احتمالي را مي توان كنترل يا پيشگيري كرد. اجراي برنامه هاي مختلفي مانند برنامه هاي كنترل بيماري هاي واگير، واكسيناسيون، مديريت آب، كاهش آلودگي هوا و برنامه هاي زيست محيطي براي حفظ زمين پاك همه از اقداماتي هستند كه مي توانند كمك كننده باشند.
او مي افزايد: گاهي انجام كارهاي ساده نيز مي تواند از مخاطرات و آسيب هاي بهداشتي ناشي از تغييرات آب و هوايي پيشگيري كند و انتشار گازهاي گلخانه اي را كاهش دهد. به عنوان مثال، اقدام ساده و آساني مانند استفاده بيشتر از دوچرخه و وسايط نقليه عمومي به جاي خودروي شخصي ضمن اينكه موجب كاهش انتشار گازهاي گلخانه اي مي شود. تأثيرات سلامت ديگري هم دارد و با تأثير بر بهبود كيفيت هوا مشكلات و بيماريهاي سيستم تنفسي و مرگ و مير ناشي از آن را كاهش مي دهد. همچنين افزايش فعاليت بدني در نتيجه استفاده از دوچرخه و پياده روي موجب كاهش چاقي و اضافه وزن مي شود و بيماريهاي مرتبط با چاقي را نيز كاهش مي دهد.
چنين اقداماتي براي كنترل، كاهش و پيشگيري از آسيبهاي بهداشتي تغييرات آب و هوايي لازم و ضروري است و هر چه زودتر بايد آغاز شود.
گرم شدن زمين و محصولات كشاورزي
او در مورد گرم شدن زمين و تأثير آن بر محصولات كشاورزي مي گويد: بررسي ها نشان داده است افزايش گازهاي گلخانه اي موجب كاهش مواد پروتييني در محصولات غذايي اصلي كشورهاي فقير مي شود همانطور كه ميزان گاز دي اكسيد كربن در اثر استفاده از سوخت هاي فسيلي در اتمسفر بيشتر مي شود، ارزش غذايي بسياري از محصولاتي كه در تغذيه مردم نقش مهمي دارند نيز كاهش مي يابد.
مطالعات نشان داده است سطح بالاي گاز گلخانه اي بر روي ميزان پروتيين محصولاتي مانند، جو، برنج، گندم، سويا و سيب زميني كه به عنوان موادغذايي اوليه براي تأمين پروتئين در كشورهاي فقير مورد استفاده قرار مي گيرد، تأثير مي گذارد.
اين كارشناس سازمان جهاني بهداشت خاطرنشان مي كند: با افزايش ميزان گاز دي اكسيد كربن، پروتئين و سيب زميني 14 درصد كاهش پيدا مي كند.
همچنين ميزان كاهش تمركز پروتئين در جو به ميزان 15 درصد در گندم و برنج 10 درصد و كمترين آن در سويا به ميزان 4/1 درصد است.
او مي افزايد: اين مسأله هم يكي از آثار تخريبي تغييرات آب و هوايي بر زندگي انسانهاست. به طوري كه هر چه سطح دي اكسيد كربن در اتمسفر بالا برود گياهان كربن بيشتري را در بافت خود جمع آوري مي كنند و اين موضوع سبب كاهش تمركز ساير مواد مانند نيتروژن كه كليد تركيبات پروتيين است مي شود.
كاهش نيتروژن را مي توان با استفاده اندكي از كودهاي نيتروژنه تأمين كرد، اما مي تواند نتايج وخيمي مانند آلودگي منابع آب براي محيط زيست داشته باشد. |