|
در حوالي امروز- بهاردوست: مهندس ناصر باقري مقدم، مدير تكنولوژي مطالعات تدوين استراتژي توسعه پيل سوختي كشور كه

دانشجوي دكتري مديريت تكنولوژي دانشگاه علامه طباطبايي است، توانست از بيست و يكمين دوره جشنواره خوارزمي رتبه سوم پژوهشهاي كاربردي را با ارائه طرح استراتژي و نقشه راه توسعه تكنولوژي پيل سوختي كشوراز آن خود كند. به اين بهانه با او به گفتگو پرداخته ايم كه از نظرتان مي گذرد:
* آقاي مهندس به عنوان اولين سؤال، در خصوص تكنولوژي پيل سوختي و مزاياي آن توضيح بدهيد؟
** تكنولوژي پيل سوختي كه در آن هيدروژن (به دست آمده از گاز طبيعي يا آب) طي واكنش شيميايي با اكسيژن (هوا) به الكتريسته و حرارت تبديل مي شود، يكي از بهترين گزينه هاي توليد انرژي الكتريكي در آينده محسوب مي گردد. از مزاياي اين تكنولوژي مي توان به دامنه گسترده توليد توان از نانو وات تا چندين مگاوات، كاربرد گسترده در صنايع مختلف نظير برق، حمل و نقل، اطلاعات و ارتباطات، نظامي، هوافضا و لوازم خانگي، امكان تغذيه از سوختهاي مختلف فسيلي و تجديد پذير، توليد ناچيز آلاينده هاي زيست محيطي و امكان استفاده همزمان از انرژي الكتريكي و حرارتي اشاره نمود. پيل سوختي يك مبدل انرژي است كه انرژيهاي تجديد پذير و تجديد ناپذير را مستقيماً به انرژي الكتريكي تبديل مي كند.
پاك بودن تكنولوژي پيل سوختي و بازدهي بالا در تبديل گاز طبيعي به الكتريسيته از مهمترين مزاياي اين تكنولوژي است و تكنولوژي پيل سوختي يكي از مهمترين تكنولوژيهاي آينده بخش انرژي در جهان محسوب مي شود. در حال حاضر اين تكنولوژي به عنوان تكنولوژي كليدي تعدادي از كشورها از جمله آمريكا، روسيه، كره جنوبي، محسوب مي شود و بسياري از كشورهاي توسعه يافته و در حال توسعه مانند كره جنوبي، مالزي، هند و چين با توجه به شرايط خود استراتژي و نقشه راه ملي اين تكنولوژي بنيادين را تدوين كرده اند. از اين رو با تعيين كردن شاخصها و اولويتهاي ملي، توانستيم برنامه 15 ساله در قالب سند ملي تكنولوژي پيل سوختي تدوين كنيم كه براي اين منظور مطالعات جامعي در سه بخش جذابيتهاي اين تكنولوژي، تعيين اولويتها و استراتژيهاي توسعه اين تكنولوژي و نقش هر يك از سازمانها و بخشهاي علمي، صنعتي و دولت در توسعه آن انجام گرفت و تقسيم كار ملي در اين خصوص صورت گرفته است.
*اين تكنولوژي در دنيا چه جايگاهي دارد؟
**ببينيد ، اين تكنولوژي بازارهاي جديد بسياري را پيش روي گاز طبيعي ايجاد كرده و انرژي مورد نياز را با بازدهي بيش از دو برابر نسبت به تكنولوژيهاي موجود از گاز طبيعي توليد مي نمايد. به بيان ديگر علاوه بر تغيير و جايگزيني منابع انرژي جامعه جهاني از منابع نفتي به منابع و ذخاير گازي و به دنبال آن تجديدپذير هيدروژني، انرژي را با بازدهي بسيار بالاتر توليد مي نمايد. به همين دليل است كه اين تكنولوژي توسط شركتهاي بزرگ گازي در دنيا مانند گاز پروم روسيه و توكيو گاز ژاپن و لايند آلمان به دنبال توليد هيدروژن و توسعه اين فناوري هستند
* بفرماييد از چه زماني مطالعات در اين زمينه در كشور آغاز شد؟
** شروع مطالعات و بررسيهاي فني و اقتصادي سيستمهاي هيدروژني در معاونت امور انرژي وزارت نيرو از سال 1373 آغاز شده بود و در سال 76 با اخذ تأييد و ابلاغ وزير نيروي وقت، انجام مطالعات و اقدامهاي اجرايي در خصوص دستيابي و توسعه اين تكنولوژي در كشور شكل جديتري به خود گرفت. در دي ماه 1380 با ابتكار و پيگيري وزارت نيرو و دفتر همكاريهاي تكنولوژي رياست جمهوري، زمينه لازم براي تشكيل كميته راهبري پيل سوختي با برگزاري اولين همايش پيل سوختي در دانشگاه صنعتي شريف و الزام تشكيل آن به وجود آمد. تشكيل كميته راهبري پيل سوختي موجب جهت دار شدن مسير حركت كشور با ارائه اهداف كيفي و كمي مشخص در اين خصوص و تعيين اولويتهاي تحقيقاتي، پژوهشي و اجرايي و همچنين جلوگيري از فعاليتهاي موازي، گرديد.
*اين كميته از چه نهادهايي تشكيل شده است؟
**در تشكيل اين كميته تركيبي از نهادها و ارگانهاي مرتبط وزارت نيرو، دفتر همكاريهاي تكنولوژي رياست جمهوري، وزارت نفت، صنايع و معادن، علوم تحقيقات و تكنولوژي، معاونت برنامه ريزي و نظارت راهبردي رياست جمهوري (سازمان مديريت و برنامه ريزي)، سازمان حفاظت محيط زيست، سازمان انرژيهاي نو و نمايندگان بخشهاي خصوصي مرتبط و مشاوران و خبرگاني در اين زمينه ايجاد گرديد. در خلال جلسات اوليه اين كميته، لزوم انجام مطالعات علمي و دقيق در خصوص تعيين ضرورتها و چگونگي رويكرد جمهوري اسلامي ايران به تكنولوژي پيل سوختي مشخص گرديد. با اين نگرش پروژه مطالعات «امكان سنجي - تحليل جذابيت تكنولوژي پيل سوختي و راهكارهاي توسعه آن در كشور» از سوي كميته راهبري پيل سوختي تعريف و اجرا شد كه در نهايت اين مطالعات با حضور 30 كارشناس و صرف 180 نفر ماه فعاليت كارشناسي به انجام رسيد و در حدود 20 جلسه توسط اعضاي اين كميته به بحث گذاشته شد. پس از آن پيش نويس سند ملي توسعه اين تكنولوژي براي طرح در دولت محترم آماده و براي طي مراحل بررسي در دستور كار كميسيون زيربنايي هيأت دولت قرار گرفت. در ادامه، با پيشرفت سند در مراحل تصويب در هيأت دولت، كارگروهي از كميته راهبري پيل سوختي موظف به تدوين برنامه عملياتي سند راهبرد ملي توسعه پيل سوختي شدند و نقشه راه را براي حركت ترسيم نمودند.
*توجه به اين علم از چه نظر براي كشور اهميت دارد؟
**دليل توجه ملي و فرابخشي به اين تكنولوژي ناشي ازحوزه هاي مختلف تكنولوژيك و علمي اين تكنولوژي و همچنين ناشي از كاربردهاي فراوان اين تكنولوژي است و در مدل بومي كه براي برنامه ريزي كلان و استراتژيك توسعه تكنولوژي پيل سوختي در سطح ملي تدوين گرديده بر اساس نيازهاي كشور، از ميان انواع پيلهاي سوختي، دو پيل PEM و SOFC به عنوان اولويتهاي تكنولوژي براي كاربردهاي نيروگاهي و توليد برق و حمل و نقل و خودرو انتخاب شدند. پيل PEMبراي كاربردهاي دما پايين مانند خودروها، موبايل، تجهيزات مخابراتي و برق خانگي مورد استفاده قرار مي گيرد و SOFC در دماي بالا مانند نيروگاهها كه بطور همزمان از نيروي حرارتي و الكتريسيته استفاده مي كنند، كاربرد دارد.تاكنون143 تكنولوژي در حوزه تكنولوژي پيل سوختي شناسايي شده است، كه از طريق غربالگري و با استفاده از روش نظرسنجي پيمايشي و ارزيابي توانمندي و جذابيت اين تكنولوژيها توانستيم از اين ميان، 16 تكنولوژي را به عنوان تكنولوژي كليدي و اصلي شناسايي نموده كه با دستيابي به اين تكنولوژيها مي توان به تكنولوژي ساخت پيل سوختي دست يابيم.
*برا ي اجرايي شدن اين سند چه مدت زمان نياز است؟وچه مقدار هزينه صرف آن خواهد شد؟
** براي اجرايي كردن اين سند، برنامه 15 ساله و بودجه اي بالغ بر 900 ميليارد ريال برآورد شده است و براي سال اول نود ميليارد ريال براي پروژه هاي مصوب در اين زمينه درخواست و در حال تأمين اعتبار مي باشد. از نتايج اين سند و برنامه عملياتي مي توان به دستيابي كشور به دانش فني بومي اين تكنولوژي و اجزاي كليدي آن و توليد حدوداً ده هزار سيستم برق خانگي مستقل از شبكه و 100 دستگاه اتوبوس عمومي مجهز به پيل سوختي اشاره داشت.
*آيا استفاده از اين فناوري در دستور كار بقيه شركتها وسازمانها هم هست؟
** بله استفاده از فناوري پيل سوختي در دستور كار شركتهاي خودروسازي و در قالب خودروهاي هيبريدي تعريف و در حال پيگيري مي باشد كه استفاده از اين تكنولوژي بيش از پيش در اين صنايع جهت حفظ رقابت پذيري آنها پر رنگتر شود.اين تكنولوژي مي تواند منبع اصلي انرژي در ايران و جهان باشد. |