|
* سيد حبيب قاآني
ماجراي طرح جمع آوري قليانها و ممنوعيت استفاده از آنها در اماكن عمومي را كه از اواخر سال گذشته و براساس قانون منع استعمال دخانيات در كشور اجرا شد، كه يادتان هست.
طرحي كه اجرايش از سوي وزارت بهداشت، باسازي ناهماهنگ از سوي برخي نهادهاي مجري همراه بود و باعث اعتراض قهوه خانه داران و بلاتكليفي مردم شد، اين ماجرا تا جايي پيش رفت كه حرف و حديثهايي در خصوص ابلاغ بخشنامه اي با مضمون منع برخورد با قهوه خانه داران از سوي رئيس جمهور نيز به گوش رساند، مسأله اي كه هيچ گاه مورد تأييد مقامها قرار نگرفت.
اما تنها ده روز به پايان سال 86 باقي مانده بود كه سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري طرح آزمايشي قليان اكسيژن به جاي قليان را در سفره خانه هاي تهران اجرا كرد، طرحي كه طراحان آن ادعا مي كنند داراي گواهينامه هاي مربوطه از وزارت بهداشت، سازمان استاندارد و كميته گردشگري سلامت سازمان ميراث فرهنگي و دانشگاه علوم پزشكي تهران است.
* قليان اكسيژني ... به به!
در مراسم اجراي آزمايشي طرح قليان اكسيژني به جاي مواد دخاني كه با حضور جمعي از مقامهاي سازمان ميراث فرهنگي، صنايع دستي و گردشگري در سفره خانه سنتي دف تهران آغاز شد، مدير كل امور مراكز و خدمات گردشگري و استاندارد سازي سازمان ميراث فرهنگي، صنايع دستي و گردشگري گفت: سفره خانه ها مكاني ويژه براي تجلي فرهنگ، سنت و آداب و رسوم ايرانيان است.
اكبر فرهيخته افزود: با توجه به نوع معماري و همچنين شيوه ساخت و طراحي سفره خانه ها، فرهنگ، آداب و رسوم، آداب خوردن، نشستن و پخت و پز ايراني ها به خوبي در اين مكان نمايان و متجلي مي شود.
وي با اشاره به طرح ممنوعيت استعمال دخانيات و مصرف قليان در سفره خانه ها، اظهار داشت: طرح اكسيژن درماني با استفاده از قليان، داراي گواهينامه هاي مربوطه از وزارت بهداشت، سازمان استاندارد و كميته گردشگري سلامت سازمان ميراث فرهنگي و دانشگاه علوم پزشكي تهران است.
وي افزود: در اين طرح ديگر قليان فاقد زيانهاي سنتي آن است و به دليل بهره مندي از اكسيژن استفاده آن به لحاظ طبي نيز توصيه شده است.
به گفته وي، اين طرح به صورت آزمايشي در تعدادي از مراكز و سفره خانه هاي كشور اجرا مي شود و در صورت استقبال از آن به صورت سراسري به اجرا گذاشته خواهد شد.
همچنين كمتر از دو هفته از زمان اجراي اين طرح نگذشته بود كه سعيد صدري، دبير كميته گردشگري سلامت در جمع خبرنگاران با اشاره به فوايد اكسيژن براي بدن انسان خاطر نشان كرد: اگر اكسيژن كافي به بدن انسان نرسد قدرت تصميم گيري كاهش مي يابد و فرد دچار بيماري مي شود.
وي ادامه داد: قليان جزو ميراث فرهنگي ما ايرانيان است كه متأسفانه مضراتي به همراه دارد و بسياري از ايرانيان از اين وسيله استفاده مي كنند و حتي اگر از مصرف آن جلوگيري شود، مردم به طور پنهاني از آن استفاده خواهند كرد.
صدري با بيان اين كه مي توان قليان را تا حدي تحريف كرد و از مضرات آن جلوگيري كرد، افزود: قليانهاي اكسيژن نه تنها ضرر ندارد، بلكه براي بدن نيز مفيد است و براي سلامت بدن توصيه مي شود.
در همين نشست نادر مظفري طراح قليان اكسيژن نيز درباره اين نوع قليان گفت: در قسمت آتشدان بالاي قليان، بالني كه به كپسول اكسيژن وصل است، نصب شده كه موجب تنظيم ميزان استفاده از اكسيژن مي شود. لوله حمل اكسيژن از بالن تا داخل منبع آب قليان از نوع نايلون يا استيل و يا برنز بوده كه در اثر تماس با اكسيژن اكسيده نشود.
وي ادامه داد: در قسمت منبع آب قليان نيز آب وجود دارد كه بر رطوبت آن مي افزايد و مي توان با افزودن اسانس يا عرقيات نعناع، ريحان، كاكوتي و اكاليپتوس براي ضد عفوني مجاري تنفسي استفاده كرد.
* قليان، قليان است!
اما در حالي كه گفته مي شد، اين طرح مورد تأييد وزارت بهداشت قرار گرفته است، عضو كميته كشوري كنترل دخانيات بهداشت چنين ادعايي را تكذيب كرد.
دكتر حسن آذري پور در گفتگو با خبرنگار ما در اين باره اظهار داشت: كميته كشوري كنترل دخانيات وزارت بهداشت هيچ گونه مجوزي براي ارايه قليانهاي اكسيژني صادر نكرده است.
اين كارشناس كميته كنترل دخانيات وزارت بهداشت تصريح كرد: از نظر ما هر چيزي باعث تبليغ مواد دخاني شود مغاير با قانون است و وزارت بهداشت تنها خواستار اجراي قانون منع دخانيات در اماكن عمومي مي باشد.
وي درباره شرايط قليانهاي اكسيژني نيز اظهار داشت: بحث اكسيژن درماني با اين قليانها براي ما جاي سؤال دارد، چرا كه وارد شدن اكسيژن زياد به بدن آن هم به طور متوالي و در مدت زمان طولاني براي شخص مسلماً مضر است و بايد محدوديتي در ارايه آن هم وجود داشته باشد.
آذري پور با اشاره به اينكه قليانهاي اكسيژني قباحت كشيدن قليان را به هيچ وجه نمي پوشاند، افزود: در يك دوره زماني در كشورهاي اروپايي سيگارهايي تهيه شده بود كه شكل سيگار بودند، اما روشن نمي شدند، داخل آن هم مواد طعم دهنده قرار داشت، اما اين كشورها بعد از مدتي به اين نتيجه رسيدند كه چنين سيگارهايي خيلي هم در ترك دخانيات مؤثر نيستند و اين مشكل هم وجود داشت كه اين شبه سيگارها بين كودكان مد شود، به طوري كه در بزرگسالي به استعمال دخانيات روي بياورند.
وي افزود: در حال حاضر بخشي از نگراني هاي ما در مورد اين قليانها هم همين است، چرا كه بايد اين اصل را بپذيريم كه قليانهاي اكسيژن رسان يا همان شبه قليانها هم در حال تسهيل كردن استعمال قليان در بين جوانان است.
* برخورد با عرضه قليان اكسيژني
از سوي ديگر قائم مقام مركز تحقيقات مبارزه با دخانيات كشور با اشاره به مصارف تجربي و تفريحي قليان در بين اقشار مختلف مردم گفت: قلياني كه داراي تنباكو باشد، اعتيادآور است و با هر دود چهار هزار ماده سمي وارد بدن شخص مي شود.
دكتر هومن شريفي با بيان اينكه 14 تا 15 درصد مردم كشور دخانيات استعمال مي كنند، افزود: قليانهاي اكسيژن تا 50 درصد مي تواند رفتار جستجو گرانه و حالت رواني كه قليانهاي مضر دارند را به مصرف كنندگانش القا كند و تا 50 درصد مي تواند نياز افراد قلياني را رفع كند.
رئيس مركز سلامت محيط و كار وزارت بهداشت از برخورد با عرضه كنندگان قليان اكسيژني خبرداد.
دكتر مصطفي غفاري در خصوص اظهارات برخي از مسؤولان در مورد توزيع و جايگزيني قليان اكسيژني به جاي قليانهاي سنتي تصريح كرد: عرضه قليان اكسيژني غير قانوني است و وزارت بهداشت با آن به شدت برخورد مي كند.
رئيس مركز سلامت محيط و كار وزارت بهداشت همچنين در پاسخ به اين ادعا كه قليان اكسيژني كاركرد درماني دارد، خاطر نشان كرد: اكسيژن درماني تنها بايد زير نظر پزشك متخصص انجام شود و كاركرد قليان اكسيژني به عنوان وسيله درماني نيز تأييد نشده است.
غفاري در اين زمينه از كساني كه مدعي كاركرد اكسيژن درماني اين وسيله هستند، خواست تا مرجع موثق خود را در اين رابطه معرفي كند.
وي گفت: اكسيژن تنفسي با اكسيژني كه به طور مصنوعي به بدن وارد مي شود تفاوت زيادي دارد و حتي در مواردي وارد كردن اكسيژن به بدن مشكلاتي را به همراه دارد.
رئيس مركز سلامت محيط و كار وزارت بهداشت تأكيد كرد: اكسيژن ماده اي درماني است، بنابراين اگر سازندگان دستگاه قليان اكسيژني مدعي اكسيژن تراپي هستند بايد مجوزهاي لازم را از وزارت بهداشت دريافت كنند كه تاكنون چنين امري صورت نگرفته است.
غفاري يادآور شد: چندي پيش نيز از سوي دانشگاه شهيد بهشتي عدم كاركرد درماني براي قليانهاي اكسيژني به سازندگان اين دستگاه ابلاغ و موارد لازم براي آنها تشريح شده بود.
وي با ابراز اين گلايه كه كميته گردشگري سلامت نبايد عليه سلامت فعاليت كند، از نحوه معرفي اين دستگاه انتقاد و اظهار كرد: سازندگان قليان اكسيژني تنها توانسته اند اين دستگاه را به عنوان يك اختراع به ثبت برسانند و ساير مجوزهاي لازم به منظور عرضه آن به عنوان دستگاهي درماني را اخذ نكرده اند.
وي همچنين خواستار توقف تبليغ قليان اكسيژني شد و اظهار كرد: عرضه قليان اكسيژني كاملاً غير قانوني است و با آن برخورد مي شود.
به هر حال، به گفته متخصصان ريه، مقدار اكسيژن خالص 20 تا 28 درصد وارد شده به بدن خطرناك نيست، اما اگر اين مقدار به 40 تا 50 درصد برسد، خطرناك بوده، آرواره ها را تخريب مي كند و همچنين عوارض مخربي روي ريه دارد.
به گفته كارشناسان، روزانه بيش از 50 هزار نفر به قهوه خانه هاي سنتي در تهران مراجعه مي كنند و چندين ساعت از اوقات خود را ندانسته براي آسيب رساندن به مجاري تنفسي صرف مي كنند.
حداقل هزينه چنين اقدامي هم پنج هزار تومان است، اما آيا كساني كه به طور ثابت قليان يا سيگار مصرف مي كنند، با مصرف اين نوع قليانها نشاط ناشي از قليانهاي حاوي تنباكو را تجربه خواهند كرد؟ |
