|
گروه اقتصادي-محمد هرمزي: تصورش حتي براي فعالان بازار نفت بسيار دشوار بود كه نفت ركوردهاي بي نظيري را در كوتاه مدت براي

خود ثبت كند و اكنون به چنان سطحي تنزل يابد كه باز براي همان فعالان قابل تصور نبود.
نفت 150 دلاري در اين روزها به كمتر از 40 دلار سقوط كرده است كه جرقه اين سراشيبي از بحران اقتصادي آمريكا آغاز و سپس به ديگر كشورها گسترش يافت و كم و بيش بازار نفت را هم به ركود كشاند.
اكنون نفت در محدوده قيمتي 40 تا 42 دلار و در سايه بي مهري بازار تقاضا روزهاي بي رونقي را سپري مي كند كه به باور كارشناسان بخش انرژي، اين قيمتها نه تنها واقعي نيست، بلكه قيمتهاي بسيار بالا نيز از سوي توليدكنندگان حبابي تلقي مي شد و به تعبير آنان قيمتهاي بالا متأثر از معاملات كاغذي دستاورد سفته بازي بورس بازان بود.
اما در شرايط كنوني كه كاهش قيمت نفت براي توليدكنندگان به كابوسي باور نكردني تبديل شده وزيران نفت كشورهاي صادركننده اين محصول در روزهاي پاياني سال ميلادي در الجزاير گرد هم آمدند تا بلكه براي جلوگيري از سقوط بيشتر و همچنين بهبود قيمت طلاي سفيد چاره انديشي كنند. البته اين بار اعضاي غير اوپك نيز همصدا با اوپك از كاهش توليد نفت حمايت كردند تا بلكه با اين رويكرد دست كم تلنگري به بازار نفت وارد شود.
البته نتايج اين تصميم دست كم پس از رسانه اي شدن آن چندان خوشايند نبود، يعني كاهش دو ميليون 200 هزار بشكه در روز نه تنها بازخورد مثبتي نداشت، بلكه قيمتها باز هم كاهش يافت. به باور كارشناسان بين المللي حوزه انرژي، ركود حاكم بر اقتصاد جهاني عميق تر از آن است كه بتوان با تصميم اخير اوپك حداقل بر بازار نفت تلنگري زد؛ البته تجربه و تصميم قبلي اوپك نيز چندان دستاوردي نداشت، به طوري كه عدم پايبندي برخي اعضا در كاهش توليد نتايج اين تصميمات را ناكام گذاشت.
در مجموع اوپك در سه نشست اخير خود به كاهش 4 ميليون بشكه اي نفت اصرار دارد، اما در عمل همان كاهش 5/1 ميليون بشكه اي كه در نشست قبلي توافق شده بود با خودداري برخي اعضا از تعهد به سهميه هاي اختصاص يافته محقق نشد.
همزماني كاهش قيمت نفت با تصميم اوپك اين شائبه را قوت بخشيد كه نقش اوپك در تنظيم بازار نفت چندان پررنگ نيست، اگر چه كارشناسان تأكيد دارند تأثيرهاي اين تصميم را بايد در بلند مدت جستجو كرد و همچنان منتظرماند.
* سهم 40 درصدي اوپك
دكتر حسين آفريده كارشناس اقتصادي در بخش انرژي به خبرنگار ما مي گويد: بيش از 40 درصد توليد نفت جهان توسط اعضاي اوپك انجام مي گيرد، بنابراين كاهش توليد نفت اوپك مي تواند در بازار اثرگذار باشد.
اين استاد دانشگاه مي افزايد: البته كشورهاي توليدكننده نفت خارج از اوپك عنوان كرده اند با اوپك همكاري خواهند كرد كه به نظر مي رسد همين رويكرد كشورهاي غيرعضو نشان دهنده تأثيرگذاري اوپك بر بازار باشد.
وي در پاسخ به اين پرسش كه چرا پس از تصميم اوپك قيمت نفت كاهش يافت، مي گويد: درست است كه اين كاهش قيمت رخ داده است، ولي اين بدان معنا نيست كه بازار روي اين كاهش ثبات دارد، بلكه قيمتها افزايش خواهد يافت، در عين حال بايد اذعان كرد هنوز اقتصاد جهاني در بحران بسر مي برد، بنابراين آثار اين كاهش توليد را نمي توان در كوتاه مدت متصور بود، اما به طور قطع اثرگذار است.
* همراهي غير اوپكي ها
به گفته وي، نبايد تصور كرد چون سهم اوپك در بازار 40 درصد است نقش اوپك كاهش پيدا كرده، بلكه غير اوپكي ها به نحوي متأثر از اوپك هستند، زيرا آنها بي درنگ اعلام كردند با اوپك همكاري خواهند كرد و توليد خود را كاهش دادند.دكتر آفريده مي افزايد: همه توليد كنندگان نفت از كاهش پايه اين فرآورده رنج مي برند، بنابراين اين گونه نيست كه با يكديگر همكاري نكنند؛ اين در حالي است كه نفت بسيار زيادي در سايه ركود اقتصادي و عدم مصرف در بازار وجود دارد.
وي با بيان اينكه بازار نفت با مازاد مواجه است، مي افزايد: بايد توليد و عرضه نفت كاهش پيدا كند اگر اين روند ادامه نيابد اين مشكلات همچنان ادامه خواهد داشت.
اين كارشناس اقتصادي با اشاره به اين نكته كه حداقل تقاضا در بازارهاي جهاني وجود دارد، اضافه مي كند: با تداوم ركود اقتصادي، تقاضاي نفت كاهش يافته است و اين گونه نيست كه ركود اقتصادي مصرف نفت را منتفي كرده باشد.وي تأكيد مي كند: بايد كاهش توليد نفت تداوم يابد تا قيمت به تعادل برسد، اگر امروز بحث توليد 24 ميليون بشكه در روز مطرح است بايد باز هم كاهش يابد تا قيمت نفت تحت كنترل در آيد.
اين استاد دانشگاه با اشاره به اين نكته كه ممكن است برخي اعضاي اوپك و همچنين ساير توليدكنندگان نفت به تعهدات خود پايبند نباشند، اضافه مي كند: اگر قرار باشد اعضا در عمل به سهميه هاي خود پايبند نباشند با وجود گرفتن تصميمات جديد توليد كاهش پيدا نخواهد كرد و در مجموع قيمت نفت بهبود نمي يابد.
وي با بيان اينكه توليدكنندگان نفت بايد اعتمادسازي كنند، خاطر نشان مي كند: وقتي قيمتها روند كاهشي دارد در واقع به ضرر همه آنهاست و حتي ممكن است سرمايه گذاري در توليد را با مشكل مواجه كند.
* جلوگيري از سقوط بيشتر
دكتر آفريده مي افزايد: در حالي كه در فصل زمستان مصرف انرژي افزايش مي يابد، اما ركود اقتصادي نيز وجود دارد در عين حال تصميمات آمريكا و اروپا براي خروج از بحران دست كم تاكنون جواب نداده است و البته اگر هم اثرگذار باشد اين اثر طي 6 ماه آينده ظاهر مي شود، بنابراين هنوز ترديدهايي در برون رفت از اين بحران وجود دارد. |