* غلامرضا قلندريان

امروز در ايالات متحده در عرصه بروكراسي رخداد مهمي در حال وقوع است؛ سرنوشت چهار سال آينده آمريكا در گرو سياستهاي چهل و چهارمين مستاجر كاخ سفيد رقم خواهد خورد.
جابجايي قدرت در بستر آموزه هاي سياسي و استراتژيك آمريكا مؤيد اين واقعيت است كه سازو كارها دگرگون مي شوند، ولي راهبردها همچنان با رويكردي ثابت تداوم مي يابند.
بر اساس تبليغات و تحليلهاي موجود، عده اي اين باور را تقويت نمودند كه شعار تغيير نامزد دمكرات مي تواند در زمينه سياست خارجي تحول ايجاد كند. طبيعي است كه اين دگرگوني بايد واكنشهاي متمايز اوباما را به عنوان نامزد برگزيده حزب رقيب، نسبت به پروسه هاي سياسي در پي داشته باشد، هرچند واقعيتها خلاف اين ادعا را تاكنون به اثبات رسانده است.
پر واضح است، اظهارات آلترناتيو بوش پس از پيروزي، بويژه چينش مهره ها در ساختار ديپلماسي و امنيتي آمريكا، انتظار هرگونه تغيير را با ابهامهاي عديده مواجه نموده است.
جهت گيريهاي رئيس جمهور جديد ماهيتاً با ماجراجويي جرج بوش تفاوت چنداني نخواهد داشت. اگر به برخي موضعگيريهاي نامزد پيروز تأملي اجمالي شود، خروجي نظرهاي وي تأييد ادعاهاي اسلاف اوست. فردي كه از گزينه عراق به عنوان دستاويز حمله ناكام جمهوريخواهان ياد مي نمود و بازگشت نيروهاي آمريكايي را راهكار خروج از اين بن بست نمي دانست، پس از پيروزي با لحني ديپلماتيك موضوع مذكور را در هاله اي از انگاره هاي رئاليستي آناليز نمود، به گونه اي كه برخي تحليلگران در خصوص فراخواني نيروها از عراق شعار وي را نوعي سوژه تبليغاتي عنوان نمودند.
مي توان راز سكوت توأم با حمايت سكاندار نظام سلطه را در اظهارهايش در بدو پيروزي كشف نمود. وي با لحني معصومانه وضعيت مناقشات موجود در سرزمينهاي اشغالي را بدين شكل تبيين كرد: «هيچ ملتي مظلوم تر و ستمديده تر از مردم فلسطين روي كره زمين نيست، به اين دليل كه اسرائيل را به رسميت نمي شناسد.» اين عبارت اوباما ترجمان ديگري از اظهارات روزهاي اخير مقامهاي تل آويو و برخي سران عربي است كه پايان بخشيدن به حمله اسرائيل غاصب را منوط به عدم پرتاب موشك از سوي جنبش حماس عنوان مي نمودند.
به منظور تبيين بيشتر ادعاهاي فوق مي توان به سكوت معنادار اوباما در حمله اسرائيل به غزه اشاره كرد. در حالي كه تلاش ملتها و برخي دولتها يافتن راه حلي براي پايان بخشيدن به جنگ بود؛ مهمترين دغدغه سكاندار كاخ سفيد يافتن سگي براي دخترش بود، چنان كه در اين زمينه اظهار داشت: «پيدا كردن يك سگ متناسب با علايق دخترم مشكل تر از جستجو براي يافتن وزير بازرگاني است.»
اوباما نبايد فراموش كند كه دكترين هاي هژمون محور بوش دستاوردي جز بن بست و شكست براي آمريكا به ارمغان نياوردند و حتي سقوط اقتصادي آمريكا، ايدئولوگها و نظريه پردازاني را كه به عنوان عقبه تئوريك آمريكا عمل مي كردند؛ به عقب نشيني از ايده هاي خويش وادار نمود.
از سوي ديگر، او نمي تواند اين واقعيت را كتمان كند كه جنبشهاي اسلامي و جريانهاي ايدئولوژيك در جهان اسلام بر خلاف باور تيم نئومحافظه كار آمريكا، عملاً قدرت و توانمنديهايشان را به منصه ظهور رسانده و يكجانبه گرايي ماجراجويانه آمريكا را در سايه اراده هاي پولادين خويش دفن نموده اند.
اذعان به اين موضوع كه جنبش مقاومت حماس با امكانات محدود و همراهي بخشي از ظرفيتهاي جهان اسلام با جبهه استكبار، اسرائيل غاصب را از دستيابي به هدفهايش محروم نمود، سخني به گزاف و ادعايي آرماني نيست.
مداخله جويي واشنگتن با بهره گيري از عناصر منطقه اي و شكستهاي باور نكردني جنگ 33 روزه و جنگ 22 روزه رژيم صهيونيستي از دو گروه فاقد حامي، با وجود نداشتن موازنه نظامي و سياسي، محاسبات و برآوردهاي استراتژيك آكادمي سياسي و نظامي تل آويو و واشنگتن را درهم ريخت، به نحوي كه شكل گيري كميته دوم وينوگراد را نبايد دور از انتظار دانست.
بررسي عملكرد مقامهاي جمهوريخواه آمريكا در دوران 8 ساله جرج بوش، مبين اين واقعيت است كه كاخ سفيد با برخي از بازيگران مستقل و فارغ از دايره وجودي منافع آمريكا با اتهام تروريسم برخورد نمود و با تروريستهاي واقعي با وجود شفافيت در عملكرد، نه تنها برخوردي نكرد، بلكه آنها را مورد حمايت قرار داد.
امروز اسرائيل غاصب مظهر تروريسم دولتي و مورد حمايت گسترده دولتمردان واشنگتن در ابعاد گسترده است. در واقع، مي توان اين شيوه مبارزاتي نظام سلطه را ساز و كار تحديد مخالفان با بهره گيري از ادبيات سياسي و ديپلماتيك معرفي نمود.
مبارزه با تروريسم در حالي از سوي واشنگتن مطرح مي گردد كه پديده مذكور نه تنها از بين نرفته، بلكه روز به روز فربه تر گرديده و قراين، بزرگنمايي سوژه مذكور را اهرمي براي جمهوريخواهان معرفي مي نمايد كه از آن در دور دوم رقابتهاي انتخاباتي بوش، براي شكست رقيب استفاده نمودند.
جرج بوش در آستانه دور دوم انتخاباتش اعلام نمود القاعده، آمريكا را به حمله تهديد نموده است و توانست با امنيتي كردن فضاي جامعه آمريكا، كاستيهاي ميدان مبارزه انتخاباتي را مرتفع و رقيب دمكرات را مغلوب نمايد.
حاصل تمامي سياستهاي خارجي بوش، تا كنون بيشتر به شتاب گرفتن افول هژموني ايالات متحده در نظام جهاني منجر شده  است.
بر خلاف انتظار تحليلگران آمريكايي، ساختار سياسي و اقتصادي جهان، منظومه قدرت پيش بيني آنها را شكل نداد، بلكه تكثر قدرت، تعدد مراكز منطقه اي و تئوريهاي انتزاعي مراكز علمي- تحقيقاتي واشنگتن را با شكست روبه رو نمود، به نحوي كه اكنون در كنار قدرت رو به افول آمريكا، بازيگران مدعي كه بعضاً با همگرايي منطقه اي، زمينه ظهور بلوكهاي جديد عرصه بازيگري را، خارج از چرخه سنتي قدرت، نويد مي دهد.
بدين ترتيب، رئيس جمهور جديد آمريكا بايد با كنار زدن نقاب اوهام و سياستهاي ماكياولي و حذف طرحهاي هژمون محور آمريكا، بستر تعامل منطقي با بازيگران عرصه بين المللي را فراهم نمايد و با اتخاذ مشي عقلاني و با رويكرد مناسبات موج سوم، آغازگر روندي متمايز از جمهوريخواهان باشد.