گروه اقتصادي-زهرا شيدوش: جهش قيمتها، گراني و تورم همراه با آثار غيرقابل پيش بيني در بدنه ساختار اقتصادي - اجتماعي



كشور، مهمترين چالش پيش روي بررسي كليات طرح هدفمند كردن يارانه ها در جلسات آتي مجلس و احتمالاً در زمان عملياتي شدن آن خواهد بود.
اكنون ديگر از طرح تحول اقتصادي و محورهاي چند گانه آن براي اصلاح ساختار اقتصادي كشور خبري نيست و فقط يكي از ابعاد آن به عنوان طرح هدفمند كردن يارانه ها با ابزار اجرايي يعني پرداخت نقدي يارانه ها در دستور كار قرار گرفته و بيش از آنكه به تبعات، زمان بندي اجرا، چگونگي مواجهه با چالشها و ابعاد غيرقابل پيش بيني انديشيده شود، تفكر آغاز طرح روي ميز دولت قرار گرفته است.
دكتر محمد خوش چهره، استاد دانشگاه و كارشناس مسايل اقتصادي در مورد مهمترين چالش اجراي پرداخت يارانه ها كه آيا جهش قيمتها يا تورم را به دنبال دارد، مي گويد: جهش قيمتها در حقيقت نوعي تورم لجام گسيخته و يا تورم با نرخ بالاست. اينكه بگوييم جهش قيمتها يا تورم حرف درستي از لحاظ اقتصادي نيست به هر حال پرداخت نقدي يارانه ها تورم لجام گسيخته را با خود به همراه خواهد داشت كه از سوي هيچ كس قابل قبول و استقبال نيست.
وي مي افزايد: اگر چه بعضي از دولتها و كارشناسان تورمهاي كنترل شده را مي پذيرند اما تعجب مي كنم كساني كه با شعار عدالت جلو مي روند، مي خواهند با اجراي عجولانه اين طرح، شرايطي را به وجود آورند كه فقير را فقيرتر و غني را غني تر مي كند.
وي ادامه مي دهد: بنابراين اجراي طرح پرداخت نقدي يارانه ها تنها به مثابه مالياتي مي شود كه بر اثر سياستهاي نامناسب اقتصادي، فقرا به دولت پرداخت مي كنند.
وي تصريح مي كند: اگر چه در پرداخت نقدي يارانه ها نگرانيهاي تورمي و آثار تورمي، بسيار مورد توجه قرار مي گيرد اما مهمترين چالش تأمين منابع و استمرار در پرداخت است، زيرا منابع پيش بيني شده براي پرداخت نقدي يارانه ها پايدار نيست علاوه بر اينكه آثار تورمي نقش يارانه ها را نيز از بين مي برد يعني اگر تورم بيش از 50 درصد با اجراي اين طرح به وجود آيد مردم با آن ميزان يارانه اي كه دريافت مي كنند نمي توانند اين تورم را پوشش دهند.
دكتر خوش چهره در مورد پيش بيني دولت (حدود يك سال و نيم) براي استهلاك جهش قيمتها (تورم لجام گسيخته) اظهار مي دارد: با توجه به اينكه شجاعت دولت را در اظهار چنين پيش بيني نمي توان ناديده گرفت ولي بايد گفت كه از تورم خطرناكتر، عادي بودن اين زمان براي مسؤولان است. در حال حاضر بسياري از كشورهاي دنيا حتي تورم يك روزه را نمي پذيرند، چطور است كه براي يك سال و نيم آن در كشور ما حساسيتي وجود ندارد. مطمئن باشيد كه اين موضوع به نابودي و له شدن گروههاي محروم و مستضعف اقتصادي و اجتماعي كشور منجر خواهد شد.
وي ادامه مي دهد: متأسفانه تحقق طرح پرداخت نقدي يارانه ها هنوز زير سؤال است، اما آسيبهاي آن بر همه كس محقق است، اما اينكه چرا دولت به اين سرعت خواستار اجرايي شدن آن است جاي تعجب دارد، زيرا اين طرح نه تنها شاخصهاي اقتصادي را تحت تأثير قرار مي دهد بلكه شاخصهاي اجتماعي مانند كرامت انساني، شكاف طبقاتي، اختلالهاي اجتماعي مانند فساد، بزه و... را نيز افزايش مي دهد.
خوش چهره تأكيد مي كند: متأسفانه نظام تصميم گيري و اجرايي ما، تورم و اختلالهاي اقتصادي و اجتماعي كه فقير را فقيرتر مي كند راحت مي پذيرد در صورتي كه بايد نسبت به اين موضوعها حساس باشند نه اينكه بگويد براي اين مسايل راه حل مي دهيم. يعني الآن در فكر مقابله و جلوگيري از دلايل ايجادي نيستند و فقط مي خواهند طرحي را اجرا كنند و بعد از اجرا تازه به فكر مقابله و راه حل بيفتند.
وي مي افزايد: اين موضوعها تنها بحثهاي انحرافي است. به طور مثال تصميم سازان ما ابتدا اجازه مي دهند قدرت خريد مردم كاهش يابد بعد با افزايش حقوق معادل تورم به دنبال راه حل مي روند در صورتي كه ابتدا بايد نسبت به سبد هزينه هاي مردم مانند، (مسكن، خوراك، بهداشت، آموزش و حمل و نقل) حساس باشند قدرت خريد مردم را براي تأمين اين مسايل اساسي حفظ كنند و بعد نيز با سياستهاي مناسب مانند حمايت از توليد، ثبات قيمتها و پرداخت يارانه از مشكلاتي مانند اختلال در امنيت غذايي جلوگيري كنند.
وي تصريح مي كند: بنابراين دولت ابتدا بايد به دنبال اين باشد كه چگونه قدرت خريد گروهها را حفظ كند تا از اين طريق بتواند شرايط و فضا را براي له نشدن گروههاي كم درآمد سبب شود، اما اگر دولت تورم را عادي جلوه دهد و جهش قيمتها را بپذيرد در حقيقت اولين خطا را مرتكب شده است. دولت بايد به دنبال تغيير نگرش باشد.
خوش چهره در مورد زمان اجرا و آغاز طرح پرداخت نقدي يارانه ها مي گويد: من با اصل نقدي بودن آن به دليل آثار تورمي و محدوديت منابع مخالف هستم. البته وضع موجود را نيز تأييد نمي كنم و معتقدم كه هدفمند كردن يارانه ها بايد با شيوه اي ديگر اجرا شود.

محمود بهمني، رئيس كل بانك مركزي ايران در گفتگو با ايلنا، با بيان برنامه هاي خود در روزهاي پايان سال، مديريت نظام پولي و بانكي را برشمرد.




بهمني با اشاره به اين كه توليد در اولويت پرداخت تسهيلات بانكها قرار دارد، ابراز داشت: در بسته سياستي سال آينده، بر روي بخشهاي اقتصادي كارهاي زيادي انجام داديم. به عنوان مثال در برنامه چهارم، سهم بخش كشاورزي از تسهيلات بانكي، 25 درصد در نظر گرفته شده بود كه اين موضوع در بسته سياستي سال آينده براي بخش صنعت 33 درصد و براي بخش صادرات 7 درصد در نظر گرفته شد. اين در حالي است كه در سالهاي گذشته، 25 درصد تكليف بخش كشاورزي بود و بقيه مي  توانست به بخشهاي واسطه  گري وارد شود.وي در خصوص تأثير اين مكانيزم بر بخش توليد گفت: اثر اين تقسيم  بندي در شش ماه تا يك سال بعد مشخص مي  شود و در شش ماه بعد مي  توان تأثيربخشي تسهيلاتي كه مثلاً در بخش صنعت رفته و باعث رشد توليد شده است را ديد.رئيس بانك مركزي در پاسخ به اين سؤال كه با وجود در نظرگيري سقف براي سپرده ها، عملاً باز هم به سپرده ها از 15 تا 19 درصد سود پرداخت مي  شود، گفت: ما سقف را بستيم. سال گذشته 20 تا 22 هم تسهيلات مي  دادند، ولي الان هيچ بانكي اعم از دولتي، خصوصي و ساير مؤسسات اعتباري نمي  توانند بيش از 19 درصد سود بپردازند و اين سقف اكنون بسته شده است.وي با بيان اين كه امكان بازدهي بانكهاي خصوصي بيشتر از بانكهاي دولتي است، گفت: دليل اين است كه بانكهاي خصوصي راحت  تر مي  توانند مابه  التفاوت نرخ سود بپردازند، اما بانكهاي دولتي نمي  توانند اين كار را بكنند و اينجاست كه رقابتها مشخص مي  شود.
بهمني افزود: براي حفظ ارزش پول ملي، نبايد اجازه دهيم كه ارزش پول سپرده  گذاران كاهش يابد. البته بايد نرخ تورم را هم در نظر داشت.رئيس بانك مركزي با اشاره به ضرورت ملحوظ كردن نرخ تورم در پرداخت سود به سپرده ها، تصريح كرد: كسي كه از تسهيلات با نرخ سود 12 درصدي استفاده مي  كند تا نرخ 19 درصد حداقل 7 درصد از دولت يارانه مي  گيرد يا اگر سپرده متعلق به مردم باشد، از جيب مردم اين 7 درصد تأمين مي  شود. سؤال من اين است كه چرا بايد چنين باشد؟ بايد تعادل برقرار باشد.
وي خاطرنشان كرد: هميشه بايد نرخ سود سپرده بيشتر از نرخ تورم باشد. هيچ وقت نبايد نرخ سود سپرده پايين تر از تورم باشد. در غير اين صورت مثل اين مي ماند كه خودمان اجازه بدهيم ارزش پولمان پايين بيايد.
بهمني به برنامه هاي بانك مركزي براي كاهش تورم اشاره كرد و گفت: يكي از اقدامهايي كه در ذهن دارم، اين است كه تورم پايين بيايد. مهرماه نرخ تورم ما 4/29 درصد بود و ما بسيار نگران بوديم. البته بحران اروپا و آمريكا كمي به كمك ما آمد، چون تورم وارداتي به دليل بحران كم شد و اين كاهش به ما هم اثر كرد.رئيس بانك مركزي تصريح كرد: تا پايان آبان ماه، 5/1 درصد تورم ما كاهش يافت. آذرماه به 3/1 درصد كاهش رسيديم و امروز تورم نقطه به نقطه حدود 5/2 درصد كاهش يافته است.
وي با بيان اين كه ميانگين تورم ما به 25 درصد رسيده است، گفت: البته دو ماه ديگر هم در پيش داريم، در مهرماه پيش بيني 23 درصد داشتيم. اگر روند عادي باشد همين حدود براي سال جاري به دست مي  آيد. البته چون در دو ماه آخر پول تزريق مي  شود، اگر بتوانيم با انگيزه  اي بيشتر بخشي از اين نقدينگي را جابجا كنيم، اقدامي مؤثر را انجام داديم.
وي به برنامه اقتصادي جديد بانك مركزي براي كاهش قيمتها اشاره كرد و گفت: مفاد اين برنامه را در بهمن ماه اعلام خواهيم كرد. اين اقدام شديداً در قيمتها اثر خواهد گذاشت و مكمل همه برنامه هاي ماست.
بهمني ابراز داشت: بازار حتماً نسبت به اين حركت واكنش نشان خواهد داد، همان گونه كه سال گذشته در بهمن ماه با افزايش قيمت سكه مواجه شديم و بلافاصله سكه را در اختيار بانكها قرار داديم و قيمت تا حدود زيادي كنترل شد.
وي افزود: اين سياست در مورد مسكن هم صادق است. در حال حاضر، بخش مسكن راكد است و پولها منتظر روزنه هستند. مثلاً اوراق مشاركت با سود 19 درصد ديگر به بانكها برنمي  گردد.وي با بيان اين كه از ابزارهاي بانكي براي كنترل نقدينگي بيش از يك دوره كوتاه نمي  توان استفاده كرد، گفت: وقتي تزريقي براي سرمايه در گردش مي  كنيد، نقدينگي را بالا مي  برد، اگرچه باعث رونق توليد مي  شود، اما تا توليد وارد اقتصاد شود، زمان مي  برد. بنابراين در اين فاصله، وظيفه بانك مركزي اين است كه سياست ميان  مدت يا كوتاه  مدتي را اجرا كند.وي خاطرنشان كرد: نياز است در اين راستا هم براي نرخ تورم و هم حفظ ارزش پول برنامه  ريزي كرد. فرض بر اين است كه ساير عوامل اقتصادي در اين دوره تغيير نكند. اما اگر يك عامل اقتصادي تغيير كند يا مسايل ديگري پيش بيايد، در آن صورت بايد تدابير ديگري انديشيد.
رئيس بانك مركزي با ارايه يك پيش بيني، تصريح كرد: من يك پيش بيني انجام مي  دهم، آن را به خاطر بسپاريد و آن را يادداشت و ثبت كنيد. همانگونه كه در خرداد ماه پيش  بيني كردم كه بعد از شش ماه بحران در اروپا و آمريكا رخ مي  دهد، اكنون هم بر اساس اطلاعات موجود از اقتصاد دنيا پيش  بيني مي  كنم كه قيمتهاي جهاني طي شش ماه آينده به شدت افزايش خواهد يافت، يعني يك بحران تورمي رخ مي دهد. امروز بحران ركودي رخ داده و بزودي بحران تورمي به دليل تزريق نقدينگي اتفاق خواهد افتاد، زيرا تزريق نقدينگي بي رويه  اي در اين كشورها صورت مي  گيرد.
وي افزود: اين بحران از مرزهاي آنها خارج خواهد شد، چون پول آنها جهانشمول است، بنابراين وقتي پول خارج مي  شود، مثل ظرفي است كه پر نمي  شود و از سوراخهايي ديگر به ديگر ظرفها منتقل مي  شود. اين تزريق نقدينگي فقط افزايش حجم پول آنها نيست، بلكه افزايش حجم پول دنياست.
رئيس بانك مركزي تصريح كرد: بايد اين را مد نظر قرار داد و به كالاهاي ضروري توجه داشت، زيرا كالاهاي لوكس و تجملي، ضرورتي در اين شرايط براي اقتصاد ايران ندارد. از سوي ديگر، حساب ذخيره ارزي را هم بايد مديريت كرد.

مديرعامل شركت نفت و گاز پارس از برداشت يك ميليارد دلار از حساب ذخيره ارزي براي تأمين مالي فازهاي 15 16 پارس جنوبي خبر داد.
علي وكيلي در گفتگو با مهر در خصوص تأمين مالي فازهاي 15 16 پارس جنوبي با بيان اينكه تصويب شده بود يك ميليارد دلار از حساب ذخيره ارزي برداشت شود كه در مرحله تحويل از بانك مركزي هستيم، تبيين كرد: اگر اين مبلغ پرداخت شود، مي توانيم به فازهاي 17 18 هم توجه بيشتري كنيم. هم اكنون خريدهاي بيشتري شده و نياز جدي به تأمين منابع مالي داريم.

رئيس كميسيون اقتصادي مجلس، نظر نهايي اين كميسيون درباره لايحه 15 هزار ميليارد توماني پرداخت بدهي دولت به بانكها و افزايش سرمايه دولت در بانكهاي دولتي را اعلام كرد.
غلامرضا مصباحي مقدم در گفتگو با مهر در خصوص آخرين تصميم گيريهاي مجلس براي تصويب لايحه  15  هزار  ميليارد  توماني پرداخت بدهي دولت به بانكها و افزايش سرمايه دولت در بانكهاي دولتي گفت: در مورد اين لايحه جمع بندي كميسيون اقتصادي مجلس اين بود كه از اين 15 هزار ميليارد تومان در سقف 10 هزار ميليارد تومان وجوهي كه از حساب ذخيره ارزي به بانكها تخصيص داده شده است و بانكها نيز آن را به بخش خصوصي اختصاص داده اند و هم اكنون نيز زمان بازگشت اين وجوه است، با برگشت اين وجوه، اين وجوه در اختيار سيستم بانكي باقي بماند.رئيس كميسيون اقتصادي مجلس شوراي اسلامي افزود: اين وجوه به عنوان تقويت و افزايش سرمايه بانكها و بازپرداخت بدهي دولت به بانكها خواهد بود.
وي نقطه مثبت اين موضوع را غير تورمي بودن اين وجوه دانست و تصريح كرد: اين وجوه هم اكنون در جريان استفاده است، بنابراين تأثيري در افزايش نقدينگي ندارد.

رئيس اتحاديه بنكداران مواد غذايي اعلام كرد: قيمت انواع حبوبات در بازار داخل نسبت به 6 ماهه نخست سال جاري با كاهش 20 درصدي مواجه شده است.
«قاسم علي حسني» در گفتگو با برنا، ضمن اعلام اين مطلب گفت: قيمت هر كيلو لوبيا قرمز از هزار 300 تومان به كيلويي هزار تومان رسيده است.وي با اشاره به اينكه هر كيلو نخود نيز از كيلويي هزار 150 تومان به كيلويي 950 تومان تنزل يافته، اظهار داشت: طبق پيش بيني ها روند نزولي قيمت انواع حبوبات همچنان ادامه خواهد داشت.

عضو كميسيون برنامه و بودجه مجلس با اشاره به ارسال لايحه هدفمند كردن يارانه ها پيش از لايحه بودجه 88 به مجلس گفت: لايحه هدفمند كردن يارانه ها در سه ماه نخست سال 88 بررسي مي شود.
«موسي الرضا ثروتي» در گفتگو با برنا، با بيان اينكه اولويت مجلس در بررسي لوايح ارسالي دولت با لايحه بودجه سال 88 خواهد بود، اظهار داشت: با وجود اينكه لايحه هدفمند كردن يارانه ها پيش از لايحه بودجه 88 به مجلس ارسال شده است، اما نمايندگان بررسي كلي لايحه هدفمند كردن يارانه ها را در سه ماه نخست سال 88 انجام خواهند داد.

مديرعامل ايران  خودرو درباره اظهارات اخير وزير صنايع و معادن براي توقف همكاري با پژو گفت: ايران خودرو در نظر دارد تا همكاران خارجي خود را محدود به دو همكار يكي در غرب و ديگري از كشورهاي آسياي جنوب  شرقي كند، بنابراين اگر لازم باشد، همكاريمان را با «پژو» قطع خواهيم كرد.به گزارش ايلنا، منوچهر منطقي در جمع خبرنگاران با بيان اين مطلب گفت: در نظر داريم تا بر اساس برنامه هايمان، همكاري  مان را با «پژو» كاهش دهيم و دراين راستا، تا پايان سال، 3 محصول «پژو» را به صورت 100 درصد داخلي توليد خواهيم كرد.منطقي، همچنين درباره ادامه همكاري با «رنو» و «بنز» نيز اظهار داشت: همكاري ما با «رنو» و «بنز» همچنان ادامه خواهد يافت و فعلا هيچ تغييري در روند همكاري ما اتفاق نمي  افتد.به گفته وي، ايران خودرو در حال حاضر درباره توليد محصولات جديد با چند شركت ژاپني مذاكراتي داشته است.
*كاهش قيمت در سال 88
منطقي، همچنين درباره كاهش قيمت خودرو در داخل گفت: با توجه به اين كه ما مواد اوليه براي توليدات را در ابتداي سال خريديم و تاكنون هم بر اساس همان مواد در حال توليد هستيم، براي امسال نمي  توانيم قول كاهش قيمت را بدهيم، ولي احتمال دارد با توجه به كاهش قيمت مواد اوليه از چند ماه گذشته، براي سال آينده كاهش قيمت داشته باشيم.

رئيس سازمان خصوصي سازي از بررسي وضعيت واگذاري بلوك مخابرات و سهام بانك ملت، خبر داد.
دكتر غلامرضا حيدري كردزنگنه، رئيس سازمان خصوصي سازي در گفتگو با ايسنا گفت: جلسه اي با حضور مسؤولان سازمان خصوصي سازي، سازمان بورس، شركت بورس و مديرعامل شركت مخابرات و بانك ملت برگزار و در خصوص نحوه  واگذاري اين دو شركت تصميم گيري شد.وي افزود: در اين جلسه واگذاري بلوكي مخابرات مورد بررسي قرار گرفته و مقرر شد بلوك مخابرات پس از تصويب در هيأت واگذاري در بازار سرمايه عرضه شود.وي با بيان اينكه هفته آينده در اين خصوص تصميم گيري مي شود، تصريح كرد: پيشنهاد سازمان خصوصي سازي براي واگذاري بلوكي مخابرات بيش از 50 درصد است، اما تصويب آن به نظر هيأت واگذاري بستگي دارد.وي ادامه داد:  همچنين در اين جلسه زمان عرضه  سهام بانك ملت در بورس بررسي شد و واگذاري آن در دهه فجر به تصويب رسيد.

وزير امور اقتصادي و دارايي از تمامي دستگاه هاي اجرايي كه داراي نماينده منتخب در شوراي رقابت و منع انحصار هستند، خواسته است تا نمايندگان خود را براي صدور حكم انتصاب توسط رئيس جمهور اعلام كنند.
به گزارش مهر به نقل از وزارت امور اقتصادي و دارايي، داوود خاني، مديركل دفتر برنامه ريزي و نظارت بر اجراي سياستهاي كلي اصل 44 قانون اساسي با اعلام اين مطلب افزود: همچنين از رؤساي قوه قضائيه و اتاقهاي تعاون و بازرگاني و صنايع و معادن ايران نيز براي صدور حكم نماينده خود درخواست مشابهي شده است كه به محض تعيين و صدور احكام اعضا، شوراي رقابت، بنا به حكم قانون فعاليت خود را در جهت انجام وظايف قانوني آغاز خواهد كرد.
وي گفت: شوراي رقابت متشكل از 15 نفر از نمايندگان قواي سه گانه و بخشهاي اقتصادي(خصوصي، تعاوني، دولتي) است.ش