اشاره:
در جامعه ما تصور غالب از «فست فود»، همان پيتزا فروشي ها يا ساندويچي هاي خودمان يا چيزي شبيه به آن است، اما در واقع بايد گفت اين نمي تواند تعريف درست و دقيقي براي آن باشد.

 

* امير روحپرور

«سوسيس و كالباس و غذاهاي آماده نبايد بيش از يك نوبت در ماه مصرف شود، زيرا مصرف بيش از حد اين مواد به علت نوع پخت و چربي هاي موجود آن سرطان زاست.»




اين هشدار برخي از پزشكان است.
به گفته كارشناسان، سوسيس و كالباس جزو آن دسته از فرآورده هاي پروتئيني دست دوم هستند كه ديرهضم مي شوند و جذب پروتئين از آنها كمتر است. همچنين به دليل نمك سود شدن انواع كالباس و سوسيس مثل كالباس و سوسيس هاي دودي، تند و ادويه دار جذب كلسيم و پروتئين كاهش مي يابد و در نهايت باعث پوكي استخوان مي شوند. همچنين مواد افزودني به اين فرآورده ها باعث ايجاد اختلالهايي در جنين مي شود.
* بيماريهاي ريوي
سوسيس و كالباس موجب بروز بيماريهاي ريوي مي شوند. با توجه به مصرف روز افزون غذاهاي آماده از جمله فرآورده هاي گوشتي نظير سوسيس و كالباس، مضرات آنها نيز رو به گسترش است و تحقيقات نشان مي دهد اين گونه خوراكي ها موجب بروز بيماريهاي ريوي نيز مي شود.
محققان مي گويند بين رژيم غذايي سرشار از غذاهاي آماده تهيه شده از گوشتها مانند سوسيس، كالباس، همبرگر، هات داگ و بيماري حاد ريوي ارتباط وجود دارد.
آمار نشان مي دهد افرادي كه ماهانه 14 وعده يا بيشتر از اين نوع محصولات گوشتي مصرف مي كنند، بيشتر در معرض اين گونه بيماريها هستند.
اين ارتباط حتي پس از در نظر گرفتن متغيرهايي چون سن ، سيگار كشيدن و ميزان مصرف ميوه و سبزي در رژيم غذايي مشاهده شد. در ضمن مشخص شده هرچه ميزان مصرف اين نوع غذاهاي گوشتي بيشتر باشد، به طور متوسط احتمال ابتلا به اين گونه بيماريها نيز بيشتر است.
از سوي ديگر مصرف زياد سوسيس و كالباس مي تواند به بروز بيماريهايي چون فشار خون و پوكي استخوان منجر شود. يك متخصص تغذيه در اين باره مي گويد: در اغلب فرآورده هاي گوشتي نظير سوسيس و كالباس مواد مغذي چون پروتئين خالص وجود ندارد، اما مواد مضري چون فسفات، نيترات، نمك و چربي در آنها به وفور يافت مي شود.
وي در خصوص مضرات اين مواد گفت: نيترات پس از وارد شدن به دستگاه گوارش به نيتريت و نيتر و آمين تبديل مي شود كه سرطان زاست، همچنين فسفات نيز با اختلال در جذب كلسيم توسط بدن، احتمال دچار شدن به پوكي استخوان را در افراد بويژه زنان يائسه و سالمندان افزايش مي دهد. اين متخصص با اشاره به اينكه مصرف زياد اين فرآورده ها احتمال بروز فشار خون را هم افزايش مي دهد، افزود: ميزان نمك موجود در اين نوع فرآورده هاي گوشتي تا 3 درصد است و به همين دليل مصرف اين مواد مي تواند فشار خون را افزايش دهد.
* نيتريت، ماده خطرآفرين
شكي نيست كه آماده كردن و خوردن يك ساندويچ كالباس خيلي سريع تر و راحت تر از تهيه يك وعده آبگوشت بزباش است و متاسفانه بچه ها هم از آن استقبال بيشتري مي كنند.
اما هيچ شده به زيانها و خطرهاي اين رژيمي كه به آن عادت كرده ايد، بينديشيد؟ به تازگي محققان هشدارهاي جديدي درباره زيانهاي اين گونه فراورده هاي گوشتي آماده داده اند.
البته تاكنون هشدارهاي زيادي درباره خطر فراورده هاي گوشتي، مانند همبرگر، هات داگ، سوسيس، كالباس و مشابه آن شنيده بوديم، اما بيشتر اين خبرها حول اين محور مي چرخيد كه مواد نگهدارنده موجود در اين فراورده ها مي تواند احتمال بروز انواع سرطانها را زياد كند؛ بخصوص سرطان هاي دستگاه گوارش. چندي قبل هم محققان درباره بالا رفتن احتمال ابتلا به سرطان سينه در افرادي كه از اين فرآورده هاي گوشت قرمز بيشتر استفاده مي كنند، هشدار دادند.
اين بار محققان هشدار ديگري داده اند و آن اينكه نيتريت موجود در اين مواد غذايي مي تواند احتمال بيماري «انسداد مزمن ريوي» را بالا ببرد.
به گزارش پايگاه اينترنتي رويترز، محققان دانشگاه كلمبيا در آمريكا، مي گويند حتي حذف عوامل خطرساز ديگر مانند سيگار كشيدن، رژيم غذايي ناسالم و نيز بالا رفتن سن هم در اين نتيجه گيري تأثيري ندارد و باز هم مي توان گفت احتمال ابتلا به بيماري مزمن انسداد ريوي در افرادي كه دست كم 14بار در ماه فراورده هاي گوشتي مصرف مي كردند، 78 درصد بيشتر از افرادي بود كه اين فراورده هاي گوشتي را مصرف نمي كردند.
در بيماري انسداد مزمن ريوي، كه به آن «برونشيت مزمن» هم مي گويند، عملكرد ريه تا حدي پايين مي آيد و فرد به طور مداوم دچار سرفه و تنگي نفس است. اغلب اين بيماران كه سيگاري هم هستند، لبها و انگشتان كبودي دارند كه نشان دهنده پايين آمدن اشباع اكسيژن خون آنها به دليل ناكارآمدي مجاري ريوي شان است.
به گفته اين محققان، نيتراتها كه براي پيشگيري از خراب شدن گوشت و رنگ دار كردن به فراورده هاي گوشتي اضافه مي شوند، مي توانند به بافت ريه آسيب بزنند. لازم به توضيح است كه در صنايع غذايي، در تهيه اغلب غذاهاي آماده و كنسروي، از اين نوع مواد نگهدارنده، براي حفظ طعم و تازگي خوراكي ها، به طور گسترده استفاده مي شود.
* مضرات سوسيس و كالباس
- نيترات سديم در بدن انسان به نيتروزآمين تبديل شده و سرطانزا مي باشد؛ به همين خاطر معمولا ويتامين C را به فرآورده اضافه مي كنند تا از شكل گيري نيتروزآمين طي عمل گوارش جلوگيري شود.
- نيتريت ها بسيار سمي مي باشند، بنابراين در تهيه سوسيس ها در مصرف اين نگهدارنده بسيار احتياط مي گردد. نيتريت در بدن با ميوگلوبين تركيب شده و ماده اي به نام نيتروزگلوبين را ايجاد مي كند كه موجب بروز سرطان معده مي شود.
- فسفاتها با ايجاد اختلال در جذب كلسيم در بدن خطر ابتلا به پوكي استخوان را افزايش مي دهند.
-سوسيس و كالباس حاوي نمك و چربي زيادي مي باشند.
با اين حال سوسيس و كالباس «مرغوب» يك غذاي مناسب مي باشد، مشروط بر اينكه در مصرف آنها زياده روي نگردد.
* بخوريد، اما...
در اين ارتباط معاون غذا و داروي وزارت بهداشت مي گويد: مصرف سوسيس و كالباس و غذاهاي آماده في نفسه خطرناك نيست، بلكه بايد گفت مصرف بي رويه آنها براي سلامت انسان مفيد نيست.
وي مي افزايد: به طور كلي توصيه وزارت بهداشت به مردم اين است كه مواد غذايي فرآورده شده را كمتر مصرف كنند، ولي هرگز نمي گوييم مصرف اين نوع مواد ممنوع است، به عنوان مثال نوشابه فرآورده اي نيست كه مصرف معتدل آن ضرري داشته باشد، مشكل اين است كه ما از اعتدال در مصرف اين نوع مواد غذايي خارج مي شويم.
وي ادامه مي دهد: اگر در مصرف فرآورده هايي مثل سوسيس و كالباس و غذاهاي آماده اعتدال رعايت شود ضرري ندارد، اما خطري كه سلامت مردم را تهديد مي كند، مصرف سوسيس، كالباس و فرآورده هاي تقلبي و غير مجاز است.
وي مي افزايد: متاسفانه گاهي سوسيس و كالباس هاي بدون مجوز در كارگاه هاي زير پله اي با استفاده از بدترين مواد پروتئيني و گوشتي توليد و عرضه مي شود كه حتي مصرف يك بار آنها هم خطرناك است.
از سوي ديگر برخي متخصصان معتقدند، ميزان بالاي كلسترول موجود در سوسيس و كالباس، باعث ايجاد پلاكهايي در ديواره عروق مي شود كه رسوب آنها مي تواند زمينه بيماريهاي قلبي و عروقي را فراهم نمايد.
متخصصان به اين نكته نيز اشاره مي كنند كه مواد محركي كه با مصرف سوسيس و كالباس وارد بدن مي شوند، مي تواند در پديدآوردن بيماريهاي دستگاه گوارش مؤثر باشد.
مصرف كنندگان سوسيس و كالباس بايد به اين نكته توجه داشته باشند كه معمولاً هر چه درصد گوشت به كار رفته در اين مواد غذايي بيشتر باشد، مرغوبيت آن هم بيشتر است.
خريداران براي اطمينان از تهيه سوسيس و كالباس سالم و بهداشتي، لازم است به چند نكته مهم توجه داشته باشند. اولين و مهمترين نكته اين است كه بايد از خريداري سوسيس و كالباس بدون نام و نشان خودداري كنند و بيش از آنكه به قيمت محصولات توجه داشته باشند، به درجه اعتبار شركت توليدكننده دقت كنند.
همچنين كالباس خوب هنگام برش، كمترين ريزش را زير دستگاه دارد. كارشناسان عقيده دارند، استفاده محدود از سوسيس و كالباس مشكل ساز نيست، اما در صورتي كه در مصرف آن زياده روي شود، دردسرساز خواهد بود.

 

* پژوهنده
پيتزا يكي از محبوب ترين غذاهاي جوانان، نوجوانان و كودكان است، در حالي كه اكثر متخصصان تغذيه، مصرف پيتزا را به دليل



داشتن كالري بالا و همچنين موادي مثل سوسيس و كالباس، توصيه نمي كنند.
با اين حال، تلاش گروهي از متخصصان صنايع غذايي اين است كه اين غذاي محبوب را «سالم تر» ارائه كنند.
مدتي قبل، خبري به نقل از خبرگزاري فرانسه منتشر شد مبني بر اين كه شيمي دانان در اجلاس متخصصان قلب آمريكا اعلام كرده اند: با پختن طولاني تر خمير پيتزا با درجه حرارت بالاتر، مي توان آن را به يك غذاي سالم تر تبديل كرد.
اين پژوهش كه بوسيله شيمي دانان دانشگاه مريلند انجام شده است، نشان مي دهد، اگر خمير پيتزايي كه از آرد سبوس دار گندم تهيه مي گردد، براي مدت طولاني تر و در درجه حرارت بالاتر پخته شود، ميزان آنتي اكسيدان ها (موادي كه خطر سرطان و بيماري قلبي را كاهش مي دهند) در آن تا 82 درصد افزايش مي يابد.
بنابراين به گفته جفري مور، دانشجوي دوره دكترا كه اين تحقيق را انجام داده است، پيتزاهاي كلفت با رويه ضخيم كه براي مدت طولاني تري پخته شده اند، نسبت به ساير انواع پيتزا، ميزان بالاتري از مواد آنتي اكسيدان را به بدن مي رسانند.
مور گفت: چون پيتزا رايج ترين غذا با پايه غلات در آمريكا محسوب مي شود، آن را براي آزمايش انتخاب كردم وي افزود: پژوهش شيميايي بر غذاهاي رايج مي تواند تاثير بزرگي بر سلامتي عمومي جامعه داشته باشد. البته فرآيند دقيقي كه باعث افزايش ميزان آنتي اكسيدان ها در اين روش پخت پيتزا مي شود، روشن نيست.مور همچنين فهميد كه افزايش زمان فرآيند تخمير پيش از پختن خمير پيتزا، ميزان آنتي اكسيدانها را در آنها افزايش مي دهد. او اين پديده را به افزايش واكنشهاي شيميايي ناشي از مخمر ها نسبت مي دهد كه زمان بيشتري براي آزاد كردن مواد آنتي اكسيدان در خمير پيدا مي كنند.
البته متخصصان تغذيه به چنين خبرهايي خيلي هم خوش بين نيستند. دكتر سيد ضياء الدين مظهري، متخصص تغذيه و رئيس انجمن تغذيه ايران، معتقد است كه انواع همبرگر و پيتزا ضمن اشتهاآور بودن، فاقد محتواي غذايي لازم بوده و باعث انباشتگي انرژي و در نتيجه چاقي مي شوند.

 

* علي محمدزاده

«بومي سازي»، واژه اي كه اكثر كساني كه آن را مي شنوند به ياد صنايع پيچيده اي چون هوا و فضا، خودروسازي و علوم ديگري مي 

 

* سيد رضا چمن پرا

به گفته متخصصان، كودكان در رشد جسمي خود، بيشترين آسيب را از تبليغات و تماشاي تلويزيون مي بينند و آنان متأثر از تبليغات كارشناسي نشده و فراوان تلويزيون، در خصوص نوشابه، فست فودها و خوراكي هايي نظير چيپس و پفك كه براي سلامتي مضر شناخته شده اند، غذاهاي اصلي و مورد نياز خويش را كنار گذاشته و به مصرف آنها روي مي آورند و متأسفانه اين بمباران تبليغاتي به رغم مخالفتهاي صريح پزشكان هر روز و هر لحظه ادامه دارد.
از سوي ديگر، به گفته پژوهشگران، افراط در تماشاي تلويزيون يكي از عوامل چاقي است!
نتايج يك تحقيق از شبكه هاي يك و سه (پر بيننده ترين شبكه هاي حال حاضر) نشان مي دهد كه از مجموع 134 ساعت پيام پخش شده فقط نزديك به سه ساعت آن مربوط به تهيه غذاهاي بهداشتي و سالم بوده است.
برابر همين تحقيق، بخش بيشتر تبليغات پخش شده در برنامه هاي كودك مربوط به پفك و چيپس بوده و تنها بخش اندكي از آن به تبليغ غذاهاي سالم مانند لبنيات، ماهي و... تعلق داشته است.
حال با توجه به تأثير تلويزيون بخصوص در ايران بر روي كودكان و همچنين ناآگاهي برخي از خانواده ها از روشهاي تغذيه سالم، به نظر مي رسد صدا و سيما به عنوان يك رسانه فراگير كه بودجه آن از بيت المال تأمين مي شود، در اين خصوص تجديد نظر نمايد و تنها منافع مالي سرشار تبليغات اين دسته از مواد خوراكي كه سلامت مصرف كنندگان بويژه كودكان را با خطر مواجه مي سازد، در نظر نگيرد.
در اين خصوص بايد پرسيد، آيا مسؤولان صدا و سيما نمي دانند مصرف خوراكيهايي نظير چيپس، پفك، نوشابه و... چه بر سر سلامت كودكان مي آورد؟ شواهد مي گويد، اين تبليغات ذائقه كودكان را چنان تغيير مي دهد كه براي خانواده ها، خوراندن يك وعده غذاي سالم به آنان به آرزويي دست نيافتني تبديل شده است!
اين در حالي است كه در بعضي از كشورها چون مالزي، تبليغات فرآورده هاي غذايي كه سريع آماده و با عادتهاي غذايي مضر ارتباط دارد، ممنوع شده است.
البته در كنار اين اقدام در مالزي اغذيه فروشيها و رستورانهاي عرضه كننده غذاي سريع موظف شده اند كه اطلاعات كامل در مورد ميزان قند، چربي و كلسترول موجود در فرآورده هاي خود را ارائه دهند.
در پايان به خانواده ها توصيه مي كنيم كه فرزندان خود را دريابند و براي آنان سرگرمي هاي ديگري مانند خواندن كتاب، ورزش و... فراهم كنند.

 

* سعيده ساجدي نيا

زندگي در شهرها مثل حركت آدمهاي ماشيني در هياهوي بوق و دود شده است؛ اين روزها نه تنها هوا سرد است، بلكه انگار آدمها



هم يخ زده اند. حال و هواي شهر خاكستري شده است و ديگر نمي توان حتي يك لحظه از اين زمان را بلع كرد؛ نياز به اكسيژن و آرامش مثل يك آرزوي تيله اي در مغزت تاب مي خورد و تبديل به سوژه  ذهنت مي شود و تا زماني كه فرصتي براي پرداختن به آن بيابي، رهايت نمي كند!
شهر و هياهويش ديگر به تو امان نمي دهد تا از گذر عمر و آن لذتهاي قبلي بهره مند شوي؛ تو هم مي شوي مثل خيلي هاي ديگر كه صبحانه شان را در راه رسيدن به مقصد مي خورند و غذاي ناهار و شامشان چيزي عجيب الخلقه به نام «ساندويچ» است.
هر روز ساندويچ هاي سرد مثل لاستيك لاي دندانهايمان مي رود و آرزوي قرمه سبزيهاي گرم گذشته را خيال مي كنيم و قورت مي دهيم.
به اين ترتيب مي شود كالباس با طعم قرمه سبزي! خيلي هم كه بخواهي دلت را صابون بزني، يكي از آن كنسروهاي آماده را باز مي كني و به روي خودت نمي آوري كه انگار طعم فلز مي دهد...
يادش بخير؛ ياد آن روزها كه مي شد اين همه هياهو را پشت يكي از اين سفره خانه ها جا گذاشت و حال و هواي زندگي را حتي براي دقيقه اي تغيير داد؛ گويي مي رفتي به سالهاي بعد و شيشه هاي رنگي آن و در و ديوارهايي كه پر بود از خاطرات قديمي و باستاني؛ روحت را نونوا مي كرد و آرامش را برايت ارمغان مي آورد.
اما چه فايده؛ ديگر جايي براي اين نقالي ها نيست.
اينجا و آنجا را كه جستجو كني تازه مي تواني قهوه خانه هايي را بيابي كه حضورشان ديگر معناهاي گذشته را به يادت نمي آورند؛ قهوه خانه ها كه در گذشته چاي كمرباريك آن مزه اي گرم از سرماي زمستان را به تو مي چشاند، امروز دودآباد بيكاران و كارگران ساختماني شده و گويا به جاي چاي، همه در حال كشيدن قليان هستند و آن قدر بوي توتون هاي تند و ميوه اي مشامت را مي آزارد كه ره آورد حضور در چنين محلي فقط سردرد است.
ديگر از نقالي و پرده خواني و اين حرفها هم خبري نيست فقط يك جا مانده است كه همه اين آرزوها را در كلان شهرهاي امروزي بدانجا ببريم! سفره خانه هاي سنتي كه هميشه مي تواني با صداي شلپ شلپ آب حوضش، ياد حياط قديمي خانه هاي ديوار به ديوار و صميميت هاي نهفته در ميزهاي دور حوضي را در آن زنده كني؛ تازه اين آغاز راه است؛ در چنين فضايي، خورشت آلو مسما و فسنجان، قورمه سبزي و كشك بادنجانش، حال و هواي معده ساندويچ خورده ات را تغيير مي دهد و به يادت مي آورد سفره  ايراني چه صفايي را پيشكش آنكه بر سر آن نشسته است، مي كند.
اما امان از اين شهر كه هر جايش را نگاه مي كني پر شده از تابلوهاي فست فود كه قارچ گونه در گذرگاه ها و خيابانها روييده است و هيچ مكاني از ظلم حضورش در امان نيست!
در همين جغرافيا براي پيدا كردن يك سفره خانه بايد روي شهر ذره بين بيندازي...
خوب كه نگاه مي كني و بگردي به اين نتيجه مي رسي كه گويا سفره خانه ها آب شده اند. يك بار هم كه مي رفتي تمام لحظاتش خاطره بود؛ ده بار هم كه مي رفتي باز هم هر لحظه اش براي خود داستاني داشت؛ دل مشغولي ها را پشت درش جا مي گذاشتي و به محض ورود، خودت را در جايي مي يافتي كه گرم از سنت ايراني بود و گوشه گوشه اش درسهاي زيادي برايت داشت كه در عين بازخواني خيلي چيزها، آرامش عجيبي را بهت القا مي كرد!
سر هر نيمكتي كه نشسته بودي باز دور از بقيه در لاك خود فرو نمي رفتي؛ آنجا ديگر كسي به دنبال كلاس گذاشتن و گرفتار شدن در ميان اسامي پيچيده و عجيب و غريب خارجي منوي غذا نيست؛ هر چه هست حاصل سفره اي ايراني است؛ سفره اي كه گاه گداري پاي خارجي ها را هم به آنجا باز مي كرد و گوشه اي پرجاذبه از سفرشان را رقم مي زد!
ياد آن روزها بخير كه در قديمي سفره خانه ها را كه يادگار خانه هاي قديم بود، باز مي كرديم و مشاممان را پذيراي آبگوشت بز باش...
خوب كه گوشه هاي شهر را نگاه كني، پي مي بري ديگر سراغي از فريادهاي «آي گشنه، آي گشنه» كه تو را دعوت به حضور مي كرد و قيل و قال گرسنگي معده ات را به يادت مي آورد، نيست!
هميشه مي توانستي گرماي دلنشين آدمها و صحبتهاي جمع شدن بر سر يك سفره را بشنوي؛ آنجا ديگر سراغي از ميز و صندلي و گارسون نيست؛ پشتي هاي لاكي رنگ تركمني و فرشها و گليم هاي قديمي كه بر روي تختها پهن بود، پذيراي تو مي شد كه بايد چهار زانو مي نشستي و سفره ات را پهن مي كردي، آن وقت به جاي سالاد روسي، اندونزي و سس هاي مايونز، ماست و خيار و نعناع و نان و پنير و سبزي پيش غذايت مي شد و با رسيدن ديزي و ترشي تازه مي فهميدي غذاي گرم چه نعمتي است!
حيف و صد حيف كه اكنون كمتر از سفره خانه و نقش و نگاره هايش خبري هست! يادم مي آيد گاه گداري پرده خوان پيري، صفاي اين فضا را بيشتر مي كرد و تو را با رستم در غم سهراب شريك مي كرد و ياد دلاوريهاي سياوش را در خاطرت زنده نگه مي داشت؛ اين گونه مي شد كه سفره خانه هاي شهر، جولانگاه فرهنگ ايراني بود و مشق هاي زندگي مي داد، اما حالا كمتر مي توان رنگ و بوي اين گوشه از فرهنگ را پيدا كرد؛ حال آنكه اگر كمي آينده نگري و برنامه ريزي بود، به جاي روييدن انواع و اقسام رستورانهاي فرهنگستان، لبناني، مكزيكي، هندي و ... در اصلي ترين نقاط شهر، مي شد از سفره خانه ايراني حتي در جذب توريست و گردشگر هم بهره برد. اين در حالي است كه امروز نه تنها اين گونه نشده، بلكه آهسته آهسته زمان مي رود كه در سفره خانه هاي شهر بسته شود و تنها خاطره، يادآور چنين فضاي دل انگيزي باشد!

 

پزشكان معتقدند مهمترين دليلي كه باعث چاقي مي شود، افزايش كالريهاي دريافتي بدن است كه مصرف غذاهاي فست فود نقش ويژه اي در آن دارد.




به گفته يك پزشك متخصص تغذيه، مصرف اين غذاها كه امروزه در برنامه غذايي افراد جاي غذاهاي سالم و مغذي را گرفته است خطرات جدي را براي سلامت تمام گروههاي سني به ويژه كودكان و سالمندان در پي دارد.
دكتر كيمياگر استفاده از چربي هاي جامد در مواد غذايي آماده و روغن نامناسب را كه در ذرات مواد غذايي آماده از قبيل چيپس، سوسيس و اسنك وجود دارد يكي از عوامل مهم ابتلاي بيماران به بيماريهاي قلبي و عروقي مي داند.
به اعتقاد وي غذاهاي آماده اغلب به دليل سرخ شدن داراي تركيبات سرطان زا هستند و مصرف مداوم آنها ابتلا به اين بيماري را در پي دارد. به همين دليل جوانان بايد براي حفظ سلامتي خود بيشتر از يك بار در هفته از غذاهاي فست فود استفاده نكنند و حتي الامكان از مصرف مرتب سوسيس و كالباس بپرهيزند.

* خجسته

 

همان روز اول گفته بود كه اهل غذا پختن و آشپزي كردن نيست. گفته بود كه علاقه اي ندارد بسابد و بشورد. حالا خيلي وقت است كه به خوردن غذاهاي رستوران و فست فود عادت كرده اند. هم زن، هم مرد.
خوردن پيتزا هم، شب در ميان توي فهرست تكراري ميزشان هست. مرد به زن گفته بود دوست دارد يك بار دست پخت او را بچشد، اما زن گفته بود حوصله اش را ندارد، وقتش را ندارد يا اصلاً استعداد آشپزي را از مادرش به ارث نبرده. او هم مثل شوهرش از صبح تا شب مي رود سركار توي شركت. زن خيلي وقتها، براي ناهار به خانه نمي آيد و مردم هم ترجيح مي دهد پشت ميز اداره با همه دغدغه هاي كاري، ساندويچ خوراك و يا هات داگ بخورد. آن هم خيلي چرب... نوشابه سياه هم شبيه يك عادت دوست داشتني غذايي براي او شده. او با خودش فكر مي كند اي كاش يكبار سر ميز غذا دست پخت زنش را بخورد. چشمانش را مي بندد تا ياد روزهايي بيفتد كه زنش داخل آشپزخانه غذا مي پخت و بوي آن تا راهروي آپارتمان مي پيچيد. حالا اجاره خانه شان بالا رفته و ترجيح مي دهد اضافه كاري بيشتري را در فيش حقوقي آخر ماه براي خودش ثبت كند. زن هم آن قدر سرگرم كار شده كه ساعتهاي اضافه كار آخر ماه، او را آرام مي كند.
روي قابلمه ها و اجاق گاز آشپزخانه شان غبار گرفته. سطل آشغال پر از ظرفهاي يكبار مصرف و جعبه هاي پيتزا شده است. مرد حوصله خالي كردن سطل آشغال را ندارد. مدت هاست يادش رفته ساعت 9 شب بايد كيسه زباله را پشت در بگذارد. احساس مي كند قسمتهاي خميري نان باگت ساندويچ ها ته معده اش سنگيني مي كند. چند روزي است حال مساعدي ندارد. مرخصي گرفته و درخانه مانده است. چند روزي مي شود از نان تنوري سر كوچه شان نان سنگك مي خرد. گوجه ها را توي ماهي تابه سرخ مي كند. چهار تا تخم مرغ مي شكند و هم مي زند. زير لب ترانه اي را زمزمه مي كند، سبزيها را پاك كرده، مي شورد. خيار پوست مي كند و حلقه حلقه توي بشقاب مي چيند. پارچ را پر از آب خنك مي كند و دو عدد ليوان با دو بشقاب روي ميز مي گذارد. صداي پيچاندن كليد، فضاي خانه را مي شكند. زن دو تا بسته پيتزا و نوشابه ها را روي ميز مي گذارد. عقربه كوچك ساعت روي عدد چهار مي ايستد. زن خميازه اي كشدار مي كشد. كيفش را روي ميز مي اندازد و روي مبل ولو مي شود. بسته پيتزا را باز مي كند و سس گوجه را روي تكه اي از آن مي ريزد. دهانش را باز مي كند كه بخورد. مرد لقمه را از دهان زن مي دزدد و مي گويد: «نه، غذا درست كردم»
زن شانه بالا مي اندازد و مي گويد: كدبانو شدي آقا!
مرد بي اعتنا به حرف زن، مي گويد: بيا سر ميز.
زن بلند مي شود و جستي مي زند پشت صندلي. جيغ كشدار و بلندي مي كشد: به به خانم خونه.... چي كار كردي...
زن جرقي مي زند توي صورتش و مي گويد: خوب شد يادم اومد.
از پشت ميز بلند مي شود و بسته هاي پيتزا و نوشابه را از روي مبل برمي دارد، پشت ميز مي نشيند و بسته هاي را بيرون مي آورد. بوي پيتزا مي زند زير دماغ مرد. حالت تهوع مي گيرد. مي گويد: جمعش كن... امشب رو حال گيري نكن... زن مي گويد: مگه مي شه بدون پيتزا... اين حلواي در هم تو كه خوردن نداره... انگار كه به مرد برخورده باشد، خودش را عقب مي كشد و از پشت ميز بلند مي شود. زن شانه بالا مي اندازد به نشانه بي اعتنايي. مرد با مشت مي كوبد روي بسته هاي پيتزا. زن هراسناك برمي خيزد. مرد با صدايي كه به نعره مي ماند، مي گويد: حالم از اين آشغالهاي بيرون به هم مي خوره... نمي شه يه بار غذاي خونه بخورم... صدايش آرامتر مي شود: معده ام سوراخ شده... مثل آشغالدوني شده... تورو به عزيزت، به فكر منم باش!
زن با لقمه پيتزا كه تا نيمه دهانش فرو مانده... هاج و واج مرد را نگاه مي كند.
لقمه را روي ميز مي گذارد و مي گويد: باشه...
بلند مي شود. قابلمه را از كمد ظرفها بيرون مي آورد، آن را پر از آب مي كند و روي شعله اجاق مي گذارد. پيچ اجاق را تا آخرين شعله مي پيچاند. به شعله هاي آبي و قرمز اجاق خيره مي شود. دلش براي ديدن اين رنگها لك زده بود. عقب عقب مي رود و به شعله ها خيره مي شود. يادش مي آيد زماني كه با وسواس تمام جهيزيه مي خريد، حتي از تخم مرغ آب پزكن هم غافل نشده بود. خوشحال بود كه جهيزيه اش زبانزد همه فاميل شوهرش بود. اما حالا مدتهاست ماشين ظرفشويي را توي جعبه اش گذاشته. آن قدر تنش از كار بيرون خسته است كه دل به كار خانه نمي دهد. بعضي شبها هم ديرتراز همسرش به خانه مي رسد. سرش را روي ميز مي گذارد و چشمهايش را مي بندد.
با صداي جلز  و  ولز از خواب مي پرد. مرد با دستگيره، قابلمه سياهي را كه بدنه اش جزغاله شده، زير شيرآب مي گيرد. زن هراسان چشمانش را مي مالد. مرد با سنگيني مي گويد: خسته نباشي... دود از قابلمه بلند مي شود و با پيچ و تاب فضاي آشپزخانه را پر مي كند. مرد دست گيره ها را روي ميز مي كوبد و مي رود.
خودش را روي مبل پذيرايي ولو مي كند. سيگارش را بيرون مي آورد. با دستهاي لرزان، چند پك عميق به آن مي زند. روزنامه روي ميز را باز مي كند. صفحات را ورق مي زند.
با نگاهش اخبار خانواده را مرور مي كند، خط نگاهش از ستون طرز تهيه «دسر ميوه» مي گذرد. مزه ملس دسر سرد پرتقال بعد از ناهار مفصل زير زبانش مي آيد. حوصله خواندن اخبار مربوط به موضوع كاهش ساعت كاري زنان شاغل را ندارد. مي رود سراغ گزارشي از وضعيت رضايت زنان خانه دار و شاغل، زير لب مي خواند: مانع بزرگي به نام وظايف خانگي زنان!
صحبت از كار خانگي زنان است كه از قرار شغل هم محسوب نمي شود، زيرا كار دستمزدي نيست. مشكلي است كه همه ما به نوعي با آن مواجهيم. برخي از ما بيشتر و برخي كمتر. برخي از ما با جر و بحث و تلاش فراوان همسرانمان را به انجام بخشي از مسؤوليتهاي خانگي قانع كرده ايم كه البته در بيشتر موارد مسؤوليت واقعي با ماست و همسرانمان گاهي به «لطف»، به ما در انجام برخي كارها ياري مي رسانند. برخي از ما نيز بخشي از مسؤوليتهايمان را به مادرانمان واگذار كرده ايم و آنان همچنان در چرخه انجام وظايف تكراري و سنگين خود و ما گرفتارند. از فرزندانمان نگهداري مي كنند، برايمان سبزي پاك مي كنند و غذايمان را آماده مي كنند تا كار بيرون از منزل دخترانشان به وظايف خانوادگي آنان آسيبي نرساند....
مرد اين قسمت روزنامه را بلند مي خواند، طوري كه زن بشنود: به هر حال، زن شاغلي كه نتواند به «خوبي»، «وظايف مادري» و «همسري» خود را انجام دهد بايد احساس شرمساري كند و مادران كوله بار خود را سنگين تر مي كنند تا دخترانشان اول «همسر» و «مادر» باشند و بعد زن شاغل.
زن مي گويد: بقيه اش رو هم بخون آقا... نوشته كه بايد كارهاي خوانه اي كه زن و مرد هر دوتا شون شاغل هستند، تقسيم بشه...
مرد روزنامه را مي بندد و مي گويد: من تو كار خونه كمك نمي كنم...؟!
زن شانه بالا مي اندازد و سيم ظرفشويي را محكم تر روي قابلمه سوخته مي كشد.
مرد روزنامه را مي بندد، بلند مي شود، كتش را مي پوشد و با گفتن «من رفتم بيرون ساندويچ بخورم» خانه را ترك مي كند. زن بدنه قابلمه را همچنان محكم تر مي سابد. عرق از گوشه پيشاني راستش تا زير گردن راه باز كرده است.
مرد زير روشنايي چراغهاي خيابان آرام قدم برمي دارد. از روبروي ويترين مغازه اي كه تلويزيونهاي بزرگي را براي نمايش گذاشته، عبور مي كند. نگاهش روي تصاوير ساندويچهاي چرب صفحه تلويزيون ميخكوب مي شود. مي ايستد و نگاه مي كند. پيامي گوشه تصوير نمايان مي شود: «فست فودها» سلامت مردم را نشانه رفته اند. استقبال از غذاهاي آماده (فست فودها) زياد شده و استفاده از سفره خانواده كاهش يافته است، حتي در برخي خانواده ها مصرف هفتگي لبنيات و سبزيها هم وجود ندارد. مطالعات جديد دانشمندان نشان مي دهد يك ماه استفاده متناوب از غذاهاي آماده (فست فود) و انجام ندادن هيچ نرمشي، ميزان تشكيل آنزيمهاي تأثيرگذارتر بر از كار افتادن كبد را افزايش مي دهد.
مرد سوزش عجيبي را در انتهاي معده اش احساس مي كند... .
صداي زنگ خانه بلند مي شود. زن زير شعله قابلمه را كم مي كند و به سمت در مي رود. در را باز مي كند. مرد مي خندند و مي گويد: چه بوي خوبي توي راهرو پيچيده!
زن پاكتهاي گوشت و سبزي و لبنيات را از دست مرد مي گيرد و لبخند روي صورتش پهن مي شود. مرد هم...
* زهره كهندل

 

مورخان و جهانگردان اروپايي كه در دوران صفويه از ايران ديدن كرده اند، درباره چلوها، پلوها، ترشي ها و مرباها كه در ايران طبخ



مي گرديده است؛ مطالب بسيار زيادي نوشته اند، ولي هرگز درباره چلوكباب حرفي به ميان نيامده است.
به احتمال زياد بر اساس مطالبي كه توسط ميرزا محمدرضا معتمد الكتاب نويسنده كتاب «تاريخ قاجار» بيان شده است؛ به دستور ناصرالدين شاه نوعي كباب طبخ مي شده است كه بعد از مدتي تغيير شكل داده شده است و به صورت امروزي در آمده است.
قديمي ترين چلوكبابي كه در تهران تاسيس شده، در حدود 120 سال پيش بوده است.اعتمادالسلطنه در نوشته هايش نقل مي كند و مي نويسد: «اولين چلوكبابي نامش نايب بوده كه در بازار تهران قرار داشته و شبيه رستورانهاي اروپاييان غذا را بر روي ميز سرو مي كرده است.» ولي اسناد ديگري نيز موجود مي باشد كه اولين چلوكبابي در تبريز تأسيس شده بوده است.
پيشخدمتهاي رستوران نايب در آن زمان برنج ها را به صورت هرم در بشقابها قرار مي دادند و همراه آن تكه كره اي نيز سرو مي شده است. پيشخدمتها يكي يكي برنج ها را بر سر ميزها مي بردند و بلافاصله نفر بعدي كبابها را با سيخ در بشقابها قرار مي داده است. در آن زمان هر نفر مي توانسته هر چند تا مايل بوده است كباب بخورد و مبلغي كه از مشتريان گرفته مي شده، يكسان بوده و فرقي بين كسي كه يك سيخ كباب خورده و چهار يا پنج سيخ نبوده است.
مالك يكي از معروف ترين چلوكبابي هاي تهران يك ساختمان چهار طبقه به اين منظور ساخت كه طبقه اول آشپزخانه بود، طبقه دوم مخصوص مغازه دارها و بازاريان و افراد مجرد و طبقه سوم و چهارم براي خانواده ها و مقامات در نظر گرفته شده بود. هر طبقه با آيينه هاي زيادي تزيين شده بود. از ساعت 11 صبح بوي كباب و برنج كه در چلوكبابي پخته مي شد، فضاي آن اطراف را پر مي كرد و رهگذران را براي خوردن چلوكباب ترغيب مي نمود.
اعتمادالسلطنه، وزير انتشارات ناصرالدين شاه و رئيس دفتر مترجم در آن زمان براي بهترين چلوكباب كه توسط چلوكبابي نايب ارائه مي شد بين 3 تا 5 ريال پرداخت كرده است.
همچنين در سال 1295 معاون اداره امنيه تهران (پليس امروزي) بيشترين مبلغي كه براي هر وعده چلوكباب پرداخت مي كرده است 4 تا 5 ريال بوده است.
در بين سالهاي 35-1330 يك كباب كوبيده 5 / 3 ريال در تهران قيمت داشته است ولي در شهرهاي ديگر دو عدد كباب همراه با نان و كوجه فرنگي كباب شده كه شكل يك پرس كامل را دارد 8 ريال قيمت داشته است. بنابراين با پرداخت 10 تا 12 ريال يك فرد مي توانست كامل ترين غذا را بخورد.
در آن زمان بود كه از آب كباب براي خوشمزه كردن كبابها استفاده مي شد و توسط چلوكبابي ها با بوي آب كباب كه بر روي زغال مي ريختند، مشتري هاي زيادي را گرسنه مي كردند. در سال 1352 چلوكباب برگ همراه با كره و گوجه فرنگي كباب شده و پياز و سماق مبلغ 60 ريال بوده است و اغلب افرادي كه سركار بودند و منزل نمي توانستند بروند، چلوكباب مي خوردند. دانشجويان كه درآمد بهتري داشتند معمولا جوجه كباب سفارش مي دادند كه قيمت آن 120 ريال بوده است.
در آن زمان در چلوكبابي ها يك كاسه خيلي بزرگ قرار داشت كه در آن دوغ درست مي كردند و همراه با كباب به مشتري داده مي شد.
در سالهاي اخير نيز كبابي هاي زيادي داير شده كه فقط كباب با نان ارائه مي دهند، بعضي از آنها يك تنور دارند كه خودشان نان مورد نياز را درست مي كنند و جمله «نان داغ كباب داغ» را بر روي تابلوهايشان نصب كرده اند.
امروز قيمت يك پرس چلوكباب بين 25000 ريال تا 60000 ريال مي باشد. متأسفانه با اينكه چلوكباب غذاي سنتي و محلي ايران است و زماني همه از آن استفاده مي كردند، اما بايد گفت كه يك غذاي گران قيمت به شمار مي آيد.
جواد فريفته، آشپز مخصوص احمد شاه حدود 80 سال پيش هنگامي كه مقيم پاريس شد، اولين كسي بود كه چلوكباب را در خارج كشور ارائه كرد و نام چلوكبابي اش فريفته بود. همچنين احمد خان از ايرانياني كه در آلمان زندگي مي كرد، در زمان حكومت نازي رستوراني باز كرد و نامش را «هيتلر» گذاشت!
در حال حاضر نيز چلوكبابي هاي زيادي توسط ايرانيان در كشورهاي مختلف ايجاد شده كه همه روزه علاوه بر ايرانيان، پذيراي مردم بسياري از كشورهاي اروپايي و آسيايي است.

 

گر چه تاكنون بارها از رسانه ها درباره ارزش غذايي و اهميت مصرف آبزيان مطالب متعددي بيان شده است، اما با وجود اين،



متأسفانه مصرف اين ماده غذايي ارزشمند هنوز در كشور ما بسيار پايين است. در حال حاضر مصرف آبزيان در بين خانواده هاي ما بر حسب سنت ديرينه به شب عيد و بعضاً چند وعده طي سال خلاصه مي شود. در صورتي كه طبق اعلام سازمان بهداشت جهاني حداقل بايد هفته اي دو بار مصرف آبزيان در منوي غذاي هفتگي خانوار قرار گيرد.
از سويي، آمار امراض و مرگ و مير ناشي از سكته ها و بيماريهاي قلبي و عروقي روز به روز در حال افزايش است و حتي به سنين جوانان نيز كشيده شده است! طبق آمار بيشترين آمار فوت در كشور ما ابتدا ناشي از تصادفات و حوادث و پس از آن به سكته هاي قلبي و عروقي مربوط مي شود كه از اين حيث آمار بسيار تكان دهنده و قابل تعمق مي باشد و نكته مهم اينكه بخش عمده اي از اين بيماريها و مرگ و مير به مسأله سوء تغذيه و استفاده از خوراكي هاي مضر مرتبط مي شود.
در حالي كه از نظر ميزان مصرف آبزيان و شير (كه دو غذاي مهم و لازم محسوب شده و در جوامع پيشرفته ميزان مصرف آن به عنوان شاخص سلامتي ياد مي شود) نسبت به سرانه جهاني بسيار پايين مي باشيم، اما در عوض مصرف نوشابه هاي گازدار و خوراكي هاي فست فود (پيتزا، كالباس و سوسيس و استفاده از روغن جامد) نسبت به سرانه جهاني در رديف اول قرار داريم.
متوسط ميزان مصرف آبزيان در دنيا حدود 17 كيلوگرم و در كشور ما 5 / 7 كيلوگرم ذكر شده است، كه همين آمار در كشور ژاپن رقم 67 كيلوگرم مي باشد! و بدين لحاظ نيز دانشمندان علوم تغذيه و بهداشت يكي از علل رشد هوشي كودكان ژاپني را مصرف زياد آبزيان دانسته اند.
طبق تحقيق و مطالعه اي كه شيلات با همكاري دانشگاه فردوسي از شهروندان مختلف انجام داده عمده ترين دلايل پايين بودن مصرف آبزيان اين موارد بيان شده است:

عدم دسترسي بيشتر مردم به آبزيان با كيفيت و قيمت مناسب
در حالي كه تقريباً در تمامي محلات، فروشگاه هاي عرضه مواد پروتئيني و گوشت وجود دارد، اما فروشگاه هاي عرضه محصولات شيلاتي به وفور وجود ندارد، لذا در صورت توسعه مراكز مناسب عرضه با نظارت صحيح موجب افزايش مصرف آبزيان نيز خواهد شد.

نا آگاهي مردم با روشهاي فرآوري و انواع طبخ آبزيان
در حالي كه اكثريت مردم فقط ماهي را با يك روش سرخ كردن كه روش مضري نيز هست، مي شناسند، اما بيش از 50 روش طبخ وجود دارد. مثل انواع سوپ، سالاد، خورشت، كتلت، كباب و... با ماهي مي توان تهيه كرد كه طبعاً اين تنوع غذايي باعث جذب ذائقه هاي جديد و افزايش مصرف آبزيان خواهد شد.

مشكل پاك كردن ماهي كه داراي سر و دم و تيغ و فلس و استخوان ريزه و بوي خاص مي باشد
در حالي كه بسياري از بانوان به دليل اين مشكل و در واقع سختي تميز كردن ماهي، از خريد و طبخ آن امتناع مي ورزند، اما محصول جديد فرآورده هاي خميري از آبزيان اين مشكل را برطرف كرده است. به عبارتي با توليد اين محصول جديد كه همان گوشت چرخ كرده آبزيان و گوشت خالص آبزيان مي باشد، ديگر بانوان دغدغه پاك كردن و ضايعات ماهي را ندارند و در نتيجه مي تواند علاوه بر جايگزين شدن به جاي غذاهاي فست فود همچون كالباس و سوسيس و پيتزا و... كه مصرف زياد آنها نيز مضر است، در افزايش مصرف آبزيان تأثير بسزايي داشته باشد.
شيلات براي حل اين مشكلات اقدامات مؤثري انجام داده است. اما با وجود اين، نظر به اهميت و ضرورت مصرف اين ماده غذايي ارزشمند و بخصوص شيوع بيماريهاي متعددي كه قبل از اين ذكر گرديد و اينكه در نهايت مصرف مداوم آبزيان موجب توسعه سلامتي و پويايي افراد جامعه خواهد شد، لذا بايد يك عزم ملي دردستور كار قرار گيرد.
* محمود طلوع، كارشناس شيلات

 

به موازات تغييرات مهمي كه در علوم و فنون و صنايع و فناوري و... به وجود آمده، تغييرات زيادي هم در شيوه زندگي عادي و روزمره

 

نايب رئيس كميسيون بهداشت مجلس گفت: وزارت بهداشت به علت كمبود نيرو، نظارت جدي بر سلامت مواد غذايي در رستورانها و



ساير اغذيه فروشي ها ندارد، از طرفي گرايش جوانان به غذاهاي آماده زنگ خطر را به صدا درآورده است.
حسين علي شهرياري افزود: متأسفانه با وجود الزامي كه در قانون برنامه توسعه چهارم مبني بر تعريف سبد غذايي مطلوب ايرانيان از سوي وزارت بهداشت شده است، پس از گذشت چهار سال از اين قانون، وزير بهداشت در جلسه شوراي عالي سلامت در حضور معاون اول رئيس جمهور اعلام كرد كه سبد غذايي ايرانيان تعريف شده است كه البته هنوز ما از محتواي اين سبد غذايي و چگونگي عملياتي شدن آن اطلاعي نداريم.
وي گفت: مشكل ديگري كه درحوزه سلامت مواد غذايي وجود دارد، گرايش مردم به زندگي شهري و تغيير عادات غذايي مردم و تمايل بيشتر آنان به «فست فودها» يا غذاهاي آماده مانند ساندويچ و پيتزاست كه زنگ خطر سلامت را به خصوص براي جوانان كشور به صدا درآورده است و مشكلات جدي براي سلامت جامعه به همراه دارد.
وي گفت: چاقي، اضافه وزن، گسترش روز افزون بيماري هاي قلبي و عروقي در كنار كم تحركي حاصل تغيير سبك زندگي است كه روز به روز بر دامنه مشكلات حاصل از آن در جامعه افزوده مي شود.
نايب رئيس كميسيون بهداشت و درمان مجلس اضافه كرد: از طرف ديگر نظارتي بر مواد غذايي كه در اغذيه فروشي ها عرضه مي شود، وجود ندارد، اين كار وظيفه وزارت بهداشت است، اما مسؤولان وزارت بهداشت مدعي هستند كه به علت كمبود نيرو قادر به نطارت شايسته بر اغذيه فروشي ها نيستند.

 

* سعادتي
حتماً براي شما هم بارها و بارها اين اتفاق افتاده است كه در محل كار خود قرار داريد و از دسترسي به غذاي خانگي به دور هستيد يا در منزل فرصت تهيه غذا را نداريد، در هر دو حالت يا با داشتن شماره اشتراك و يا رفتن به رستورانهاي فست فود گرسنگي خود را برطرف مي كنيد. برخلاف پدر و مادرهاي ما كه چندان اشتياقي به رفتن به اين رستورانها را ندارند، جوانان و نوجوانان ترجيح مي دهند كه به سراغ انواع ساندويچ ها و پيتزاها بروند تا غذاهاي سنتي. اين روزها كمتر جواني است كه رستورانهاي فست فود را نشناسد و با دوستان خود به آنها سر نزده باشد.
فست فودها يا غذاهاي آماده، غذاهايي هستند كه خيلي آسان و سريع تهيه مي شوند و در رستورانها با همين نام عرضه مي شوند. صنعت توليد غذاهاي سريع در بسياري از كشورهاي جهان در حال رشد بي سابقه است و سالانه ميليونها دلار در اين مكانها خرج مي شود. رستورانهاي فست فود دو شاخص اصلي دارند؛ يكي آنكه غذا پس از سفارش خيلي سريع آماده مي شود و با حداقل امكانات به مشتري ارائه مي شود. اين غذاها در رستورانها در حجم زياد توليد شده و گرم نگه داشته شده يا پس از سفارش مشتري دوباره گرم مي شوند. بسياري از اين رستورانها به صورت زنجيره اي فعاليت مي كنند و محصولات غذايي هر يك از اين شعبه ها در يك واحد كنترل كيفيت مي شود.
اين غذاها شامل پيتزا، انواع ساندويچ، هات داگ، چيپس و پنير و مرغ سرخ كرده كه معمولاً در كنار آنها سيب زميني سرخ كرده و تنوري و انواع سالاد به عنوان مخلفات سرو مي شود. غذاهاي فست فود راحت تري مانند سمبوسه نيز وجود دارد كه پس از خريداري از مغازه در حال راه رفتن ميل مي شوند.
ساندويچ كه يكي از همان غذاهاي جمع و جور و شيك مورد علاقه جوانان است از دو لايه نان كه در وسط آنها گوشت، سبزيها و پنير و انواع سس و ادويه اضافه شده، تشكيل گرديده است. جوانان ساندويچ را غذاي مناسبي براي مدرسه، محيط كار، دانشگاه و محل ورزش مي دانند. هات داگ نيز نوعي سوسيس يا ساندويچ است كه با انواع ادويه خوش طعم شده است.
همبرگر يكي از همان غذاهاي خوش طعم مورد پسند جوانان است كه با شكل گرد نان خود كه وسط آن گوشت سرخ كرده با لايه هايي از سبزيها و ادويه قرار دارد، معروف شده است. انواع خاصي از همبرگر به نام چيز برگر، لايه ها و ورقه هايي از پنير را در ميان خود دارند.
نتايج آخرين مطالعات دانشمندان نشان مي دهد، جوانان و نوجواناني كه در يكي از وعده هاي غذايي روزانه خود فست فود مي خورند، نسبت به ساير همسالان خود كالري، نمك و چربي بيشتر و ويتامين و مواد معدني كمتري دريافت مي كنند.
يافته هاي جديد محققان نشان مي دهد، جواناني كه به فست فود عادت دارند، با چاقي و مشكلاتي ناشي از آن دست و پنجه نرم مي كنند. تحقيقات ديگري نشان مي دهد، نوجواناني كه لاغرند نسبت به آنهايي كه چاق ترند، در يك رستوران فست فود بيشتر غذا مي خورند و اين نشان مي دهد توانايي بدني در مصرف كالري هاي اضافي به اينكه چقدر اضافه وزن داريم، برمي گردد.
همچنين در مناطقي كه تعداد رستورانهاي فست فود كمتر است، بيماريهاي قلبي و عروقي كاهش مي يابد. برعكس در مناطقي كه مردم به غذاهاي فست فود عادت دارند، علاوه بر ارزشهاي غذايي اين غذاها، شيوع عادتهاي بد مانند پرخوري، كم تحركي و سريع خوردن به اثرات مضر فست فودها بر سلامتي انسان مي افزايد.
اما علاقه مندان به اين غذا براي اينكه سالم تر بمانند، بهتر است سس مايونز و پنير كه مملو از چربي اضافي است و در ساندويچ ها قرار دارد، كمتر مصرف كنند؛ چون گوشت و سوسيس هاي موجود در همبرگر و انواع ساندويچ در روغنهاي اشباع شده سرخ شده است.
گوشتهايي كه در روغن كاملاً سرخ شده اند و به اصطلاح روغن از آنها مي چكد، كمتر ميل كنيد و سعي نماييد از انواع همبرگر و ساندويچ هايي كه در آنها گوشت كبابي وجود دارد، استفاده كنيد.
بيشتر ما عادت كرده ايم كه سالاد را در كنار غذا ميل كنيم، ولي سالادهايي كه در آنها از انواع سبزيها مانند كاهو، هويج و نيز غلاتي مانند ذرت پخته شور يا شيرين استفاده شده است، مي توانند جاي يك وعده غذايي را بگيرند.

 

* ناطق

به تازگي محققان اعلام كرده اند كه فست فود به لحاظ ميزان چربي و شكر بالا اعتيادآور است و هر چه ميزان مصرف آن در طول هفته



افزايش پيدا كند ميزان تمايل به خوردن آن نيز بيشتر مي شود.
تحقيقات دانشگاه پرينستون آمريكا بر روي موشهاي آزمايشگاهي نشان داده است غذاهايي نظير همبرگر، سيب زميني سرخ شده و نوشابه كه حاوي مقادير زيادي شكر و چربي هستند، مي توانند اعتيادآور باشند.
اين محققان معتقدند، كمبود غذاهاي فست فود در بدن نظير كمبود مرفين و نيكوتين عمل مي كند كه در نهايت باعث ترغيب فرد به سفارش بيشتر فست فود مي شود.
همچنين مطالعات 15 ساله دانشمندان آمريكايي بر روي سه هزار جوان كه بيش از دو بار در هفته از غذاهاي فست فود استفاده مي كردند نشان داده است كه ارتباط زيادي ميان ابتلاي آنها به چاقي و ديابت و مصرف زياد اين نوع غذاها وجود دارد.
اين تحقيقات همچنين نشان مي دهد كه نمك زياد در غذاهاي فست فود احتمال بروز سكته قلبي و مغزي را افزايش مي دهد.

 

* مهناز خجسته نيا

بنده با صنف محترم فست فود هيچ مشكلي ندارم و معتقدم آنان نيز زحمت مي كشند و به نوعي نان بازويشان را مي خورند.




بنده با بيلبوردهاي بزرگ تبليغاتي اين صنف محترم هم مشكلي ندارم، هر چند در و ديوار شهر پر شده از تبليغ پيتزا، غذاي آماده، ساندويچ و به طور كلي فست فودها. اما بايد عرض كنم كه شكل ظاهري تبليغاتشان در تابلوها تا عمل فاصله زيادي دارد و طراحي هايشان خيلي مسخره است، بخصوص طرحي كه پسربچه اي در حال گاز زدن به يك ساندويچ بزرگ است.
بنده و هر شهروندي كه آن را مي بيند ناخودآگاه از خفگي اين پسربچه كوچك اظهار نگراني مي كند؛ چون متأسفانه لقمه به هيچ وجه اندازه دهان او نيست.
از سوي ديگر مگر چه جمعيتي از شهر هر شب بايد راه بيفتند بروند پيتزا بخورند و چرا بايد براي جبران هزينه كرد كلان تبليغات اين صنف محترم از سلامتي شان مايه بگذارند.
تبليغات اين صنف محترم يك عارضه ديگر هم نصيب شهروندان كرده و آن اينكه آشپزخانه هاي منازل شده و به زنان آموزش داده تا در خانه دست به سياه و سفيد نزنند و هر وعده با يك تلفن غذاي حاضري دستپخت كارگرها را برايشان بياورند.
اما كسي كه مزه غذاي خانگي را چشيده باشد هرگز حاضر نمي شود تازگي و سلامتي آن را با هيچ چيز عوض كند.
ناگفته نماند، تبليغات سوء اين فست فودها باعث شده تا صفا و صميميت اعضاي خانواده در گرو سفره هاي رنگين جايشان را به صندلي هاي قرمز و نارنجي پيتزا فروشي ها با آن رنگهاي تند و اشتها برانگيزي كه به صورت مصنوعي ساخته اند، بدهند.
پس باور كنيد كه فست فودها فقط ظاهر دارند و بس !نه كيفيتي، نه مزه اي و نه فايده و سودي!
حيف آن همه غذاي سنتي، چون هيچي مثل قرمه سبزي، فسنجان، زرشك پلو، كشك و بادنجان، آش رشته و حتي نان و ماست و سبزي خوردن نمي شود.
اگر به فكر پولتان نيستيد كه دور مي ريزيد، كمي به سلامتي و كيفيت غذايي كه نوش جان مي كنيد، دقت داشته باشيد. هميشه كميت نشانه كيفيت نيست.
درست است كه اين روزها تعداد غذاي آماده و فست فود رشد قارچ گونه داشته و از هر محله و خياباني به وفور سر بيرون آورده، اما همه آنها كپي هم هستند و هيچ كدام هيچ برتري خاصي نسبت به يكديگر ندارند، ولي تبليغاتشان در حال پيشي گرفتن از همديگر است.
اين صنف محترم به راحتي فهميده اند كه متأسفانه امروزه عقل بعضي ها به چشمشان است و تا تبليغ جديدي از يك فست فود در بيلبورد مي بينند، زودتر به آنجا مي روند تا آن را به عنوان افتخار ديگري براي خود ثبت كنند و با افتخار در ميان دوستان بگويند ما ديشب شام را در فلان فست فود خورديم؛ هر چند كه با قبلي ها هيچ فرقي ندارند.
شايد تا همين جا، متصديان واحدهاي زيادي از اين صنف محترم با من دشمن شده باشند و من را هم جزو پيتزاخورها متهم و محكوم كرده باشند، اما به راحتي قبول مي كنم كه حذف مصرف هميشگي آن غيرممكن است، پس ماهي يك بار يا دو ماهي يك بار، نه اينكه هر روز و شب و هر هفته «فست فود»...

 

مطالعه روي عادتهاي غذايي مختلف نشان مي دهد، رژيم غذايي غربي بيش از هر نوع رژيم غذايي ديگري خطر بروز سكته قلبي را افزايش مي دهد.




پژوهشگران در بررسي هاي اخير خود دريافتند كه رژيم غذايي غربي خطر سكته قلبي را 30 درصد افزايش مي دهد.
اين پژوهشگران رژيم غذايي 16 هزار نفر را در 52 كشور مختلف جهان مورد تجزيه و تحليل قرار داده و سه الگوهاي تغذيه اي جهاني را شناسايي كرده اند. شرح اين تحقيقات در مجله «سيركيوليش» منتشر شده است.
اين سه نوع رژيم غذايي يكي رژيم غذايي معمول غربي است كه مملو از چربي، نمك و گوشت است و عامل وقوع 30 درصد از سكته هاي قلبي در سراسر جهان به حساب مي آيد.
دوم رژيم غذايي محتاطانه است كه سرشار از ميوه و سبزي است و با رعايت آن خطر بروز سكته قلبي تا يك سوم كاهش مي يابد.
نمونه سوم رژيم غذايي شرقي كه سرشار از سويا، سس سويا و ساير سسهايي است كه تاثيري در پيشگيري يا بروز حمله قلبي ندارد.
اين تحقيق بر اساس 19 گروه مواد غذايي تنظيم شده است و از شركت كنندگان خواسته شده تا پرسشنامه هايي را در اين مورد پر كنند.
نتايج بررسي ها نشان داد، گوشت و غذاهاي سرخ كرده بيش از هر ماده غذايي ديگري براي قلب مضر هستند. همچنين نمك زيادي كه در رژيم غذايي غرب وجود دارد، باعث افزايش فشار خون شده و چربي هاي ناسالم نيز باعث گرفتگي رگهاي خوني مي شود.

 

سازمان جهاني بهداشت هشدار داد: بيماريهاي ناشي از مشكلات و آلودگيهاي غذايي در ميان كشورهاي فقير و غني رو به افزايش است.
اين سازمان تأكيد كرد: با توجه به آمار اخير، انجام تحقيقات بيشتر و گسترده تر براي ارزيابي ميزان بيماري و مرگ و مير ناشي از آلودگي هاي غذايي ضروري است.
رئيس امنيت غذايي سازمان جهاني بهداشت در اين باره اظهار داشت: تقريبا 30 درصد از بيماريهاي عفوني جديد از باكتريها، ويروسها، انگلها، مواد شيميايي و مواد سمي نشأت مي گيرند كه در محصولات غذايي زنجيره اي يافت مي شوند.
وي گفت: شاخصهايي وجود دارد كه نشان مي دهد بيماريهاي ناشي از آلودگي هاي غذايي در جهان رو به افزايش است اما متاسفانه آمار و اطلاعات در اين زمينه دقيق نيست و نمي توان دقيقاً معلوم كرد كه چه اتفاقي در حال رخ دادن است.
طبق آمار سازمان ملل هر ساله حدود 2 / 2 ميليون كودك در اثر ابتلا به بيماريهاي اسهال مانند وبا كه از آب و غذاي آلوده يا فقر بهداشتي ناشي مي شود، جان مي دهند.
مقامهاي اين سازمان تأكيد كردند كه براي پيشگيري از اين بحران، شركتهاي توليد كننده محصولات غذايي موظف هستند كه بر تمام مراحل توليد، نظارت و كنترل دقيق داشته باشند.

 

فست فود، رستورانهاي شيك و زيبا، لذيذ و اشتها آور، ارزان و سريع، جذاب و اغوا كننده...

 

* ميترا رحمان پور

با اينكه براي انتخاب غذاي مناسب در هر سني ابتدا بايد كيفيت مواد غذايي مطرح باشد، اما باز هم جذابيتهاي ظاهري، طعم، مزه،



عطر و بوي كاذب بعضي مواد غذايي (فست فودها) انسان را وسوسه مي كند تا از كيفيت چشم بپوشد و مضرات و عوارض بعضي از آنها را ناديده بگيرد.
در برخي از كشورها اصولا ماده غذايي بي كيفيت اجازه ورود به بازار مصرف را پيدا نمي كند و آن قدر دستگاه هاي نظارتي دقيق و منضبط كار مي كنند كه مصرف كننده با اطمينان كامل ماده غذايي و يا غذاي آماده خود را انتخاب و خريداري مي كند. اما اين كنترل و نظارت در تمام جهان يكسان نيست. شايد به دليل نا آگاهي، شايد به علت مشكلات اقتصادي و عواملي از اين قبيل و شايد هم به دليل نبود قوانين اجرايي كافي، هنوز در كشور ما اين نوع نظارت جايگاه واقعي خود را نيافته است. اما در بعضي قسمت ها نيز اعمال نظرهاي بهداشتي صورت مي گيرد و تا حدي از ارائه محصولات غير بهداشتي جلوگيري مي شود.
در خصوص فست فودها و غذاهاي آماده نياز به نظارت، مراقبت و كنترل كيفيت مواد غذايي بيش از هر چيز احساس مي شود و تا حدي اين پروتكل يا سير اجرايي كنترل كيفيت انجام مي شود، اما آيا كافي است؟
دكتر ناصر وحدتي، معاون غذا و داروي دانشگاه علوم پزشكي به خبرنگار ما چنين پاسخ مي دهد: نظارت اين معاونت در چند بخش خلاصه مي شود، اولين كاري كه اين معاونت انجام مي دهد اين است كه براي واحدهاي توليدي صنعتي، مواد غذايي و بهداشتي چهار نوع پروانه صادر كند كه شامل: پروانه تاسيس، پروانه بهره برداري، پروانه ساخت و پروانه مسؤول فني مي باشد.
در پروانه تاسيس ابتدا مجوزهاي تاسيس ساختمان كارخانه و تجهيزات آن بطور مجزا صادر مي شود و با توجه به نقشه پيشنهادي متقاضي مي تواند ساختمان را آماده و تاسيسات آن را نصب كند و وقتي آماده شد، در صورتي كه مطابق با استاندارد باشد، پروانه خود را دريافت نمايد.
پروانه دوم كه به عنوان پروانه بهره برداري، بايد به كارخانه داده شود، زماني است كه كارخانه مي تواند بهره برداري را شروع كند، پس از آن براي توليد ماده سالم و بهداشتي بايد نظارت يك كارشناس فني اعمال شود كه مطمئن شويم، فرآيند توليد در مسير استاندارد پيش خواهد رفت. كارخانه مسؤول است كه براي هر شيفت، يك مسؤول استخدام كند كه براساس خطوط توليد، بايد مسؤولان فني نيز متعدد باشند تا نظارت كامل بر خطوط توليد و محصولات توليدي داشته باشند. مسؤول فني به عنوان نماينده معاونت غذا و دارو كنترل و نظارت بر فرآيند توليد، مواد اوليه، محصولات، نحوه ورود به خط توليد و ... را به عهده دارد. بنابراين يك پروانه براي مسؤول فني به عنوان نماينده ما صادر مي شود.
وي مي گويد: هر كارخانه براي اينكه بتواند محصولي را تهيه كند، بايد به ازاي هر محصول يك پروانه ساخت داشته باشد. بنابراين كارخانه هايي كه محصولات متنوع دارند مثل آبميوه،سس ، كمپوت، رب و ... بايد به تعداد محصولات، پروانه توليد و ساخت داشته باشند. گاهي برخي كارخانه ها بيش از 20 پروانه ساخت براي محصولات خود مي گيرند.
معاون غذا و داروي دانشگاه علوم پزشكي مي افزايد: بعد از اينكه كارخانه اي پروانه ساخت گرفت و كار خود را شروع كرد، ما كنترل هاي بعدي را به منظور تضمين سلامت كار در كارخانه اعمال مي كنيم، مشروط بر اينكه اين فرآيندها درست انجام شود. وقتي فرآيند توليد درست كار كند و در نهايت محصولي در شرايط استاندارد، تهيه و توليد شود، بازرسي هاي دوره اي انجام مي شود كه توسط كارشناسان ما بدون اينكه تاريخ قبلي تعيين شود، انجام مي گيرد.
دكتر وحدتي تصريح مي كند: هر محصولي بايد شماره پروانه ساخت داشته باشد و اگر محصولاتي بطور موردي فاقد شماره پروانه ساخت باشند، مثلا اگر كارخانه اي محصولي را به بازار عرضه و در استانهاي مختلف توزيع كرده باشد، ما موظف به پيگيري بوده و كارخانه را شناسايي كرده و با هماهنگي مسؤولان نظارت بر مواد غذايي هر استاني كه باشد، پيگيري هاي لازم را انجام مي دهيم.
وي ادامه مي دهد: هر كارخانه اي موظف است كنترل كيفيت را از هر بخش توليدي انجام داده و گزارش نمايد تا همكاران ما نظارت كنند. ولي خود ما هم در بازديد هايي كه داريم، نمونه برداري كرده و در آزمايشگاه اين معاونت آزمايشهاي لازم را انجام مي دهيم و در صورت تاييد سلامت محصول، مجوز توليد و توزيع را صادر مي كنيم.
اما كيفيت مواد اوليه فست فودها را چه كسي كنترل مي كند؟
وي در اين باره مي گويد: اين مواد نيز مثل ساير مواد غذايي بسته بندي در شرايط بسته بندي توسط اين معاونت كنترل كيفي مي شود و طبق استاندارد مجوز توليد مي گيرند. اما در مراحل بعدي و عرضه آن كه باز است، مربوط به معاونت بهداشتي است. البته به دليل محدوديت در نيروي كار و كارشناسي، سطح توليد (كارخانه ها و ... ) با اين معاونت بوده و سطح توزيع و مغازه ها در اختيار معاونت بهداشتي است.
براي نمونه اگر كالباسي بدون پروانه ساخت باشد، بايد با معاونت بهداشت تماس حاصل شود و اگر محصول فرآوري شده مشكل داشته باشد، به ما گزارش مي دهند.
وي تصريح مي كند: در نهايت مردم خودشان بايد مراقب باشند، در مكانهايي كه بدون مجوز كارمي كنند غذا نخورند. بخصوص درمورد فست فودها و غذاهاي آماده كه خطر بيشتري، سلامت آنها را تهديد مي كند.
در حال حاضر شواهد نشان مي دهد بسياري از فست فودها كه مستقيماً با سلامت شهروندان سروكار دارند، در كارگاه هاي زيرزميني فعاليت مي كنند و اين در حالي است كه محيط برخي از همين مراكز بويژه ساندويچي ها آلوده و پرخطر است.
در اين راستا به نظر مي رسد حال كه فست فودها در جامعه همچنان در حال گسترش است بايد فكري به حال نظارت بيشتر به اين مراكز و بويژه توليدات آنها كرد.

 

* دكتر رضا كيا سالار
* مهرنوش پاك اندام


"فست  فود(Fast Food)" يا "غذاي حاضري" غذايي است كه از رستورانهاي فست  فود تهيه مي  شود. انواع ساندويچ، همبرگر،

 

هر چند همه مردم مي دانند سوسيس غذاي سالمي نيست ، اما شيميدانان در يك تحقيق جديدي تركيباتي در سوسيس يافته اند



كه باعث جهش ژنتيكي مي شود و خطر بروز سرطان را افزايش مي دهد.
در تهيه سوسيس و محصولات مشابه از ماده نيترات به عنوان نگهدارنده در آنها استفاده مي شود كه باعث بروز جهشهاي ژنتيكي سرطانزا مي شود.
به گزارش خبرگزاري فرانسه از واشنگتن، محققان مركز پزشكي دانشگاه نبراسكا در اين مطالعه اقدام به خريد بسته هاي بزرگ سوسيس و كالباس از يك فروشگاه كردند.
سيدني ميرويش سرپرست اين تحقيق گفت: اين نوع فرآورده ها به اين خاطر انتخاب شدند كه مصرف زيادي دارند و از نيترات به عنوان ماده نگهدارنده در آنها استفاده مي شود. همچنين مصرف اين نوع گوشتها با ابتلا به سرطان روده بزرگ مرتبط شناخته شده اند.
اين محققان پس از آنكه با آب، تركيبات داخل سوسيس و كالباس را استخراج كردند ، تركيبات N-nitroso در آن يافتند.
سپس اين مواد در تماس با باكتري سالمونلا قرار داده شد كه ميزان جهش ژنتيكي آن را را چهار برابر افزايش داد.بيشتر تركيبات N-nitroso در حيوانات آزمايشگاهي باعث بروز سرطان شده اند. اين تركيبات احتماًلا در بروز چندين نوع سرطان انساني نقش دارند.
نيترات سديم به برخي فرآورده هاي گوشت و ماهي به عنوان يك ماده نگهدارنده افزوده مي شود.
چنانچه آثار زيانبار اين ماده ثابت شود، شيوه توليد سوسيس نيز تغيير خواهد كرد.
به گزارش پايگاه اينترنتي لايوساينس، ميزان اين مواد شيميايي در مارك هاي مختلف محصولات تا 240برابر متغير است.ميرويش گفت: تفاوت در شيوه هاي توليد يك موضوع قابل تحقيق است و درصورت اثبات خطرناك بودن اين تركيبات مي توان روشهاي توليد را تغيير داد.
مصرف سوسيس در تحقيقات گذشته با ابتلا به سرطان روده بزرگ مرتبط شناخته شده است. در تهيه سوسيس از ماده نگهدارنده نيترات سديم استفاده مي شود كه مي تواند به تشكيل مواد شيميايي موسوم به تركيبات N-nitroso كمك كند. اين تركيبات در حيوانات آزمايشگاهي سرطانزاست.

 

بدن ما براي سلامت خود احتياج به غذاهاي مختلف دارد. ميزان مصرف اين مواد غذايي متفاوت است. لازم است برخي بيشتر و برخي كمتر مصرف شوند. متخصص تغذيه براي اينكه اين موضوع را به بهترين شكل نمايش دهند، از هرم غذايي استفاده مي كنند. هرم غذايي به چند گروه تقسيم مي شود و در هر گروه تعدادي از مواد غذايي وجود دارد. از قسمت پايين هرم به سمت بالا كه مي رويم، از مقدار مواد غذايي كاسته مي شود. به عنوان مثال براي داشتن يك تغذيه صحيح و سالم، بايد از گروه نان و غلات به مقدار زياد مصرف كنيم، در حالي كه روغنها و چربي كه در طبقه فوقاني هرم هستند، بايد به مقدار كم مصرف شوند.
اما سلامت قلب ارتباط زيادي با غذاي مصرف شده دارد.
توصيه هاي زير براي حفظ سلامتي قلب مفيد است:
- هر روز انواع مختلفي از دانه ها به خصوص غلات كامل را استفاده كنيد.
- روزانه از انواع ميوه و سبزي فراواني استفاده كنيد.
- برنامه غذايي شما داراي كلسترول و چربي اشباع كم و به طور كلي چربي متوسطي باشد.
- نوشيدني ها و غذاهايي را انتخاب كنيد كه قند متوسطي داشته باشند.
- غذاها را كم نمك تهيه كنيد.
- وزن خود را در محدوده طبيعي نگه داريد.
- هر روز فعاليت بدني داشته باشيد.
- غذاها را سالم نگهداري كنيد.
- نسبت مواد غذايي را براساس هرم غذايي انتخاب كنيد.

 

* اعظم طيراني

موسيقي ملايمي در فضاي رنگارنگ سالن به گوش مي رسد. ميز و صندلي هاي زيبا در نهايت دقت و سليقه چيده شده است و

 

*پويا

يك فوق تخصص گوارش گفت: مصرف چربي ها و فست فودها از علل ثابت شده سرطان روده بويژه در ميان تهراني ها به علت شيوه نادرست تغذيه محسوب مي شود.




دكتر محمود اسحاق حسيني، عضو هيأت علمي دانشگاه علوم پزشكي تهران با اشاره به نقش كليدي تغذيه در سلامتي افراد تصريح كرد: تغذيه نقش مهمي در ايجاد تومورهاي دستگاه گوارش بخصوص معده دارد.
وي در ادامه افزود: مواد غذايي چرب، شور، نيترات دار و بخصوص فست فودها در ايجاد سرطان روده بزرگ نقش اساسي دارند.
دكتر اسحاق حسيني با بيان اينكه ميزان شيوع سرطان روده بزرگ در كشور ما و كشورهاي شرقي نسبت به ديگر كشورها بسيار پايين است، گفت: شايد بتوان مصرف سبزيجات و مواد فيبردار موجود در آن را از جمله دلايل كمي اين بيماري در كشورمان دانست.
وي در ادامه با اشاره به نقش آنتي اكسيداني ميوه و سبزجات يادآور شد: فيبر موجود در ميوه ها باعث دفع بيشتر مواد سرطان زا و باكتري ها شده و مانع از برخورد و تماس آنها با جدارهاي دستگاه گوارش مي شود، در نتيجه در پيشگيري از سرطان مؤثرند.
در اين راستا چندي قبل متخصصان تغذيه هشدار دادند: مصرف مواد غذايي حاوي مقادير زيادي از چربي هاي اشباع شده مانند گوشتهاي قرمز و فرآوري شده، خطر ابتلا به سرطان روده كوچك را افزايش مي دهد.
در پژوهشي كه از سوي انستيتو ملي سرطان آمريكا انجام گرفت؛ نيم ميليون زن و مرد از حيث مصرف چربي هاي اشباع شده مورد مطالعه قرار گرفتند.
اين افراد اطلاعاتي را درباره عادتهاي تغذيه اي خود طي يك دوره هشت ساله در اختيار پژوهشگران قرار دادند.
در مطالعات گذشته رابطه مستقيم بين مصرف گوشت قرمز و فرآوري شده و افزايش خطر ابتلا به سرطان روده بزرگ كشف شده بود اما اين اولين بار است كه محققان به وجود ارتباط آن با روده كوچك پي برده اند.
در اين پژوهش دو نوع تومور مختلف روده كوچك كه در شركت كنندگان تشخيص داده شده بود، مورد ارزيابي و آزمايش قرار گرفت و معلوم شد كه استفاده از چربي هاي اشباع شده خطر بروز چنين تومورهايي را تشديد مي كند.

 

* فاطمه معتمدي

به موازات گسترش روزافزون استفاده از فست فودها، مصرف نوشابه هاي گازدار نيز در كشور ركورد جهاني را شكسته است. به طوري



كه هر گاه نام از غذاهاي آماده نظير انواع ساندويچ، پيتزا، خوراكهاي مختلف و... برده مي شود در كنار آن استفاده از انواع نوشابه هاي گازدار حتمي است.
برخي معتقدند در سالهاي اخير گسترش ساندويچي ها و فست فودها به مصرف بيش از اندازه نوشابه هاي گازدار دامن زده است.
از سوي ديگر استفاده از اين مايعات گازدار جدا از حتمي بودن مصرف آن در انواع ميهماني و مجالس، با سفره روزانه غذايي اكثر ايرانيان نيز عجين شده است و مشتريان پا به قرصي براي خود دست پا كرده است.شواهد مي گويد: مصرف اين مايعات كه مضرات آن به اثبات رسيده است، متأسفانه به كودكان و حتي نوزادان نيز سرايت كرده است.
اين موضوعات سبب شده است، ايرانيان سالانه بيش از 2 ميليارد و 900 ميليون ليتر از مايعي به نام انواع نوشابه هاي گازدار استفاده كنند.
* هر ايراني 42 ليتر
طبق آمار، هر ايراني در طول سال به طور متوسط 42 ليتر نوشابه مصرف مي كند، اين در حالي است كه اين رقم در دنيا براي هر فرد 10ليتر است. از اين رو با مصرف 4 برابري استانداردهاي جهاني ايران در سرانه مصرف نوشابه هاي گازدار مقام اول جهان را دارد!
يكه تازي در عرصه مصرف انواع نوشابه باعث شده است، طي 20 سال اخير مصرف اين قبيل مايعات 15 درصد رشد داشته باشد.
در حالي اين رشد را شاهد هستيم كه طي 20 سال اخير سالانه مصرف شير و لبنيات تنها حدود يك دهم درصد رشد كرده است. در حالي كه گفته مي شود سرانه مصرف لبنيات در ايران كمتر از يك سوم استاندارد جهاني است، با اين حال طبق آمار، 90 درصد كودكان 24 ماهه تا 12 ساله كشورمان روزانه حداقل يكبار نوشابه و پفك مصرف كرده اند!
* پوكي استخوان
متخصصان تغذيه بر اين باورند كه بر اثر نوشيدن بيش از حد نوشابه هاي گازدار، سن ابتلا به پوكي استخوان در ايرانيان به ويژه زنان به 35 سال كاهش و ميزان شكستگي ها  3 تا 4 برابر افزايش يافته است.به عقيده آنان، براي سوزاندن ميزان قندي كه با يك ليوان نوشابه وارد بدن مي شود، نياز به يك ساعت راهپيمايي است. اين در حالي است كه تمايل اندك مردم به انجام راهپيمايي و ورزش، چاقي مفرط را به دنبال داشته و همواره اين معضل كه عامل بروز بسياري از بيماريهاست، از سوي مسؤولان و دست اندركاران عرصه بهداشتي به عنوان يك دغدغه گوشزد و مطرح مي شود.
* اعتياد مدرن
در مضرات ثابت شده مصرف نوشابه همين بس كه در هر ليوان از اين مايع سياه يا زرد رنگ 35 تا 55 ميلي گرم كافئين وجود دارد كه عوارضي از جمله بي خوابي افزايش تپش قلب و نوعي اعتياد به دنبال دارد.
رنگ هاي غيراستاندارد برخي نوشابه ها نيز با تجمع در كبد نارسايي اين عضو حياتي را در دراز مدت به دنبال دارد. مصرف كنندگان دايمي اين مايعات، بد نيست بدانند قراردادن يك تكه گوشت گاو خام در يك ظرف حاوي نوشابه، پس از دو روز سبب ناپديد شدن آن مي شود !يا براي تميز كردن فساد قطبهاي باتري خودرو يك شيشه نوشابه كارساز است!
همچنين گفته مي شود، در برخي از كشورهاي خارجي وجود شيشه هاي نوشابه جز لاينفك ملزومات خودروهاي پليس است كه از آن در بروز تصادفات براي پاك كردن سريع خون استفاده مي كنند! و...
آيا با شنيدن اين موارد و مقام اولي ايران در مصرف نوشابه باز هم به مصرف نوشابه اميدواريد؟ اما واقعاً ترك عادت اين نوشيدني ها ساده ترين راه به سوي حفظ و دستيابي سلامت است و به جاي آن مي توان به عادت و سنتهاي غذايي پسنديده ايرانيان كه اكنون رو به فراموشي است روي آورد. در اين راستا مصرف نوشابه هايي چون دوغ به عنوان مايعات ضمن آرام بخش بودن هيچ گونه عوارض جانبي ندارد و مي تواند به عنوان يك نوشيدني  بخشي از مايعات بدن را تأمين كند.

 

* م. پژواك

10 دقيقه بعد از نوشيدن يك نوشابه گازدار:10 قاشق چاي خوري شكر وارد بدنتان مي شود. مي دانيد چرا با وجود خوردن اين حجم

 

*خجسته ناطق

يادش به خير در زمانهاي نه چندان دور، چقدر خانه ها با صفا بود، حياط بزرگي داشتيم با حوض آبي و باغچه هاي پرگل و پردار و

 

شايد از ايران هواپيما، تكنولوژي يا نوآوريهاي بهداشتي و پزشكي به جهان صادر نشود، اما دست كم «قورمه سبزي» به اقصي نقاط كره خاكي صادر مي شود !صادراتي كه نه تنها جزو فرآورده هاي غذايي و كشاورزي و خانگي به شمار مي رود، بلكه بايد آن را از انواع صادرات فرهنگي نيز دانست؛ چون نه فقط در رستورانهاي رنگارنگ ايراني در اروپا و آمريكا مي توان قورمه سبزي خورد، بلكه در يك رستوران كاملا سنتي ايتاليايي هم ديگر مي توان پيتزاي قورمه سبزي سفارش داد. نه فقط در ايتاليا، چه بسا كه بزودي در لاس وگاس آمريكا هم نام ايران با پيتزاي قورمه سبزي گره بخورد. جايي كه «اربابي» به عنوان يك ايراني به آن سفر مي كند تا در مسابقات جهاني پيتزا شركت كند، آن هم با پيتزاي معروف قورمه سبزي اش، و نه فقط پيتزاي قورمه سبزي... چون او تنها از قورمه سبزي پيتزا نمي سازد و آن طور كه مي گويد، ابتكارات ديگري هم از جمله پيتزاي كله پاچه، پيتزاي سيراب شيردان يا مثلا پيتزاي زرشك پلو با مرغ دارد!