|
گروه جامعه: تنها درياچه آب شيرين ايران در استان فارس حال و روز خوشي ندارد و مانند نام خويش «پريشان» است.
در حالي كه چندي پيش خبرگزاريها عكسهاي ناراحت كننده اي از وضعيت اين درياچه به دليل خشكسالي شديد امسال منتشر كرده بودند كه در آنها اين پهنه وسيع آبي به سرزميني خشك و كم آب تبديل شده بود؛ خبر مي رسد وزارت راه و ترابري بولدوزرهايش را به اين منطقه اعزام كرده تا با ساختن يك راه روستايي تير خلاص بر پيكر يكي از بزرگترين ذخاير زيست محيطي جنوب غرب كشور زده شود.
وضعيت كنوني درياچه «پريشان» كازرون در كنار تهديدهاي جدي بقاي درياچه اروميه، آلودگي هاي شديد در درياچه ميقان اراك و تالاب انزلي لزوم تحرك جدي سازمان حفاظت محيط زيست را در نجات بخشي اين پهنه هاي آبي كه ثروت ملي كشور به شمار مي روند يادآور مي شود.
خبرهاي رسيده حاكي است، در حالي كه سازمانهاي غيردولتي و سازمان محيط زيست كازرون در تلاش براي نجات بخشي اين درياچه اند، اداره راه بدون كسب مجوز قانوني درياچه «پريشان» را تخريب كرده است.
جالب اين جاست كه تخريب شبانه اين منطقه با كمك بيلهاي مكانيكي و ماشين هاي سنگين راهسازي در حالي صورت گرفته است كه فعالان محيط زيست خود را براي برگزاري مراسم ويژه روز هواي پاك آماده مي كرده اند!
تخريب ثروت ملي براي يك راه روستايي
رئيس سازمان حفاظت محيط زيست كازرون در اين باره به مهر مي گويد: بعد از اينكه از طريق گروه هاي مردمي و سازمانهاي غيردولتي از فعاليت اداره راه آگاه شديم به محل مورد نظر رفته و با هماهنگي دادستان و همكاري نيروي انتظامي از فعاليت اين اداره جلوگيري شد.
رئيس سازمان حفاظت محيط زيست كازرون با اشاره به تلاش 70 هزار نفر از مردم و فعالان محيط زيست و قدرداني از آنان از روند قضايي و پيگيريهاي دادگستري و كلانتري محل و همين طور درخواست براي حضور گروه هاي برآورد خسارت در منطقه براي متوقف كردن فعاليت راهسازان خبر داد و نگراني مردم از تلاشهايي كه اين درياچه زيبا و بين المللي را تهديد مي كند، ستود.
خانبازي به مكاتبات انجام شده توسط نماينده مردم كازرون با رئيس سازمان حفاظت محيط زيست كشور در 19 مهرماه امسال اشاره مي كند كه در آن نامه صدور مجوز نهايي از سوي فاطمه واعظ جوادي گوشزد شده و آمده است كه بايد نظر سازمان محيط زيست لحاظ شود، در حالي كه سازمان محيط زيست كشور و استان هنوز هيچ گونه مجوزي در خصوص راهسازي در درياچه بين المللي «پريشان» صادر نكرده است.
رئيس سازمان حفاظت محيط زيست شهر كازرون مي گويد: فرماندار شهرستان اول بهمن ماه به صورت كتبي از اداره راه خواسته فعاليتهاي خود را در اين درياچه متوقف كند و تا قبل از صدور مجوز سازمان محيط زيست هيچ حركتي نكند.
به گفته يك فعال محيط زيست در كازرون، آتش زدن نيزارها و ورود ماشينهاي سنگين و خشن راهسازي در درياچه پريشان نشان مي دهد راهسازان هيچ توجهي به موقعيت زيست محيطي اين درياچه ديدني نداشته اند. اين همه در حالي اتفاق مي افتد كه مطالعات انجام شده در مورد جاده سازي در اين درياچه به صورت مقدماتي است و تنها چند مسير به صورت GPS نقطه برداري شده كه هيچ نقطه نظر زيست محيطي درياچه پريشان در آنها لحاظ نشده است.
اظهارات مقامهاي دولتي در حالي از تلاش براي متوقف كردن فعاليت غيرقانوني اداره راه با حمايت نهادهاي مردم نهاد خبر مي دهد كه يك فعال غيردولتي در گفتگو با مهر از فعاليت براي تأثيرگذاري بر اين رويداد گلايه داشت.
سيدمحمد هاشمي كه از نزديك ماجراي درياچه پريشان را با فعاليت انجمن هم انديشان جوان و مؤسسه سيزده فروردين و جمعي از هواداران محيط زيست در كازرون پيگيري مي كند، مي گويد: منطقه اي كه در آن قصد جاده سازي دارند بسيار بكر و دست نخورده است و البته از نظر اقتصادي هيچ توجيهي براي آن وجود ندارد و با توجه به اينكه راهسازي كار پر هزينه و دشواري است، مي تواند اين درياچه را به طور كامل نابود كند.
محسن عباسپور فعال محيط زيست با بيان اينكه بكرترين نقطه درياچه محل تخم ريزي پرندگان و لاك پشتها و ديگر موجودات است، مي گويد: متأسفانه در اين خشكسالي راهسازان از فرصت خشكي درياچه براي راه روستايي سوء استفاده كرده و توجيه شان اين است كه مردم روستا براي عبور و مرور مجبورند درياچه را دور بزنند.
رئيس سازمان محيط زيست و اداره راه هر دو كار راهسازي در درياچه را تعطيل كردند، اما در حالي كه مجوزي براي گروه راهسازي صادر نشده اين گروه بسرعت به كارشان در درياچه پريشان كازرون فارس ادامه مي دهند.
البته مهندس حنيفي رئيس اداره راه و ترابري شهرستان كازرون بدون توجه به اهميت منابع پايدار محيط زيستي در بقاي زندگي شهروندان و گونه هاي حيواني و گياهي؛ مخالفان جاده سازي در تنها درياچه آب شيرين ايران را به باد انتقاد گرفته و گفته است: كار ما جاده سازي است و اين كار را هم انجام مي دهيم. در ضمن چه كسي گفته ما مخالف جاده سازي در درياچه پريشان هستيم، مشكل ما حضور سازمانهاي زيست محيطي و سازمان محيط زيست شهرستان كازرون است كه اجازه راهسازي را نمي دهند!
اظهارات اين مقام مسؤول كه با صراحت حرف خود را بيان كرده است تفاوت چنداني با عملكرد مسؤولان ديگر وزارتخانه هاي عمراني ندارد. وقتي وزارت صنايع براي استحصال معدن حاضر به تخريب و نابودي مأمن درناهاي مهاجر در ميقان مي شود و يا براي ساختن يك ايستگاه آتش نشاني يكي از بناهاي ارزشمند تاريخي را تخريب مي كنند، در عمل مشخص مي شود در بسياري موارد مسؤولان ادارات محلي و حتي ملي نيازمند كسب آموزشهاي لازم براي حراست از ثروتهاي ملي هستند.
به عبارت روشن تر بايد مديران بخصوص مديران محلي بياموزند كه در اجراي هر پروژه اي اصلي است كه هزينه و فايده را قبل از اجرا مي سنجند و بعد به بولدوزرهايشان دستور روشن شدن مي دهند.
درياچه پريشان را بهتر بشناسيم
درياچه پريشان يكي از زيباترين درياچه هاي آب شيرين ايران است كه به نامهاي مور، پريشان، شور، كازرون، يون، موز، توز، پريشم، فزشويه و فامور نيز شناخته مي شود.
اين درياچه از جمله اكوسيستمهاي پايداري است كه ميليونها سال است شرايط خود را حفظ كرده است و داراي چهار گونه ماهي بومي شامل زردك، سرخه، پرك و مارماهي آب شيرين و همچنين چند گونه ماهي وارداتي نظير كپور، فيتوفالك و آمور است.
از اين گونه ها تنها كپور معمولي با شرايط تالاب سازش پيدا كرده و دو گونه ديگر مشكلات عديده اي را در تالاب به وجود آورده اند.
درياچه پريشان همه ساله در طول فصل زمستان پذيراي جمعيت زيادي از پرندگان است. از 502 گونه پرنده اي كه در ايران شناسايي شده 18 گونه مختلف اردك، پليكان، غاز، درنا، آنقوت، انواع پرندگان حاشيه آبچر مانند انواع حواصيلها، اگرتها، غاز، چنگر و طاووسك در منطقه ارژن و پريشان مشاهده شده است كه در بين اين پرندگان گونه هاي مختلف آنها در سطح تالابها جوجه آوري مي كنند گونه هاي بسيار نادر و كمياب نيز در سطح درياچه ديده شده كه شامل عروس غاز، اردك مرمري، اردك سرسفيد است و پليكان پا خاكستري در درياچه پريشان زادآوري مي كند.
اين درياچه در كنوانسيون رامسر به عنوان تالاب بين المللي ثبت گرديده است و در تقسيم بندي مناطق جزو منطقه حفاظت شده به شمار مي رود.
با توجه به چشم اندازهاي زيباي طبيعي و تنوع زيستي و تراكم گونه هاي مختلف پرندگان مهاجر و امكانات آموزش و تفريحي، تسهيلات دسترسي و نيز ويژگي هاي چند جانبه اين منطقه از تنوع زيادي برخوردار بوده كه به عنوان آزمايشگاه هاي طبيعي مي تواند مورد مطالعه متخصصان و دانش پژوهان رشته هاي علمي قرار گرفته و كانون تجمع اهالي و گردشگران محلي بومي و غيربومي و نيز خارجي جهت گذراندن اوقات فراغت و بازديد از مناطق بكر و طبيعي باشد.
در همين راستا به منظور استراحت و بيتوته گردشگران در ضلع غربي منطقه، زميني به مساحت 4 هكتار داراي سرويس بهداشتي، فضاي سبز دست كاشت شده كه مورد استقبال بازديدكنندگان قرار گرفته است.
تالاب پريشان تاريخچه اي كهن دارد.در كتابهاي قديمي و سفرنامه ها هر جا نامي از فارس و كازرون آمده به تالاب پريشان نيز اشاره شده است.
درياچه پريشان در 3 كيلومتري روستاي ايازآباد كه در 12 كيلومتري كازرون قرار دارد، در زبان محلي «پيرشون» نيز ناميده مي شود و آبهاي سطحي حاصل از باران و برف را در خود ذخيره مي كند. آب اين درياچه از صدها چشمه كوچك و بزرگ مناطق دشت ارژن و دشت فامور تأمين مي شود.
تالاب پريشان نيز با تهديدهايي مانند تغيير كاربري، شخم زدن زمين براي زراعت، شكار و صيدغيرمجاز، تخريب حوضه هاي بالادست، وارد شدن بقاياي سموم و كود شيميايي به آب درياچه و... مواجه است.
پريشان تنها درياچه آب شيرين فلات ايران است كه عمق آن از 5/3 تا 5 متر گزارش شده است. اين درياچه از نظر اكوسيستمي بسيار مهم تلقي مي شود، به طوري كه 350 نوع پرنده بومي و غيربومي را در خود جاي مي دهد.
پرندگان غيربومي و مهاجران اين درياچه از راه هاي بسيار دور مانند سيبري، كانادا و دانمارك، به آنجا مي آيند و پس از گذران فصل، دوباره به محل زندگي خود بازمي گردند. |
