انقلاب اسلامي ايران، يکي از مهمترين و مردمي ترين انقلابهاي جهان در طول تاريخ است. اساس و پايه اين نظام، اسلام و مردم



هستند به عبارت ديگر ماهيت نظام، اسلامي و شکل آن جمهوري است که از آن به «مردم سالاري ديني» تعبير مي شود، آنچناني که مقام معظم رهبري درباره اهميت نقش مردم در کشور مي فرمايند: «در نظام اسلامي، رأي، خواسته و عواطف مردم، تأثير اصلي را دارد و نظام اسلامي بدون رأي و خواست مردم تحقق نمي يابد.» (روزنامه اطلاعات، مورخه 10 شهريور 79 )
دکتر علي مطهري فرزند شهيد آيةا... مطهري که اکنون به عنوان نماينده مردم تهران بر يکي از کرسي هاي بهارستان نشسته است به سؤالهاي خبرنگار «قدس» در خصوص «انتظاري مردم از نظام و بررسي فراز و نشيب گفتمان مردم سالاري ديني در سومين دهه از جمهوري اسلامي ايران» پاسخ گفته است که در ادامه مي آيد:
***
* جناب آقاي مطهري ! همان طور که مستحضريد، مهمترين دستاورد نظام جمهوري اسلامي ايران، مردم سالاري ديني است و بر همين محور نيز بنيان نهاده شده است. آنچه امروز، طرح آن اهميت دارد، استمرار اين گفتمان و جريان است. به نظر جناب عالي، با گذشت سه دهه از پيروزي انقلاب اسلامي ايران، چنانکه انتظار مي رود، اين گفتمان در کشور وجود دارد؟ دلايل ضعف و قدرت آن را بيان مي فرماييد.
** مردم سالاري ديني در مقابل مردم سالاري مطلق به کار مي رود. مردم سالاري در واقع همان دموکراسي است که اگر بخواهد هيچ قيدي نداشته باشد، همان دموکراسي غربي مي شود که ملاک و مبناي آن ميل مردم است و با مکتب و ايدئولوژي ناسازگار است. پس منظور از مردم سالاري ديني دموکراسي مقيد به دين است. به عبارت ديگر، مردم سالاري ديني تعبير ديگري از جمهوري اسلامي است که «جمهوري» شکل نظام را تعيين مي کند و «اسلامي» محتواي آن را. به هر حال، در مردم سالاري ديني يا جمهوري اسلامي خواست مردم در چارچوب اسلام نافذ است. اما بايد بگوييم اين گفتمان در سي سال گذشته نشيب و فراز داشته است، گاهي حقوق مردم و خواست مردم از نظر آزادي بيان، عدالت اقتصادي و عدالت قضايي و نبودن تبعيض و استفاده نکردن از امتيازهاي سياسي پايمال شده است. اين امر گاهي از طريق محدود کردن رسانه ها يا نارسايي در اطلاع رساني بوده و گاهي از طريق ضعف در قوه قضاييه که قانون در مقابل قوي، ضعيف بوده است و در مقابل ضعيف، قوي.
*آيا دولتها در ضعف و قدرت بخشي به اين گفتمان تأثيري داشته اند؟
** البته دولتها در اين خصوص متفاوت عمل کرده اند ولي در مجموع در سي سال گذشته مردم سالاري ديني با توجه به انتخابات مختلف، در سطح قابل قبولي جريان داشته است.
* آيا آن چنان که مردم ما در بهمن 57 «استقلال، آزادي، جمهوري اسلامي» را مطالبه کردند، به خواسته خود رسيدند؟ مردم تا چه ميزان مي توانند در استحقاق حق خود مؤثر باشند و دولتها نيز در اين ميان چه نقشي دارند؟
** مردم بايد در ابتدا به حقوق خود آگاه باشند و سپس آن را مطالبه کنند. دولتها نيز بايد حقوق مردم را بدهند. به تعبير شهيد آيةا... مطهري حق، هم گرفتني است و هم دادني. براي مثال، مبارزه با مفاسد اقتصادي و تبعيض قضايي و نيز ايجاد فضاي فرهنگي مناسب از حقوق مردم است، همچنين آزادي بيان و ارتقاي فرهنگ عمومي جامعه از حقوق مردم است و مردم بايد در مقابل تضييع آنها حساس باشند. بديهي است، در مقابل، دولت نيز حقوقي بر عهده مردم دارد.
* مسؤولان بايد چگونه به انتقادهايي که از وضعيت معيشتي و گاه اجتماعي و فرهنگي از سوي مردم مطرح مي شود ( به تعبيري انتظارهاي آنان) پاسخ دهند؟
** مسؤولان بايد با عمل خود به اين انتقادها پاسخ دهند و اگر در جايي به دليل فشار قدرتهاي استعماري قادر به اصلاح اقتصادي نيستند، مشکلات را صادقانه با مردم در ميان بگذارند و خودشان نيز در سطح مردم زندگي کنند، آن گاه مردم خواهند پذيرفت.
* چنان که مستحضريد، مردم سالاري ديني نه فقط رفتن به پاي صندوقهاي رأي، بلکه موازنه دقيق ميان «خدمت» صادقانه و خالصانه مسؤولان و «مطالبه» شرعي و منطقي مردم است. در شرايط کنوني، طرفهاي اين معادله را چگونه ارزيابي مي کنيد؟
** البته مسؤولان بايد تلاش خود را انجام دهند، اما اين تلاش بايد بيشتر در کارهاي اساسي و زيربنايي باشد و موجب افزايش توليد و ثروت ملي در کشور شود و از کارهاي احساسي مانند تقسيم پول بين سائلان پرهيز کنند. در مقابل، مردم نيز بايد کار خود را به نحو احسن انجام دهند و موجب افزايش بهره وري و بازدهي نيروي انساني شوند. دولت جداي از مردم نيست و بدون همکاري و همدلي مردم کاري نمي تواند انجام دهد. البته، دولت بايد علاوه بر نيازهاي معيشتي مردم، به نيازهاي روحي و رواني آنان مانند احترام به شخصيت آنها و نيز مطالبات فرهنگي و اجتماعي اقشار مختلف جامعه نيز پاسخ دهد.
* مسؤولان و مديران نظام جمهوري اسلامي ايران چگونه مي توانند ميزان رضايت مردم از حکومت را ارزيابي کنند؟
** از طريق ارزيابي شرکت و حضور مردم در فراخوانهاي عمومي مانند انتخابات و از طريق ارزيابي همکاري آنها در طرحهاي ملي.
* آيا اصلاً دغدغه رضايت مردمي و انتظارهاي آنان در ميان مسوؤلان وجود دارد؟
** دغدغه رضايت مردمي در ميان مسؤولان وجود دارد؛ يکي از ناحيه وجدان مذهبي آنها که خود را در مقابل حقوق مردم مسؤول مي دانند و ديگر به خاطر آينده خودشان، چون مي دانند اگر مردم راضي نباشند، ادامه حکومت آنها ممکن نيست. هر دولتي دست کم به خاطر بقاي خودش، به دنبال رضايت مردم است.
* از حضورتان در اين گفتگو سپاسگزارم.
*زهره کهندل

عصر روز سه شنبه در خرابه در کنار زينب(س) نشسته بود. جمعي از کودکان شامي را ديد که در رفت و آمد هستند.




پرسيد: عمه جان ! اينان کجا مي روند؟ زينب(س) فرمود: عزيزم اينها به خانه هايشان مي روند. پرسيد: عمه ! مگر ما خانه نداريم؟ فرمودند: چرا عزيزم، خانه ما در مدينه است. تا نام مدينه را شنيد، خاطرات زيباي همراهي با پدر در ذهن او آمد.
بلافاصله پرسيد: عمه ! پدرم کجاست؟ فرمود: به سفر رفته. طفل ديگر سخن نگفت، به گوشه خرابه رفته زانوي غم بغل گرفت و با غم و اندوه به خواب رفت. پاسي از شب گذشت. ظاهراً در عالم رؤيا پدر را ديد. سراسيمه از خواب بيدار شد، مجدداً سراغ پدر را از عمه گرفت و بهانه جويي نمود، به گونه اي که با صداي ناله و گريه او تمام اهل خرابه به شيون و ناله پرداختند.خبر را به يزيد رساندند، دستور داد سر بريده پدرش را برايش ببرند. رأس مطهر سيدالشهدا(ع) را در ميان ظرفي جاي داده، وارد خرابه کردند و مقابل اين دختر قرار دادند. سرپوش طبق را کنار زد، سر مطهر سيدالشهدا(ع) را ديد، سر را برداشت و در آغوش کشيد. بر پيشاني و لبهاي پدر بوسه زد و آه و ناله اش بلندتر شد، گفت: پدر جان چه کسي صورت شما را به خونت رنگين کرد؟ پدر جان چه کسي رگهاي گردنت را بريده؟ پدر جان چه کسي مرا در کودکي يتيم کرد؟ پدر جان يتيم به چه کسي پناه ببرد تا بزرگ بشود؟ پدر جان کاش خاک را بالش زير سرم قرار مي دادم، ولي محاسنت را خضاب شده به خونت نمي ديدم.
دختر خردسال حسين(ع) آن قدر شيرين زباني کرد و با سر پدر ناله نمود تا خاموش شد. همه خيال کردند به خواب رفته. وقتي به سراغ او آمدند، از دنيا رفته بود. شبانه غساله آوردند، او را غسل دادند و در همان خرابه مدفون نمودند.
سيد بن طاووس در کتاب اللهوف مي نويسد: «شب عاشورا که حضرت سيدالشهدا(ع) اشعاري در بي وفايي دنيا مي خواند، زينب(س) سخنان ايشان را شنيد و گريست. امام(ع) او را به صبر دعوت کرد و فرمود: «خواهرم، ام کلثوم و تو اي زينب ! تو اي رقيه و فاطمه و رباب ! سخنم را در نظر داريد [ و به ياد داشته باشيد ] هنگامي که من کشته شدم، براي من گريبان چاک نزنيد و صورت نخراشيد و سخني ناروا مگوييد ] و خويشتن دار باشيد ] .» چندي بعد تاريخ نشان داد که حضور اين کودک خردسال در متن نهضت سرخ حسيني بي هيچ شک و شبهه اي اتفاقي ساده و ناچيز نبوده است، چنانکه هر يک از کساني که در واقعه نينوا حضور داشته اند، حامل پيامي شگرف و شگفت بوده اند. رقيه تنها يک کودک خردسال نبود؛ رمزي از رازهاي بزرگ عاشورا و کليد کوچک رازهاي آن رخداد عظيم است که با تمامي معصوميت و مظلوميتش از مرزهاي تاريخ گذشت و جاودانه شد... او بيرق جاودانگي و حقانيتي است که نقشي به پهناي مظلوميت را در تاريخ ثبت نمود، شاهد و مثال ديگري است بر مظلوميت عترت پاک پيامبر(ص) و رسواکننده سياهکاراني است که داعيه جانشيني رسول خدا(ص) را سر دادند و رقيه(س) فاتح شام و سفير بزرگ عاشورا در اين سرزمين است.

خبرگزاري فرانسه: آيةا... العظمي خميني پيش از ترک دهکده نوفل لوشاتو از ميهمان نوازي فرانسوي ها تشکر کرد.




مجله تايم: شاه که در مصر به سر مي برد جيمي کارتر (رئيس جمهور وقت آمريکا) را مسؤول مسايل و ناآرامي هاي ايران اعلام داشته و گفته است کارتر بود که به او اشاره کرد اگر در برابر تظاهرکنندگان و اعتصابات شدت عمل نشان دهد نمي تواند روي حمايت آمريکا حساب کند. شاه افزوده بود مخالفان او که متوجه اين قضيه شده بودند بر شدت مخالفت و تظاهرات خياباني و اعتصابات افزودند و اکثريت ساکت و بي تفاوت جامعه را هم به حرکت درآوردند. شاه گفته بود: کارتر تصور مي کند که ديگر نيازي نيست که ايران ژاندارم خليج فارس باشد و اين کار را ناوگان آمريکا بدون واسطه (بدون ايران) هم مي تواند انجام دهد. به علاوه، شاه تنها عاملي در ايران نيست که بتوان به وجود او و به ويژه براي مبارزه با گسترش کمونيسم متکي بود.
شبکه تلويزيوني سي بي اس(آمريکا): شاه ايران از رؤساي نظامي خواسته است عمداً جنگ داخلي به راه بيندازند و به سود وي کنترل اوضاع را به دست گيرند.
راديو مسکو: شاه براي کودتا در ايران از مصر و مراکش کمک خواست.
هفته نامه الکفاح العربي (لبنان): شاه ايران معتقد است که يگانه راه رسيدن به هدف، کودتاي نظامي است که بايد از سوي واحدهاي ارتش که هنوز به شاه وفادار هستند انجام شود.
راديو بي بي سي (لندن): شاهپور بختيار نخست وزير ايران مي گويد، در ايران هيچ وقت دو دولت وجود نخواهد داشت و من به هر قيمتي که شده از اين مسأله جلوگيري مي کنم. شاه را از مملکت راندند لابد چيزهايي عليه شاه داشتند ولي در مورد بنده چه مي گويند.

گروه فرهنگي- کهندل: مشاور وزير فرهنگ و ارشاد اسلامي و رئيس مرکز هماهنگي، توسعه و ترويج فعاليتهاي قرآني کشور از تدوين



آيين نامه و سند توسعه قرآني در شوراي مهندسي فرهنگي شوراي عالي انقلاب فرهنگي و بررسي و تصويب آن در آينده نزديک خبر داد.
دکتر محمدعلي خواجه پيري در نشست «بررسي سند چشم انداز قرآن پژوهي کشور» در سخناني با اشاره به تشکيل فرهنگستان قرآن و تنظيم اساسنامه آن گفت: برخي معتقد بودند که با وجود فرهنگستان علوم نيازي به تشکيل فرهنگستان قرآن وجود ندارد، به همين دليل اين طرح خارج از مصوبات شوراي عالي انقلاب فرهنگي قرار گرفت.
وي افزود: به همين منظور طرح مشترکي بين مجلس و سازمان تبليغات اسلامي و شوراي عالي انقلاب فرهنگي تدوين و به عنوان سند توسعه راهبردي و آيين نامه توسعه قرآني کشور تصويب شد.وي با بيان اينکه اعضاي شوراي ترويج و توسعه فعاليتهاي قرآني، سه وزير فرهنگ و ارشاد اسلامي، آموزش و پرورش و علوم و تحقيقات هستند، گفت: بسته قرآني تهيه شده ضمن هماهنگي با سياستهاي ابلاغي مقام معظم رهبري، راهبردهاي کلان و نقاط ضعف و قوت و سياستهاي اجرايي براي توسعه و ترويج قرآني کشور را مورد بررسي قرار داده است.
خواجه پيري از تشکيل کميته قرآني در کارگروه فرهنگ ديني و تبليغ برنامه پنجم توسعه خبر داد و اظهار داشت: اين کميته، بسته جامع و کامل قرآني براي برنامه پنجم توسعه ارايه داده است که در کارگروه فرهنگ ديني و تبليغ تصويب شده و بايد براي تأييد نهايي به کميته تلفيق برود که در آن حوزه هاي مختلف قرآني و سهم قرآن در حوزه هاي آموزش، پژوهش و تبليغ دستگاه هاي مختلف در اين بسته قرآني مشخص شده است.وي افزود: تا پايان برنامه پنجم توسعه 25 درصد از جمعيت باسواد بالاي 15 سال داراي سواد قرآني خواندن، فهم و تدبر در قرآن خواهند شد.
خواجه پيري افزود: در طول برنامه يک درصد بودجه پژوهشي کشور به پژوهشهاي حوزه قرآن و عترت اختصاص داده شده و صد درصد معلمان قرآن ابتدايي، راهنمايي و دبيرستان تا پايان برنامه پنجم توسعه بايد داراي صلاحيت آموزش حرفه اي قرآن کريم باشند.وي تصريح کرد: در پايان برنامه پنجم صد درصد مهدکودکها و پيش دبستاني هاي کشور بايد قرآن محور شوند.مشاور وزير فرهنگ و ارشاد اسلامي، با بيان اينکه حاکميت و محوريت قرآن کريم و سنت اهل بيت(ع) راهبرد کلان اين بسته قرآني است، عنوان کرد: اين بسته شامل بندهايي در خصوص قوتها و فرصتها، ضعفها و تهديدات و سياستهاي اجرايي حوزه قرآني است که شاخصهاي آن بايد برخي به صورت عادي و بعضي ديگر با عزم عمومي به انجام رسد.در ادامه اين نشست عضو هيأت علمي دانشگاه قم و مسؤول پژوهش نامه قرآن و حديث در خصوص آسيبهاي فراروي پژوهشهاي قرآني تصريح کرد: روش تحقيق شايسته اي در رشته علوم قرآني و حديث نوشته نشده است.دکتر جعفر نکونام گفت: حوزه مقايسه اي در قرآن و ساير کتابهاي آسماني تاکنون مورد توجه قرار نگرفته است و اين امر سبب شده که علوم جديد را آنچنان نشناخته و با مفاهيم ما منطبق نشوند.وي با بيان اينکه بايد ديد حوزه بحث قرآن کجاست و علوم چه نقشي در فهم قرآن مي توانند داشته باشند، گفت: در بسياري از مشکلات اجتماعي به دليل سختي کار و ناآگاهي افراد، محققان و دانشجويان به آن حوزه وارد نمي شوند، اما اگر بخواهيم قرآن به درد جامعه امروز ما بخورد بايد وارد تحقيقات کاربردي در اين حوزه شويم.دکتر نکونام با اشاره به اين نکته که يکي از آفات پژوهش عاميانه سازي آن است، اظهار داشت: نتايج تحقيقات را بايد براي کساني مطرح کرد که ظرفيت آن را دارند.
عضو هيأت علمي دانشگاه قم در خصوص ضعف حمايتهاي مادي از مقوله پژوهش در کشور، عنوان کرد: نظام آموزشي ما هم در اين زمينه خوب نبوده و آموزش محور است.وي ضعف در مديريت پژوهش را يکي از معضلات حوزه پژوهش دانست و گفت: پرداختن جدي به روشهاي تحقيق، نقادي و مناظره به صورت تخصصي چشم انداز روشني را در اين زمينه پيش روي ما قرار مي دهد.