|
گفتگوي«قدس» با رئيس ستاد عالي کانونهاي فرهنگي - هنري مساجد کشور
*زهره کهندل
کانونهاي فرهنگي هنري مساجد براي پويايي زادگاه و پايگاه انقلاب اسلامي به دست جوانان زاده شده از نظام جمهوري اسلامي ايران با تأکيد مقام معظم رهبري مبني بر مقابله با تهاجم فرهنگي دشمن و با مصوبه شوراي عالي انقلاب فرهنگي اسفندماه 1370 تأسيس شد. از آن دوران تاکنون، اين کانونها با فراز و نشيبهاي بسياري همراه بوده اند . گاهي کانوني به دليل مشکلات مالي نيمه فعال و غير فعال مي شد، اما به گفته رئيس ستاد عالي کانونهاي فرهنگي هنري مساجد کشور، نور اين چراغ کم فروغ، خاموش نشده و در حرکتي جدي تر زنده شده است. در سالهاي اخير، با توجه وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي و توسعه برنامه ريزيها و بودجه بنديها براي اين ستاد، شاهد ثبات و توسعه کانونهاي فرهنگي هنري مساجد در سراسر کشور هستيم.
در خصوص اين اقدامها و همزمان با تأسيس ستاد عالي کانونهاي فرهنگي هنري مساجد کشور، با حجة الاسلام والمسلمين حميدرضا ارباب سليماني، رئيس اين مجموعه و مشاور وزير فرهنگ و ارشاد اسلامي گفتگو کرده ايم که در ادامه مي آيد:
* جناب آقاي ارباب سليماني! در حال حاضر حدود 70 هزار مسجد در سراسر کشور وجود دارد، چه تعداد کانون فرهنگي هنري در اين مساجد فعال است؟
** آخرين آماري که تاکنون داريم و بر اساس هماهنگي با استانهاي سراسر کشور، حدود 5 هزار و 500 کانون فعال داريم که تا پايان سال مالي ما ( خرداد سال آينده)، براساس چشم انداز و سهميه استان ها به 6 هزار کانون فعال خواهد رسيد که با توجه به ظرفيتها و شرايط استانها، اين امر محقق مي شود.
* تا کنون چه تعداد کانون غير فعال حذف شده اند؟
** سعي ما براين است که حذف نداشته باشيم. گروه کارشناسي ستاد عالي براي نظارت از عملکرد کانونهاي فرهنگي هنري مساجد و بررسي علل غير فعال بودن آن کانون به مناطق اعزام مي شوند و با آسيب شناسي، مشکلات را رفع مي کنند و معمولا کانونها به فعاليت خود ادامه مي دهند. در مواردي بوده که مسؤول کانون دچار مشکلات و مسائل خاصي شده و کانون به فعاليت خود ادامه نداده، در اين موارد با انتخاب مسؤول ديگري مشکل رفع شده است. سعي ما بر اين است که با فرصت دادن و ايجاد شرايط فعاليت، کانونهاي نيمه فعال و غير فعال را براي ادامه حرکت احيا کنيم.
* غير فعال شدن کانونهاي فرهنگي هنري مساجد را مي توان ناشي از مشکلات مالي دانست؟
** مسائل و مشکلات مالي بيشتر در مناطق محروم وجود دارد، براي مثال در روستاها که ارائه تجهيزات هم متفاوت است و چنين مشکلاتي هم وجود دارد. عملاً ما به مناطق محروم توجه بيشتري داريم و نمي گذاريم چراغ کانوني که در مسجدي روشن شده به خاطر محدوديتهاي مالي خاموش شود.
* يکي از اعضاي کميسيون فرهنگي مجلس اعلام کرده بودجه پيشنهادي کانونهاي فرهنگي هنري مساجد براي سال 88 با توجه به افزايش 2 ميليارد توماني به 20 ميليارد تومان مي رسد، آيا برنامه هاي کانون هم بر اساس اين افزايش تنظيم شده است؟
** اين تمنا و آرزوي اعضاي کانونهاست که اين بودجه پيشنهادي مصوب شود، اما آنچه در مجلس نهايي شود براي ما اهميت دارد، هرچند اين روند خيلي براي ما تازگي ندارد.
کانونهايي در نوبت کسب مجوز هستند و به دليل نبود بودجه نمي توانيم به آنها مجوز دهيم تا فعاليت خود را آغاز کنند. آنچه در دو سه ماه آينده پيش بيني کنيم، براساس بودجه سالي مالي ما تا 6 هزار کانون فرهنگي هنري بايد برسد.
* سهميه استانها براي صدور مجوز کانونهاي فرهنگي هنري مساجد براساس چه مؤلفه هايي مشخص مي شود؟
** سهميه اي که براي استانها در نظر گرفته شده، به طور ميانگين و براساس مؤلفه هاي جمعيت استان و پهناوري و محروميت، مجوز صادر کرده و امکانات و تجهيزات را در اختيار آنان قرار مي دهيم.
* چه تعداد کانون در نوبت دريافت مجوز براي فعاليت هستند؟
** حدود 3 هزار کانون فرهنگي هنري در نوبت دريافت مجوز از سوي وزارت ارشاد براي آغاز فعاليتهاي خود هستند، که به دليل کسري بودجه براي انجام اين کار با مشکلا تي مواجه هستيم.
* تراکم کانونها به چه شکلي است و آيا همه مناطق کشور کانون فرهنگي هنري دارند؟
** تمام استانهاي کشور کانون فرهنگي هنري دارند و اکثر شهرستانها هم با توجه به برنامه سال 87 داراي کانون شده اند. بر طبق برنامه امسال، حدود 60 درصد از کانونها در مناطق محروم و روستايي کشور تأسيس شده است. سياست اصلي کار ما بر همين مبناست.
* بودجه کانونها از 2 ميليارد تومان در مقايسه با رقم پيشنهادي بودجه سال آينده افزايش حدود ده برابري داشته، رشد برنامه ها تا چه ميزان متناسب با اين رشد بودجه بوده است؟
** در سال 84 ، حدود 2 هزار و 400 کانون با سرانه 140 هزار تومان در سال فعال بوده است، اما در سالهاي اخير اين سرانه با احتساب افزايش تعداد کانونها، به طور ميانگين تا 400 هزار تومان رشد يافته است، همچنين، امکانات و تجهيزاتي که به کانونها عرضه مي شود، افزايش چشمگيري داشته است. در برخي موارد، کمکهاي نقدي و غير نقدي به کانونها به مرز يک ميليون تومان و بيشتر هم مي رسد. اجراي طرحهاي ديگر هم هزينه هاي بالايي براي ما داشته است، براي مثال، اجراي طرح فرهنگي- آموزشي «انديشه هاي آسماني»حدود 12 هزار نفر از اعضاي کانونهاي سراسر کشور در دوره هاي آموزشي مشهد شرکت کردند. از گامهاي جديدي که در سال جاري برداشتيم راه اندازي کانونهاي تخصصي بود. اين کانونها علاوه بر فعاليتهاي منطقه اي، در سطح گسترده شهري نيز فعاليت مي کردند که بودجه اختصاص يافته به آنها تا 5 ميليون تومان هم بود.
* در حال حاضر چند کانون تخصصي در سطح کشور فعاليت مي کنند؟
** امسال 170 کانون تخصصي در سراسر کشور فعال شده و عملکرد چشمگيري هم داشته اند.
* ويژگيهاي کانونهاي تخصصي فرهنگي هنري مساجد چيست؟
** حوزه فعاليت اين کانونها گسترده تر از کانونهاي عادي است و برنامه هاي آن در سطوح بالاتري انجام مي شود. براي مثال، اين کانونها در حوزه هاي پژوهشي همچون موضوعات مهدويت، فرهنگ اسلامي و پژوهشهاي مرتبط، فعاليت مي کنند. بديهي است، چنين برنامه هايي نيازمند حمايتهاي بيشتري است.
* چه تعداد نيرو، جذب 5 هزار و 500 کانون فرهنگي هنري مساجد سراسر کشور شده اند؟
** براساس آماري که در سال جاري از استانهاي کشور استعلام شده، يک ميليون و 320 هزار نيروي جوان در کانونهاي سراسر کشور فعاليت مي کنند که در سطوح مختلف به صورت ثابت کار مي کنند، اما با احتساب اعضاي شناور، تا مرز دو ميليون نفر هم افزايش مي يابد.
* به طور متوسط، در هر کانون حدود 200 تا 300 جوان فعال هستند. آيا اين حجم از امکانات، پاسخگوي نيازها و فعاليتهاي آنان است؟
** اين به تعداد کانون ها براي حضور بستگي دارد، اما گاهي اوقات نبود امکانات و محدوديت آن، ما را از توسعه باز مي دارد. برهمين مبنا، صدور مجوز هم متناسب با بودجه و برنامه سال است.
* آقاي سليماني! مشارکت مردم در تجهيز و اداره کانونهاي فرهنگي هنري مساجد چگونه است؟
** قطعاً کانونها بايد به صورت مشارکتي و با کمک مردم اداره شوند. تهيه همه اقلام مورد نياز کانونها براي ما منطقي و مقدور نيست. برخي از اقلام مشارکتي را هم امام جماعت، هيأت امناي مسجد و مردم تهيه مي کنند. به نوعي بايد نيمي از اين کالا توسط مردم و نيمي ديگر توسط ستاد عالي تهيه شود. در چنين حالتي، شاهد زيباترين شکل تعامل دولت و مردم در امور مساجد هستيم.
* بازخورد فعاليتهاي کانونهاي فرهنگي هنري مساجد در سطح کشور چگونه بوده است؟
** انعکاس اصلي فعاليت جوانان در کانونهاي فرهنگي هنري مساجد، افزودن به صف هاي نماز جماعت است و در مساجدي هم که کانونها فعاليت مي کنند، شاهد اين امر هستيم. ائمه جماعات هم حمايتهاي بسيار خوبي از برنامه هاي کانونها دارند و ارتباط نزديکي بين جوانان و ائمه جماعت به وجود آمده است. اجراي طرح " تلاوت نور " که پس از نماز مغرب و عشاء يک جزء قرآن در مسجد تلاوت مي شود، با استقبال چشمگيري بويژه از سوي جوانان مطرح بوده است.
در سال جاري، حدود 4 ميليارد تومان کتابهاي ديني و مذهبي و علمي براي کتابخانه هاي مساجد سراسر کشور اختصاص يافته که اين امر موجب رونق کانونها شده است. اينها مي تواند شاخصهاي قابل توجهي براي پيشبرد هدفهاي کانونها باشد. همچنين، کانونهاي فرهنگي هنري مساجد عامل جذب جوانان و نوجوانان با مساجد بوده، فعاليت کانونها به صورت دائمي بوده است و اين مراکز مکان مطمئني براي حضور فرزندان مي باشد. در واقع، کانونهاي فرهنگي هنري مساجد، محل بيداري و پايداري نسل نو است که بايد بر عمران محتوايي و معنوي مساجد اهتمام ويژه اي داشت.
* اخيرا گفته مي شود برخي مداخلات و موازي کاريها بين نهادهاي فرهنگي در امور جوانان به وجود آمده است. براي مثال، همپوشاني کانونهاي فرهنگي هنري مساجد و کانونهاي فرهنگي ورزشي بسيج؟
** چنين چيزي نيست، عرصه کاري کانونهاي فرهنگي ورزشي بسيج با کانونهاي فرهنگي هنري مساجد متفاوت است و مجوزهاي آن هم جداگانه صادر مي شود. با بسيج هم به توافق رسيده ايم که در مساجدي که بسيج کانون تاسيس مي کنيم، ستاد عالي کانون نداشته باشد و در مساجدي هم که کانونهاي فرهنگي هنري فعال هستند، بسيج ورود پيدا نکند. اما با توجه به گستردگي ميدان، فعاليت براي هر دو گروه باز است و مي توان از ظرفيتهاي هر دو نهاد در کنار هم بهره برد. از سوي ديگر، فعاليتهاي ما فرهنگي هنري است و فعاليت آنها فرهنگي ورزشي !
* از زمان تأسيس اولين کانون فرهنگي هنري مساجد که اسفندماه سال 1370 بود، حدود 17 سال مي گذرد. در اين مدت چه تحولاتي در اين مراکز فرهنگي رخ داده است؟
** اين نهالي بود که شوراي عالي انقلاب فرهنگي آن را کاشت و امروز اين نهال به درختي تنومند تبديل شده است که ثمرات آن را در جامعه که پرورش جواناني مسجد محور هستند، شاهد هستيم. اين کانونها با ارتباط خوبي که با مراکز و نهادهاي دولتي و مردمي ديگر برقرار کردند، پل ارتباطي بين مسجد، مردم و دولتمردان شد. نگاه ما اين است که شاهد حمايت هاي مالي براي رونق بخشي به اين کانونها باشيم. البته، بنا نداريم مساجد را دولتي کنيم؛ بلکه هدف ما تجهيز کانونها و نظارت بر عملکرد آنهاست.
* اما برخي نسبت به دولتي شدن مساجد با تأسيس کانونهاي فرهنگي هنري انتقاد دارند؟
** قطعاً اين طور نيست، در سطح کشور مصاديقي نداريم که مسجدي دولتي کار کند، بلکه اساساً استقلال محور انديشه مسجدي است. در واقع، مردم تحمل کار حزبي و سياسي در مساجد را ندارند و اجازه چنين کاري را هم نمي دهند.
* هماهنگي ستاد عالي کانونهاي فرهنگي هنري مساجد با ديگر سازمانها و نهادها چگونه است؟
** خوشبختانه، تعامل خوبي با نهادها و سازمانهاي مختلف داريم. اعضاي ستاد، ترکيبي از نمايندگان وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي، سازمان اوقاف و امور خيريه، امور رسيدگي به مساجد و ديگر نهادهاي فرهنگي است که اين امر مصداق روشن و بارز اين هماهنگي و همکاري است.
* از حضورتان در اين گفتگو سپاسگزارم. |
