|
گروه جامعه - زهرا صابري: روز جهاني زمين پاك هر ساله در 22 آوريل (دوم ارديبهشت) در بيش از 150 كشور جهان برگزار مي شود.
شعار هميشگي روز زمين پاك مبني بر «جهاني بينديشيم، بومي عمل كنيم» حاكي از آن است كه محوريت موضوعي جهان كنوني صرفاً تأمين سلامتي امروزي بشر نيست. زيرا زمين سالم به معناي محيط زيست سالم و به عبارت ديگر ايجاد زيستگاهي درخور زندگي آيندگان نيز حائز كمال اهميت است.
شعار ياد شده و برگزاري مراسم جهاني روز زمين پاك در حقيقت تحقق آرمانهاي كنفرانس سران سازمان ملل متحد در سال 1992 است كه در آن مقامهاي عالي رتبه بر پاكي زمين در شهرها و ديگر مناطق براي تأمين شرايط سكونت تأكيد كردند.در 20 دسامبر 2002 با تصويب مجمع عمومي سازمان ملل با هدف ايجاد زمينه هاي رشد پايدار در ژوهانسبورگ سال 2005 تا 2014 به عنوان دهه جهاني «آموزش براي رشد پايدار» اعلام گرديد. هدف از اين برنامه گنجاندن معيارهاي رشد پايدار در سراسر جهان در همه اهداف كيفيتي اجتماعي، اقتصادي، ملي و هم چنين سيستمهاي آموزشي مربوط بود.
يكي از اين اهداف كيفيتي، بالا بردن سطح آگاهي زيست محيطي در سراسر جهان و در همه زمينه هاي اجتماعي است به طوري كه تلاش شود همه گروههاي جمعيتي از سنين مدارس ابتدايي تا سنين بزرگسال امكان دستيابي به آموزش و پرورش در راستاي اهداف زيست محيطي و تكامل در چارچوب تربيت اجتماعي را داشته باشند.
به گفته كارشناسان، مقصود از معيار رشد پايدار آن است كه ارتباطات تنگاتنگ ميان سبك زندگي، محيط زيست، سلامتي و تقسيم عادلانه و با ملاحظه منابع موجود در زمين هم اكنون و بدون تأخير در اولويت توجه زندگي ما قرار گيرد.
سازمان هواشناسي سازمان ملل متحد معتقد است، امروزه با گرم شدن روز افزون جهاني زمين به عنوان يك حقيقت، مي بايست از هم اكنون خود را براي زندگي در يك اقليم جهاني تغيير يافته و تأثيرات ناشي از پيامدهاي آن بر زندگي خويش و هم چنين اكوسيستم آماده سازيم اما پرسش اينجاست كه بروز چنين شرايطي چه تأثيري بر سلامتي و كيفيت زندگي انسان خواهد گذاشت؟ خطرات ناشي از امواج گرما، بيماريهاي انگلي خاص مناطق گرم، آلرژيهاي جديد و بيماريهاي تنفسي ايجاد شده از راه گياهان و گرده هاي تحريك آميز به چه ميزان خواهد بود؟ دگرگوني آب و هوا چه تأثيراتي بر افراد داراي حساسيتهاي آب و هوايي خواهد گذاشت؟ آيا تغييرات اقليمي براي مثال خواب انسان را مختل نخواهد كرد؟ و آيا اقدامهاي پيشگيرانه اي در اين زمينه وجود خواهد داشت؟
محيط زيست و سلامتي در يك ارتباط نزديك و تغيير ناپذيري قرار دارند ضمن آنكه تأمين سلامتي و حفظ آن جزء معيارهاي مهم پايداري به شمار مي روند.
روز زمين پاك امسال با شعار جديد خود مبني بر «ما اميد به پايداري داريم: شهر ما مهياي آيندگان خواهد شد» قصد دارد مفهوم «پايداري» را در ارتباط با رشد آينده نگري در شيوه زندگي شهرهاي بزرگ و در چارچوب اكولوژي يك شهر رشد يافته و مدرن براي همگان ملموس و قابل فهم ساخته و بتواند در تغيير تفكر و عملكرد تك تك افراد از سنين كودكي موثر واقع شود. اما آنچه در اين ميان مي تواند در تحقق شعار كلي روز زمين پاك مبني بر «جهاني بينديشيم، بومي عمل كنيم» موثر واقع شود. در اولويت قرار دادن معيارهاي خود ساماندهي شهرهاي بزرگ است كه به عنوان طرحي بزرگ براي ساختن، زندگي كردن و سكونت داشتن به شمار مي رود. به عبارت ديگر روز زمين پاك سال 2008 قصد دارد معيارهاي حمايت از محيط زيست از يك سو و تأمين و حفظ سلامتي انسان را از ديگر سو به يكي از ستون هاي «پايداري» سياست روز زمين پاك مبدل سازد.
بنابر اسناد «اتاوا» در سازمان سلامت جهاني سال 1986، انسان تنها زماني مي تواند ظرفيت سلامت خويش را به كار انداخته و به رشد برساند كه قادر باشد بر فاكتورهايي كه سلامتي وي را متأثر مي سازند تأثير بگذارد. كليت و اكولوژي مولفه هاي مهمي هستند كه در ارتباط تنگاتنگ با يكديگر بوده و مي بايست در آموزش نيز گنجانده شود. ضمن آنكه لازم است از همان سنين كودكي به صورت نمادين به كودكان آموخته شده و در همه مراحل آموزشي بعدي نيز به عنوان جزئي از آموزش شناخت جديد محيط زيست مورد توجه قرار گيرد.
روز جهاني زمين پاك در تمام كشورهاي جهان بخصوص كشورهاي اروپايي با در نظر گرفتن مشكلات روز افزون ناشي از روند پر شتاب و لجام گسيخته گسترش فناوري و آلودگيهاي ناشي از آن برگزار مي شود كه محوريت عمده آنها بر فعاليت نهادهاي مدني و بخش غير دولتي است.
در كشور آلمان نهاد هماهنگي مؤسسه دكتر فاد در شهر اشتوتگارت مسؤوليت طراحي برنامه هاي روز جهاني زمين پاك را بر عهده دارد. سازماندهي برنامه هاي در نظر گرفته شده در اشتوتگارت با مشاركت سازمانهايي نظير اداره حفاظت از محيط زيست، گروههاي مختلف زيست محيطي، يونيسف و مشاركت برخي مدارس نظير هگل و حضور ستارگان جهاني نظير لئوناردو دي كاپريو و جين فوندا و همچنين كارشناسان مهم سازمان ملل و سياست مداراني نظير ال گور، معاون رئيس جمهور سابق آمريكا به عنوان طرفداران نمادين برگزاري روز زمين پاك با موضوع حفاظت از محيط زيست انجام مي گيرد.
روز جهاني زمين پاك امسال با شعار « ما اميد به پايداري داريم: شهر ما مهياي آيندگان خواهد شد!» در چارچوب گفتگوي تخصصي در فرانكفورت آلمان به بحث و بررسي پيرامون اين پرسش خواهد پرداخت كه حمايت از محيط زيست و معيار پايداري در رشد فضاهاي داخلي، نظير شهر، روستا و استان چگونه مي تواند كار كردي عملي پيدا كند. به كمك تحقيقات و پژوهشهاي انجام شده در شهرهاي هسن و ويرجينيا، دو كارشناس معتبر و شناخته شده، امكانات كاري سياستمداران، شهروندان، نهادها و سازمانهاي داخلي را در اين زمينه مورد بررسي قرار خواهند داد.
رئيس روز زمين پاك آلمان توماس دانمان در سخنراني مهم خويش به مناسبت اين روز از عموم مردم درخواست كرد بياييد همه با هم كمك كنيم و به تعهد خود در قبال شعار سال 2008 زمين پاك مبني بر «ما اميد به پايداري داريم، شهر ما مهياي آيندگان خواهد شد» جامه عمل بپوشانيم.
اين در حالي است كه آمارها نشان مي دهد به طور متوسط هر شهروند آلماني بيش از 10 تن گاز كربنيك توليد مي كند در حالي كه با محدود كردن ميزان گرماي زمين به حداقل 2 درجه تا سال 2050 اين ميزان به كمتر از 20 تن خواهد رسيد. طبق نتيجه بررسي محققان سازمان هواشناسي سازمان ملل، گرم شدن جهاني و به دنبال آن تغييرات اجتناب ناپذير آب و هوايي را امروزه مي توان به وضوح از دگرگونيهاي اساسي محيط زيست دريافت و از جمله مي توان به ذوب شدن يخچال ها، بالا آمدن سطح درياها، كاهش پوششهاي برفي و نوسانهاي غير عادي دما در پي تغييرات آب و هوايي اشاره كرد.
محققان معتقدند با تمامي اين اوصاف هنوز هم مي توان از طريق اقدامهاي جدي و قاطعانه از بروز يك فاجعه زيست محيطي براي بشريت و مجموعه اكوسيستم زمين جلوگيري نمود.با وجود آنچه تصور مي شود حمايت از محيط زيست هرگز به معناي پايان دادن به يك زندگي زيبا و راحت نيست بلكه مقصود كاربرد فناوريهاي جديد، افزايش آگاهي عمومي و آموزش دايمي به منظور شناخت ارتباطات زندگي بر روي زمين است كه در اين راستا براي نمونه كاهش گازهاي گلخانه اي مي تواند گامي مهم و موثر در جهت بالا بردن سطح كيفي زندگي باشد.
كاربرد فناوريهاي جديد در دنياي امروز مي تواند بي آنكه مجبور باشيم از لذت زندگي بكاهيم مرحله رشد مهمي براي اقتصاد تلقي گردد. به طوري كه در حال حاضر در آلمان شركتهايي كه مسؤوليت ايجاد تأسيسات انرژي قابل تجديد را بر عهده دارند يكي از موفق ترين بخشها در اين كشور به شمار مي رود. اين بخش توانسته است در سالهاي اخير بيش از 170/000 زمينه شغلي ايجاد نمايد. قطعنامه هاي سياسي مرتبط با حقوق بين المللي نظير قراردادهاي پيمان كيوتو، قوانين دولتي و همچنين انگيزه هاي مالي، چارچوب تعيين كننده اي را براي چگونگي رفتار انسان با محيط زيست ايجاد كرده است.ضمن آنكه ضوابط و معيارهاي اجتماعي نيز در اين ميان نقش مهمي دارند. زماني كه يك عملكرد در ميان عموم مردم يك جامعه، خوب و ملموس تلقي شود بسياري علاقه مند مي شوند كه خود را با آن تطبيق دهند.از سوي ديگر براي دستيابي به ساختار يك زندگي هماهنگي با اهداف اكولوژيك مي بايست كيفيتهاي مثبت جديد نيز مورد ارزيابي قرار گيرد، شناخت محيط زيست مي بايست با هدف شكل دهي يك زندگي مدرن، مسؤول و سرشار از آرامش و آينده نگري زيست محيطي انجام شود. به گفته كارشناسان اكنون وقت آن است كه همگان براي ساخت شهرهايي توانمند در آينده وارد عمل شوند شهرهايي كه شهروندان آن همواره براي ايجاد يك زندگي مرفه با ساختاري اكولوژيك برانگيخته شوند. ازاين رو لازم است كه، همگان در ايجاد انگيزه براي يك زندگي سالم با محيط زيستي مطبوع در شهرهاي بزرگ تلاش كنند، به گونه هاي جانوري و گياهي شانس زندگي جديدي بدهند، از نور خورشيد در شكاف هاي عميق برجها استفاده كنند، فضاهاي بسته و مهر و موم شده درون شهرها را باز كنند و همواره ورود فضاي سبز را به داخل شهر بر مسائل ديگر توسعه اي مقدم بشمارند.
در اين شهرها براي عابران پياده و دوچرخه سواران اولويت قائل شده و براي ايجاد يك سيستم حمل و نقل عمومي سازگار با محيط زيست با ساختار موتوري بي اثر بر محيط سرمايه گذاري نمايند.
به گفته كارشناسان هر چند امروزه فعاليتهاي موفقيت آميز و عملي بسياري هم در چرخه اقتصاد و هم شهرها براي كاهش دي اكسيد كربن و ايجاد شرايط زندگي سازگار با محيط زيست انجام گرفته است با اين وجود نتايج به دست آمده چندان رضايت بخش نيست. به گفته رئيس روز زمين پاك آلمان «نور و انرژي خورشيد به هر سقفي بايد بتابد و نيروي باد نبايد از شهرهاي بزرگ بيرون رانده شود، «فكر جديد» مي بايست به همه اتاق هاي يك اداره، مؤسسه آموزشي و به هر نهاد و هر خانه شخصي كشيده شود.»
به گفته كارشناسان حركتهاي انجام شده در راستاي حمايت از محيط زيست در بسياري از ايالتهاي آمريكا در سالهاي اخير كه در عرصه بين المللي نيز به جذب مشاركت برخي ديگر از شهرهاي جهان منجر شده گامي مهم و بسيار موثر در اين راستا محسوب مي گردد. از جمله اينكه در 16 فوريه سال 2005 مصادف با روزي كه پروتكل كيوتو به مرحله اجرا درآمد شهردار شهر سياتل تمامي شهرهاي شمال آمريكا را به انجام اقدامهايي با هدف كاهش گازهاي گلخانه اي موجود فرا خواند. |
