* رضا اخوان

كم خوني داسي شكل يك اختلال خوني است كه با هموگلوبين معيوب( Hbss ) شناخته مي شود. اين بيماري ميليونها نفر را در



جهان و حدود 72 هزار نفر را در آمريكا مبتلا ساخته است. اين بيماري در يك تولد از هر 500 تولد آفريقايي- آمريكايي ديده مي شود.
هموگلوبين طبيعي صاف و گرد است و به سلول اجازه عبور آسان از مويرگهاي خوني را مي دهد.
سلولهاي هموگلوبين در كم خوني سلول داسي سفت و به شكل داس دارند. اين مولكولهاي هموگلوبين تمايل دارند به شكل خوشه اي و در كنار يكديگر قرار گيرند، بنابراين به راحتي از مويرگهاي خوني عبور نمي كنند. اين خوشه ها منجر به توقف جريان خون حمل كننده اكسيژن مي گردند. برخلاف سلولها با هموگلوبين طبيعي كه بيش از 120 روز زنده هستند، سلولهاي داسي بعد از 10 تا 20 روز از بين مي روند. اين روند طي يك دوره مزمن منجر به بروز كم خوني مي گردد.

شايعترين انواع ژن سلول داسي
- صفت سلول داسي
اين افراد حامل ژن معيوب (Hbs) هستند، اما مقداري هموگلوبين طبيعي (Hba) نيز دارند. افراد با صفت سلول داسي معمولاً بدون علامت هستند و مي باشند. ممكن است كم خوني خفيف ايجاد گردد . تحت شرايط پر استرس، خستگي، كاهش اكسيژن و يا عفونت روند داسي شدن اتفاق مي افتد و در نتيجه عوارض بيماري سلول داسي بروز مي نمايد.

بيماري سلول داسي - هموگلوبين C
فرد داراي هر دو نوع هموگلوبين Hbs وHbc مي باشد. هموگلوبينC باعث ايجاد سلولهاي هدف مي گردد. وجود هموگلوبين طبيعي در كنار اين هموگلوبين باعث مي شود، فرد علامتي از كم خوني نداشته باشد. اگر هموگلوبين S داسي با سلول هدف همراه شود منجر به يك كم خوني خفيف تا متوسط مي گردد.
اين افراد اغلب از بيماري سلول داسي با درجه خفيف رنج مي برند. بحران انسداد عروقي، صدمات ارگانها به علت كم خوني و داسي شدن هاي مكرر و احتمال بالاي عفونت همه صفات مشتركي براي Hbss و Hbsc مي باشند.

بيماري سلول داسي - هموگلوبين E
اين نوع، مشابه بيماري سلول داسي C است با اين تفاوت كه يك عنصر در مولكول هموگلوبين جايگزين شده است. اين نوع معمولاً در افراد جنوب آسيا مشاهده مي شود. برخي افراد با بيماري هموگلوبين Eبدون علامت مي باشند. هر چند در شرايط ويژه نظير خستگي، كاهش اكسيژن و يا كمبود آهن يك كم خوني خفيف تا متوسط بروز مي نمايد.

هموگلوبين S - تالاسمي بتا
اين بيماري با ارث رسيدن همزمان ژنهاي تالاسمي و سلول داسي ايجاد مي گردد. اين اختلال باعث كم خوني متوسط و شرايطي مشابه، ولي خفيف تر از بيماري سلول داسي مي گردد. همه اشكال بيماري سلول داسي مي توانند عوارض همراه با بيماري را بروز دهند. فرد مبتلا به Hbss بشدت مبتلا خواهد بود.

چه كسي به بيماري سلول داسي مبتلا مي شود؟
بيماري سلول داسي به صورت اوليه، افراد جنوب آفريقا و شبه جزيره كارائيب را مبتلا مي كند ولي صفت سلول داسي در خاور ميانه، هند، آمريكاي لاتين و نژاد مديترانه اي يافت مي شود.براساس تخمين، بيش از 72 هزار نفر در ايالات متحده به اين بيماري مبتلا هستند. ميليونها نفر در سراسر جهان دچار عوارض بيماري سلول داسي مي باشند. 2 ميليون نفر آفريقايي- آمريكايي صفت سلول داسي را دارا مي باشند.
علل بيماري داسي شكل چيست؟
بيماري داسي يك بيماري ارثي است كه توسط يك جهش ژنتيكي ايجاد مي شود. اين ژنها بر روي ساختاري از سلولها به كروموزم وجود دارند. به طور طبيعي در هر سلول بدن ما 46 يا 23 جفت كروموزم وجود دارد. جفت كروموزم 11 حاوي ژنهاي عامل توليد هموگلوبين نرمال مي باشد. يك جهش يا اشتباه در اين ژنها منجر به بيماري داسي شكل مي شود. اين جهش در نقاطي از جهان كه بيماري مالاريا شايع است، بيشتر ديده مي شود هر چند افراد داراي صفت داسي به مالاريا مبتلا نمي شوند. صفت داسي در حقيقت فرد را در برابر انگل مالاريا محافظت مي نمايد. مالاريا اغلب در آفريقا و نواحي مديترانه اي اروپا ديده مي شود.كودكي كه جهش ژنتيكي را از هر دو والدين به ارث مي برد، بيماري سلول داسي شكل مبتلا خواهد شد.كودكي كه جهش را از يكي از والدين به ارث مي برد، حامل صفت سلول داسي شكل خواهد بود و مي تواند آن را به فرزندانش منتقل كند.

علايم بيماري سلول داسي شكل چيست؟
علايم و عوارض زير با بيماري سلول داسي شكل همراه مي باشد. هر چند هر فرد علايم متفاوتي را تجربه مي كند.
آنمي - شايعترين علامت بيماري سلول داسي شكل است. در اين بيماري سلولهاي قرمز خون به صورت سلول داسي شكل توليد مي شوند، اما به علت بدشكل بودن توانايي حمل اكسيژن را از دست مي دهند. در نتيجه بدن آب را از دست داده و دچار تب مي شود. شكل داسي باعث سفتي سلولها و به دام افتادن آنها در عروق مي گردد. در نتيجه سلولها در طحال تخريب مي شوند و يا به علت عملكرد غير طبيعي از بين مي روند و كاهش در سلولهاي قرمز خوني منجر به كم خوني مي شود. كم خوني شديد فرد را خسته و رنگ پريده مي نمايد، همچنين توانايي حمل اكسيژن به بافتها را با مشكل رو به رو خواهد كرد.
بحران درد يا بحران داسي
هنگامي كه عروق خوني توسط سلولهاي داسي شكل مسدود مي شوند، جريان خون قطع مي شود و بحران درد اتفاق مي افتد كه بحران انسداد عروقي نيز ناميده مي شود.
درد در تمام نقاط بدن ايجاد مي گردد، اما اغلب در قفسه سينه، بازوها و پاها احساس مي گردد. تورم دردناك انگشتان دست و پا «داكتيليت» ناميده مي شود و مي تواند در خردسالان و كودكان زير 3 سال مشاهده شود. پرياپيسم ( نعوظ دردناك ) يك روند درناك در ناحيه آلت تناسلي مردان مي باشد. هرگونه اختلال در جريان خون منجر به درد، تورم و مرگ بافتي در اثر عدم دريافت خون و اكسيژن كافي مي گردد.

سندرم قفسه سينه حاد
يكي از عوارض خطرناك بيماري سلول داسي شكل، روند داسي شدن در قفسه سينه مي باشد. معمولاً به طور ناگهاني و در شرايط پراسترس، عفونت ، تب و كم آبي بدن رخ مي دهد.سلولهاي داسي شكل به يكديگر متصل شده و عروق ريز ريوي را مسدود مي كنند. علايم شبيه به پنوموني و شامل تب، درد و تك سرفه شديد مي باشد.

تجمع سلولهاي خوني در طحال
اين فرآيند منجر به كاهش ناگهاني هموگلوبين شده و در صورت عدم درمان فوري تهديد كننده حيات مي باشد. به دليل افزايش حجم خون طحال، اين عضو بزرگ و دردناك مي گردد. بعد از اپيزودهاي مكرر، صدمات جدي بر طحال وارد خواهد شد. بسياري از كودكان مبتلا به بيماري در سن 8 سالگي، ديگر طحال آنان كارايي ندارند؛ چون از طريق جراحي طحال خارج شده و يا بر اثر اپيزودهاي مكرر عملكرد خود را از دست داده است. احتمال عفونت بزرگترين نگراني براي اين كودكان مي باشد. عفونت شايعترين علت مرگ در كودكان زير 5 سال، در اين گروه مي باشد.

سكته
ديگر عارضه شديد و ناگهاني در بيماران سلول داسي شكل است. سلولهاي بدشكل از طريق انسداد عروق خوني بزرگ تغذيه كننده مغز منجر به سكته مي گردند. هر گونه اختلال در جريان خون و اكسيژن به مغز منجر به اختلالات عصبي غيرقابل بازگشت مي گردد. در 60 درصد بيماراني كه يك بار سكته كرده اند، احتمال سكته دوم و سوم نيز وجود دارد.

يرقان، يا زردي پوست، چشمها و دهان
يكي از شايعترين علايم و نشانه هاي بيماري سلول داسي شكل يرقان مي باشد، سلولهاي داسي شكل به اندازه سلولهاي قرمز خوني عمر نمي كند و قبل از اين كه كبد، آنها را از خون تصفيه نمايد سريعاً از بين مي روند. بيلي روبين (عامل زرد رنگي) ايجاد شده از اين سلولها منجر به يرقان و زردي مي گردد.همه ارگانهاي مهم تحت تأثير اين بيماري قرار مي گيرند. كبد، قلب، كليه ها، كيسه صفرا ، چشمها، استخوانها و مفاصل به علت عملكرد غير طبيعي سلولهاي داسي شكل و عدم وجود جريان خون درعروق صدمه مي بيند. مشكلات عبارتند از:
- افزايش عفونتها
- زخم هاي پا
- صدمات استخواني
- سنگهاي صفراوي
- صدمات كليه و كاهش ادرار
- صدمات چشمي
علايم بيماري سلول داسي شكل ممكن است مشابه ديگر اختلالات خوني و مشكلات طبي باشد. هميشه براي يك تشخيص سريع و دقيق با پزشك خود مشاوره نمايد.
- بيماري سلول داسي شكل چگونه تشخيص داده مي شود؟
علاوه بر شرح حال طبي كامل و معاينه فيزيكي، روشهاي تشخيصي بيماري سلول داسي شكل عبارتند از: آزمايشهاي خوني و ديگر روشهاي ارزيابي.

 

هنگامي كه «ريتا» ده سال تلاش براي پي بردن به مشكل پسرش را به ياد مي آورد، اشك بر گونه هايش جاري مي شود، اما وقتي



توضيح مي دهد تغيير رژيم غذايي چطور مشكل او را برطرف كرد لبخند بر لبانش نقش مي بندد.
به نقل از خبرگزاري فرانسه، شيوه «تغذيه درماني» در بيش فعالي بسيار مفيد است. خانم ريتا (مادر يكي از اين كودكان)، پيوسته شاهد نوسانات رفتاري پسرش كريستوفر ميان بيش فعالي و بي فعاليتي بود تا آنكه حذف چند ماده غذايي شامل شير و غلات از رژيم غذايي او، وضعيت را عوض كرد.
كريستوفر اكنون يك نوجوان طبيعي 14 ساله و يكي از 23 كودكي است كه از اختلالات بيش فعالي رنج مي برده اند. اين كودكان در سالهاي 1996-1997 در شهر استاوانگر در شمال غرب نروژ تحت رژيم غذايي بدون شير قرار گرفتند و گروهي از محققان و مربيان رشد و نمو آنها را تحت نظر قرار دادند.
اين گروه به منظور اثبات فرضيه «كار لودويگ رايشلت» دانشمند اهل «اسلو» اين تحقيق را انجام دادند. بر اساس اين فرضيه يك اختلال سوخت و سازي تجزيه برخي پروتئينها از جمله كازيين را دشوار مي كند. كازيين پروتئين موجود در شير است و همان ماده اي است كه فرايند پنيرسازي را ميسر مي سازد.
اين اختلال سوخت و سازي مي تواند به بروز اختلالات رواني نظير اختلال بيش فعالي و كمبود توجه (ADHD) بينجامد.
«ماگنه نودلند» مربي مخصوصي كه به هدايت اين برنامه تغذيه اي كمك كرده است، مي گويد: والدين يكي از كودكاني كه چند روز پيش تحت اين رژيم غذايي قرار داده شد، پس از گذشت تنها چند روز تغيير چشمگير و مثبتي را در فرزندشان مشاهده كرده اند.
همه اين 23 كودك كه در زمان شروع تحقيق 4 تا 11 سال سن داشتند، مشكوك به بيش فعالي و كمبود توجه بودند و ميزان پپتيدها در ادرارشان غيرطبيعي بود.
تجمع پپتيدها كه تركيبات حاوي دو يا چند اسيد آمينه هستند نشانه فقدان يا عدم فعاليت آنزيمي است كه وجود آن براي تجزيه كامل برخي پروتئينها ضروري است و اين موضوع مي تواند تأثيري نظير مواد مخدر بر مغز بگذارد.
مطالعات بين المللي زيادي اين اختلالات پروتئيني را با موارد اوتيسم و شيزوفرني مرتبط شناخته اند. شمار روزافزوني از مطالعات نيز به ارتباط برخي موارد بيش فعالي و كمبود توجه با مشكلات گوارشي اشاره كرده اند.
با اين حال، اين فرضيه در محافل پزشكي با ترديدهاي زيادي مواجه شده است، به طوري كه بسياري از پزشكان معتقدند داروهايي نظير «ريتالين» بهترين راه درمان اين اختلال است.
«نودلند» اذعان دارد: اين طرح با تمام استانداردهاي علمي مطابقت ندارد و مشكل اصلي نبود مطالعات جامعه درمورد شمار كودكان بيش فعال است كه ميزان پپتيدها در ادرارشان آنها غيرطبيعي مي باشد.
او مي گويد: اگر فقط 10 درصد كودكان دچار عدم توازن پروتئين باشند، هيچ دليلي وجود ندارد كه تمام مبتلايان به بيش فعالي و كمبود توجه را تحت يك رژيم غذايي قرار دهيم.
كودكان شركت كننده در اين تحقيق در سال اول شروع مطالعه تحت يك رژيم غذايي سخت بدون كازيين قرار گرفتند كه نتايج بسيار مثبت بود. 22 خانواده از 23 خانواده، بهبودهاي واضحي را در رفتار و تمركز حواس فرزندانشان گزارش كردند.
شماري از كودكان به دلايل مختلفي از ادامه رژيم غذايي سر باز زدند و برخي تحت درمان دارويي قرار گرفتند. اما پس از گذشت هشت سال، 6 كودك همچنان از مصرف تمام انواع لبنيات خودداري مي كنند و در برخي گلوتن كه در گندم، چاودار، جو، و تا حدودي جو دوسر يافت مي شود، حذف شده است.نودلند مي گويد: تفاوت روشني بين كودكاني كه رژيم غذايي را ادامه دادند و كساني كه رژيم خود را متوقف كردند، مشاهده مي شود.كريستين فاس، يكي از مربيان شركت كننده در اين مطالعه مي گويد: به عنوان يك معلم وقتي مي بينم كودكاني كه تا ديروز نمي توانستند چيزي بياموزند، اكنون آماده يادگيري هستند، عميقاً شاد مي شوم.
او به طور نمونه آزمون كتبي يك پسر 6 ساله را كه در اين تحقيق شركت داشته است، مطرح مي كند.
از اين كودك كه به طور غيرداوطلبانه رژيم غذايي خود را قطع و اقدام به خوردن شير كرده بود، خواسته شد اعداد را بنويسد. نتايج خطوط كج و معوج و ناخوانا بود. دو روز بعد دوباره رژيم غذايي بدون كازيين از سرگرفته شده و امتحان تكرار گرديد، اين بار چهار عدد واضح در يك خط صاف قابل مشاهده بود.
آن- ماري نيوس برگ كه در اين مطالعه همكاري داشته است، مي  گويد: در آزمونهاي هوش قبل و بعد از رژيم غذايي، نتايج بسيار متفاوتي به دست آمده است.
يكي از كودكاني كه همچنان شير و گلوتن نمي  خورد، سيگ بيورن  17 ساله است. او مي  گويد كه هر گونه سهل انگاري در تغذيه بر عملكرد تحصيلي او تأثير مي  گذارد.
اين نوجوان، زماني كه يك ماده غذايي را كه نبايد بخورد، مصرف مي  كند، تمركز حواس برايش بسيار سخت مي شود. او درحالي كه تكه  اي از كيك هويج بدون شير و گلوتن مي  خورد، مي  گويد هميشه قبل از امتحانها به دقت رژيم غذايي  اش را رعايت مي  كند.
او كه در دوران پيش دبستاني يك كودك بيش فعال و دچار كندي رشد و نمو بوده است، اكنون جزء بهترين دانش آموزان كلاس است.
«گرته» مادر او، شروع پيشرفت فرزندش را كند توصيف مي  كند و مي  گويد: در آغاز يادگيري برايش بسيار دشوار بود، اما در دوران متوسطه بسيار پيشرفت كرده است.
گرته و ريتا تمايلي به افشاي نام خانوادگي خود ندارند؛ زيرا بيش فعالي باعث خجالت افراد مي  شود. گرته مي  گويد: با رعايت رژيم غذايي اين كودكان شبيه ساير همسالان خود هستند.
صدها كودك نروژي مبتلا به اختلال بيش فعالي و كمبود توجه در سالهاي اخير تحت رژيم غذايي بدون شير قرار گرفته  اند. اما به گفته «فوسه» بسياري از پزشكان، والدين را از وجود چنين شيوه درماني مطلع نمي  كنند.
گرته مي  گويد: ما مي  خواهيم وجود چاره ديگري را براي درمان بيش فعالي به اطلاع مردم برسانيم. والدين براي كسب اين اطلاعات بايد جستجوي زيادي كنند.
او مي  افزايد: منظور من به عنوان يك مادر اين است كه مردم قبل از رو كردن به درمان دارويي، شيوه تغذيه  اي را در مورد فرزندشان آزمايش كنند.

 

* صديقه سادات مختارشاهي

كشيدن سيگار يكي از بزرگترين مشكلات بهداشتي قابل پيشگيري در جوامع مختلف مي باشد. مصرف سيگار به صورت يك عادت در جوامع مختلف و گروههاي سني مختلف درآمده است. اغلب افراد سيگاري مدعي اند كه سيگار باعث كاهش عصبانيت و تنش و رفع



اضطراب و خستگي و به آرامش رسيدن مي شود. اغلب در تحقيقات ثابت شده است كه شروع و سرآغاز مصرف دخانيات يك جنبه رواني دارد و سيگار تنها به طور موقت و گذرا اضطراب و عصبانيت را كاهش مي دهد، ولي ساعاتي بعد همان اضطراب و عصبانيت با شدت بيشتري بروز مي كند.

چند راهكار مهم براي ترك سيگار
جذب نيكوتين به بدن 3 روش مي باشد:
- جذب از طريق پوست
- جذب از طريق ريه ها
- جذب از طريق غشاي مخاطي بيني و دهان
بيشترين جذب نيكوتين از طريق استنشاق و آلوئولهاي (كيسه هاي ريزهوايي كه تبادل گازها در آنها صورت مي گيرد) ريه مي باشد. نيكوتين پس از ورود به جريان خون مستقيماً و سريعاً به مغز مي رسد و سپس در تمام بدن منتشر مي شود. تنها 10 تا 15 ثانيه زمان كافي است كه پس از اولين پك شما به سيگار، نيكوتين به مغز شما برسد. مهمترين اثر نيكوتين نيز روي مغز انجام مي شود. اثراتي كه باعث احساس لذت و خوشايندي از كشيدن سيگار و نيز احساس تحريك پذيري پس از ترك سيگار مي گردد. نيمه عمر نيكوتين در بدن يك ساعت است. بدين مفهوم كه پس از سپري شدن 6 ساعت از كشيدن سيگار تنها در حدود 0/031 ميلي گرم از يك ميلي گرم نيكوتين جذب شده در بدن باقي خواهد ماند. بدن با شيوه هاي زير از شر نيكوتين خلاص مي گردد:
- 80 درصد نيكوتين توسط آنزيمهاي كبد تجزيه مي شود.
- نيكوتين در شش ها متابوليزه شده و به كوتينين و اكسيد نيكوتين تبديل مي گردد.
- كوتينين و ديگر مواد متابوليزه و باقي مانده نيكوتين نيز توسط كليه ها فيلتر شده و از طريق ادرار دفع مي شوند.
نيمه عمر كوتينين 24 ساعت مي باشد، بنابراين با آزمايش ادرار حتي تا دو روز بعد قادر مي باشيد تشخيص دهيد فرد اخيراً سيگار كشيده يا خير.برخي افراد كبدشان آنزيم كمتري به منظور تجزيه نيكوتين ترشح كرده بنابراين اين گونه افراد در روز به تعداد سيگار كمتري براي تداوم اثرات سيگار نيازمندند.افرادي كه به طور مداوم سيگار مي كشند، بدنشان نسبت به نيكوتين مقاومت حاصل كرده و براي دستيابي به اثرات سيگار به تعداد سيگار بيشتري نياز دارند.

اثرات نيكوتين بر بدن
نيكوتين عملكرد بدن و مغز شما را دگرگون مي كند. نتيجه نهايي متناقض مي باشد: نيكوتين هم نيرو بخش و محرك و هم سركوبگر و آرامش دهنده است. نيكوتين اثرات زيادي را در بدن ايجاد مي كند:
- نيكوتين سبب ترشح فوري آدرنالين مي گردد. با اثر آدرنالين هنگامي كه شما وحشتزده هستيد و يا حالت هجومي پيدا مي كنيد، آشنا هستيد: ضربان قلبتان سريعتر شده، افزايش فشارخون، تنفس سريع و كم عمق، افزايش گلوكز خون، كاهش دماي پوست، تحريك سيستم عصبي مركزي. خود نيكوتين نيز به نوبه خود مانع ترشح هورمون انسولين مي گردد (انسولين قند خون را كاهش مي دهد) بنابراين نيكوتين سبب مي شود گلوكز بيش از معمول در خون وجود داشته باشد كه باعث مي گردد شخص احساس گرسنگي كمتري كند.
- نيكوتين متابوليسم پايه را افزايش مي دهد يعني فرد كالري بيشتر از معمول خواهد سوزاند. بنابراين به مرور زمان وزنشان كاهش خواهد يافت.
- نيكوتين سبب افزايش ترشح استيل كولين مي گردد. افزايش استيل كولين باعث افزايش فعاليتهاي نورنهاي مغزي، بهبود سرعت عمل واكنش شما به محركات و افزايش توانايي تمركز كردن مي شود.
- افزايش ترشح دپامين: اين همان عاملي است كه به فرد در پي استعمال سيگار حس خوشي و نشاط دست مي دهد.
- سبب آزادسازي گلوتامات مي شود و يادگيري و حافظه را افزايش مي دهد.
- افزايش ترشح آندروفين: آندروفين يك مسكن درد طبيعي بدن است و خاصيتي همچون مرفين دارد، اما در دراز مدت نيكوتين اثرات مخربي را در پي دارد:
فشارخون بالا، انسداد عروق خوني و در پي آن سكته قلبي و مغزي، كاهش ويتامين C، كاهش كارايي سيستم ايمني بدن، سرطان دهان، گلو، حنجره و ريه، برونشيت و آمفيزم، زخم معده، كاهش وزن، كاهش حواس بويايي و چشايي، چين و چروك پوست و ناباروري در مردان.

 

*دكتر عطي الرضا بنانج




* آقاي دكتر! به نظر شما اين ميزان از پذيرش دانشجوي پزشكي در مقاطع مختلف پاسخگوي نياز كشور هست؟
** در حال حاضر دانشجويي را كه پذيرش مي كنيم تقريباً بر اساس نيازهاي داخل كشور است.
* يعني كمبود پزشك نداريم؟
** خير، با روندي كه ما در داخل كشور براي پذيرش دانشجوي پزشكي داريم به اعزام افراد براي ادامه تحصيل به خارج از كشور نياز نداريم. از سويي اين افراد عمدتاً به كشورهايي مي روند كه كيفيت آموزشي چندان بالايي ندارند و تنها هدفشان برنامه ريزي براي جذب سرمايه دانشجويان ماست و كيفيت آموزش اصلاً براي اين كشورها اهميت ندارد. اين دانشجويان اغلب هم براي گذراندن دوره هاي دندانپزشكي و پزشكي مي روند؛ به طور مثال در رشته داروسازي ما مشكل داريم، در بسياري از كشورها مدرك داروسازي آنها در داخل كشور ما ليسانس داروسازي ارزيابي مي شود. در حالي كه ما در كشور خودمان ليسانس داروسازي نداريم. دكتراي حرفه اي داروسازي داريم. در رشته دندانپزشكي هم واقعيت اين است كه ما با تعداد فراوان افرادي روبه رو هستيم كه در كشورهايي از قبيل ارمنستان و اوكراين تحصيل كرده و به ايران بازمي گردند، در حالي كه ما واقعاً به اين تعداد دندانپزشك نياز نداريم. بنابراين پيشنهاد مي كنيم خانواده ها قبل از اعزام فرزندانشان براي ادامه تحصيل به خارج از كشور بررسيهاي لازم را انجام داده و فرزندانشان را ترغيب نمايند تا در رشته هايي كه كشورمان نياز دارد، ادامه تحصيل دهند.
* در حال حاضر چه رشته هايي مورد نياز است و شما توصيه مي كنيد؟
** رشته هايي با زمينه هاي نانوبيوتكنولوژي، بيوتكنولوژي، ژنتيك مولكولي و رشته هايي از اين قبيل قاعدتاً بيشتر مورد نياز خواهد بود.
* مثلاً رشته هايي مثل علوم اعصاب (نوروساينسن)
** بله رشته هاي جديدي از اين قبيل كه البته آن هم تعدادش محدود است. مي توانند در مورد رشته هاي مورد نياز تحقيق و پرسش كنند و بر اساس نياز كشورمان ادامه تحصيل بدهند. در حال حاضر با كيفيت بسيار نامطلوبي كه اين كشورها دارند، ما توصيه نمي كنيم كه فرزندانشان را بفرستند. از سويي مشكلات فرهنگي كه در اين كشورها حاكم است، مشكلات فراواني را براي دانشجويان ايجاد مي كند.
* آقاي دكتر! شما مي توانيد با حذف كشورهايي كه از لحاظ كيفيت آموزشي وضع نامطلوبي دارند، مانع رفتن افراد به خارج از كشور شويد، آيا اين كار در دست انجام است؟




** در حال حاضر ما روش ارزشيابي خود را از كشور و دانشگاه به ارزشيابي فرد تبديل كرده ايم.
آيين نامه ارزشيابي جديدي كه در حال نوشتن است، بسيار مفصل و دقيق است. كميته اي تشكيل شده كه چندين ماه است روي روش و قوانين ارزيابي جديد كار كنند و قرار است براي كساني كه از خارج از كشور دانش آموخته مي شوند، صرف نظر از اينكه از كدام كشور دانش آموخته شده اند، آزمون ملي گذاشته شود.
در اين آزمون جامع ملي توانمندي فرد سنجيده مي شود. اگر توانمندي كافي را به عنوان يك پزشك، دندانپزشك يا داروساز دارا باشد مشكلي نيست و مي توان مدرك او را قبول كرد. از سوي ديگر در آيين نامه جديد قانون انتقال دانشجو هم برداشته شده، به اين صورت كه از ابتداي سال 2008 كساني كه در خارج از كشور شروع به تحصيل مي كنند طول دوره شان بايد با طول دوره ايران برابر باشد و 80 درصد محتواي آموزشي نيز با ايران هماهنگ باشد. نمي توانند چند ترم را در خارج از كشور بگذرانند و سپس به داخل كشور انتقال يابند.
* آقاي دكتر! در مورد رشته هاي تخصصي علوم پزشكي چطور؟
** براي رشته هاي تخصصي ما ديگر چيزي با عنوان دوره تكميلي نداريم؛ يعني ما خود فرد و توانمندي اش را ارزيابي مي كنيم و او را يا به عنوان متخصص مي شناسيم يا نمي پذيريم، صرف نظر از اينكه از كدام دانشگاه دانش آموخته شده باشد؛ هاروار باشد يا دانشگاه كابل، ما بر اساس چك ليست خودمان فرد را سنجش مي كنيم.
* نظر شما در مورد رنكينگ دانشگاه هاي ايران چگونه است؟
** وضعيتمان مطلوب است خيلي ايده آل نيست، ولي روندش رو به رشد است.
* ارزشيابي مدارك phD خارج از كشور چگونه است؟
**دوره هاي phD خارج از كشور يا «by research» هستند؛ يعني صرفاً تحقيقاتي و پژوهشي اند و واحد نمي گذرانند يا «by course» هستند و واحد مي گذرانند.
اگرphD فرد «by research» باشد همان phD تحقيقاتي ارزيابي مي شود، اگر «by course» باشد كميسيون ارزشيابي علوم پايه وزارت بهداشت بررسي مي كند كه 80 درصد محتواي دوره و برنامه آموزشي با محتواي دروس و محتواي برنامه ما در داخل كشور همخواني داشته باشد. اگر چنين باشد مورد پذيرش است.
* آقاي دكتر! به عنوان سؤال آخر در مورد گسترش دانشگاهي كشور توضيح بفرماييد؟
** يكي از اتفاقهاي خيلي خوب در سال گذشته تأسيس شعبه هاي بين المللي دانشگاهها در مناطق آزاد كشورمان است كه روند اعزام و خروج دانشجويان به خارج از كشور را هم تعديل مي كند. براي مثال دانشگاه علوم پزشكي تهران و شيراز شعبه هاي بين المللي خود را در كيش داير كرده اند.
دانشگاه علوم پزشكي شهيد بهشتي هم در قشم داير كرده است. اين روند مفيد است. بسياري از افرادي كه به هر دليلي در كنكور سراسري ما وارد رشته دلخواه خود نشده اند، مي توانند در محيط فرهنگي و مناسب كشور خود در اين مناطق ادامه تحصيل بدهند.
در حال حاضر دانشجوياني كه در خارج از كشور مثل اوكراين، فيليپين و ارمنستان دوران تحصيل را مي گذرانند و ديگر نمي توانند در شرايط آن كشور به تحصيل ادامه دهند، مي توانند به شعبه هاي بين الملل داخل كشور انتقالي بگيرند.

 

سيب باعث كاهش فشار خون مي شود




بر اساس گزارش محققان، "پكتين" موجود در سيب به حفظ سطح قند خون كمك مي كند و در كاهش فشار خون موثر است.
به نقل از بي بي سي، قندهاي طبيعي موجود در سيب به آهستگي هضم و جذب مي شوند، بخشي از اين امر مي تواند ناشي از تأثير "پكتين" باشد كه در دستگاه گوارش تشكيل ژل مي دهد.
افزايش آهسته در سطوح قند خون پس از مصرف سيب ،به اين معناست كه سيب "شاخص گليسميك" پاييني دارد. بنابراين براي افراد مبتلا به بيماري ديابت، سيب به طور خاص مفيد است.
شاخص گليسميك اندازه اي است كه تعيين مي كند پس از خوردن غذا قند خون با چه سرعتي بالا مي رود.
اين امر نشان مي دهد كه به رغم وجود قند طبيعي در سيب،خوردن سيب در افزايش سريع قند خون اثر نمي گذارد. بررسيهاي علمي نشان داده است كه ويروسها نمي توانند در عصاره سيب مدت زيادي زنده بمانند.
براي مقايسه قدرت ويروس كشي سيب با عصاره 18نوع ميوه ديگر در آزمايشي معلوم شد كه عصاره سيب،انگور و چاي داراي قوي ترين امكان نابودي ويروسها هستند.

مكملهاي اسيدفوليك خطر زايمان زودرس را تا 50 درصد كاهش مي دهند
يك مطالعه در آمريكا نشان داد خانمهايي كه مكملهاي اسيدفوليك را در دوران بارداري مصرف مي كنند، خطر زايمان زودرس را تا 50 درصد كاهش مي دهند.
به نقل از پايگاه اينترنتي «اپلس فورهلث» محققان اعلام كردند: مكملهاي اسيدفوليك حداقل يك سال قبل از بارداري خطر زايمان زودرس را تا 50 تا 70 درصد كاهش مي دهند.
بر اساس اين گزارش، نوزادان زودرس با مشكلاتي همچون فلج مغزي، عقب ماندگي ذهني، بيماريهاي مزمن كبدي و كوري مواجهند.
در اين پژوهش 38 هزار و 33 شركت كننده به ضمانت مؤسسه ملي بهداشت حضور داشتند.
دكتر رادك بوكوسكي رئيس بخش پزشكي دانشگاه تگزاس در گالوستون در بيانيه اي اعلام كرد: ما به شواهد دقيق تري درباره دوران بارداري خانمهايي كه زايمان زودرس داشته اند، دست يافته ايم.
مكملهاي اسيدفوليك در هفته بيستم يا بيست و هشتم دوران بارداري خطر زايمان زودرس را تا 70 درصد و در هفته بيست و هشتم تا سي و دوم بيش از 50 درصد كاهش مي دهند.

نسل جديد واكسنهاي مالاريا




محققان كلمبيايي راهبرد جديدي در طراحي نسل جديد واكسنهاي تركيبي تشريح كردند كه مي تواند درمانهاي مؤثرتري براي مبارزه با مالاريا، بيماري سل، ايدز، و ديگر بيماريهاي واگير باشند.
واكسنهاي قبلي از ميكروارگانيزمها به منظورشروع پاسخ سيستم ايمني بدن استفاده مي كردند و موجب بروزعوارض جانبي مي شد و اثرات مؤثري هم بر ميكروب ها ندارند. ولي به تازگي محققان واكسن مؤثرتري را طراحي كردند كه به صورت تركيب شيميايي در آزمايشگاه و بدون استفاده از ميكروارگانيزمها توليد مي شود. آنها 12 نوع ريزذره پروتئيني كليدي را در فرايند پيچيده عفوني انگل مالاريا يافتند. و همين مسأله منجر به ساخت واكسني مؤثر شد.

"ريتوكسان" براي درمان تصلب بافتها مناسب است




بر اساس گزارش محققان، داروي التهاب مفاصل، ريتوكسان، ممكن است كه يك روش درماني مناسب براي تصلب بافتها باشد.
به نقل از پايگاه اينترنتي ام دي؛ با انجام يك پژوهش كه در آن توليدكنندگان دارو حضور داشتند بيماران مبتلا به ام اس كه قبلا درمان شده بودند، تنها با يك دوره درمان توسط داروهاي ريتوكسان كاهش چشمگيري را در التهاب صدمات وارده به مغز كه يكي از نشانه هاي بيماري است، نشان دادند.
بر اساس اين گزارش مرحله سوم انجام آزمايش براي صلاحيت دارو، نشان داد كه ريتوكسان مرز جديدي را براي شناسايي علت و درمان ام اس باز خواهد كرد.

حشره كشها خطر ابتلا به بيماري پاركينسون را افزايش مي دهند
براساس گزارش محققان آمريكايي كه بر روي 600 بيمار مبتلا به پاركينسون مطالعه كرده بودند، اعلام كردند: حشره كشها خطر ابتلا به بيماري پاركينسون را افزايش مي دهند.
افرادي كه در معرض حشره كشها قرار مي گيرند 6/1 برابر بيشتر از ديگران در خطر ابتلا به پاركينسون قرار دارند.
اولين نشانه هاي پاركينسون مجموعه اي متفاوت از ارتعاش، سفت شدن عضلات و تعادل ضعيف هستند. معمولاً علايم پاركينسون ابتدا در يك سمت بدن پديدار مي شوند و با گذشت زمان به سمت ديگر هم راه پيدا مي كنند.تغييراتي در حالت صورت و چهره روي مي دهد، از جمله ثابت شدن حالت صورت و يا حالت خيرگي چشم. همچنين خيلي از افراد حالت قوز اين بيماري را به سن يا پوكي استخوان ربط مي دهند.

ورزش، استرس را كم مي كند
گزارش محققان آمريكايي نشان داد نفس عميق كشيدن، تفكر، آسودگي خيال و از همه مهمتر ورزش كردن باعث كاهش استرس، اضطراب، افسردگي و باعث افزايش احساس راحتي و سعادت خواهد شد. به نقل از « medical news today » تنيدگي يا استرس يا فشار عصبي در روان شناسي به معني فشار و نيروست و هر محركي كه در انسان ايجاد تنش كند، استرس زا يا عامل تنيدگي ناميده مي شود. استرس مزمن مي تواند در بسياري از مشكلات مربوط به سلامت شامل حوادث، آرتريت، آسم، سرطان، سرماخوردگي، كوليت، ديابت، اختلالات غدد درون ريز، خستگي، سردرد، كمردرد، مشكلات گوارشي، اختلالات پوستي، بيماري قلبي، فشار خون بالا، بي خوابي، دردهاي عضلاني، اختلال كاركرد جنسي و زخمها تأثير داشته باشد.