|
* خديجه زمانيان
نشر شاهد پس از اتمام جنگ و از سال 1368 آغاز به كار كرده است. اين مؤسسه انتشاراتي تا به حال توانسته 802 عنوان كتاب، با

موضوعات پژوهشي، داستان، خاطره، مستند و كودك و نوجوان منتشر كند كه از اين ميان كتابهاي خاطره بيشتر مورد توجه قرارگرفته است. در اين سالها از ميان عناوين چاپ شده، 80 عنوان كتاب مورد تقدير قرارگرفته و نشر شاهد هم از سال 81 تا 85 به طور متوالي به عنوان ناشر برگزيده چاپ آثار جنگ و دفاع مقدس انتخاب شده است .
درخصوص كيفيت چاپ اين كتاب ها و فعاليتهاي فرهنگي بنياد شهيد انقلاب اسلامي، با محمد علي فقيه؛ مديركل انتشارات و اطلاع رساني بنياد شهيد، گفتگويي انجام داده ايم كه مي خوانيد.
* آقاي فقيه! براي چاپ كتابهاي جنگ و دفاع مقدس چقدر به سليقه مخاطب نسل سوم كه جنگ را نديده است، اهميت مي دهيد؟
** در سال هاي اخير بعد از ادغام سه نهاد، يكي از مسايلي كه در چاپ كتاب مورد توجه قرارگرفته سليقه مخاطب بوده است. ما سعي كرده ايم پروسه توليد يك اثر را از نوع نگارش گرفته تا شكل صفحه آرايي و طراحي روي جلد اثر با توجه به سليقه مخاطب ، ساماندهي كنيم . حتي احساس كرديم در حوزه كتاب كودك و نوجوان خلا جدي وجود دارد كه سعي كرده ايم اين خلاء را جبران كنيم . توجه به سليقه مخاطب، سبب شده است درسالهاي گذشته به سمت تجديد چاپ آثاري كه مورد استقبال مخاطب قرار گرفته است، پيش برويم و در حال حاضر هم تجديد چاپ اين آثار، بيشتر از آثاري است كه براي اولين بار چاپ مي شود.
* بسياري از كتابهايي كه نشر شاهد منتشر كرده متعلق به نويسندگان غير حرفه اي بوده است كه در حد ماده خام يك اثر ادبي اند نه يك كتاب مستقل. اين آثار چرا به چاپ مي رسند؟
** در زماني، چاپ اين كتاب ها جنبه تشويقي داشت؛ يعني كميت چاپ كتاب هم براي ما مهم بود و اين اطلاعات بايد ثبت مي شد اما در حال حاضر نشر شاهد به سمت ارتقاي كيفيت آثار حركت كرده است.
ازسال 84 كميسيوني در اين انتشارات، شكل گرفت كه وظيفه آن بررسي آثاري است كه براي چاپ به اين انتشارات فرستاده مي شود. در حال حاضر سطح كيفيت كار كميته ها بالا رفته و حداقل امتيازي كه براي مجوز انتشارآثار توسط اين كميته تعيين شده، 70 امتياز است. در سال 85 طي 50 جلسه كارشناسي،600 عنوان كتاب بررسي شد و تنها به 60 عنوان كتاب، اجازه نشر داده شد. اين نوع بررسي باعث شد در سال86 فقط 300 عنوان كتاب به كميسيون معرفي شود كه از بين اينها،50 عنوان اجازه انتشار پيدا كرد.
* نويسندگان حرفه اي ادبيات جنگ و دفاع مقدس هم در اين كميسيونها حضوردارند؟
** بله؛ وقتي نويسندگان حرفه اي و موفق حوزه جنگ و دفاع مقدس در جريان تغيير رويكرد و روند فعاليتهاي نشرشاهد، قرار گرفتند از ما استقبال كردند و با ورود به كميسيون ها، آثار ارايه شده را كارشناسي مي كنند.
* بعضي طرحهاي ارائه شده هم جزو اسنادي هستند كه در حد چاپ كتاب نيستند، اما بايد نگهداري شوند و مورد استفاده قرار بگيرند...
** براي حل اين مسأله دو راهكار ارائه داده ايم، اول اينكه براي نويسندگاني كه به حداقل هاي نويسندگي نزديك بوده اند، كارگاه قصه و رمان را فعال كرديم، يعني هزينه ارتقا و پيشرفت اين افراد را تقبل كرده ايم، به شرط اينكه بعد از گذراندن اين مراحل و نوشتن اثر باز هم اگر توسط كميسيونها كارشناسي شود و ديگر اينكه در سايت «نويد شاهد» بانك سوژه ايجاد كرده ايم تا كساني كه مي خواهند در حوزه جنگ و دفاع مقدس اثري خلق كنند، به سراغ اثر سفارشي نروند و از ميان سوژه ها، موضوع مورد علاقه شان را انتخاب كنند. اين بانك اطلاعاتي سوژه تا دو ماه ديگر در سايت «نويد شاهد» قرار خواهد گرفت.
* آقاي فقيه! براي معرفي حماسه دفاع مقدس به دنيا چقدر در زمينه ترجمه آثار دفاع مقدس به زبانهاي ديگر تلاش شده است؟
** سعي شده به حوزه ترجمه نگاه جدي و تازه اي داشته باشيم. با ناشران خارجي تعامل كرده ايم تا آثار برتر نشر شاهد را به زبانهاي ديگر در عرصه بين الملل، ترجمه و... منتشر كنيم. تا به حال حق نشر 25 عنوان كتاب با موضوعات داستان و خاطره به زبانهاي اردو، عربي و تركي امضا شده و در حال حاضر هم با يك ناشر آلماني در حال رايزني هستيم تا آثاري در مورد زندگي خصوصي و زندگينامه شهدا، منتشر كنيم. در ترجمه آثار، نگاه اقتصادي و سودآوري وجود ندارد؛ ترجمه را ما انجام مي دهيم اما صفحه آرايي و طرح جلد با سليقه ناشر صورت مي گيرد، چون ناشر بيشتر با سليقه فرهنگي جامعه اش آشنايي دارد. اين نوع ترجمه به عنوان الگوي ترجمه براي ساير ناشران مورد استفاده قرار گرفته است.
* نشر شاهد فقط كتابهاي خودش را منتشر مي كند و يا از آثار ديگر علاقه مندان به نوشتن اثر با موضوعات جنگ هم حمايت مي كند؟
** مشاركت در چارچوب آثار ايثار و شهادت كه ناشران و يا سازمانهاي ديگر انگيزه چاپ آنها را ندارند، بخش ديگري از خدمات نشر شاهد است. اين آثار شامل وصيتنامه، دست نوشته و مناجاتنامه هايي است كه از شهدا، جانبازان و آزادگان به عنوان اسناد جنگ باقي مانده است و شامل مطالب معنوي براي نسل آينده است.
به اين صورت خلاءيي كه در بخش چاپ آثار مستند جنگ وجود دارد، كمرنگتر مي شود.
* معاونت پژوهشي و ارتباطات فرهنگي بنياد شهيد، غير از چاپ كتاب چه فعاليتهاي فرهنگي ديگري انجام مي دهد؟
** چاپ مجلات، نرم افزارها، راه اندازي سايتهاي اينترنتي و فرهنگي و فعال كردن كتابخانه هاي تخصصي ايثار و شهادت جزو فعاليتهاي فرهنگي معاونت پژوهشي بنياد شهيد است.
در حوزه مجلات، سه مجله براي گروه سني كودك، نوجوان و جوان چاپ شده است.
با رويكردي كه در اين نشريات صورت گرفته، 1500 مشترك در يك ماه به جمع مشتركين اضافه شده است و تقريباً مي توان گفت اين نشريات به زندگي عامه مردم راه پيدا كرده است.
در خصوص نرم افزارها تا به حال 42 عنوان نرم افزار با موضوعاتي مثل شخصيتها و مكانهاي جنگي آماده شده است كه هر نرم افزار بيش از 4 هزار صفحه است. همچنين چندين سايت اينترنتي هم راه اندازي شده است؛ سايت «نويد شاهد» كه شامل مطالب ايثار و شهادت است، محور آن خاص بنياد شهيد نيست، بلكه همه خبرهاي مربوط به ايثار و شهادت را پوشش مي دهد. سعي كرده ايم طوري سايت را طراحي كنيم كه مورد توجه جوانان قرار بگيرد. در اين سايت 45 منو وجود دارد كه براي گرايشهاي مختلف طراحي شده است.
سايت بعدي سايت قربانيان سلاح شيميايي است به نشانيcom .chemical-victimsاين سايت درباره پژوهشهاي مربوط به سلاح شيميايي است. با راه اندازي اين سايت منطقه سردشت به عنوان يكي از شهرهاي قرباني سلاحهاي شيميايي در سمپوزيوم قربانيهاي سلاحهاي ممنوعه در هلند معرفي شد. سايت سوم هم سايت «ترور» است كه توسط فرزندان شهداي ترور اداره مي شود.
* استقبال كاربران از اين سايتها چگونه بوده است؟
** استقبال بسيار خوب بوده است؛ مثلاً روزانه حدود 7 هزار بازديد كننده از سايت «نويد شاهد» وجود دارد كه 40 درصد اين بازديد كنندگان خارجي هستند. اين سايت در حال تبديل شدن به يك سايت معتبر فرهنگي است. سايت قربانيان سلاح شيميايي هم در عرصه بين الملل حضور خوبي داشته و مورد استقبال قرار گرفته است. اين سايت هم روزانه 2500 بازديد كننده دارد.
* به عنوان آخرين سؤال در خصوص كتابخانه تخصصي ايثار و شهادت هم توضيح دهيد. آيا اين كتابخانه در همه نقاط كشور وجود دارد؟
** فعلاً اين كتابخانه در تهران و مشهد فعال است كه نمونه آن در سبزوار و نيشابور هم در حال ايجاد شدن است. در اين كتابخانه هر مطلبي كه در رابطه با ايثار و شهادت منتشر شده وجود دارد. در حال حاضر هم مشغول جمع آوري آثار بيشتري هستيم. تا به حال 5 هزار عنوان كتاب در كتابخانه تهران و 2 هزار عنوان كتاب در كتابخانه مشهد گردآوري شده است كه گمان مي كنم ظرفيت خوبي براي تحقيق و مطالعه باشد. |