* غلامرضا قلندريان

مقام معظم رهبري روز گذشته در ديدار رئيس جمهور اريتره، در خصوص تغيير شرايط و معادلات جهاني و شكست مواضع متكبرانه و عقب نشيني مستكبران عالم، خاطرنشان كردند: «شرايط امروز جهان با 20 سال قبل تفاوت كرده و بيداري و خودباوري ملتها و رؤساي برخي از كشورها، آمريكا و كشورهاي سلطه گر را وادار به عقبنشيني كرده است.»
كشورهاي جهان سوم در آسيا، آفريقا و آمريكاي لاتين از تحميل ساختار سلسله مراتبي و رابطه طولي و امردهي و امربري، شديداً معترض و نگرانند. از سوي ديگر، تغيير مناسبات فعلي جرأت و جسارتي ويژه را مي طلبد كه عاملان و حاملان آن بايد آماده پذيرش ريسك و تبعات ناشي از اتخاذ آن باشند. جمهوري اسلامي ايران با بهره گيري از آموزه هاي حيات بخش اسلام توانست با ارايه اين الگو، كشورها و ملتهاي جهان سوم را به گسترش روابط توأم با حفظ عزت و استقلال فرا خواند.
اكنون ملتها و كشورهاي ناراضي از بازي موجود بين المللي، پيروي از مسير و جهت انقلاب اسلامي را ساز و كاري مطمئن براي خروج از بن بست فعلي مي دانند.
يكي از مناطقي كه در سالهاي حضور استعمار، عرصه تاخت و تاز مستكبران واقع شد، كشورهاي مظلوم و ستمديده قاره آفريقا بود. با نگاهي به حضور و دخالت واشنگتن در قاره جنگ زده آفريقا، هدفهاي پليد استكبار در دامن زدن به مناقشات از يك سو و تحت سلطه نگه داشتن آنها بيش از پيش برملا مي شود؛ به نحوي كه امروزه آفريقا جنگ زده ترين قاره جهان است. در سالهاي اخير، 32 كشور از 53 كشور آفريقايي، درگيريهاي خشونت آميزي را تجربه كردند. در خلال سالهاي جنگ سرد (1989-1950) ايالات متحده يك ونيم ميليارد دلار در زمينه تسليحات و آموزش به آفريقا كمك كرد و در نتيجه، صحنه را براي دور كنوني درگيريها آماده ساخت. از سال 1991 تا 1995، آمريكا ميزان كمكهاي تسليحاتي و ديگر كمكهاي نظامي را به پنجاه كشور از مجموع 53 كشور آفريقايي افزايش داد. در طول اين سالها، جنگهايي كه آمريكا تأمين كننده هزينه آن بوده، عامل مرگ ميليونها نفر و آوارگي، بيماري و قحطي زدگي ميليونها نفر ديگر بوده است.
يكي از عوامل مهم انسجام در تصميمهاي دولتها و ملتها، مشتركات و محورهايي است كه زمينه قرابت بيشتري را براي آنها فراهم سازد. مهمترين مخرج مشترك كشورهاي جهان سوم فارغ از عناصر متعدد وحدت آفرين، وجود دشمن مشترك آمريكا و رژيم صهيونيستي است، چنان كه همواره مي توان در هر بحراني رد پاي آنها را شناسايي نمود.
كشورهاي جهان سوم مي توانند با گسترش همكاريها، معادله امروز ارتباطهاي جهاني را مخدوش و با توسعه مناسبات خويش، الگويي جديد و متفاوت از نمونه هاي موجود را ارايه نمايند و اين مهم تحقق نمي يابد، مگر اينكه ملتها و دولتها با خود باوري و بيداري و اعتماد به نفس، پويايي و پايايي خود را اثبات نمايند.
گفتني است، با وجود اينكه نام آفريقا همواره يادآور فقر بوده است، اما بر اساس برآوردهاي بين المللي، 96 درصد الماس، 90 درصد كروم، 85 درصد پلاتين، 50 درصد كبالت، 55 درصد منگنز، 40 درصد بوكسيت، 13 درصد مس، 50 درصد فسفات، 65 درصد طلا، و 30 درصد توريوم و اورانيوم جهان در آفريقا قرار دارد. اين در حالي است كه اين قاره نتوانسته است بر اساس ظرفيتهاي قابل اعتناي خويش جايگاه سياسي و اقتصادي شايسته را در ميان ديگر بازيگران به خود اختصاص دهد. طبيعي است، ريشه معضلات را در عدم خود باوري و عدم اتكا به نفس بايد جستجو نمود، چنانكه شعار محوري انقلاب اسلامي و انديشه امام(ره) در ارتباط با خودباوري و بيداري ملتها بود.
جمهوري اسلامي با خود باوري و اعتماد به نفس ملي، توانست در سالهاي پس از پيروزي انقلاب اسلامي در مقابل سيل تهديدها و تعرضهاي بيگانگان بر اصول و ارزشهايش پافشاري نمايد. آنچه امروز ثبات و پايداري ايران را در مقابل هجمه هاي تمام ناشدني استكبار تضمين نموده، نهادينه شدن فرهنگ مقاومت و ايستادگي در مقابل زورگويان مي باشد كه بستر آن، بيداري و خودباوري ملت ايران است كه توانست اين برگ برنده را در پرونده عملكردي خود ثبت و ضبط كند.
بدين ترتيب، اگر ملل ديگر خواهان رسيدن به استقلال و خروج از سيطره بيگانگان مي باشند، در گام نخست بايد اعتماد به نفس و بيداري را در دستور كار خود قرار دهند؛ همان عنصري كه زورگويان از آن وحشت دارند، زيرا تحقق و همگاني شدن اين عنصر را زمينه شكست زياده طلبيهايشان ارزيابي مي كنند.
جمهوري اسلامي تجربه موفق رستاخيز ملي و اسلامي ايران را به كشورها و ملتهاي مسلمان تحت ستم و جهان مستضعفين گوشزد مي نمايد تا آنها نيز با اتخاذ اين راهبرد بتوانند در تحقق حقوق انساني خود گامهاي مؤثري را بردارند؛ به نحوي كه پس از پيروزي انقلاب اسلامي، استراتژي ايران در برخورد با نظام بين الملل دچار تغييرات اساسي شد و پيگيري تحقق هدفهاي انساندوستانه در كشورهاي جهان سوم و مبارزه با مظاهر ظلم و ستم مورد توجه قرار گرفت. همچنين، در راستاي دفاع از مسلمانان مظلوم و مستضعفان، علاقه مندي به سرنوشت مردم آفريقا مضاعف گرديد.