|
علي محمدزاده
اشاره: بي شك همگان بر ضرورت ايمني در تمامي مصنوعات بشري واقفند، بطور مثال در ساخت و توليد خودرو اگر ايمني در حد

مطلوب آن نباشد خواهيم ديد كه در سانحه معمولي فرد يا افرادي دچار صدمات بدني شده و يا در سوانح كمي شديدتر منجر به فوت سرنشينان مي شود.
بطور خلاصه در تمام ساخته هاي بشري اصل اساسي و ضروري ايمني بايد مد نظر قرار گيرد كه يكي از بارزترين ساخته هايي كه ضرورت ايمني دو چندان شده و بايد در بالا بردن ضريب ايمني آن كوشيد ساختمان است.
با نگاهي گذرا به انواع حوادث و سوانحي كه در ساختمانها رخ مي دهد و يا سوانح بيروني كه اثر مستقيم و حتي تشديد كننده ساختمانها در افزايش خسارات جاني و مالي آنها دارد، به اهميت سازه هاي ايمني بيشتر پي مي بريم.
اگر بخواهيم بصورت دقيق تر وارد بحث ايمني ساختمانها بشويم مي بينيم همان گونه كه يك سازه ساختماني از بخشها و اجزاي مختلفي تشكيل شده عدم رعايت نكات ايمني در هر يك از اين بخشها مي تواند موجب بروز حوادثي تلخ شود. به عنوان مثال استحكام خود ساختمان چه به لحاظ پي، ديوارها و اسكلت اصلي يا در قسمت تأسيسات الكترونيكي رعايت نكات ريز ايمني، در بخش سيستم گرمايشي طراحي دقيق و بي عيب دودكشها، وجود ابزار و وسايل ايمني و چندين و چند فاكتور ديگر كه در صورت جمع تمام آنها مي توان به اين نتيجه رسيد كه ساختمان مورد نظر ناايمن بوده و يا ايمن محسوب مي شود.
ايمني فداي سود اقتصادي
در سالهاي اخير رشد روز افزون شهرنشيني و رونق بازار مسكن و وجود سودهاي كلان در اين بخش باعث شده است تا افراد مختلفي وارد اين عرصه شوند و در اين بين كساني كه به دنبال كسب سود اقتصادي بيشتر هستند، به انحاي مختلف هزينه هاي ساخت را پايين مي آوردند.كه به گفته اكثر كارشناسان كاهش هزينه ساخت در ساختمان تأثير مستقيم بر كاهش ايمني دارد.
يكي از فعالان بخش ساختماني در اين خصوص گفت: نمي توان همه كساني را كه در اين بخش فعاليت مي كنند متهم كرد، اما تعدادي هستند كه با توجه به گراني مصالح ساختماني و بالا رفتن هزينه ساخت سعي مي كنند كيفيت سازه را كمي پايين تر بياورند، ولي دست به كميت آن نمي زنند.
احمدزاده افزود: بطور مثال با مصالح ساختماني كه مي توان يك ساختمان چهار طبقه با ضريب ايمني بالا را ساخت تنها براي كسب سود بيشتر اقدام به ساختماني پنج طبقه مي كنند.
وي ادامه داد: هر چند در سالهاي اخير توجه خاصي از سوي متوليان صورت گرفته، اما باز هم متخلفان به شيوه هاي مختلف به كار خود ادامه داده اند و به خاطر وجود همين ساختمانهاي ناايمن است كه با كوچكترين زلزله اي شاهد خسارات جاني و مالي فراواني هستيم.
احمدزاده نبود ضمانت اجرا در بخش قوانين مربوط به اين ساختمان را علت اصلي تمامي نواقص موجود مي داند.
الزام اخذ مجوز ايمني
مهندس داوود براتي، معاون حفاظت و پيشگيري سازمان آتش نشاني تهران در گفتگو با خبرنگار ما ضمن تأكيد بر ضرورت بالا بردن ايمني در سازه هاي ساختماني در كشور گفت: پيشنهاد سازمان آتش نشاني و مصوبه شهرداري در راستاي اجراي طرح جامع ايمني تهران بزرگ و با هدف تأمين ايمني، سازندگان و صاحبان ساختمانهاي مورد اشاره بايد از سازمان مجوز ايمني بگيرند.
وي افزود: تاكنون فقط بر ايمني ساختمانهاي بلند مسكوني و غيرمسكوني از پنج طبقه به بالا نظارت مي شد، اما اخيراً با مشاركت اداره كل معماري و ساختماني، حوزه شهرسازي و معماري شهرداري تهران و سازمان آتش نشاني با صدور بخشنامه اي، تمامي سازندگان ساختمانهاي يك طبقه و بيشتر با كاربري غيرمسكوني بايد با ارايه نقشه هاي معماري به آتش نشاني، اقدام به اخذ مجوز ايمني و دستورالعمل طراحي سيستمهاي ايمني كه اين طرح از ابتداي سال جاري لازم الاجراست، كنند.
معاون حفاظت و پيشگيري سازمان آتش نشاني پايتخت ادامه داد: در اين طرح نظارت سازمان به گونه اي تعريف شده است كه از مرحله صدور پروانه تا پايان كار بايد استانداردهاي مشخص شده رعايت شود و در صورت عدم رعايت اين موارد كارفرما و يا پيمانكار ملزم به اصلاح ايرادات مي شود.
مهندس براتي اظهار داشت: مهمترين نكته در طرحها و برنامه هايي كه براي اولين بار آغاز به كار مي شوند، فرهنگ سازي است و اميدواريم با كمك مردم و دستگاههاي ذي ربط بتوانيم فرهنگ ساخت سازه هاي با كيفيت تر و ايمن تر را در جامعه تسري دهيم، زيرا معمولاً الزام به رعايت شروط استانداردهاي تعريف شده كمي هزينه ساخت را بالا مي برد و احتمال دارد تعداد اندكي براي كسب سود بيشتر مقاومت كنند.
ساختمانها شناسنامه فني مي گيرند
مهندس محمد رضا اسماعيليان، دبير اول شوراي مركزي نظام مهندسي ساختمان ايران نيز در گفتگويي با خبرنگار ما ضمن بيان اين نكته كه فرهنگ سازي گام اصلي براي آغاز اين كار است گفت: بي شك همگان ارزش ايمني و نظارت متخصصين در ساختمان سازي را مي دانند، اما متأسفانه در برخي موارد نگاه سنتي موجود باعث شده است تا اعتماد 100 درصدي به مهندسان نداشته باشند.
وي افزود: مبحث 12 مقررات ملي ساختمان به بحث ايمني و حفاظت كار اختصاص دارد كه در اين مبحث ضوابط ايمني سازه از زمان آغاز به كار مشخص شده، اما تاكنون به مرحله اجرا درنيامده است.
اسماعيليان اظهار داشت: ايمني هر سازه ساختماني به آيتمهاي مختلفي بستگي دارد كه بطور كلي اگر بخواهيم به صورت ساده و در يك دسته بندي كلي بيان كنيم عبارتند از: مصالح استاندارد، كارگر ماهر، ناظر متخصص. و در صورت نبود هر كدام از اين شروط قطعاً نتيجه مطلوب به دست نخواهد آمد.
وي گفت: خوشبختانه طي چند سال اخير تلاشهاي خوبي در جهت تربيت كارگران ماهر انجام شده است.
اما باز هم نياز به رعايت برخي ضوابط ديگر وجود دارد كه اميدواريم متوليان اين بخش در تربيت كارگران ماهر به اين موارد توجه بيشتري داشته باشند.
دبير اول شوراي مركزي نظام مهندسي ساختمان ايران ادامه داد: به طور مثال مي توان به انجام تست بدني و پزشكي كارگران ماهر در برخي مشاغل خاص اشاره كرد، زيرا به عنوان نمونه شايد يك كارگر ماهر جوشكاري در زمان تست جوشكاري مهارت كافي داشته باشد، ولي اينكه آيا همين فرد به لحاظ بدني كارآيي لازم براي انجام كار با كيفيت خوب در ارتفاع بالا را دارد يا خير، به انجام تست بدني و پزشكي نياز دارد.
وي درخصوص لزوم استفاده از مصالح استاندارد در سازه هاي ساختماني نيز گفت: متأسفانه در سالهاي اخير ورود برخي از اقلام ساختماني غيراستاندارد به داخل كشور باعث افت كيفيت ايمني ساختمانها شده است كه اميدواريم با اجراي طرح جامع ايمني بتوانيم از پيشروي اين پديده جلوگيري كنيم.
مهندس اسماعيليان اظهار داشت: نكته اساسي ديگر اينكه بخش ساختمان و ايمني سازه هاي ساختماني در كشور ما متولي خاصي ندارد و چون دستگاههاي مختلفي در اين امر دخيل هستند، همين چندگانگي موجب كندي كارها مي شود و اگر يك دستگاه خاص بصورت متمركز طراح و مجري برنامه هاي اين بخش باشد قطعاً نتايج بهتري به دست خواهد آمد.
وي در ادامه، صدور شناسنامه فني ساختمان را گام بلند مهندسي ساختمان ايران براي دستيابي به اهداف اساسي اين سازمان دانست و افزود: براساس مقررات ملي ساختمان قواعد ايمني و حفاظت كار تعريف و تعيين شده است، اما به خاطر همان پراكندگي وظايف دستگاههاي مختلف و نبود يك سيستم واحد نظارتي در عمل اجراي مواد ذكر شده با مشكلاتي مواجه است.
برهمين اساس و به منظور بالابردن ضريب ايمني ساختمانها با نظارت دقيق سازمان نظام مهندسي شناسنامه اي با عنوان شناسنامه فني ساختمان تهيه شده است كه داراي بخشهاي مختلفي بوده و بايد پس از بررسي هر بخش توسط كارشناسان مربوطه امتياز ايمني و كيفيت مصالح به كار رفته در آن ذكر شود.
اسماعيليان اظهار داشت: در گذشته پس از اتمام كار و صدور پروانه ساختماني خريدار نمي توانست اطلاعات دقيقي از مصالح به كار رفته در ساختمان به دست آورد و در كنار اين امر از معايب فني ساختمان نيز بي اطلاع بود، اما با صدور شناسنامه فني براي ساختمانها هر خريداري مي تواند با مطالعه اين شناسنامه از جزئيات مسايل مربوط به ايمني و مشخصات سازه مطلع شود.
در شناسنامه فني ساختمان چك ليستهاي مختلفي وجود دارد كه توسط ناظر و مجري ساختمان تكميل مي شود و در هر قسمت بايد امتياز نوع و كيفيت مصالح به كار رفته ذكر شود و در نتيجه وقتي مي دانند كه در آينده خريداران با استناد به شناسنامه فني ساختمان و اطلاع از جزئيات آن نسبت به خريد آن اقدام خواهند كرد، قطعاً خود را ملزم به رعايت تمام نكات فني مي كنند.
دبير شوراي مركزي نظام مهندسي ساختمان ايران افزود: مقوله ساخت سازه هاي با كيفيت بالا از يك سو و عدم استقبال از ساختمانهاي با كيفيت پايين از سوي ديگر همچون تمامي مباحث اجتماعي كلان نيازمند فرهنگ سازي درست است كه زمان بر مي باشد، كه اميدواريم اين طرح آغازي براي حركت به سوي نهادينه كردن بيشتر ايمني در ساختمانها باشد.
اختصاص بودجه اي خاص براي تربيت كارگر ماهر
مهندس محمد رضا اخوان عبداللهيان، نايب رئيس سازمان نظام مهندسي خراسان رضوي نيز در اين خصوص به خبرنگار ما گفت: مبحث 12 مقررات ملي ساختمان كه مجموعه اصول و ضوابط فني و اجرايي كه در مرحله اجراي ساختمان، توسعه بنا، تخريب، بهره برداري به منظور ايمني و آسايش و صرفه اقتصادي مردم و جامعه مي باشد به ايمني ساختمان اختصاص داده شده است.
وي افزود: همين توجه خاص به بحث ايمني نشان از اهميت ويژه آن دارد، اما به دليل مهيا نبودن شرايط لازم بايد بپذيريم كه نتيجه مطلوب حاصل نشده است، بطور مثال مقررات ملي ساختمان بر استفاده از كارگر ماهر تأكيد دارد، اما در جامعه به تعداد لازم كارگر ماهر تربيت نشده است و يا اينكه در پيمان نامه هاي ساختماني نيز شرط استفاده از كارگر ماهر وجود دارد، اما به دليل گستردگي كار عمده نظارت دقيقي براي آن وجود ندارد.
مهندس اخوان ادامه داد: براساس قانون اداره كار و امور اجتماعي، وظيفه تربيت كارگران ماهر را عهده دار است كه تاكنون زيرساختهاي لازم براي اين امر آن گونه كه بايد مهيا نبوده، اما اخيراً توافقنامه اي بين وزارت مسكن و شهرسازي و وزارت كار تنظيم شده است كه براساس آن با مشاركت دستگاههاي ذي ربط تعدادي كارگر به سازمان فني و حرفه اي معرفي شده و آموزشهاي لازم را مي بينند و هزينه هاي اين افراد از سوي وزارت مسكن پرداخت خواهد شد.
وي اظهار داشت: علاوه بر استفاده از كارگران ماهر، به كار بردن ابزار و مصالح با كيفيت استاندارد، وجود ناظر و معمار تجربي متخصص نيز تأثير قابل توجهي بر ايمني هر سازه اي دارند، بر همين اساس در شناسنامه فني ساختمان سعي شده است تا به تمام جزئيات توجه شود، بطور مثال برخي از چك ليستهاي شناسنامه فني عبارتند از: كيفيت كلي اجراي سازه، كيفيت كلي اجراي معماري، كيفيت كلي تأسيسات مكانيكي، كيفيت تأسيسات برقي، كيفيت قطعات مصرفي مطابق استانداردهاي ملي.
نايب رئيس سازمان نظام مهندسي خراسان رضوي ادامه داد: آنچه ذكر شد نمره پاياني و كلي بخشهاي مختلف است، اما قبل از اين مرحله اجزاي مختلف بررسي مي شوند و اگر كيفيت لازم را نداشته و يا منطبق با شرايط سازه نباشند، از ادامه عمليات ساختماني تا زمان رفع نقص جلوگيري مي شود.
همچنين اگر به هر دليلي ساختماني در پايان فاقد استانداردهاي لازم باشد، پلمب مي شود. |