|
* زهرا صابري
امسال نيز در آستانه روز جهاني بدون دخانيات مراكز و انجمنهاي بهداشت و سلامت در سراسر اروپا و آمريكا نتايج جديدترين تحقيقات
خويش را در زمينه اثرات منفي مصرف دخانيات منتشر كرده اند.
به گفته كارشناسان، روز جهاني بدون دخانيات فرصتي است براي افراد سيگاري تا در عادات خويش تجديد نظر كرده و يا به طور كلي آن را كنار بگذارند.
اين نوشتار نگاهي است كوتاه بر نتيجه آخرين تحقيقات دانشمندان و پزشكان در برخي كشورهاي اروپايي و آمريكا از رهگذر تأثيرات سوء دود سيگار بر افراد سيگاري و مهمتر از آن تأثيرات منفي ناشي از استنشاق دود سيگار ديگران بر افراد غير سيگاري كه در پي مي آيد.
براي نخستين بار در جهان طرح تحقيقات در آمريكا در روزهاي گذشته اعلام كرد، استنشاق دود سيگار ديگران در كودكان خرد سال نيز منجر به افزايش علائم بيماري هاي قلبي و عروقي شده است.
اين تحقيق با آزمايش بر روي 57 كودك 2 تا 5 ساله و 68 كودك و نوجوان 9 تا 14 ساله كه همگي در معرض استنشاق دود سيگار ديگران بوده اند، انجام گرفت.
طبق اين آزمايش هر دو گروه سني با كاهش ميزان سلولهاي خاصي كه نقش مهمي در سلامتي ديواره داخلي سرخ رگها دارند، رو به رو شدند، در حالي كه در نمونه هاي خوني گرفته شده از كودكان 2تا 5 ساله ميزان اين كاهش به مراتب بيشتر از گروه سني 9 تا 14 سال بوده است.
به گفته پزشكان، طبق اين آمار چنين مي توان گفت كه بيماري هاي مختلف قلبي و عروقي كه تاكنون مختص سنين بزرگسالي بوده، اكنون به طور نامحسوسي گريبانگير كودكان خردسال نيز شده است.
يكي از عوامل مهم و تعيين كننده در بروز بيماري هاي قلبي و عروقي چگونگي وضعيت ديواره داخلي سرخ رگهاست كه استنشاق دود سيگار به ويژه در سنين كودكي موجب آسيب ديدگي اين ديواره شده و در نهايت به بروز بيماري هاي قلبي و عروقي مي انجامد.
در سالهاي اخير تحقيقات بسياري در سراسر جهان در زمينه تأثيرات منفي ناشي از دود سيگار ديگران بر افراد غيرسيگاري انجام گرفته است، به طوري كه كشورهاي بسياري نظير نيوزيلند، استراليا، ايتاليا، ايرلند، اسكاتلند، سوئد و نروژ توانسته اند جمعيت خود را به طور موثر و موفقيت آميزي در مقابل دود سيگار ديگران حمايت كنند.
به گفته كارشناسان، دود سيگار بيشترين و شديدترين عامل كاهش دهنده كيفيت هوا در فضاهاي داخلي است و در اين ميان دود سيگار ديگران نه تنها آزاردهنده كه بيماري زا و حتي مرگ آفرين محسوب مي شود.
امروزه همگان مي دانند كه دود سيگار ديگران مي تواند منجر به ابتلاي افراد غير سيگاري به همان سرطانهاي افراد سيگاري باشد، از آن جمله مي توان به سرطانهاي ريه، مثانه، مري و حنجره اشاره كرد.
علاوه بر آن، دود ناشي از سيگار ديگران به سرخ رگها آسيب زده و خون را لخته مي كند كه نتيجه آن بروز آنژين و سكته هاي قلبي و مغزي، برونشيت، ناراحتي هاي تنفسي ناشي از تورم مجاري تنفسي، ناراحتي در غشاي مخاطي دهان و بيني و همچنين بروز سردرد است.
طبق آمار ارايه شده در كشور سوئيس در سالهاي اخير هر سال 400 نفر در نتيجه استنشاق دود سيگار ديگران در اين كشور از دنيا مي روند، به عبارت ديگر، هر روز يك نفر در سوئيس مي ميرد، چون ديگري سيگار مي كشد! اما نكته قابل توجه اينكه بيشترين ميزان دود هنگام سوختن سيگار زماني تشكيل مي شود كه دود به طور مستقيم از سيگار و نه از ابزار آلاتي نظير پيپ يا قليان خارج شود كه در آن صورت تنباكو به طور ناقص سوخته و مواد سمي بي شماري را وارد هوا مي كند. براي مقايسه مي توان يك مخزن معيوب سوزاننده زباله را تصور كرد.
تراكم و غلظت دود سيگار با تركيب دود حاصل از استنشاق و بيرون دادن دوباره دود توسط فرد سيگاري افزايش يافته و مواد مضر بسياري را وارد هوا و محيط پيرامون فرد سيگاري مي نمايد. اين دود حاوي بيش از 4000 ماده خطر ناك اعم از مواد راديو اكتيو، گازهاي حساسيت زا، سموم تنفسي و مخل اعصاب است كه 40 مورد از اين مواد به گفته پزشكان، عامل سرطان زا به شمار مي رود.
* كارخانه هاي توليد سيگار و پول براي كتمان حقايق
كارشناسان بهداشت سوئيسي معتقدند، صنعت سيگار در جهان در طول دهه ها همواره بر آن بوده است كه مضرات ناشي از استنشاق دود سيگار ديگران را كتمان كند كه در اين ميان بسيار نيز زياده روي كرده است.
براي نمونه مي توان به ريلاندر پزشك و پروفسور اهل ژنو اشاره كرد كه به جهت منفعت مالي بيشتر از سوي يك كارخانه توليد سيگار اقدام به جعل اطلاعاتي مبني بر بي ضرر بودن دود ناشي از سيگار ديگران كرد، اين در حالي است كه اظهارات به دور از حقيقت افرادي نظير ريلاندر ميلياردها دلار براي صنعت سيگار خرج برداشته است و صنعت سيگار را مجبور به پرداخت خسارتهاي مالي بسياري به استنشاق كنندگان دود سيگار ديگران كرده است.
متخصصان انجمن ريه در سوئيس در سالهاي اخير در راستاي حمايت از مردم غير سيگاري در مقابل دود سيگار ديگران خواستار پاكسازي فضاهاي عمومي از دود شدند. با هماهنگي انجمن ريه شهر گالن در سوئيس آگهي هايي در 15 روزنامه سوئيسي در قالب برنامه هايي صريح چاپ شد تا مردم و سياستمداران را درباره خطرات ناشي از دود سيگار ديگران كه تاكنون دست كم گرفته مي شد، مطلع كرده و به عكس العمل وا دارد. ضمن آنكه هر يك از سياستمداران اين كشور نيز اين نامه صريح را به طور شخصي دريافت كردند.
به گفته كارشناسان، اين اقدام سرمايه گذاري مهمي در جهت حمايت از سلامت افراد غير سيگاري به شمار مي رود. بر اين اساس اعضاي اين انجمن با فراخواني همه سياستمداران كشورشان خواستار وضع قوانين پاكسازي فضاهاي عمومي از دود شدند.
اما شايد اين پرسش مطرح شود كه چرا استنشاق دود سيگار ديگران براي افراد غير سيگاري مضر است؟ همان گونه كه اشاره شد، دود حاصل از سوختن سيگار حاوي مواد شيميايي مضر بسياري است، برخي از اين مواد عبارتند از: پولونيوم 210 سرطان زا و حاوي فلزهاي سنگين راديو اكتيو، ديوكسين سرطان زا و آسيب رساننده به جنين، مونوكسيد كربن حاوي سموم تنفسي و دفع كننده اكسيژن ضروري بدن (3 برابر بيش از دودي كه فرد سيگاري استنشاق كرده و دوباره بيرون مي دهد)، استيك اكسيد حاوي گاز حساسيت زا، اكرولاين سرطان زا، فروماليد سرطان زا (50 برابر بيش از دودي كه فرد سيگاري استنشاق كرده و دوباره بيرون مي دهد)، كاديوم سرطان زا، نيتروسامين سرطان زا (400 برابر بيشتر از دودي كه فرد سيگاري تنفس كرده و بيرون مي دهد)، راديكالهاي آزاد فرآيند پيري را سرعت بخشيده و عناصر حياتي جسم را از بين مي برد و در نهايت نيكوتين كه حاوي سم عصبي است.
* سيگار خانمها را زشت مي كند
انجمن ريه و سلامت شهر برن در سوئيس نيز به تازگي و در آستانه روز جهاني بدون دخانيات پروژه اي تحقيقاتي مبني بر بررسي ارتباط مستقيم دود سيگار با پيري زودرس به ويژه در زنان به جريان انداخته است.
طراحان اين پروژه با شعار «مصرف كنندگان سيگار اعم از زن و مرد به معناي حقيقي كلمه پيرتر به نظر مي رسد» معتقدند كه ارتباط ميان سيگار كشيدن با پيري پوست از عوامل مهم ايجاد انگيزه به ترك عادت در افراد سيگاري است.
در اين پروژه كه بيشتر مخاطبين آن زنان هستند، افراد به كمك نرم افزارهاي خاصي مي توانند تصوير چهره خويش را در سالهاي آينده ببينند و از تفاوت آشكار فرآيند پيري در زنان سيگاري و غير سيگاري آگاه شوند.
به گفته پزشكان، پوست افراد سيگاري به دليل تنگ تر شدن رگهاي خوني نمي تواند اكسيژن و مواد غذايي مورد نياز را تأمين كرده، لذا سريعتر پير مي شود چرا كه چنين پوستي ديگر قادر به تجديد نيروي مناسب نخواهد بود.
پوست افراد سيگاري به شدت مستعد تيرگي، رنگ پريدگي و زردي و ضعف بوده و به سرعت چروك و پر چين مي شود.
به گفته كارشناسان، مفهوم انتزاعي اين پروژه مبني بر «سيگار كشيدن منجر به پيري زودرس مي گردد» به طور شخصي ملموس و قابل رويت است آن چنانكه ديدن دو تصوير از چهره خود در سالهاي آينده (يك تصوير با ايجاد تأثيرات منفي سيگار كشيدن و ديگري بدون آن) توانست حساسيتهاي زيادي را در بين زنان ايجاد نمايد به ويژه براي زنان جوان استدلال «پوست نازيبا و پير در مقابل سيگار كشيدن» بسيار قانع كننده به نظر مي رسيد.
به گفته كارشناسان، هدف از اجراي اين پروژه ايجاد انگيزه در افراد به ترك سيگار و جلب توجه آنها به مراكز مشاوره ترك سيگار در انجمن ريه و سلامت برن است، ضمن آنكه افراد غير سيگاري نيز در جريان چنين پروژه هايي در عزم خود مبني بر دوري از سيگار راسخ تر مي شوند.
بنابر نتايج غير منتظره اي كه در روزهاي اخير توسط يك گروه تحقيقاتي دانشگاه مونترال در كانادا منتشر شد، دود سيگار وزن و قد نوجوانان را به شدت كاهش مي دهد. اعضاي اين تيم تحقيقاتي اين نتايج را طي آزمايشهايي كه در چارچوب يك مسابقه آزمايشي با عنوان «6ماه بدون سيگار» در ميان دانش آموزان انجام گرفت، به دست آوردند.
طبق اين طرح، نوجوانان و در ميان پسراني كه از سنين 12 تا 17 سالگي مصرف سيگار را آغاز مي كنند كمبود وزن و كوتاهي قد شديدتري را در مقايسه با همسالان غير سيگاري خود نشان مي دهند.
بنابر نتايج به دست آمده از يك تحقيق علمي در دانشگاه مونترال كه از 929 دانش آموز دختر و پسر انجام گرفته است، تأثيرات منفي سيگار بر قد و وزن دختران بسيار كمتر از پسران است.
سرپرست اين تيم تحقيقاتي دليل اين امر را در آن مي داند كه پسران اغلب ديرتر از دختران به سن بلوغ مي رسند و از مدت زمان رشد طولاني تري نسبت به دختران برخوردارند. هدف اجراي اين طرح پرهيز از سيگار به مدت 6 ماه به طور آزمايشي است.
در نوامبر 2007 در حدود 3641 كلاس از مقاطع تحصيلي 6 تا 9 آمادگي خود را براي شركت در اين مسابقه آزمايشي اعلام نمودند كه از اين تعداد 2350 كلاس به عبارت ديگر 65درصد به هدف مورد نظر دست يافتند. ضمن آنكه 100 حواله مسافرتي نيز به عنوان جايزه به قيد قرعه به برندگان اين طرح اهدا شد.
در طول اين طرح 6 ماهه اطلاع رساني شركت كنندگان يكي از مهمترين و اساس ترين نقاط موفقيت اين طرح به شمار مي رفت. به گفته كارشناسان، اين اطلاع رساني جوانان را به ترك هميشگي سيگار ترغيب مي كند، به ويژه كه در پايان اين مسابقه 6 ماهه دانش آموزان به وضوح در جريان مزاياي دوري از سيگار و مضرات ناشي از دود سيگار قرار مي گيرند.
مدير مؤسسه كار و سلامت اجتماعي شمال غرب سوئيس نيز اين طرح را در سال تحصيلي 2006 در مقاطع تحصيلي 7 و 8 به مرحله اجرا در آورد. به طور كلي 19 كشور در سال جاري ميلادي در اين طرح آزمايشي شركت مي كنند كه كشور سوئيس با شركت 3641 كلاس بعد از كشور آلمان در جايگاه دوم و به لحاظ تعداد دانش آموزان دختر و پسر سوئيس با بيش از 66000 دانش آموز نوجوان شركت كننده در اين طرح بعد از كشورهاي آلمان و هلند در جايگاه سوم است.
مؤسسه كارونيكا در شهر استكهلم سوئد نيز در روزهاي گذشته بر اساس يك طرح طولاني مدت از افزايش ميزان مرگ و مير در مصرف كنندگان اسنوس (نوعي سيگار شور رايج در اسكانديناوي) خبر داد. خبر نتايج ارائه شده در اين طرح در طول 30 سال در بين 991 نفر از مصرف كنندگان اين نوع سيگار به بيماري هاي سرطاني مبتلا شده و يا از دنيا رفته اند.
طبق آمار، ميزان مرگ و مير افرادي كه به طور روزانه اسنوس مصرف مي كنند 10 درصد بيشتر از كساني است كه از اين نوع سيگار استفاده نمي كنند. از سوي ديگر ريسك بيماري هاي سرطان دهان و حنجره در اين افراد 1/3 برابر بيشتر از بقيه است.
طبق نتايج ارائه شده از سوي مركز تحقيقات و پيشگيري از سرطان در فلورانس 2 سال پس از اجراي قانون ممنوعيت دود در مكانهاي عمومي از دهم ژانويه 2005، تمام رستورانها، مهمان خانه ها و ديگر مكانهاي عمومي ايتاليا از دود سيگار پاكسازي شد.
تيم تحقيقاتي فلورانس ميزان تراكم نيكوتين را در هواي 28 رستوران و مكان عمومي شهرهاي فلورانس و بلونو پيش از 2005 و دو سال بعد از آن را اندازه گيري نمود. طبق نتايج ارائه شده ميزان نيكوتين به طور متوسط از حدود 9 ميكروگرم در متر مكعب در زمستان 2004 به1/ 01 ميكروگرم در زمستان 2007 كاهش يافته بود.
نتيجه اين طرح در 19 رستوران شهر وين در اتريش به وضوح نشانگر تأثير قانون ممنوعيت دود در ايتالياست.
طبق آمار، ميزان نيكوتين موجود در هواي 19 رستوران در وين در زمستان 2004، 11 ميكروگرم بود كه در زمستان 2007 به حدود 16 ميكروگرم افزايش يافته بود، چرا كه اتريش تاكنون هيچ گونه قانوني براي ممنوعيت دود در مكانهاي عمومي از جمله رستورانهايش ندارد.
بر اين اساس، به گفته كارشناسان، علت اصلي كاهش تراكم نيكوتين در رستورانهاي ايتاليا ناشي از اجراي قانون جديد در اين كشور است كه مي تواند به عنوان طرحي راهبردي در ديگر كشورها از جمله ايران نيز مورد توجه قرار گيرد.
منبع: At-schweiz.ch |
