بدون ترديد شما هم نام «بنياد پژوهشهاي اسلامي آستان قدس رضوي» را شنيده ايد. بنيادي كه از حدود 22 سال قبل با ابتكار و نگاه



عميق آيةا... واعظ طبسي توليت آستان قدس رضوي تأسيس شد و آغاز به كار كرد و امروز پس از گذشت بيش از دو دهه فعاليت، آثار پژوهشي مهم و متعددي را به جامعه علمي ارايه كرده است.اين بنياد كه 16 گروه تخصصي پژوهشي و تحقيقاتي دارد، از مراكز مهم پژوهشي كشور و جهان اسلام به شمار مي رود و طبق سند چشم انداز 20 ساله آستان قدس رضوي بايد به مركزي براي صاحبان كرسي هاي نظريه پردازي در علوم اسلامي تبديل شود.بنياد پژوهشهاي اسلامي آستان قدس رضوي هم اكنون در گروه هاي قرآن، حديث، كلام و فلسفه، فقه، رجال، تراجم و انساب، تاريخ اسلام، نجوم و جغرافيا، كتاب شناسي، دايرةالمعارف آستان قدس رضوي، تصحيح متون، زائر، ترجمه زبانهاي اروپايي، ترجمه عربي و اردو و كلام جديد فعاليت مي كند.




قائم مقام توليت آستان قدس رضوي در بازديد هفته گذشته از بخشهاي مختلف اين بنياد گفت: اين بازديد فرصتي بود تا با آخرين دستاوردهاي علمي و پژوهشي بنياد پژوهشهاي اسلامي آستان قدس رضوي آشنا شويم. در شرايطي كه كارهاي تحقيقاتي و جهت گيري پژوهشي كشورهاي مختلف دنيا معمولاً با جوانب سياسي و ملاحظات خاص دولتها صورت مي گيرد، بنياد پژوهشهاي اسلامي آستان قدس رضوي كار پژوهشي عميق و عالمانه اسلامي را با رويكرد نوآوري و پيشرفت مدنظر قرار داده است.
سيد احمد علوي ادامه داد: از آنجا كه اين بنياد منسوب به دانشمند اهل بيت(ع) حضرت ثامن الحجج(ع) است، بنابراين تحقيق جامع الاطراف در قرآن كريم و متون و احاديث اسلامي، وظيفه اصلي ما و مورد انتظار جهان اسلام است.
علوي در ادامه تصريح كرد: اين بنياد پژوهشي با گروه هاي مختلف و بهره گيري از محققان و انديشمندان برجسته، منشأ خدمات بزرگي به جهان اسلام و مذهب تشيع است. فعاليتهاي اين بنياد از بركات مديريت موفق اسلامي و نگاه عميق توليت آستان قدس رضوي و تأكيد مستمر ايشان بر ارايه فعاليتهاي كيفي، عميق، ماندگار و مفيد براي جهان اسلام است.
در اين گزارش به معرفي تعدادي از گروه هاي پژوهشي و آثار در دست انتشار اين گروه مي پردازيم.
* گروه قرآن:




اين گروه كه مهمترين گروه پژوهشي بنياد نيز به شمار مي رود، با مديريت آيةا... واعظ زاده خراساني در حال جمع آوري بزرگترين معجم قرآني جهان اسلام با عنوان «المعجم في فقه لغة القرآن و سر بلاغته» است. اين معجم، تمامي كلمات و اصطلاحات قرآني را از كتب لغت و تفاسير قرآني از متقدمان تا متأخران شيعه و سني جمع آوري و سپس معناي صحيح آن را استخراج مي كند. از اين مجموعه 30 جلدي تاكنون 13 جلد به چاپ رسيده و 17 جلد ديگر از آن در حال تأليف و آماده سازي است.
ديگر فعاليت اين گروه، جمع آوري كتابي با عنوان «نصوص في علوم القرآن» است كه در ارتباط با ترتيب سوره ها، آيات، محل نزول و... بحث مي كند. از ديگر كتابهاي اين گروه، «مناهج التفسيريه و مصاحف الصحابه، رسم القرآن» است. گروه قرآن تاكنون بيش از يكصد عنوان كتاب در علوم قرآني چاپ و منتشر كرده است.
* گروه تراجم و انساب:
اين گروه در حال جمع آوري اطلاعات 10هزار مزار و مرقد مقدس در سراسر كشور و تعيين شناسنامه دقيق براي آنهاست. تاكنون مزارهاي 16 استان كشور توسط كارشناسان اين گروه به طور كامل شناسايي و معرفي شده است و مطالعات ديگر مزارها نيز در دست بررسي قرار دارد.
تهيه جداول انساب و تعيين شجره نامه با استفاده از متون كهن و انتشار 5 جلد كتاب مشاهير مدفون در حرم مطهر رضوي از ديگر كارهاي اين گروه به شمار مي رود.
* گروه دايرةالمعارف آستان قدس رضوي:
در اين گروه، دايرة المعارف كاملي از آستان قدس رضوي با موضوعاتي همچون آيين ها و مراسم، القاب، رجال، سازمانها، مكانها، نفايس خطي و مكتوبات و نفايس موزه در چند جلد در حال تهيه است. با انتشار اين كتاب، اطلاعات كامل تاريخي و دقيقي از آستان قدس رضوي و حرم مطهر حضرت رضا(ع) در اختيار علاقه مندان قرار مي گيرد.




* گروه ترجمه زبانهاي لاتين و اروپايي:
اين گروه، به ترجمه كتابهايي مرتبط با مباحث روز از زبانهاي فرانسوي، انگليسي و... به زبان فارسي مي پردازد. تهيه فرهنگ اصطلاحات علوم و تمدن اسلامي و چهار عنوان كتاب ديگر، هم اكنون در گروه مذكور در حال ترجمه و تدوين است.
* گروه مطالعات زائران:
اين گروه كه از گروه هاي نوپاي بنياد پژوهشهاي اسلامي آستان قدس رضوي است، مطالعاتي را در خصوص سيماي امام رضا(ع)، بايدها و نبايدها در موضوع زيارت، كتاب شناسي و مقالات، همايشهاي مرتبط و معرفي اماكن متبركه رضوي آغاز كرده و سعي دارد اطلاعات كاملي را در اين زمينه به مخاطبان ارايه دهد.
* گروه جغرافيا و نجوم:
مهمترين فعاليت اين گروه، انتشار كتابي با عنوان مجموعه «چشم اندازهاي جغرافيايي ايران» است كه اطلاعاتي در ارتباط با جغرافياي ايران شامل درياچه، كوير، كوه، زيارتگاه و... را شامل مي شود. نخستين مجموعه اين كتاب با موضوع جغرافياي طبيعي در 16 جلد توسط گروه نجوم و جغرافيا منتشر شده و سري دوم نيز با موضوع جغرافياي انساني در 30 جلد در حال گردآوري است.اين گروه در دو موضوع نجوم و جغرافيا تاكنون حدود 40 عنوان كتاب و 500 عنوان مقاله منتشر كرده است.
* گروه تصحيح متون:
كار اصلي اين گروه، احيا و نشر تراث مكتوب شيعه شامل كتاب، رساله، سند، فرمان، پروانچه، مكاتبات بين علما و فقها و... است. مهمترين طرح كنوني اين گروه، تصحيح و تنقيح كتاب «مجالس المؤمنين» قاضي نورا... شوشتري (متوفي قرن 11 هجري قمري) است. از ديگر فعاليتهاي اين گروه، انتشار 10 دفتر از مجموعه رسايل فارسي، تصحيح و بازنويسي 20 وقفنامه از مهمترين وقفنامه هاي خراسان و كتاب آرايي در تمدن اسلامي است.




* گروه فقه:
از مهمترين گروه هاي پژوهشي بنياد پژوهشهاي اسلامي آستان قدس رضوي است كه در حال حاضر كتاب «منتهي المطلب في تحقيق المذهب» را در 15 جلد در دست انتشار دارد. از ديگر كتابهاي مهم اين گروه، «الدروس الشرعيه» تأليف شهيد اول است كه با بهترين اسلوب در دست چاپ قرار دارد.
* گروه حديث:
اين گروه نيز كه يكي از مهمترين و فعالترين گروه هاي اين بنياد به شمار مي رود، تحت مسؤوليت حجةالاسلام والمسلمين عبدخدايي در حال فعاليت است. كتابهايي نظير؛ آيات الاحكام و «الاسره» (احاديث مرتبط با موضوع خانواده) در زمره مهمترين كتابهاي اين گروه به شمار مي رود.
* گروه كلام و فلسفه:
اين گروه علاوه بر فعاليتهاي پژوهشي در دو زمينه كلام و فلسفه، اقدام به تأسيس بخش جديدي با عنوان «كلام جديد» كرده است. مهمترين فعاليت «كلام جديد»، پاسخگويي به پرسشهاي روز نوجوانان و جوانان با انتشار سه مجموعه «عقل و دين»، «علم و دين» و «ماهيت ايمان» است. اين گروه همچنين با بخش پالتاك حرم مطهر رضوي و پاسخگويي به سؤالهاي ديني و شبهات فكري مخاطبان ارتباط مستقيم برقرار كرده است.

* گروه تاريخ اسلام:
اين گروه پژوهشي 90 منبع از منابع قرنهاي اول تا هفتم هجري با موضوع امام حسين(ع) را در دست تهيه دارد كه تاكنون 300 صفحه آن آماده شده است. ديگر كتابهاي مهم گروه تاريخ اسلام، سيره نبويه و خصائص الرضويه(ع) است. علاوه بر گروه هاي معرفي شده ساير گروه هاي فعال در بنياد پژوهشهاي اسلامي آستان قدس رضوي عبارتند از: گروههاي كتاب شناسي، رجال و ترجمه زبان عربي و اردو، كه هر يك به سهم خود كتابهاي متعدد پژوهشي و تحقيقاتي را منتشر كرده و يا در دست انتشار دارند.

 

قرار شد پيش از نقل بازديد و آشنايي با روزنامه هاي ژاپن قدري از وضع عمومي روزنامه نگاري دراين كشوربگويم.




ژاپن سرزمين رؤيايي روزنامه ها است و حداقل چهارركورد اول دنيا دراين زمينه متعلق به روزنامه هاي اين كشور است. يوميوري با حدود 14 ميليون نسخه تيراژ، مقام اول دنيا است؛ پس از آن «آساهي» با آمارهشت ميليون، ماينيچي با چهار ميليون تيراژ در مقام دوم و سوم قرار دارند.
فراموش نكنيد كه روزنامه «نيهون كيزايي» هم با آنكه حدود سه ونيم ميليون تيراژ دارد، در ميان روزنامه هاي اقتصادي جهان درمقام اول جاي مي گيرد.
روزانه 71 ميليون نسخه روزنامه در ژاپن منتشر مي شود كه معادل 634/5 نسخه به ازاي هر هزار نفر است و اين كشور را درمقام دوم جهان قرارمي دهد(مقام اول ازآن ايسلند با حدود 795 /7نسخه به ازاي هر هزار نفر است) و اين ركورد يعني مصرف 10 هزارتن كاغذ و جوهر درروز.
نرخ با سوادي در ژاپن نيز رقم عالي 99 درصد است و همين مساله نيز به رونق روزنامه ها كمك كرده است، ضمن اينكه ميزان مطالعه ژاپني ها در روز نيز ركوردي ديگر براي آنها در سطح جهاني رقم زده است؛ ميانگين 90 دقيقه در روز. اين ميزان در كشور ما مي گويند 2 دقيقه است كه تا كنون رسماً تأييد نشده، احتمالاً خجالت مي كشيم تأييد كنيم.
بر اين همه، بايد يكي ديگر از شگفتي هاي ديگرعالم روزنامه نگاري را هم افزود، 94/35 درصد تيراژ روزنامه ها از طريق اشتراك به فروش مي رسد و در اين ميان ركورد دار روزنامه هاي سراسري ژاپن يوميوري است با 99 درصد فروش به مشتركان.
بنابراين مي توان عظمت و پيچيدگي ساختار توزيع روزنامه ها را نيزدريافت كه روزانه ده ها ميليون نسخه نشريه را قبل ازساعت هفت صبح به منزل آبونه ها تحويل مي دهد.
بنابر پرس و جويي كه كردم، بيش از94 هزار نفر در اين بخش شاغل هستند و بزرگترين شركتهاي توزيع متعلق به دو روزنامه يوميوري وآساهي است.
روزنامه هاي بزرگ اكثراً هر كدام چندين نشريه دارند كه يكي از آنها به زبان انگليسي است و چند روزنامه اصلي مثل يوميوري و آساهي دردو نوبت صبح و عصرچاپ مي شوند.
روزنامه نيهون كيزايي هم نسخه انگليسي خود را عصرها منتشر مي كند.
بحث به نيهون كيزايي رسيد كه بايد بازديدمان از آن را بنويسم، لذا بقيه اش بماند براي شماره هاي بعد.
«نيكي» بزرگترين روزنامه اقتصادي است و حدود سه ميليون و صد هزار نسخه تيراژ دارد و ازلحاظ گرايش مستقل به شمار مي رود. ما كه تازه وارد توكيو شده ايم، هنوز مسيرها را نمي شناسيم، اما به فاصله كوتاهي از دفتر كيودو به ساختمان نيكي مي رسيم (در زبان ژاپني نيكي با تشديد تلفظ مي شود).
در «نيكي» پس ازآنكه كارت ميهمان را به سينه زديم، ما را با آسانسور به طبقه چهارم برده و بعد ازآنكه توانستيم سري به داخل تحريريه آنها بزنيم، آن هم با كنجكاوي خودمان نه تعارف آنها، به اتاق كوچكي راهنمايي كردند كه به زورهمه ما درآن جا شديم و براي ميزبان ما كه آقاي «تونه تاكي» دبير بخش خارجي و دونفرازهمكاران او بودند ناگزير سه صندلي آهني آوردند كه مقابل ما بنشينند.
كسالت ناشي از تغيير ساعت و رخوت بعدازظهر، دست دردست دل آشوبه سوپ جلبك كيودويي ها موجب شد من كه كمتر اهل چاي و حبه قند هستم، استثنائا وقتي فنجان چاي سبزرا مقابلم گذاشتند، لبخندي برلبانم بنشيند اما اولين جرعه اين معجون پرطرفداردرژاپن نه آب، كه نفتي بود برشعله انقلاب درون معده، بدترآنكه با اين حال بايد چه مباحثي را تحمل مي كرديم.
بگذريم، نيهون كيزايي 130 ساله است و نخستين شماره آن در سال 1876 ميلادي منتشر شده است.
در آغاز با نام «چوگاي شوگيوشيمپوي» به معناي قيمتهاي داخلي و خارجي انتشار مي يافته و در سال 1946 و بعد از جنگ جهاني به نيهون كيزايي تغييرنام مي دهد.
چهارهزارنفر كارمند دارد كه ربع آنها را تحريريه آن تشكيل مي دهد. هشت چاپخانه متعلق به خود در داخل كشور داشته و با تعدادي از روزنامه هاي محلي نيز براي چاپ قرارداد دارد، علاوه براين 32 دفترنمايندگي 70 خبرنگار در كشورهاي ديگر از جمله درتهران (ازسال 1349تا كنون) دارد، درهشت نقطه از جهان درچاپخانه هاي خود بصورت همزمان روزنامه انگليسي اش را انتشارمي دهد.
اين روزنامه يك شبكه تلويزيوني نيز دارد كه به كانال 12معروف است و دركنار مجموعه هفته نامه ها، مجلات، ارسال اينترنتي مطالب بر روي موبايل مشتركان و سايت اينترنتي مجموعه رسانه اي كامل و حرفه اي را تشكيل مي دهد.
تحليل ها و گزارشهاي «نيكي» بويژه براي سرمايه گذاران بورس و فعالان بخش بازرگاني و تجارت ازاهميت ويژه اي برخوردار است و اطلاعاتي پايه به شمار مي روند لذا مي توان گفت تمامي بنگاه هاي اقتصادي در ژاپن مشترك آن هستند.
آقاي «تونه تاچي» سردبير بخش خارجي، بيش ازاين فرصت توضيح براي ما نمي يابد، زيرا جناب «واكي» همكارايشان كه خود را عضو شوراي سرمقاله نويسان معرفي مي كند با تواضع مي فرمايد: دراينجا(احتمالا منظورشان كل ژاپن است، چون به ژست ايشان كمتر نمي خورد) مرا به عنوان كارشناس اقتصاد خاورميانه مي شناسند، رشته بحث را ازايشان مي قاپد(كه تا آخرهم تحويل نداد) و مي گويد: ما بيشتر شبيه فايننشيال تايمزهستيم. ما هم گفتيم عجب!...به به، به به.
ايشان سپس نموداري از مقايسه تركيب سني جمعيت كشور ما و خودشان را كه ما دردرس جامعه شناسي سال آخر دبيرستان ديده بوديم، بدست ما داده و تقريبا ربع ساعت درباره نرخ رشد جمعيت و تفاوت نرخ1/3 به 2/1 درصد زاد وولد بانوان ژاپني و ايراني سخنراني فرمودندتا نتيجه بگيرند رشد جمعيت آنها منفي است و خوانندگان آنها پيرشده اند (به طور متوسط50 تا60 ساله هستند) و بتدريج، كم مي شوند ضمن اينكه گرايش جوانها به اينترنت هم در كنار اين مساله موجب شده تيراژ آنها 300 هزار نسخه كم شود، لذا به فكرافتاده اند مسايل اقتصادي را به زبان ساده براي جذب خانمهاي خانه دار در دستور كار قرار داده اند.
تعجب نكنيد كه آماردقيق آنها مثل متوسط سن خوانندگان از كجاست، روزنامه اي كه 90 درصد مشتريانش آبونه هستند، چنين آماري را به راحتي بدست مي آورد و برمبناي آن برنامه ريزي مي كند.
براي اينكه بحث را عوض كنم به اين آقا گفتم كشورشما درحوزه نفتي آزادگان موقعيت خوبي داشت كه به دليل تزلزل درتصميم گيري و ترس از آمريكا آن را ازدست داد و رقيب سنتي شما چين با قراردادي 100 ميلياردي اين موقعيت را از شما ربود، آيا احساس غبن نمي كنيد؟
ايشان به صراحت تأييد كرد كه يكي از مباني اصلي سياست ژاپن موضع آمريكاست وسپس كلي درباره حساسيت ژاپن به مسايل هسته اي به عنوان تنها قرباني آن، فلسفه بافته و ازعدم انعطاف كشورش دراين زمينه گفت كه يادآورشود نگران برنامه هسته اي ما هستند و تا مشكل ما با غربي ها حل نشود، آنها نمي توانند جلو بيايند.
آنكه درآخرنيزمدعي شود نفت آزادگان مرغوب نيست و براي ما صرف نمي كند، بويژه آنكه سهم ژاپن در سرمايه گذاري به 10 درصد نيز كاهش يافته، تازه نياز ما به نفت هم كاهش يافته (از ژاپن كه برگشتيم خبر رسمي آمد كه به دنبال تهديد ايران به حذف كامل طرف ژاپني درپي بد قولي آنها شركت مربوطه كه ايمپكس نام دارد، به دست و پا افتاده كه حداقل اين 10 درصد را ازدست ندهد)، تازه فهميديم بندگان خدا ازكجا مي سوزند.
همكار ما آقاي ابراهيمي اديتورال روزنامه ايران وارد بحث شده و يادآوري كرد كه هند، پاكستان واسرائيل كشورهايي هستند كه سلاح هسته اي توليد كرده اند، ضمن اينكه پادمان هسته اي را هم نپذيرفته اند، اما ژاپن با آنها روابط گسترده اي دارد كه اين مساله غيرواقعي بودن ادعاي جناب واكي را ثابت مي كند .
ايشان كه درمانده بود لاجرم گفت، ما مي دانيم كشورهاي خاورميانه نيازمند انرژي هسته اي براي تضمين آينده هستند، اما واقعيت اين است كه برخي از سخنان آقاي احمدي نژاد بسيارتحريك كننده است و نشانه ها و پيامهاي خوبي به كشورها ارسال نمي كند.
دريافتيم همه چيز به همان اصل اول در سياست ژاپن كه ايشان اشاره كردند، بازمي گردد. مي خواستيم بحث را ادامه دهيم اما تا ديداربعدي كه سازمان «جترو» بود فقط 20 دقيقه مانده بود و آقاي اكرمي مدام ابروهايش بالا وپايين مي رفت، ضمن اينكه از رك گويي آخر جناب واكي معلوم شد خودش همه چيز را مي فهمد لذا آدمي كه خود را به خواب زده نمي توان او را بيداركرد پس بهتراست زور بيجا نزنيم، پس مراسم گليم ايراني برگزارشد وبه سرعت سوارميني بوس شديم.