|
* مريم احمدزاده
قانون كنترل و مبارزه با دخانيات پس از تصويب در مجلس، توسط وزارت بهداشت به همه ارگانها ابلاغ شده و از همان زمان اين قانون اجرايي بوده است.

اين قانون شامل منع مصرف مواد دخاني در اماكن عمومي، ادارات، نهادهاي دولتي و عرضه و مصرف آن در مراكز عرضه مواد خوراكي و بهداشتي ممنوع است.
در سال گذشته گزارشي با عنوان ادارات هنوز بوي دود مي دهند چاپ شد كه در آن مسؤولان وعده داده بودند با شفاف سازي در قانون و اضافه شدن مصوباتي به قانون گذشته شاهد كم شدن مصرف مواد دخاني در كشور خواهيم بود. سالي را بدين اميد سپري كرديم، اما متأسفانه در سال مبارزه و كنترل مصرف دخانيات فقط آمار وحشتناكي در مورد استعمال سيگار در كشور ارايه شد و اين در حالي است كه مصرف سيگار در برخي ادارات بدون هيچ محدوديتي هنوز ادامه دارد و از برخورد با خاطيان هيچ خبري نيست و فقط چيزي كه شاهد هستيم عوض شدن مكان سيگار كشيدن است، يعني اينكه جاسيگاري از روي ميزها جمع و جاي سيگاريها عوض شده است.
آمارهاي وزارت بهداشت نشان مي دهد كه جمعيت سيگاريهاي ايران به حدود 10 ميليون نفر بالغ مي شود و اين بدان معني است كه 15 درصد جمعيت ايران سيگاري هستند.
اين در حالي است كه ايران به عنوان سومين كشوري است كه معاهده جهاني كنترل و مبارزه با دخانيات را در سال 2004 با هدف حفاظت از نسل امروز و آينده از اثرات بهداشتي، زيست محيطي و اقتصادي ناشي از استعمال دخانيات امضا كرده و به آن پيوسته است و در سال 85 ابلاغيه منع دخانيات را به سراسر كشور ابلاغ كرده است، اما در اجراي آن كوتاهي كرده است.
مصرف مواد دخاني در حال حاضر ممنوع است
دكتر حسن آذري پور عضو كميته كشوري كنترل و مبارزه با استعمال دخانيات وزارت بهداشت در مورد قانون مسكوت مانده دخانيات به خبرنگار ما گفت: در مرحله ابتدايي نيروي انتظامي برخورد با سفره خانه ها و استعمال دخانيات در اماكن عمومي را شروع كرد و در برخي استانها بين 95 تا 97 درصد قليان ها جمع آوري شده بود و صاحبان اين مشاغل براي تغيير شغل اقدامهايي انجام داده بودند كه با ناهماهنگي در كشور با يك ابلاغيه از طرف وزارت كشور اين طرح ابتر ماند و اين حاكي از ناهماهنگي مديران ارشد و عدم اطلاع و توانايي آنان در انطباق با قانون است.
وي افزود: اين طرح اگر در زمان اجرا مشكل و ايرادي داشت بايد مطرح مي شد تا برطرف شود چرا كه ديكته بي غلط ديكته ننوشته است و ما بايد در رفع مشكلات و ايرادات مي كوشيديم نه اينكه با يك بخشنامه همه چيز را از بين ببريم.
وي در ادامه با اشاره به روند اجراي قانون اظهار داشت: در زمان اجراي قانون نيروهاي انتظامي و بازرسان بهداشت با پشتكار در حال فعاليت بودند كه به يكباره با اين دستور نيروها سرد شدند و قانون تاحدودي به فراموشي سپرد شده و استعمال دخانيات مجدداً رواج پيدا كرد.
آذري پور تصريح كرد: البته هنوز از نظر وزارت بهداشت و دانشگاههاي علوم پزشكي مصرف مواد دخاني در داخل سفره خانه ها، اماكن عمومي، ادارات و ارگانهاي دولتي ممنوع است و قابليت اجرا دارد.
وي در مورد اجراي قانون گفت: وزارت بهداشت محدوده اجرايي تعريف شده دارد و در اين زمينه قدرت اجرايي ندارد، به همين دليل بايد نيروي انتظامي به عنوان ضابط اين كار را انجام دهد و در ادارات و ارگانهاي دولتي از طرف مديران ارشد اجرا شود. اكنون ما در كشور به تعداد مراكز عمومي بازرس بهداشت و پليس نداريم. در همه جاي دنيا به همين صورت است. ضابطان با ديدن هرگونه موردي با آن برخورد مي كنند و مردم نيز بايد با حقوق خود آشنا شوند و در اين زمينه بايد فرهنگ سازي صورت گيرد و هر كس با استعمال دخانيات در اماكن عمومي و ادارات مواجه شد ابتدا به مدير سازمان اطلاع دهد و در صورت عدم تمكين مدير، فرد بايد به پليس 110 و يا به دانشگاه علوم پزشكي شهر خود اطلاع دهد تا با حضور در محل با فرد خاطي برخورد شود.
دكتر آذري پور با اشاره به ابلاغ بخشنامه جديد به تمام ادارات افزود: اين بخشنامه به تمام ادارات سطح كشور ابلاغ شده است، در اين راستا ستادي در وزارت بهداشت تشكيل شده است كه رياست آن برعهده وزير بهداشت و آموزش پزشكي است و اعضاي آن شامل وزير آموزش و پرورش، وزير بازرگاني، فرمانده نيروي انتظامي، يك نماينده مجلس، رئيس صدا و سيما و نماينده مراكز غيردولتي مي شود.
وي گفت: وظيفه اين ستاد نظارت بر اجراي اين بخشنامه در كشور است و مسؤوليت نظارت بر ادارات و ارگانهاي دولتي برعهده مدير ارشد هر دستگاه است.
به گفته وي، اگر فردي جزو كاركنان ارگان دولتي باشد، اولين بار تذكر شفاهي و در دومين مرتبه تذكر كتبي خواهد بود و در صورت تكرار مجدد به دادگاه تخلفات اداري معرفي خواهد شد، در صورتي كه مراجعه كننده به اماكن عمومي و ادارات دولتي اقدام به استعمال دخانيات كند، جريمه نقدي مي شود.
ضرورت مبارزه با دخانيات
عضو كميسيون فرهنگي مجلس هفتم به تلاش نمايندگان مجلس براي تصويب قانون كنترل و مبارزه با دخانيات اشاره كرد و افزود: زماني كه قانون در مجلس تصويب شد، قانون براي ابلاغ به همه جا فرستاده شد.
جواد آرين منش تصريح كرد: اما اين در حالي است كه ما اكنون حجم بسيار بالايي از مصرف كنندگان مواد دخاني را شاهديم و نتايج مثبتي از اجراي اين طرح به دست نيامده است.
وي افزود: گزارش شركت دخانيات از مصرف سيگار در كشور متأسفانه بدين صورت است، در سال 1386، 55 ميليارد نخ سيگار در كشور ايران دود شده است كه اين رقم بسيار بالا است.
از اين ميزان 28 ميليارد نخ توليد داخل، 12 ميليارد توليد مشترك، 23 ميليارد واردات رسمي و كمتر از 10 درصد به صورت قاچاق وارد بازار ايران شده است كه بار اقتصادي زيادي را به فرد و خانواده تحميل مي كند كه اين امر ضرورت مبارزه جدي با دخانيات را بر همگان آشكار مي سازد.
به گفته وي، آنچه در مجلس به تصويب رسيد قانون كنترل و مبارزه ملي با دخانيات بوده و مبناي آن قانون بين المللي دخانيات بود كه نخستين معاهده جهاني است كه به وسيله سازمان بهداشت جهاني پيشنهاد و طي نشست جهاني ارديبهشت 82 توسط وزراي بهداشت 192 كشور عضو سازمان ملل متحد از جمله ايران به تصويب رسيد.
آرين منش در ادامه افزود: هدف از اين معاهده حفاظت از نسل امروز، آينده از اثرات بهداشتي، زيست محيطي و اقتصادي ناشي از استعمال دخانيات است.
اين نماينده مجلس در ادامه تصريح كرد: وزارت بهداشت پس از تصويب قانون كنترل و مبارزه با دخانيات در مجلس مكلف شد، ظرف سه ماه آيين نامه را تنظيم و به تصويب دولت برساند و احكام جزايي و تنبيهات را مشخص كند و به اجرا بگذارد. اعتبارات اين طرح را سازمان مديريت و يا معاونت برنامه ريزي رياست جمهوري تأمين كند كه اين امر صورت پذيرفت و قانون به همه استانها ابلاغ شد.
وي با بيان اينكه با توجه به تركيب جوان جمعيت جهان و ايران حفاظت از اين جمعيت يك امر كاملاً ضروري است، افزود: مجلس به همين دليل به استقبال طرح رفت و با قاطعيت آن را در مجلس به تصويب رساند، اما عدم اجرايي شدن اين گونه طرحها و قوانين در كشور ما به دليل عدم در نظر گرفتن بعد فرهنگي آنهاست و كميسيون فرهنگي مجلس به همين دليل نشستها و گفتگوهاي فراواني انجام داده است و آنها را به شوراي عالي انقلاب فرهنگي منعكس كرده است كه براي اجرايي شدن طرحها كه بعد اجتماعي و حتي اقتصادي دارند ما نيازمند يك پيوست فرهنگي براي همه طرحها هستيم.
عضو كميسيون فرهنگي مجلس در ادامه افزود: ما معتقديم براي پيشگيري از مصرف دخانيات نيازمند اقدامهاي آموزشي، فرهنگي، تبليغي در كنار ساير اقدامهاي سلبي و ايجابي هستيم و هميشه امور سلبي بايد در كنار ديگر عوامل قرار گيرد تا بازدهي بيشتري داشته باشد.
وي افزود: آموزش و پرورش مي بايست نقش خودش را در آگاه سازي جامعه و دانش آموزان به خوبي ايفا كند و با آوردن مضرات دخانيات در قالب درسها در كتابهاي درسي و امثال آن در نظام آموزشي خود مي توانند سلامت و فرهنگ جامعه را ارتقا بخشند و صدا و سيما نيز در زمينه آگاهي بخشي مي تواند با ترسيم صحيحي از مشكلات و عوارض سوء مصرف دخانيات و ساير عوارض مربوط به دخانيات و نحوه كنترل مصرف آن با تهيه برنامه هاي مناسب نقش مؤثري را در اين زمينه ايفا كند و تمام نهادهاي آموزشي كشور مي بايست در آموزش كنترل و مبارزه با دخانيات سهيم باشند و اقدام به برگزاري كلاسهاي آموزشي كنند.
وي تصريح كرد: براي منع مصرف دخانيات در كشور مجموعه اقدامهاي آموزشي در كنار اقدامهاي سلبي، تبليغي، چاپ پوستر، انجام امور نمايشي، انجام مصاحبه ها، ميزگردها، هماهنگي با صنوف مختلف و برگزاري مسابقات ورزشي لازم و ضروري است.
مطلبي كه در ايران بسيار حائز اهميت است، اين است كه چون كشور ما يك كشور اسلامي است و بيان احكام شرعي در جهت عدم استفاده از دخانيات جايگاه مهمي دارد و برخي علما نظراتي در اين زمينه دارند كه بيان آنها بسيار مفيد و مثمر ثمر خواهد بود.
جواد آرين منش اضافه كرد: ممكن است در طرح مواردي از اشكال و ايراد وجود داشته باشد، اما در هنگام اجرا بايد آن ايرادات منعكس مي شد تا در بر طرف ساختن آنها تلاش شود.
وي علاوه بر موارد فوق در عدم نتيجه طرح، به كوتاهي اداره اماكن و نيروي انتظامي و مديران ارشد ادارات و ارگانهاي دولتي اشاره كرد و افزود: وظيفه اجراي مصوبات مجلس در ادارات و ارگانهاي دولتي برعهده مديران و در اماكن عمومي برعهده نيروي انتظامي و بازرسان وزارت بهداشت بود كه به نحو مطلوب انجام نشد. البته در مجلس نيز برخي نمايندگان مبارزه با دخانيات را به مخاطره افتادن شغل برخي افراد جامعه مي دانستند و خواستار تخفيف در اين قانون بودند.
نماينده مجلس هشتم افزود: تا زماني كه روي قانون تغييري صورت نگرفته است، قانون لازم الاجراست، در مورد اعمال قانون نمي توان سليقه اي عمل كردو هر كس بخواهد نظر و سليقه خودش را ملاك عمل قرار دهد شاهد اجراي موفقيت آميز اين قانون نخواهيم بود.
قانون منع دخانيات در ادارات سال 85 ابلاغ شده
كارشناس مسؤول بهداشت محيط در مورد ممنوعيت استعمال دخانيات در ادارات و ارگانهاي دولتي و اماكن عمومي به خبرنگار ما گفت: طبق ماده 13 قانون كنترل و مبارزه با دخانيات كه به عدم استعمال دخانيات در ادارات دولتي مربوط مي شود و در آن علاوه بر قانون فوق نحوه برخورد با خاطيان و ميزان تنبيهات و جريمه ها مشخص شده است.
مهندس يوسف علي پزشك در ادامه افزود: اين قانون در سال 85 به تمام ادارات ابلاغ شد و پس از اين ابلاغ وزارت بهداشت تمام مسؤوليتها اعم از اجراي قانون و نحوه برخورد با خاطيان را برعهده مدير سازمان گذاشته شده است.
وي افزود: مدير هر اداره به طور مستقيم به تخلفات اداري در سازمان خود رسيدگي مي كند و ما تاكنون هيچ اطلاعي از عملكرد اين ادارات در دست نداريم و به نظر مي رسد كه اين قانون در حال اجرا باشد.
البته ما تاكنون از هيچ يك از ادارات نخواسته ايم كه عملكردشان را در مورد اين قانون به ما اطلاع بدهند، اما از اين پس اين كار را حتماً انجام خواهيم داد تا از ميزان اجراي قانون و نحوه اجراي آن در ادارات مطلع شويم.
وي افزود: در بحث دخانيات اساسي ترين موضوع آموزش و فرهنگ سازي در اين زمينه است كه اين امور موجب كاهش مصرف نيز خواهد شد.
اين كارشناس در ادامه تصريح كرد: البته بايد ذكر كرد در مواردي كه ارباب رجوع، فردي از كاركنان اداره و يا ساير مراجعه كنندگان به آن اداره را در حال استعمال دخانيات مشاهده كرد، مي توانند به وزارت بهداشت و سازمانهاي بهداشت در هر استان و شهر اطلاع دهند و ما حتماً آن را پيگيري خواهيم كرد و فرد خاطي را براي اعمال قانون به مدير اداره معرفي خواهيم كرد.
وي افزود: قانون وظيفه نظارت مستقيم ادارات را برعهده مديران ارشد آنان گذاشته است كه ممكن است از آن طريق كوتاهي هايي نيز صورت گرفته باشد.
اجراي طرح نيازمند تعهد همه ارگانها و افراد است
كارشناس مسؤول دبيرخانه كشوري مبارزه با كنترل دخانيات در وزارت بهداشت از ابلاغ و اجراي اين قانون به طور كامل در وزارت بهداشت و واحدهاي مرتبط و تابعه با اين وزارتخانه خبرداد و اضافه كرد: تمام عوامل وزارت بهداشت به قانون احترام مي گذارند و از آن پيروي مي كنند.
ما حتي يك مورد شكايت در مورد تخلف از قانون و استعمال دخانيات در ادارات تابعه خود را هم نداشته ايم و از ساير ادارات نيز خبر و اطلاعي به دست ما نرسيده و ما از آنها هيچ اطلاعي نداريم.
خديجه محصلي تصريح كرد: هر اداره خود موظف است كه به عدم استعمال دخانيات در محيط اداره خود توجه كند، در مورد ادارات بايد مديران ادارات پاسخگو باشند، اما در اجرايي نشدن اين طرح در سطح كشور خيلي ها دخيل بودند، از جمله مطبوعات و رسانه ها كه با انعكاس برخي مطالب باعث عدم اجراي طرح شدند.
وي افزود: اجراي طرح به متعهد بودن همه افراد و ارگانهاي مربوطه نياز دارد كه برخي اين كار را انجام ندادند و براي به سرانجام رسيدن اين مصوبه به همكاري گسترده ارگانها و حتي مشاركت خود مردم نياز است.
اجراي يك ماهه طرح باعث بازخوردهاي فراوان و عكس العملهاي متفاوتي از طرف افراد بود كه مانع از ادامه كار و انجام آن شد.
محصلي به ابلاغ دستوري جديد از سوي وزارت بهداشت در هفته دخانيات اشاره كرد و اظهار اميدواري كرد كه اين قانون قدرت اجرايي لازم را در اماكن عمومي و ادارات داشته باشد و در كشور به صورت فراگير اجرا خواهد شد.
شرط عدم استعمال دخانيات امضاي معاهده جهاني نيست
اگر قرار است كه قانوني پس از تصويب و ابلاغ اجرا نشود، پس چه ضرورتي دارد كه اين قانون در دستور كار مجلس و يا وزارت بهداشت قرار گيرد. |