|
محبوبه ناطق
انار؛ سلطان ميوه هاي خراسان كه هديه اي بهشتي است بر اثر سرماي شديد زمستان گذشته در حال ترك اين ديار است.
گل سر سبد ميوه هاي صادراتي ايران كه دير زماني است باغداران و تجار را به نان و نوايي رسانده بود، حالا تن به تبر تيز كشاورزان داده زيرا سرماسوز شدن درختان انار، چاره اي جز كف بري آنها براي باغدار و كشاورز باقي نگذاشته است.
انار بجستان كه نه تنها در كشور بلكه در جهان معروفيت دارد، به خاطر سرماي شديد و قطع درختانش دارد به تاريخ بجستان مي پيوندد مگر اينكه مسؤولان وزارت جهاد كشاورزي به مدد قطب توليد انار در كشور بشتابند و با حمايت از آنان، از فراموش شدن اين مزيت نسبي كشور جلوگيري كنند.
كشاورزان مناطق گناباد و بجستان و كاشمر از بي رحمي سرما در اين شهرستانها ياد مي كنند و آن را در 40 سال اخير بي سابقه مي دانند.
احمدي، يكي از كشاورزان بجستاني مي گويد: سرمازدگي و برف سنگين و بي سابقه زمستان گذشته 100 درصد محصول انار بجستان، كاشمر، گناباد و فردوس را از بين برد.
وي مي افزايد: حداقل تا 5 سال ديگر اناري از منطقه عرضه نخواهد شد.اين كشاورز اضافه مي كند: پس از اين سرما ناچار به كف بري درختان انار شديم كه معمولاً پس از خشكساليهاي شديد يا سرما انجام مي شود.
پس از آن چهار سال طول مي كشد كه اين درخت به گل دهي و محصول مرغوب برسد لذا كشاورزان تنها امسال دچار ضرر و زيان نشده اند بلكه تا پنج سال آينده بايد بدون هيچ درآمدي فقط براي باغ هزينه كنند و وقت بگذارند و اصطلاحاً از جيب بخورند.
وي مي افزايد: به همين دليل كشاورزان از دولت انتظار دارند كه در اين مدت آنها را ياري كنند تا سراغ كار ديگر نرفته و مهاجرت نكنند و به باغهاي خود رسيدگي كنند.
* 5 سال انتظار
عضو شوراي شهر بجستان نيز با تأييد از بين رفتن و كف بري بسياري از درختان انار منطقه به خبرنگار ما مي گويد: كشاورزان بايد حداقل به مدت پنج سال از درختان كف بري شده مواظبت كنند تا از ريشه جوانه بزند.
وي با اشاره به اينكه اكثر كشاورزان منطقه خرده مالك هستند، اضافه مي كند: آنان از هزار تا 5000 متر زمين دارند و از آب قنات براي آبياري باغهاي خود استفاده مي كنند و معمولاً با سهمي كه از آب قنات مي برند مي توانند محصول زمستانه كه زعفران است و محصول تابستانه كه انار مي باشد كشت و برداشت كنند، اما متأسفانه با سرما و يخبندان سال گذشته، هم زعفرانها كه مرطوب بوده و آبياري شده و هم محصول درختان انار از بين رفته است.
مرجاني اضافه مي كند: برآورد انجام گرفته از خسارت انار منطقه در سه شهر بجستان، گناباد و كاشمر بيش از 31 ميليارد تومان است كه 80 درصد آن صادر مي شود.
او اظهار مي دارد: عمده صادرات انار اين منطقه به كره شمالي، آمريكا، ژاپن و كشورهاي حاشيه خليج فارس صورت مي گرفت.
در پي تماس خبرنگار ما با اداره جهاد كشاورزي بجستان، روابط عمومي اين اداره در پاسخ به پرسشهاي خبرنگار ما، برآورد احتمالي خسارتهاي وارده و خسارت به ديگر درختان و محصولات كشاورزي در اين پاسخ گنجانده شده است.
* 100 درصد باغهاي انار خراسان خشك شد
در منطقه بجستان يك هزار و 240 هكتار باغ انار وجود دارد كه همه ساله از اين سطح بيش از 16 هزار تن انار با كيفيت برداشت مي شده است. انار توليدي منطقه بجستان جزو باكيفيت ترين انارها بوده كه متأسفانه چند سالي است دستخوش ناملايمات و حوادث طبيعي گرديده و هنوز درختان انار از صدمات وارده بر پيكر آنها بر اثر سرماي زمستان 82 و بهار 83 رها نشده بود كه بروز سرماي شديد و طولاني دي و بهمن باعث سرمازدگي درختان انار شد و باعث گرديده كه تمامي باغهاي انار به طور 100 درصد خشك شده و از بين بروند و باغداران به ناچار اقدام به كفبري درختان انار نمايند.
ارزش ريالي خسارت وارده فقط به محصول سال جاري بيش از 72 ميليارد ريال مي باشد. اين در حالي است كه باغهاي كفبر شده علاوه بر تحميل هزينه هاي گزاف نگه داري و احياي مجدد بر باغدار، حداقل 4 تا 5 سال آينده محصول قابل فروش نخواهند داشت و با لحاظ كردن اين موضوع در حقيقت خسارت واقعي وارده به باغداران بيش از 300 ميليارد ريال مي باشد اما متأسفانه صندوق بيمه محصولات كشاورزي هيچ گاه درآمد واقعي كشاورز را بيمه نمي كند.
جهاد كشاورزي بجستان در ادامه آورده است: كشاورزان نيز از بيمه استقبال چنداني نكرده اند، حداكثر تعهد صندوق بيمه محصولات كشاورزي براي يك هكتار باغ درجه يك و با عملكرد بيش از 15 تن در هر هكتار و از قرار كيلويي 500 تومان فقط مبلغ يك ميليون و 200 هزار تومان مي باشد و اين در حالي است كه ارزش محصول يك باغ انار با اين شرايط بيش از 7 ميليون و 500 هزار تومان مي باشد و در حقيقت مي توان گفت: چنانچه به يك باغ انار 100 درصد خسارت وارد شود، صندوق بيمه فقط 10 درصد از خسارت وارده به باغدار را پرداخت مي كند.
از طرف ديگر منبع درآمد دوم كشاورزان منطقه كه زعفران است نيز كاهش يافته چنانكه كاهش عملكرد در منطقه نيز بر اثر تداوم خشكساليها كاملاً مشهود است به نحوي كه عملكرد در ساليان گذشته در هر هكتار زعفران بالاي 4/5 كيلوگرم بوده ولي در ساليان اخير به كمتر از 5/2 كيلوگرم رسيده است. از طرفي بارش برف بي سابقه در سال زراعي جاري و تداوم طولاني مدت آن در روي زمين، باعث آب شويي كلي نمكهاي سطح خاك و تجمع آنها بر روي ريشه گياهان گرديده و علاوه بر مزارع زعفران، تعداد زيادي از درختان بويژه درختان انار و پسته و درختان نونهال خشك شده و در سال جديد سبز نشده اند.
همچنين باغهاي پسته نيز كاهش عملكرد را به ميزان 50 درصد نشان مي دهند و به پسته كاران منطقه نيز بيش از 20 ميليارد ريال خسارت وارد شده است.
* گسترش دامنه خسارت به مزارع و دامها
در بخش زراعت نيز برف طولاني مدت بر روي زمين باعث شد كه محصولات زراعي از رشد مناسب بازمانده و رشد كافي نداشته باشند و متأسفانه بعد از آب شدن برفها و نبود بارندگي مناسب بر مسايل و مشكلات موجود افزود كه در نتيجه اميد برداشت محصول مناسب از اين مزارع دور از انتظار مي باشد. همچنين در بخش دامداري نيز تداوم خشكساليها باعث فقر شديد مراتع شده و از هم اكنون دامداران ناچار به استفاده از آذوقه جهت تغذيه دامها مي باشند و متأسفانه قيمت علوفه و خوراك دام نيز بسيار بالاست و به دليل بروز عوارض سرما بيماريها به شدت افزايش پيدا كرده و سقط جنين در دامها نيز بسيار زياد مي باشد.
* چه بايد كرد
با توجه به اينكه صندوق بيمه محصولات كشاورزي متأسفانه درآمد واقعي كشاورزان را بيمه نمي كند و در صورت بروز حادثه به ميزان بسيار جزئي خسارت پرداخت مي نمايد، كشاورزان از بيمه استقبال نكرده اند و انديشيدن تمهيداتي به منظور جبران بخشي از خسارت وارده به كشاورزان بر اثر سرمازدگي و خشكساليها به صورت كمكهاي بلاعوض و يا تسهيلات كم بهره طولاني مدت، ضروري به نظر مي رسد.
تغيير در خط و مشي صندوق بيمه محصولات كشاورزي به نحوي كه اين صندوق نيز ضروري است بتواند در صورت بروز خسارت حداقل قسمتي از خسارت وارده به كشاورزان را علاوه بر اينكه بيمه تعهد كمي را قبول مي كند صندوق بيمه فقط محصول را بيمه مي كند ولي درخت را كه عامل بقاي توليد است بيمه نمي كند و در صورت بروز خسارت مانند امسال كه درختان به طور كلي از بين رفته اند، باغدار نمي تواند حداقل 5 - 4 سال آينده تحت پوشش بيمه قرار بگيرد.
همچنين به نظر مي رسد اختصاص علوفه يارانه دار و خوراك يارانه اي به منظور تغذيه دامها با توجه به فقر شديد مراتع مي تواند به دامداران منطقه كمك كند و با توجه به اينكه در ساليان اخير تعداد زيادي از روستاييان اقدام به بيمه خويش و استفاده از مزاياي صندوق بيمه تأمين اجتماعي روستاييان و عشاير نموده اند و با توجه به بروز سرما زدگي شديد و نيز تداوم خشكساليها، عمل به تعهدات اين صندوق طبق اساسنامه آن ضروري به نظر مي رسد، زيرا در اساسنامه قيد شده كه در صورت بروز حوادث طبيعي، سهم خودياري بيمه شده را دولت پرداخت خواهد كرد و نيز تعيين تكليف بيمه شدگان از كار افتاده و سالخورده نيز ضروري است.
به نظر مي رسد اختصاص اعتبار جهت آبرساني به مزارع زعفران و نيز دامها به وسيله تانكرهاي آبرسان نيز بتواند خسارت را كم كند زيرا متأسفانه به دليل اينكه ميزان بارندگي در سال زراعي جاري نسبت به مدت مشابه سال گذشته بيش از 100 ميليمتر كاهش نشان مي دهد و با توجه به تجربه هاي ساليان گذشته، زعفرانكاران در تأمين آب مزارعشان با مشكل جدي مواجه خواهند بود و اين امر لزوم تخصيص اعتبار جهت آبرساني به مزارع زعفران را جديتر مي سازد.
ضمن اينكه تعداد زيادي از كشاورزان در ساليان اخير به منظور بهبود شيوه كشاورزي واحياي باغها و مزارع و نيز احداث واحدهاي كشاورزي جديد از تسهيلات بانكها استفاده نموده اند و بر اثر سرماي شديد و تداوم خشكسالي منبع تأمين معاششان به طور 100 درصد از بين رفته است و به دليل عمق خسارت وارده در باز پرداخت اقساط وامهاي خويش با مشكل مواجه خواهند شد. بنابراين اتخاذ تدابيري به منظور تمديد وامهاي كشاورزان مي تواند كمك مؤثري به كشاورزان كند.
اگر در كنار اين پيشنهادها و عمل كردن به آن كمكهاي بلاعوض به منظور لايروبي قنوات، احداث استخرهاي ذخيره آب، پوشش انهار و پياده نمودن سيستم هاي آبياري تحت فشار نيز اختصاص مي يابد، مي توان اميد داشت كه ياقوت سرخ كوير از ما روي برنخواهد گرداند. |
