|
اگر پلاك ميكروبي هر روز و يا در مراحل اوليه از سطح دندان تميز نشود، املاح موجود در بزاق و مواد غذايي برآن رسوب نموده و منجر

به ايجاد جرم دندان كه سخت مي باشد، مي گردد. جرم با مسواك زدن پاك نشده و با عمل جرم گيري توسط دندانپزشك برداشته مي شود.
آيا هر تغيير رنگي در سطح دندانها جرم هست؟
برخي از تغيير رنگها بر روي دندان در واقع پوسيدگي هايي هستند كه معمولاً به صورت سياه رنگ بر روي دندان مشاهده مي شود و در حالتهاي پيشرفته به صورت حفره در مي آيند و در نهايت با پيشرفت پوسيدگي، دندان درد شروع مي شود.يك راه تشخيص قطعي تغيير رنگها، اين است كه در پوسيدگيها، بر روي دندان حفره ايجاد مي شود، ولي جرم معمولاً بر روي دندان مي نشيند و حجم اضافي را اشغال مي كند.نوعي ديگر از تغيير رنگها در ساختمان خود دندان وجود دارند و معمولاً اين تغيير رنگها دايمي بوده و با جرم گيري پاك نمي شود و در ضمن با تراش آن معمولاً زير آن هم همين لكه ها را دارد و اين تغيير رنگها يا ناشي از مصرف دارو در زمان رشد جوانه دندان، يا ناشي از نقص تكاملي دندانها و كمبود املاح مختلف در زمان تشكيل دندان و يا ناشي از افزايش فلورايد آب مصرفي مي باشد.
نوع سوم تغيير رنگها ناشي از موادي است كه به طور معمول مصرف مي كنيم و رسوبهايي كه بر روي دندان تشكيل مي شود.
اين رسوبها يا به صورت رنگدانه (استين) هستند و يا به صورت جرم كه بحث اصلي ما را تشكيل مي دهد. اين جرمها به خوبي با جرم گيري پاك مي شود و همين جرمها هستند كه لثه را تخريب كرده و در نهايت باعث شل شدن دندانها مي شود بدون اينكه خود دندان مشكلي داشته باشد.
جرم دندان چيست و چگونه تشكيل مي شود؟
تا به حال به سماور يا كتري كه به طور معمول در منزلتان وجود دارد، دقت كرده ايد؟ معمولاً دور جدار داخلي سماور را دقت كنيد. لايه شيري رنگي از رسوبهاي مختلف را مي توانيد مشاهده كنيد كه با توجه به شهري كه در آن زندگي مي كنيد و املاح موجود در آب مصرفي آن، مقدار و رنگ اين املاح متفاوت خواهد بود.
جرمي كه بر روي دندانها تشكيل مي شود چيزي شبيه اين جرمهاي دور جدار داخلي سماور است. با اين تفاوت كه تركيباتي پيچيده تر داشته و روند تشكيل آن اندكي متفاوت است. بزاق ما به طور معمول داراي املاح زيادي است كه قدرت رسوب كردن را دارند. اين املاح معمولاً در جاهايي كه با غذا و مسواك كمتر در تماس است رسوب مي كنند. رسوب اين املاح با ايجاد بستر مناسب براي جايگزيني ميكروبهايي كه به طور طبيعي در دهان وجود دارد و رشد و تكثير آن همراه است.
اضافه شدن پروتئينهاي موجود در غذا و بزاق و همچنين لاشه سلولهاي مرده بافتهاي مختلف دهان در مجموع باعث افزايش حجم اين رسوبها شده و به مرور جرم تشكيل و در دهان قابل مشاهده مي شود. چيزي كه مهم است اين كه، ما معمولاً مقدار كمي از جرم تشكيل شده را مي توانيم مشاهده كنيم و قسمت عمده اين جرم با تخريب لثه در زير لثه تخريب شده جايگزين شده و از ديد مستقيم ما پنهان مي ماند. و مسأله مهمتر اينكه اين جرمهاي تشكيل شده پر از ميكروبهاي مختلف است و با مسواك زدن هم تميز نمي گردد و اين ميكروبها بين 20 الي 40 درصد جرم تشكيل شده را تشكيل مي دهد و بافت چسبنده لثه را كه محكم به دندان چسبيده را به مرور و بافت نگهدارنده حياتي لثه را تخريب كرده و باعث سست شدن پايه هاي دندان مي شود.
پس نتيجه مي گيريم كه با جرم گيري و تميز كردن اين جرمهاي تشكيل شده بر روي دندان، از روند تخريب لثه جلوگيري كنيم.
آيا جرم گيري، دندان را خراب مي كند؟
اين موضوع كاملاً اشتباه است و با ريشه يابي علت اين نوع افكار پي خواهيم برد كه چرا چنين اشتباهي مي كنيم.
جرمهاي تشكيل شده بر روي دندان به مرور لثه را خراب كرده و خود جايگزين مي شود. اين امر چون به مرور اتفاق مي افتد و بيمار متوجه عقب نشيني لثه نمي شود و لثه اي كه عقب نشيني كرده با جرم جايگزين مي شود فضاي خالي كه بين دندانها در اثر عقب نشيني لثه هم كه ايجاد مي شود از ديد بيمار پنهان مي ماند. موقعي كه بيمار براي جرم گيري مراجعه مي كند وقتي اين جرمها را تميز مي كنيم لثه تحليل رفته در معرض ديد بيمار قرار مي گيرد و چنين احساسي به دست مي دهد كه جرم گيري باعث از بين رفتن لثه شده است در صورتي كه تمام اين اتفاقها قبلاً صورت گرفته ولي از ديد بيمار پنهان بوده است.با اين توضيحاتي كه دادم اميدوارم مطمئن شده باشيد كه تمام اين بلايا به علت جرم بر سرتان آمده نه جرم گيري... و اين جرم گيري است كه از ادامه روند تخريب لثه جلوگيري مي كند.
هر چند وقت بايد جرم گيري كنيم؟
حتماً سالي يك بار جرم گيري را در برنامه بهداشتي خود قرار دهيد.به ياد داشته باشيد با روش صحيح مسواك زدن تشكيل جرم را به حداقل خواهيد رساند.
اگر در موقع مسواك زدن از ناحيه لثه هايتان خون مي آيد بدانيد كه آن ناحيه دچار مشكل است و به دندانپزشك خود مراجعه كنيد. به ناحيه اي كه خون مي آيد بيشتر مسواك بزنيد و از خونريزي آن نترسيد. مطمئن باشيد كه با خوب مسواك زدن و بيشتر مسواك زدن خونريزي به مقدار زيادي كاهش خواهد يافت.
در صورتي كه دندانتان جرم زيادي داشت و بعد از جرم گيري دندانهايتان به سرما و گرما حساس شد، زياد نگران نباشيد، زيرا به مرور رفع خواهد شد و براي كاهش سريعتر حساسيت مي توانيد از خمير دندان «سنسوداين» براي يك دوره 2 ماهه استفاده كنيد.بعد از جرم گيري حتماً از دهان شويه مناسب استفاده نماييد تا زخمهاي به جا مانده از جرم بهبود يابد.
استفاده مدام از دهان شويه ها زياد توصيه نمي شود و يك هفته بعد از جرم گيري مي توانيد استفاده از دهان شويه را قطع نماييد.
چگونه مي توان از آماس لثه جلوگيري كرد؟
با رعايت بهداشت دهان و دندان به كمك وسايلي چون مسواك، خمير دندان و نخ دندان و برداشتن پلاك ميكروبي، آماس لثه به وجود نمي آيد. در صورتي كه پلاك تبديل به جرم شده باشد، جرم گيري توسط دندانپزشك توصيه مي گردد.
آيا جرم گيري به دندان صدمه مي زند؟
نه، جرم دندان علاوه بر اينكه براي لثه و بافتهاي نگهدارنده دندان مضر مي باشد محلي نيز براي تجمع و تكثير ميكروبهاي پوسيدگي زاست. با عمل جرم گيري تعداد اين ميكروبها دردهان به مراتب كمتر مي شود. با برداشته شدن جرم، ممكن است بيمار با زبانش حس كند كه دندانش خالي شده و اين احساس همراه با مقداري حساسيت به سرما يا گرما (بعد از جرم گيري) اين تصور غلط را تقويت نمايد كه شايد دندانهايش در حين جرم گيري تراش خورده باشند، در صورتي كه مكانيزم دستگاه جرم گيري لرزشي بوده و قادر به تراش نمي باشد.
علت حساسيت دندان به سرما بعد از جرم گيري چيست؟
دندان داراي حس بوده و در ناحيه طوق بسيار حساس تر مي باشد. وجود جرم بر طوق دندان به علت ضخامتي كه دارد به عنوان يك عايق حرارتي عمل مي كند و يا به عبارت ديگر جلوي حس دندان را مي گيرد. با برداشته شدن آن، بديهي است كه دندان بهتر متوجه تغييرات حرارتي مي گردد، ضمناً بر اثر وجود جرم لثه پرخون و متورم شده و با عمل جرم گيري، التهاب آن فروكش مي كند لذا مقدار بيشتري از دندان نسبت به حالتي كه قبلاً آماس لثه وجود داشته در دهان ديده مي شود و اين خود باعث احساس بيشتر تغييرات حرارتي مي گردد. حساس شدن به سرما را مي توان به احساسي كه بدن انسان بعد از استحمام دارد، تشبيه نمود. حساسيت به سرما هميشه و اغلب به وجود نمي آيد و در صورت ايجاد، گذرا و موقتي بوده و جاي هيچ گونه نگراني وجود ندارد.
آيا دندان بعد از جرم گيري لق مي شود؟
خير، با تجمع تدريجي جرم بر دندان، لثه و به دنبال آن مقداري از استخوان نگهدارنده دندان تحليل مي رود. در حقيقت دندان به اين دليل قبلاً لق شده، ولي به علت انباشتگي و يكپارچگي جرم و چسبيده شدن دندانها به هم توسط آن، اين حالت درك نشده و با برداشته شدن جرم كشف مي گردد و بيمار آن را منتسب به عمل جرم گيري مي داند. يك ضرب المثل مي گويد «جلوي ضرر را از هركجا بگيري، منفعت است». لق شدن دندان منوط به تحليل استخوان و انساج نگهدارنده دندان بر اثر جرم و پلاك ميكروبي است.
آيا جرم گيري درد دارد؟
نه، موردي براي بي حس كردن دندان به هنگام جرم گيري وجود ندارد. جرم گيري يا توسط قلمهاي دستي و يا با دستگاه صورت مي گيرد. نوك قلم دستگاه جرم گيري داراي لرزش و نوسانهايي مي باشد كه با زدن ضربه هاي بسيار كوتاه بر جرم، آن را پاك مي كند و دندان را نمي تراشد، آب دستگاه علاوه بر
تميز كردن و شستشو، دندان را نيز خنك مي كند.
جرم گيري را هر چند وقت بايد انجام داد؟
بسياري از اشخاص با يك بار جرم گيري و رعايت هميشگي بهداشت دهان و دندان ممكن است تا مدتها نيازي به جرم گيري دوباره نداشته باشند. بديهي است كه هر گونه كوتاهي در رعايت اصول بهداشت دهان به تجمع دوباره جرم منجر خواهد شد. ضمناً بعضي از بيماران به علت دارا بودن بزاقي با ويژگيهاي خاص از نظر ميزان ترشح و تركيب، بسيار مستعد به تشكيل جرم هستند، ضمناً استعداد به بيماريهاي لثه در برخي از خانواده ها بيشتر مي باشد. به اين گروه از بيماران توصيه مي گردد جرم گيري در تناوب زماني كوتاهتري انجام شود.
آيا استفاده از خمير دندانهاي ضد جرم مفيد مي باشد؟
خير، جرم با مسواك و خمير دندان پاك نمي شود و براي اين منظور از دندانپزشكان بايد كمك گرفت. ضمناً خمير دندانهايي كه به عنوان ضد جرم معرفي شده اند داراي مقادير زيادي از مواد ساينده بوده و فقط رنگ و لكه هاي رسوب نموده بر دندان را كه زنگ ( Stain) نام دارد، تميز مي كنند و استفاده هميشگي از آنها توصيه نمي گردد. اين خميردندانها، به علت دارا بودن مواد ساينده زياد، ايجاد خراشهاي بسيار ظريف بر سطح دندانها نموده و زمينه را براي تجمع و چسبندگي بيشتر پلاك ميكروبي فراهم مي آورند. |